໒໒. ວິປ຺ປຏິ

ປໂຣຕິ ວຕ຺ຕເຕ, ໂສ ຈາຎ຺ຎາຘິກ຺ຍອິຏ຺ຐາທ຺ຍເນກຕ຺ໂຖປິ ອິຘ ອິຏ຺ຐ ວາຈີ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ, ກມ຺ມພ຺ຍຕິຫາເຣຆຓິຕິ ກມ຺ມພ຺ຍຕິຫາໂຣ ກິຣິຍາປຣິວຕ຺ຕນໍ ຠາວວິເສໂສ ຕສ຺ມິໍ ‘ຠາວກາຣເກສ຺ວຆຓ຺ຆກາ’’ຕິ (໕-໔໔) ສາມຎ຺ເຎນ ວິຫິຕຕ຺ຕາ ວິປ຺ປຏິເສຘນນ຺ຕິ ອຕ຺ເຖ ຆຓິ ວິປ຺ປຏີ ເສໂຘ, ເຕນາຫ-‘ສາມຎ຺ເຎ’ຈ຺ຈາທິ, ວິປ຺ປຏິເສຘສທ຺ທສ຺ສ ອຕ຺ຖມາຫ-‘ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຏິເສໂຘ’ຕິ, ສໍສິທ຺ຘິຍໍ ວຕ຺ຕມາໂນປິ ສິຘິ ອຸປສຄ຺ຄສມ຺ພນ຺ເຘ ນາຕ຺ຖນ຺ຕເຣປິ ໂຫຕີຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎວິໂຣໂຘຕ຺ຍຕ຺ໂຖ, ວິປ຺ປຏິເສຘສທ຺ທສ຺ສ ໂລເກ ວິໂຣຘວາຈິຕ຺ເຕນ ປສິທ຺ຘຕ຺ຕມາຫ ‘ຕຖາ ຫິ’ຈ຺ຈາທິນາ, ກຖມ຺ປນ ປມາຓຠູຕສ຺ສາຈຣິຍສ຺ສ ວຈເນສຸ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎວິໂຣໂຘ ສມ຺ຠວຕີຈ຺ຈາສງ຺ກິຍ ອຸຠິນ຺ນໍ ສາວກາສຕ຺ເຕ ສຕິ ສມ຺ຠວຕິ ນາຎ຺ຎຖາຕິ ‘ທ຺ວິນ຺ນ’ມິຈ຺ຈາທິ ວຸຕ຺ຕິຄນ຺ໂຖ ປວຕ຺ໂຕຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ‘ໂສຈາ’ຕິອາທິມາຫ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎານຊ຺ຌາສິເຕຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎນານກ຺ກນ຺ເຕ ອປຣິຄ຺ຄຫິເຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ອນຸຠຍຕາຄິນີຕິ ໂຍ ວິສເຍກເທໂສ ອຸຠຍນ຺ນ ຠຊເຕ ຕສ຺ມິໍ ອນຸຠຍຠາຄິນິ ວິສເຍກເທເສ, ສາມຎ຺ຎວິສໂຍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ວິຘີນໍ ສາຘາຣໂຓ ວິສໂຍ, ຕຕ຺ຖ ປວຕ຺ຕິປ຺ປສງ຺ເຄ ສຕິ ໂສຈ ວິປ຺ປຏິເສໂຘ ຊາຍຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ອິມິນາ ວິປ຺ປຏິເສຘສ຺ສ ວິສໂຍ ປວຕ຺ຕິປ຺ປສງ຺ໂຄ ວິສຍວິສຍີນມເຠເທນ ສຸຕ຺ເຕ ‘ວິປ຺ປຏິເສໂຘ’ຕິວຸຕ຺ໂຕຕິ ‘ທ຺ວິນ຺ນ’ມິຈ຺ຈາທິນາ ວຸຕ຺ຕິຄນ຺ໂຖ ຣຈິໂຕຕິ ທີເປຕິ, ປໂຣ ໂຫຕີ ຕິວິຘິທສ຺ສິໂຕຕິ ອິມິນາ ຍທິ ນິຍໂມ-ພ຺ຠູປຄໂຕ ສິຍາ, ຕທາ ‘ປໂຣວໂຫຕີ’ຕິ ວເທຍ຺ຍາຕິ ທສ຺ເສຕິ, ປາຓິນິຍາ ຫິ ຊາຕິຍໍ ປທຕ຺ເຖ ສກິເມວ ລກ຺ຂຓໍ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ຈຣິຕຕ຺ຖຕ຺ຕາ ວິສຍນ຺ຕເຣ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ລກ຺ຂຓານມປ຺ປວຕ຺ຕິຍໍ ປຣໍ ປຈ຺ຉິມໍ ກາຣິຍນ຺ຕິ ວິຘ຺ຍຕ຺ຖມິທໍ ວຈນໍ, ພ຺ຍຕ຺ຕິຍນ຺ຕຸ ປທຕ຺ເຖ ລຕ຺ວາທີນມິວ ປຣິຍາຍປ຺ປສງ຺ເຄ ນິຍມຕ຺ຖນ຺ຕິ ປຏິປນ຺ນາ, ອິຘ ປນ ຊາຕິຍໍ ພ຺ຍຕ຺ຕິຍຎ຺ຈ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ສຸຕ຺ຕານມປ຺ປວຕ຺ຕິຍເມວ ວິຘ຺ຍຕ຺ຖເມວິທໍ ວຈນໍ, ນ ນິຍມຕ຺ຖມ຺ປີຕິ ປຏິປາເທຕຸມາຫ-‘ຕຖາຫິ’ຈ຺ຈາທິ, ກາມຈາຣໂຕ ປຣິສມາປີຍເຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ກາມໂຕ ປຣິສມາປນຎ຺ເຈຕິສ຺ສາ ສພ຺ພສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕໂນ ໂຄຈເຣ ອວິຈ຺ເຉທພ຺ຍາປເນນ ປວຕ຺ຕິສພ຺ຠາວໂຕ. ກຖມ຺ປເນກສ຺ສາປິ ປວຕ຺ຕິ ນ ຠເວຍ຺ຍາຕ຺ຍາສງ຺ກິຍ ກາຣຓມາຫ‘ອຸຠຍມ຺ປິ’ຈ຺ຈາທິ, ຫິສທ຺ໂທ ຍສ຺ມາຕ຺ເຖ, ຍສ຺ມາ ອຸຠຍມ຺ປິທມາຈຣິຍວຈນໍ, ຕໂຕເຍວ ປມາຓໍ, ອຠິມຕກາຣິຍວິຘາເນ ລິງ຺ຄຠາເວນ ສທ຺ທິການຸມຕຕ຺ຕາ(ເຕສໍ) ວິຘີນໍ ວິຘາຍກຎ຺ຈ ຕສ຺ມາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປມາຓຕ຺ຕາ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ອປ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ກາຣຓມາຫ-‘ອນຸຠຍຠາຄິມ຺ຫິ’ຈ຺ຈາທິ, ຍໂຕ ລທ຺ຘາວກາສາ ຕໂຕ ສມານພລາຕິ, ອິຕິສທ຺ໂທ ເຫຕຸມ຺ຫິ, ວິຣຸທ຺ຘາຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ອິຕິສທ຺ທໍ ທຕ຺ວາ ‘ອນຸຠຍຠາຄິມ຺ຫິ…ເປ… ວິຣຸທ຺ຘາຈາຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ວຈນານໍ ປມາຓຕ຺ຕາ ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ອປ຺ປວຕ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສມານພລານໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ໂລເກປິ ວິໂຣຘິຕ຺ຕໍ ເອກກ຺ຂເຓເຍວ ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ກາຣິເຍ ອປ຺ປວຕ຺ຕິ ຈ ທິສ຺ສຕີຕິ ທິຏ຺ຐນ຺ຕມາຫ ‘ໂລເກເຈ’ຕ຺ຍາທິ, ເອຕ຺ຖ ຈ ເປສ຺ສສ຺ສ (ອ)ວິໂຣຘຕ຺ຖິໂນ ກາຣິເຍ ອປ຺ປວຕ຺ຕິຣິວ [ອປ຺ປວຕ຺ຕິເຍວ (ໂປຕ຺ຖເກ)] ສມານພລານ ມຸຠິນ຺ນໍ ວຈນານໍ ກາຣິເຍ ອປ຺ປວຕ຺ຕີຕິ ສຸເຂໂນ ປມາສໍສນ຺ທນໍ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ພໍ.

ຊາຕິປກ຺ເຂເຍວ ຠສ຺ສກາເຣນ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຍຸຄປທິປ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ‘ລຕ຺ວາທີນມິວ’ ປຣິຍາຍປ຺ປສງ຺ໂຄ ວຓ຺ຓິໂຕ, ຕສ຺ສາຍຸຕ຺ຕຕ຺ຕມຸປທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘ນຈາປິ’ຈ຺ຈາທິ, ຠິນ຺ນວິສຍຕ຺ຕາຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ວິຘີນໍ ຠິນ຺ນວິສຍຕ຺ຕາ. ອຠິນ຺ນວິສຍຕ຺ເຕ ຫິ ປຣິຍາຍກປ຺ປນາ ຍຸຕ຺ຕິມຕີ, ອໂຕຈ ລຕ຺ວາທີນມຠິນ຺ນວິສຍຕ຺ຕມ຺ປຏິປາທຍິຕຸມາຫ- ‘ລຕ຺ວາທໂຍ ຫິ’ຈ຺ຈາທິ, ອນວຍເວເນຕິ ຘາຕຸ ມຕ຺ຕໂຕ ວິຘາເນນາວຍວພ຺ຍຕິເຣກສພ຺ຠາວໂຕ ສພ຺ພຘາຕຸປຣິຄ຺ຄເຫນ, ຍຕ຺ຖ ຍສ຺ມິໍ ຘາຕ຺ວຕ຺ເຖກເທເສ ປວຕ຺ຕາ ສມານາ ປວຕ຺ຕາ ສນ຺ໂຕ ລທ຺ຘາວກາສາ ສິຍຸໍ ຕສ຺ເສກເທສສ຺ສ ປຣິຫາເຣນາປິ ປຣິຈ຺ຈາເຄນາປິ ນ ວິຘີຍນ຺ເຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ລຕ຺ວາທີນ ເມກກ຺ຂເຓ ອສມ຺ຠວາ ເອກສ຺ມິໍ ກເຕ ສຕີຕຣວຈນານ ມານຕ຺ຖກ຺ຍປ຺ປສງ຺ຄາຈ ປຣິຍາເຍນ ຠວນ຺ຕີຕິ ຍນ຺ຕໍ ຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອິຫາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ຍຸຄປທິປ຺ປຕ຺ຕິຍໍ, ອິຫ ຕຖາຠາວສ຺ສ ກາຣຓມາຫ-‘ສາວກາ…ເປ… ວຈນ’ນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖາຕິ ຍຸຄປທິປ຺ປຕ຺ຕິຍໍ. ຊາຕິຍມ຺ປທຕ຺ເຖ ‘‘ປຸນປ຺ປສງ຺ຄວິຊານນາ ສິທ຺ຘໍ, ວິປ຺ປຏິເສເຘ ຍໍ ພາຘິຕໍ ຕມ຺ພາຘິຕເມວາ’’ຕີມາສມຸຠິນ຺ນໍ ປຣິຠາສນມ຺ປວຕ຺ຕິໍ ປຏິປາເທນ຺ໂຕ ອາຫ- ‘ປຣສ຺ມິໍ ເຈ’ຕ຺ຍາທິ, ປຣສ຺ມິນ຺ຕິ ອິຏ຺ເຐ, ປຣິຠາສນມ຺ປນ ອຍມຕ຺ໂຖ ‘ປຸນປ຺ປສງ຺ຄວິຊານນາຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ສຸຕ຺ຕານເມກຕ຺ຖປ຺ປ ສງ຺ຄສງ຺ຂາເຕ ວິປ຺ປຏິເສເຘ ສຕິປຣມິຏ຺ຐໍ ປຐມໍ ໂຫຕິ, ໂຫນ຺ເຕນ ເຕນ ຍທີຕຣສ຺ສ ນິມິຕ຺ໂຕປຆາໂຕ ນ ກໂຕ ຕທາ ຕສ຺ສາປິ ປຸນປ຺ປສງ຺ໂຄ ຕສ຺ສ ວິຊານນາ ສິທ຺ຘນ຺ຕິ, ວິປ຺ປຏິເສເຘ ຍຖາວຸຕ຺ເຕ ສຕິ ປຐມໍ ໂຫນ຺ເຕນ ຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ ພາຘິຕໍ ຕສ຺ສ ປຸນປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ຍທິ ນິມິຕ຺ຕໍ ນຕ຺ຖິ ຕໍ ພາຘິຕເມເວ’ຕິ. ພ຺ຍຕ຺ຕິຍມ຺ປິ ວິຘ຺ຍຕ຺ຖເມວິທໍ ວຈນໍ, ນ ນິຍມຕ຺ຖນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕຸມາຫ-‘ພ຺ຍຕ຺ຕິຍ’ມິຈ຺ຈາທິ, ເອວໍ ມຎ຺ຎເຕ ‘ພ຺ຍຕ຺ຕິຍໍ ປຏິລກ຺ຂິຍໍລກ຺ຂຓປ຺ປວຕ຺ຕິຍໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ສາຘາຣຓໍ ຐານມ຺ປຕິ ຍານິ ວຈນານິ ຠິນ຺ນານິ ເຕສມ຺ປິ ນິຣວກາສຕ຺ເຕນ ຕຸລ຺ຍພລຕ຺ຕາ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປຏິປຕ຺ຕິເຍວສິຍາ, ນຕຸ ປຣິຍາຍປ຺ປສງ຺ໂຄ’ຕິ. ພ຺ຍຕ຺ຕິຍມ຺ປິ ຍຖາວຸຕ຺ຕານໍ ປຣິຠາສານໍ ປວຕ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕວິຘິເນວາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘ປຣິຠາສານມ຺ປິ’ຈ຺ຈາທິມາຫ.

ຊາຕິຍມ຺ປທຕ຺ເຖ ‘‘ວຕ຺ຕມາເນຕິ ອນ຺ຕິ, ສິ ຖ, ມິ ມ, ເຕ ອນ຺ເຕ, ເສ ວ຺ເຫ, ເອ ມ຺ເຫ’’ຈ຺ຈາທີນໍ ລກ຺ຂຓານເມກເມກຕ຺ເຖປິ ວຕ຺ຕມາເນຕິ ອນ຺ຕິ, ວຕ຺ຕມາເນ ສິ ຖ ອິຈ຺ຈາທີນໍ ວາກ຺ເຍກເທສານໍ ຄຈ຺ຉຕິຈ຺ຈາໂທ ຄຈ຺ຉ ສິຈ຺ຈາໂທ ຈ ລກ຺ຂິເຍ ສກິມ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ສພ຺ພສ຺ມິໍ ສເກ ວິສເຍ ປຐມ ມຊ຺ຌິມປຸຣິເສກວຈນຊາຕິ ປຣິສມຕ຺ຕາຕິ ຈຣິຕຕ຺ຖຕ຺ຕາ ຕຸມ຺ເຫ ຄຈ຺ຉຖາຕິ ເອຕ຺ຖ ທ຺ວີຫິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຸຣິສານ ເມກກ຺ຂເຓ ປວຕ຺ຕິຍໍ ນ ກສ຺ສຈິ, ພ຺ຍຕ຺ຕິຍມ຺ປິ ປຏິລກ຺ຂິຍໍ ລກ຺ຂຓານິ ຠິຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ສາຘາຣຓໍ ຐານໍ ປຕິຠິນ຺ເນຫິ ລກ຺ຂເຓຫິ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ເປກຕ຺ເຖ-ກກ຺ຂເຓ ປວຕ຺ຕິຍໍ ນ ກສ຺ສຈິ, ຕຖາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ຕິຓ຺ຓໍ ປຸຣິສານເມກກ຺ຂເຓ ປວຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ສພ຺ພຖາ ອປ຺ປວຕ຺ຕິຍໍ ສມ຺ປຕ຺ຕາຍໍ ວຈນມິທໍ, ປໂຣ ໂຫຕີຕິ ມຊ຺ຌິມຸຕ຺ຕມໍ ຠວຕີຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນ ‘ຍເຖ’ຈ຺ຈາທິນາ ວຸຕ຺ຕໍ ວຸຕ຺ຕິຄນ຺ຖມ຺ປຎ຺ຫມຸເຂນາ ຫຣິຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘ກ຺ວປນາ’ຕິອາທິມາຫ, ເນທມຸທາຫຣຓມມ຺ຫໍ ມນໍ ໂຠເສຕິ-ຍໂຕ ວິປ຺ປຏິເສຘວິສຍເມເວທໍ ນ ໂຫຕິ, ກຸໂຕ ຍໂຕ ‘‘ວຕ຺ຕມາເນຕິ ອນ຺ຕິ’’ຈ຺ຈາທິປ຺ປຠຸຕີນໍ ວຕ຺ຕມາເນຕິ ອນ຺ຕິຈ຺ຈາທີຫິ ວາກ຺ເຍກເທເສຫິ ນິທ຺ທິຏ຺ຐານເມວ ປຸພ຺ພປຣຈ຺ຉກ຺ການໍ ປຸຣິສວຈນວິເສສວິຘາຍເກນ ‘‘ປຸພ຺ພປຣຈ຺ຉກ຺ການ ເມກາເນເກສຸ ຕຸມ຺ຫາມ຺ຫ ເສເສສຸ ທ຺ເວທ຺ເວ ມຊ຺ຌິມຸຕ຺ຕມປຐມາ’’ (໖-໑໔) ຕີມິນາ ວາກ຺ຍາວຍເວນ ຕຸມ຺ຫາມ຺ຫເສເສສຸ ປຍຸຊ຺ຊມາເນສຸ ອປ຺ປຍຸຊ຺ຊມາເນສຸ ວາ ຍຖາກ຺ກມໍ ປຸພ຺ພຈ຺ຉກ຺ການໍ ປຣຈ຺ຉກ຺ການຎ຺ຈ ມຊ຺ຌິມຸຕ຺ຕມປຐມານໍ ປຈ຺ເຈກໍ ທ຺ເວທ຺ເວ ວຈນານິ ຍຖາກ຺ກມໍ ຠວນ຺ຕີຕິ ‘ຄຈ຺ຉຖ ຄຈ຺ຉາມາ’ຕິ ເອຕ຺ຖ ເອກກ຺ຂເຓ ປວຕ຺ຕິເຍວ ນຕ຺ຖິ, ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປນ ສາວກາສານ ເມກກ຺ຂເຓ ປວຕ຺ຕິເຍວ ຫິ ວິປ຺ປຏິເສໂຘຕິ, ຕຖາປິ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ວິປ຺ປຏິເສຘປ຺ປກປ຺ປນາປິ ສກ຺ກາ ກາຕຸນ຺ຕີທມຸທາຫຏໍ ສິຍາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ, ອິມິສ຺ສາ ປນ ປຣິຠາສາຍ ນິຣາກຸລປ຺ປວຕ຺ຕິ ‘‘ອາທິສ຺ສາ’’ ຕີມິສ຺ສາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ເວທິຕພ຺ພາ, ກຕາກຕປ຺ປສງ຺ຄີ ໂຍ ວິຘິ, ໂສ ນິຈ຺ໂຈ, ໂຍຕ຺ວກເຕເຍວາຍມນິຈ຺ໂຈຕິ ວຸຕ຺ຕນິຈ຺ຈານິຈ຺ເຈສຸ ອນ຺ຕຣງ຺ຄພຫິຣງ຺ເຄສຸ ຈາຕຸລ຺ຍພລຕ຺ຕາ ນາສ຺ສ ໂຍຄສ຺ສ ພ຺ຍາປາໂຣ, ຕຖາຫິ ນິຈ຺ຈານິຈ຺ເຈສຸ ນິຈ຺ຈເມວ ພລວນ຺ຕິ ນິຈ຺ຈານິຈ຺ຈານມຕຸລ຺ຍພລຕາ, ອນ຺ຕຣງ຺ຄພຫິຣງ຺ຄປ຺ປກາຣ(ມ຺ປນ) ອຸປຣິ ‘‘ໂລໂປ’’ຕິ (໑-໓໙) ສຸຕ຺ເຕ ປກາສິສ຺ສາມ.