ສຎ຺ຎາຘິກາຣ

໑. ອ ອາທໂຍ

ສພ຺ພວຈນານໍ ສາຕ຺ຖກນິຣຕ຺ຖກຕ຺ຕພ຺ຍຠິຈາຣິຕ຺ຕາ ‘ອິທ’ນ຺ຕິອາທິນາ ສທິຏ຺ຐນ຺ເຕນ ສໍສຍມຸປທສ຺ສິຍ ສາຕ຺ຖກຕ຺ຕມສ຺ສ ທສ຺ເສຕຸຎ຺ຈ ‘ນ ຕາວ…ເປ… ສາຕ຺ຖກຕ຺ຕາ’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທິວາກ຺ຍມິຕິ ‘ທສ ທາຬິມາ, ຉ ອປູປາ, ກຸຓ຺ຑມຊາຊິນໍ, ປລາລປິຓ຺ໂຑ’ອິຈ຺ຈາທິກໍ, ອວຍວຕ຺ຖານ ມຎ຺ຎມຎ຺ຎນາຕິ ສມ຺ພນ຺ຘາ ສມຸທາຍຕ຺ຖາຠາວໂຕ ອນຕ຺ຖກຕ຺ຕໍ, ອາທິວາກ຺ຍນ຺ຕິ ‘‘ມໂນເສຏ຺ຐາ ມໂນມຍາ’’ຕິອາທິວາກ຺ຍໍ, ສາຕ຺ຖກຕ຺ຕໍ ປນສ຺ສ ປທຕ຺ຖານ ມຎ຺ຎມຎ຺ຎາຠິສມ຺ພນ຺ຘສ຺ສ ປຕີຕິໂຕ.

ອຖ ອອາທ຺ຍາທິສທ຺ທານໍ ສາຘຸຕ຺ຕານ຺ວາຂ຺ຍານາຍ ອິທໍ ວຈນມິຈ຺ຈາທິວິກປ຺ປນ຺ຕຣສມ຺ຠເວ ກຖໍ ນິຍໂມ ວຸຕ຺ຕິຍໍ ວຸຕ຺ເຕນຕ຺ເຖນ ສາຕ຺ຖກຕ຺ຕມິຈ຺ຈາສງ຺ກິຍ ເຕສມິຫານຸປໂຍຄິຕ຺ຕໍ ກເມນ ປຏິປາທຍິຕຸມາຫ ‘ວກ຺ຂມານຕ຺ຖເມວິທ’ມິຈ຺ຈາທິ,’ ອາກາຣາທໂຍ ນິຄ຺ຄຫີຕນ຺ຕາ’ອິຈ຺ຈາທິນາ ວຸຕ຺ຕິຍໍ ວກ຺ຂມາໂນ ອຕ຺ໂຖ ຍສ຺ສ ຕໍ ຕຖາ ວຸຕ຺ຕໍ, ສາຘູນໍ ສາຘຸສທ຺ທານໍ ອນຸສາສນໍ ອາຂ຺ຍານໍ ອຕ຺ໂຖ ປໂຍຊນໍ ຍສ຺ສ ຕນ຺ຕິ ວິຄ຺ຄໂຫ.

ສາຘຸສທ຺ທານຸສາສນສງ຺ກາເປຕ຺ຖ ‘‘ກຕ຺ເຖຕ຺ຖ ກຸຕ຺ຣາຕ຺ຣກ຺ເວຫິຘາ’’ຕິ (໔-໑໐໐) ອາທິນາ ກຕ຺ຖາທິສທ຺ທານໍ ສາຘຸຕ຺ຕານຸສາສນສ຺ສ ທສ຺ສນໂຕ, ລກ຺ຂຓນ຺ຕເຣນ ສາຘຸຠາວສ຺ສ ອນ຺ວາຂ຺ຍາຕຕ຺ຕາຕິ ອາປຸພ຺ພາທາອິຈ຺ຈສ຺ມາ ‘‘ທາຘາຕ຺ວີ’’ຕິ (໕-໔໕) ອິປ຺ປຈ຺ຈເຍ ອາກາຣໂລເປ ຈ ອາທີຕິ ອອາທິເຍສນ຺ຕິ ອຎ຺ຎປທຕ຺ຖສມາເສ ໂຍມ຺ຫິ ‘‘ໂຍສຸ ຌິສ຺ສ ປຸເມ’’ຕິ (໒-໙໓) ‘ເຏ ອອາທໂຍ’ຕິ, ຕໂຍ ຈ ຈຕ຺ຕາລີສາ ຈາຕິ ຈຕ຺ຖ ສມາເສ ‘‘ຕທມິນາທີນິ’’ຕິ ຈຕ ໂລເປຈ ຣສ຺ເສ ຈ ຕິຕາລີສາຕິ, ‘ວຓ຺ຓ-ວຓ຺ຓເນ’ອິຈ຺ຈສ຺ມາ ‘‘ຠາວກາຣເກສ຺ວ ຆຓ ຆກາ’’ຕິ (໕-໔໔) ອປ຺ປຈ຺ຈເຍໂຍມ຺ຫິ ຏາເທເສ ວຓ຺ຓາອິຕິ ຈ ສິຊ຺ຌນໂຕ, ປໂຍຄນິຍມຕ຺ຖນ຺ຕິ ຕິຕາລີສວຓ຺ຓສທ຺ເທສຸ ປເຣສຸ ເອວ ອອາທິສທ຺ໂທ ປຍຸຊ຺ຊີຍຕີຕິ ເອວໍ ປໂຍຄນິຍມຕ຺ຖໍ, ອຍມ຺ປິ ວິກປ຺ປນ຺ຕຣ ສມ຺ຠາວນາ ‘‘ອຠູຕຕພ຺ຠາເວ ກຣາສຠູໂຍເຄ ວິກາຣາ ຈີ’’ຕິ (໔-໑໑໙) ປໂຍຄນິຍມສ຺ສາ ຌາຍມານສ຺ສ ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ, ຐານ຺ຍາເທສຕ຺ຖນ຺ຕິ ອອາທິສທ຺ທສ຺ສ ຐາເນ ຕິຕາລີສວຓ຺ຓສທ຺ທາ ອາເທສາ ໂຫນ຺ຕິ ເຕສໍ ວາ ໂສ ອິຕິ, ຕທນຸຣູປາຍາຕິ ຐານ຺ຍາເທສານຸຣູປາຍ ຉຏ຺ຐີ ວິຠຕ຺ຕິຍາ, ອໂຕເຍວາຕິ ອຄມາຄມິອນຸຣູປາຍ ຉຏ຺ຐິຍາ ອຠາວໂຕ ເຍວ, ອຄມາຄມິ ຠາວຕ຺ຖນ຺ຕິ ອອາທິສທ຺ທສ຺ສ ຕິຕາລີສ ວຓ຺ຓສທ຺ທາ ອາຄມາ ໂຫນ຺ຕິ ເຕສໍ ວາ ໂສ ອິຕິ, ເອເຕສຸປິ ສງ຺ກາ, ‘‘ຍວາສເຣ’’ (໑-໓໐) ‘‘ສຸຎ ສສ຺ສ’’ອິຕິ (໒-໕໓) ອາເທສາຄມານໍ ທສ຺ສເນນ, ອາຄມ ລິງ຺ຄາຠາວໂຕຕິ ອຸກາຣ ກກາຣ ມກາຣານໍ ອຠາວໂຕ, ວິເສສນວິເສສ຺ສ ຠາວຕ຺ຖນ຺ຕິ ຕິຕາລີສວຓ຺ຓສທ຺ທານໍ ອອາທິສທ຺ໂທ ວິເສສນໍ, ເຕ ວາ ຕສ຺ເສ-ຕິ, ເອຕ຺ຖາປິ ສງ຺ກາ ‘ນີລຸປ຺ປລ’ມິຈ຺ຈາທີນມຎ຺ຎຕ຺ຖ ວິເສສນວິເສສ຺ສ ຠາວທສ຺ສນາ, ສທ຺ທລກ຺ຂຓາ ນຸປໂຍຄໂຕຕິ ສທ຺ທລກ຺ຂເຓນ ສທ຺ທສງ຺ຂຣຓສ຺ສ ປກຕຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຕ຺ຖ ກາຣຓມາຫ- ‘ຣູປວິເສສູປ ລກ຺ຂຓາຠາວາ’ຕິ, ຣູປວິເສສສ຺ສ ອຸປລກ຺ຂຓ ນິມິຕ຺ຕໍ ຕສ຺ສອຠາວາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ນ ຫິ ວິເສສນ ວິເສສ຺ສຠາເວ ປຏິປາທິເຕ ອອາທ຺ຍາທິສທ຺ທານໍ ຣູປວິເສສສ຺ສ ສງ຺ຂຣຓໍ ກຕໍ ສິຍາຕິ, ຍທິ ເອໂສວ ສທ຺ທສງ຺ຂຣຓນ຺ຕິ ຄຍ຺ເຫຍ຺ຍ, ຕຖາ ສຕິ ‘ນີລຸປ຺ປລ’ມິຈ຺ຈາທີນມ຺ປິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕາ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ນາສ຺ສ ຕທຕ຺ຖ ຕາປິ ສມ຺ຠາວີຍເຕ, ໂລເກ ສີຫຄຸຓສ຺ສ ມານວເກ ທສ຺ສນໂຕ ອຸປຈາເຣນ ‘ສີໂຫ-ຍໍ ມານວໂກ’ຕິ ຕຄ຺ຄຸຓຊ຺ຌາໂຣໂປປິ ທິສ຺ສຕິ, ຕທຕ຺ຖມ຺ເປຕໍ ນ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘ຕຄ຺ຄຸຓຊ຺ຌາໂຣປນຕ຺ຖມ຺ເປຕໍ ນ ໂຫຕີ’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ສ ອອາທິສທ຺ທສ຺ສ, ເຕສໍ ຕິຕາລີສວຓ຺ຓສທ຺ທານໍ ວາ ຄຸໂຓ ອອາທິຕ຺ຕາທິ, ຕສ຺ສ ອຊ຺ຌາໂຣປນໍ-ຕິຕາລີສວຓ຺ຓສທ຺ເທສຸ ວາ ອອາທິສທ຺ເທເຍວ ວາ ອາໂຣປນໍ, ຕທຕ຺ຖມ຺ເປຕໍ ສຸຕ຺ຕໍ ນ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ, ຕຕ຺ຖ ກາຣຓມາຫ- ‘ອໂຕເຍວາ’ຕິອາທິ, ອໂຕເຍວ ຣູປວິເສສູປລກ຺ຂຓາ ຠາວໂຕໂຍ, ປກຕໍ ສທ຺ທສງ຺ຂຣຓໍ, ຍຖາວຸຕ຺ຕ ວິກປ຺ປນ຺ຕຣາຠາເວ ອຸຠຍຕ຺ຖມິທໍ ສິຍາ, ຕຕ຺ຖ ປຣິຠາສຕ຺ຖໍ ນ ໂຫຕິ… ຕລ຺ລກ຺ຂຓຕ຺ຕາຠາວາ ອຸປຣິວກ຺ຂມານຕ຺ຕາ ຈາຕິ ປາຣິເສສມາລມ຺ພິຍາຫ ‘ສຎ຺ຎາສຎ຺ຎິ’ຈ຺ຈາທິ.

ມຣິຍາທາຍມ຺ປກາເຣຈ, ສມີເປ ວຍເວ ຕຖາ;

ຈຕຸພ຺ພິຘປ຺ປກາໂຣຍໍ, ອາທິສທ຺ທສ຺ສ ທິສ຺ສເຕຕິ.

ມຣິຍາທຕ຺ໂຖ ເອຕ຺ຖ ອາທິສທ຺ໂທຕິ ອາຫ-‘ອາທິມຣິຍາທາ ຠູໂຕ’ຕິ, ອຸປລກ຺ຂຓຕ຺ຕາຕິ ອຸປລກ຺ຂິຍມານານມາກາຣາທີນໍ ຄຫເຓ ກາຣຓຠາເວນ ອປ຺ປຘານຕ຺ຕາ, ເຕນາຫ-‘ອຸປລກ຺ຂຓສ຺ສຸປສຊ຺ຊນີຍຠູຕສ຺ສາ’ຕິ, ກາຣິເຍນາຕິ ວຓ຺ຓສຎ຺ຎາຠວນາທິນາ, ນ ຄຸນ຺ນມ຺ປິ ອານຍນໍ ຠວຕິ..ຄຸນ຺ນມຸປສຊ຺ຊນີຍ ຠູຕຕ຺ຕາ ອຎ຺ຎປທຕ຺ຖສ຺ເສວ ປຘານຕ຺ຕາ, ສຎ຺ຎາຍາ ຠາເວຕິ ອກາຣສ຺ສ ວຓ຺ຓສຎ຺ຎາຍ ອຠາເວ, ຣູປນ຺ຕິຕິ ຕາລີສາຣູປໍ, ຕິຕາລີສາ+ວຓ຺ຓາຕິປທຈ຺ເຉໂທ, ຕິຕາລີສ+ວຓ຺ຓາຕິວາ, ສຸຕ຺ຕາວຍວສ຺ສາປິ ສຸຕ຺ຕສມ຺ພນ຺ຘິຕ຺ຕາ ‘‘ພ຺ຍຎ຺ຊເນ ທີຆຣສ຺ສາ’’ຕິ (໑-໓໓) ປນ ວຸຕ຺ຕໍ, ຣສ຺ສຕ຺ຕນ຺ຕຸ ‘‘ທີຆຣສ຺ສາ’’ຕິ ໂຍຄວິຠາເຄນ, ອິຕຣຖາ ພ຺ຍຎ຺ຊນປຣສ຺ເສວ ຣສ຺ສຕ຺ເຕ ທສ຺ສິເຕ ຕິຕາລີສອິຕິ ອພ຺ຍຎ຺ຊເນ ປທໍ ນ ສມ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕິ, ອິຕຣີຕຣໂຍຄຈຕ຺ເຖ ພຫຸວຈເນນ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອາຫ-‘ເອກວຈນມ຺ປນາ’ຕິອາທິ, ວິປ຺ປຏິປຕ຺ຕິ ອຎ຺ຎຖາຠາໂວ, ຣສ຺ສ ເອ ໂອກາເຣຫິ ເຕຈຕ຺ຕາລີສກ຺ຂຣານນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ເອ ໂອກາເຣ ຫີຕິ ສຫຕ຺ເຖ ຕຕິຍາ, ສກ຺ກຕານຸສາເຣນາຕິ ສກ຺ກເຕ ‘‘ສນ຺ຘິ ຍກ຺ຂຣານໍ ຣສ຺ສາ ນ ສນ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ອນຸສາເຣນ, ໂກຈີຕິ ສາ ສນປ຺ປສາທກໂຈຬິຍພຸທ຺ຘປ຺ປິຍາຈຣິຍໍ ທສ຺ເສຕິ, ນ ຫິຈ຺ຈາທິໍ ວທໂຕ-ຍມຘິປ຺ປາໂຍ ‘ຣສ຺ສາອິວາຕິ ອິວສທ຺ໂທ ສາຘມ຺ໂມປມາໂຊຕໂກ ວາ ສິຍາ ເວຘມ຺ໂມປມາໂຊຕໂກ ວາ, ຍທິ ຕາວ ເວຘມ຺ໂມປມາໂຊຕໂກ, ຣສ຺ສຘມ຺ມສ຺ສ ເອ ໂອກາເຣສ຺ວ ສມ຺ຠວາ ເຕສໍ ທີຆກາລປ຺ປວຕ຺ຕິໂຕ ເຕ ທີຆາເຍວ ສິຍຸໍ, ຍທິ ປນ ສາຘມ຺ໂມປມາໂຊຕໂກ, ເຕສຸ ຣສ຺ສຘມ຺ມສ຺ສສມ຺ຠວາ ຣສ຺ສກາລປ຺ປວຕ຺ຕິໂຕ ຣສ຺ສາເອວ ເຕ ສິຍຸນ຺ຕິ ‘ເອຕ຺ຖາຕິອາທີສຸ ເອ ໂອກາຣານໍ ອຸຈ຺ຈາຣຓກາລກຕໍ ຣສ຺ສຕ຺ຕເມວ ໂຫຕີ’ຕິ, ຣສ຺ສກາລວນ຺ໂຕເຍວາຕິ ເອວສທ຺ໂທ ໂສຄເຕ ວຓ຺ຓວິນິມ຺ມຸຕ຺ຕສ຺ສ ກາລສ຺ເສວາຠາວາ ວຓ຺ຓານຎ຺ຈ ປຈ຺ຈກ຺ຂ ສິທ຺ຘຕ຺ຕາ ປມາຓສິທ຺ຘໍ ປາຣມຕ຺ຖິກ ເມ ໂອກາຣານໍ ຣສ຺ສກາລວນ຺ຕຕໍ ທີເປຕິ, ອຕ຺ຖາຕິ ວທໂຕ ປນາຍມຘິປ຺ປາໂຍ ‘ເອຕ຺ຖາຕິອາທີສຸ ຍທິ ເອກາຣາທໂຍ ທີຆາເອວ ສໍໂຍຄປຸພ຺ພຕ຺ຕາ ຣສ຺ສາວ ສິຍຸໍຕຖາ ສຕິ ອຕ຺ຖາຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ທີໂຆວ ອາກາໂຣ ສໍໂຍຄປຸພ຺ພຕ຺ຕາຣສ຺ໂສ ອິວ ອຸຈ຺ຈຕີຕິ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ຕສ຺ມາ ອຸຈ຺ຈາຣຓກາລກໂຕວ ຣສ຺ສທີຆຠາໂວ ຄເຫຕພ຺ໂພ’ຕິ, ກຈ຺ຈາຍນວຸຕ຺ຕິວຓ຺ຓນາ ຎາໂສ, ຕຎ຺ຎາປເນຕິ ພຫິທ຺ຘາ ອຎ຺ເຎສມກ຺ຂຣານໍ ຎາປເນ, ປໂຍຊນາຠາວາຕິ ເຕນ ສາເຘຕພ຺ພສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ອິຏ຺ຐສ຺ສ ອຠາວມາຫ, ກິເມຕ຺ຖ ສມຸທາເຍ ວາກ຺ຍປຣິສມຕ຺ຕິ, ອຸທາຫຸ ອວຍເວຕິ ອາຫ- ‘ປຈ຺ເຈກ’ນ຺ຕິ, ອຎ຺ຎຖາ ‘ຣຸກ຺ຂາ ວນ’ນ຺ຕິອາທີສຸ ວິຍ ສມຸທາເຍ ວາກ຺ຍປຣິສມຕ຺ຕິຍໍ ‘‘ອິຍຸວຓ຺ຓາ ຌລາ ນມສ຺ສນ຺ເຕ’’ (໑-໙) ອິຈ຺ຈາທິກໍ ນ ສິຊ຺ຌຕີຕິ, ປຈ຺ເຈກໍ ວຓ຺ຓາ ນາມໂຫນ຺ຕີຕິ ອກາໂຣ ວຓ຺ໂຓ ນາມ ໂຫຕິ ອາກາໂຣ ວຓ຺ໂຓ ນາມ ໂຫຕີຕິອາທິນາ, ອວຍເວຈ຺ຈາທິນາ ວຸຕ຺ຕິຍໍ ອວຸຕ຺ເຕປິ ‘ປຈ຺ເຈກ’ນ຺ຕິ ວຈເນ ສທິຏ຺ຐນ຺ຕໍ ກາຣຓມາຫ, ທິຏ຺ຐນ຺ໂຕປນີໂຕ ຕ຺ຍຕ຺ໂຖ ສຸເຂນ ປຏິປຕ຺ຕຸໍ ສກ຺ກາຕິ, ເອຕ຺ຖ ຫິ ປຈ຺ເຈກນ຺ຕິ ອວຸຕ຺ເຕປິ ເທວທຕ຺ໂຕ ໂຠຊີຍຕູຕິອາທິນາ ປຈ຺ເຈກໍ ຠຸຎ຺ຊິກິຣິຍາ ປຣິສມາປີຍເຕ, ເຕນາຫ-‘ນ ໂຈຈ຺ຈເຕ’ ອິຈ຺ຈາທິ, ອຖວາ ສມຸທາເຍປິ ວາກ຺ຍປຣິສມາ ປຕ຺ຕິຍໍ ສຕິ ສມຸທາເຍ ປວຕ຺ຕາ ສທ຺ທາ ອວຍເວສຸປິ ວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ‘ສມຸທ຺ເທກເທສທສ຺ສເນປິ ສມຸທ຺ໂທ ທິຏ຺ໂຐ, ຂນ຺ເຘກເທສ ຠູຕາຍປິ ປຎ຺ຎາຍ ປຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ໂຘຕິອາທີສຸ ວິຍ ນ ໂທໂສ, ເຕເນວ ວຸຕ຺ຕິຍໍ ‘ປຈ຺ເຈກ’ນ຺ຕິ ນ ວຸຕ຺ຕໍ, ວຓ຺ຓສທ຺ທສ຺ສ ຄຸຓາທ຺ຍເນກຕ຺ຖຕ຺ເຕປິ ປກຣຓໂຕ ອກາຣາທໂຍເວຕ຺ຖ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕີຕິ ອາຫ-‘ວຓ຺ຓີຍຕິ’ຈ຺ຈາທິ, ປກຣຓໂຕປິ ອຕ຺ໂຖ ວິຠຊ຺ຊເຕ, ວຸຕ຺ຕໍ ຫິ–

ອຕ຺ຖາ ປກຣຓາ ລິງ຺ຄາ, ໂອຈິຕ຺ຍາ ເທສກາລໂຕ;

ສທ຺ທຕ຺ຖາ ວິຠຊີຍນ຺ເຕ, ນ ສທ຺ທາເຍວ ເກວລາຕິ.

ນນຸ ຌລາທິສຎ຺ຎາ ວິຍ ລຫຸສຎ຺ຎໍ ອກຕ຺ວາ ກສ຺ມາ ຄຸຣຸສຎ຺ຎາ ກຕາຕິ ໂຈທນໍ ມນສິ ນິຘາຍ ຣຸຬ຺ຫິ ອນ຺ວຕ຺ຖວເສນ ທ຺ວິປ຺ປກາຣາສຸ ສຎ຺ຎາສຸ ຌາລາຕິ ຣຸຬ຺ຫິ ສຎ຺ຎາຕ຺ຖາຠາເວນ ໂວຫາຣສຸຂມຕ຺ຕປໂຍຊນາ, ອນ຺ວຕ຺ຖສຎ຺ຎາ ປນ ຕປ຺ປໂຍຊນາປິ ໂຫຕິ ຕທຎ຺ຎປ຺ປໂຍຊນາ ປີຕິ ທສ຺ເສຕຸມາຫ- ‘ເອວ’ມິຈ຺ຈາທິ, ວຓ຺ຓີຍຕີ ອຕ຺ໂຖ ເອເຕຫີຕິ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ອນຸຄຕາ ອນຸຄຕຕ຺ຖາ ວຓ຺ຓສຎ຺ຎາ ຕໍ, ສທ຺ທາຘິຄມນີຍສ຺ສາຕິ ສທ຺ເທນ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ພສ຺ສ, ວຓ຺ຓໍ ມູລມສ຺ສາຕິ ວຓ຺ຓມູລໂກ-ອຕ຺ໂຖ, ຕສ຺ສ ຠາໂວ ວຓ຺ຓມູລກຕາ, ອຕ຺ຖສ຺ສ ວຓ຺ຓມູລກຕໍ ສາເຘຕິ ‘ສາປິ’ຈ຺ຈາທິນາ, ວຓ຺ຓໍ ຣູປໍ ສຠາໂວ ເອເຕສນ຺ຕິ ວຓ຺ຓຣູປານິ-ປທານິ, ສມຸທາໂຍ ປາທານໍ ຣູປມສ຺ສາຕິ ສມຸທາຍຣູປໍ ວາກ຺ຍໍ, ວິຠຕ຺ຍນ຺ຕມຕ຺ຖໂຊຕກໍ ປທໍ, ປທສມຸທາໂຍ ວາກ຺ຍໍ, ສພ຺ພຎ຺ເຈຕມຸປຈາເຣນ ວຓ຺ຓສທ຺ທວຈນີຍຕ຺ຕໍ ຄຈ຺ຉຕິ ວຓ຺ຓມຍຕ຺ຕາຕິ ສພ຺ໂພປິ ສມ຺ມຸຕິປຣມຕ຺ຖເຠທຠິນ຺ໂນ ອຕ຺ໂຖ ວາກ຺ຍາຘິຄມນີໂຍ ວຓ຺ເຓເນວ ວິຎ຺ຎາຍຕິ ນາມ ຕສ຺ມາ ຍຖາ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖ ວິເສສທສ຺ສນໍລຫຸສຎ຺ຎາຍ ນ ສກ຺ກາຕິ ຕທຕ຺ຖມກາຣາທີນໍ ຄຸຣຸຠູຕາ ວຓ຺ຓສຎ຺ຎາ ກຕາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ, ສມ຺ມຸຕິ ສງ຺ເກຕວເສນ ປວຕ຺ໂຕ ໂວຫາໂຣ, ປຣມຕ຺ໂຖ ສນິພ຺ພາໂນ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ໂຘ. ອຸໂຠຫິ ປເນເຕຫິ ຠິນ຺ໂນ ຕຕິໂຍ ໂກຏ຺ຐາໂສ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຕຖາຈ ວຸຕ຺ຕໍ–

ທຸເວ ສຈ຺ຈານິ ອກ຺ຂາສິ, ສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວທຕໍ ວໂຣ,

ສມ຺ມຸຕິໍ ປຣມຕ຺ຖຎ຺ຈ, ຕຕິຍໍ ນຸປລພ຺ຠຕີຕິ.

ນນຸ ຈ–

ອປ຺ປກ຺ຂຣມສນ຺ທິທ຺ຘໍ, ສສາຣໍ ຄູຬ຺ຫນິຓ຺ຓຍໍ;

ປສນ຺ນຕ຺ຖຎ຺ຈ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິ, ອາຫຸ ຕລ຺ລກ຺ຂຓຎ຺ຎຸໂນຕິ.

‘‘ອາທໂຍ ຕິຕາລີສ ວຓ຺ຓາ’’ ‘‘ຕິຕາລີສາທໂຍ ວຓ຺ຓາ’’ຕິ ວາ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ນ ຕຖາ ສຕິ ສນ຺ທິທ຺ຘໍ ສຸຕ຺ຕໍ ສິຍາຕິ, ນນຸ ສຕ຺ຖາໂທ ມງ຺ຄລວຈເນນ ຠວິຕພ຺ພໍ, ອກາໂຣ ປຏິເສຘຕ຺ໂຖປິ ໂຫຕີຕິ (ນ) ສຕ຺ຖາໂທ ສິທ຺ຘສທ຺ທສ຺ໂສປຫິຕຕ຺ຕາ, ອຖ ໂຫຕ຺ວ ປຸພ຺ພາ ຌາລາທິ ສຎ຺ຎາ, ສທ຺ທສາຘນມຕ຺ຕປ຺ປໂຍຊນຕ຺ຕາ ປນ ສພ຺ພວິຘານສ຺ສ ປຸພ຺ພາຈຣິຍ ສຎ຺ຎາວາລເມຕ຺ຖາຕິ ກິໍ ປຸນາປິ ວຓ຺ຓາທິສຎ຺ຎາວິຘາເນນ ຄນ຺ຖຄາຣວ ກຣເຓນາຕິ ສຈ຺ຈເມຕໍ, ປຸພ຺ພາຈຣິເຍສຸ ປນ ຄາຣວໍ ຕທນຸຄມນຎ຺ຈ ທີເປຕຸໍ ກາຈິ ສຎ຺ຎາໂຍປ຺ຍນ຺ວາຂ຺ຍາຍນ຺ເຕ, ຍຊ຺ເຊວໍ ສໍໂຍຄສພ຺ພນາມໂລປາທໂຍປິ ສຎ຺ຎາ ປຸພ຺ພາຈຣິເຍຫິ ວຸຕ຺ຕາ ວຕ຺ຕພ຺ພາຕິ ນນຸ ໂຠ ວຸຕ຺ຕເມວາມ຺ເຫຫິ’ກາຈິ ສຎ຺ຎາໂຍ ອາຂ຺ຍາຍນ຺ເຕ’ຕິ, ກິນ຺ຕທາຂ຺ຍານທ຺ວາເຣນ ຠວຕາ ຕາປິ ວິຎ຺ຎາຕຸໍ ນ ສກ຺ກາຕິ, ເກສຎ຺ຈິ ສາຕ຺ຖກຕ຺ໂຕປິ ປຕິວຓ຺ຓມຕ຺ຖານຸປລທ຺ຘິໂຕ ວຓ຺ຓານມທິຏ຺ຐານມກາຣາທີນມນຸກຕິໂຍ ອິໂຫປທິຏ຺ຐາອິຕ຺ຍນຸກາຣິເຍນາຕ຺ເຖນາຕ຺ຖວນ຺ຕຕາຍ ໂຫເຕວາກາຣາທິໂຕ ວິຠຕ຺ຕິ, ໂລເປນ ນິທ຺ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ປນສ຺ສາ ອສ຺ສວນໍ ສນ຺ນິກໍສວຈນິຈ຺ຉາຠາວາ ສໍຫິຕາຍານິທ຺ເທໂສ, ອນຸກ຺ກໂມຕິ ອາໂທນິສ຺ສຍາ ສຣາວຸຕ຺ຕາ, ຕໂຕ ນິສ຺ສິຕາ ພ຺ຍຎ຺ຊນາ, ສເຣສຸປິ ເອກຏ຺ຐານິຍາ ອກາຣາທໂຍ ພຫຸຕ຺ຕາ ປຐມໍ ວຸຕ຺ຕາ ຐານານຸກ຺ກເມນ, ຕໂຕ ທ຺ວິຊາ ຐານານຸກ຺ກເມນ, ເຕສຸປິ ຣສ຺ສາວ ລຫຸຕ຺ຕາ ປຐມໍ ວຸຕ຺ຕາ, ຕໂຕ ທີຆາ, ພ຺ຍຎ຺ຊເນສຸປິ ວຄ຺ຄາ ພຫຸຕ຺ຕາ ຐານປ຺ປຏິປາຏິຍາ ປຐມໍ ວຸຕ຺ຕາ, ຕໂຕ ຍກາຣາທໂຍ, ວຄ຺ເຄສຸ ຈ ອໂຆສາ ປຐມໍ ວຸຕ຺ຕາ, ຕໂຕ ໂຆສາ, ເຕສຸ ຈ ສິຖິລາ ປຐມໍ ວຸຕ຺ຕາ, ຕໂຕ ຘນິຕາ, ຕຕ຺ຖາປິ ອປ຺ປກຕ຺ຕາ ທ຺ວິຊາ ປຎ຺ຈມາ ວຸຕ຺ຕາ, ຕໂຕ ຍຣລວາ ໂຆສຠູຕາ ຐານານຸກ຺ກເມນ, ຕໂຕ ຘນິຕາ ສກາຣຫ ກາຣາ, ເຕສຸປິຫກາໂຣ ເກສຎ຺ຈິ ໂອຣໂສປິ ໂຫຕີຕິ ທ຺ວິຊຕ຺ຕາ ປຈ຺ຉາ ວຸຕ຺ໂຕ, ເກຫິຈິ ‘‘ລຬານມວິເສໂສ’’ຕິ ທ຺ວິນ຺ນມວິເສເສ ວຸຈ຺ຈມາເນປິ ລິປິເຠເທນ ຐານເຠເທນ ຈ ຠິນ຺ນຕ຺ຕາ ຬກາໂຣ ວິສຸໍ ອກ຺ຂຣຠາເວນ ຄຫິໂຕ, ໂສປິ ໂຆສຠາເວນ ຐານານຸກ຺ກເມນຈ ຫກາຣໂຕ ປຣໍ ວຸຕ຺ໂຕ ນິຄ຺ຄຫີຕໍ ປນ ສຣຕ຺ຕາທິສພ຺ພວິນິມ຺ມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ສພ຺ພປຈ຺ຉາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອກາຣາທີນມຍມນຸກ຺ກໂມ, ອິມສ຺ເສວານຸກ຺ກມສ຺ສ ມນສິ ວິປສ຺ສ ວຕ຺ຕມານຕ຺ຕາ ຕິຕາລີສາຕິ ຄຓນາປຣິຈ຺ເຉທສ຺ສ ທສ຺ສິຕຕ຺ຕາ ຈ ‘ນິຄ຺ຄຫີຕນ຺ຕາ’ຕິ ວຸຕ຺ຕິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ປກຕໍ ສາຘຸສທ຺ທານ຺ວາຂ຺ຍານໍ, ນ ວຓ຺ຓີຍເຕ, ຕິ ສທ຺ທສງ຺ຂຣຓ ສງ຺ຂາຕ ມຸຂ຺ຍປ຺ປໂຍຊນາຠາວາ, ກິຎ຺ຈາປິ ນ ວຓ຺ຓີຍເຕ, ອມ຺ເຫຫິ ປນ ກຖມກາຣາທີນມຍມນຸກ຺ກໂມ ອຸປ຺ປນ຺ໂນຕິ ສິສ຺ສານໍ ກງ຺ຂາ ວິຈ຺ເຉທປ຺ປໂຍຊນມ຺ປຕິ ອນຸກ຺ກມສທ຺ທສ຺ສ ອຕ຺ຖກຖນພ຺ຍາເຊນ ວຓ຺ຓິໂຕ ເຍວາຕິ, ກຣີຍນ຺ເຕ ອຸຈ຺ຈາຣີຍນ຺ເຕ ເອເຕນາຕິ ກຣຓໍ, ຕຕ຺ຖ ຊິວ຺ຫາມຊ຺ຌໍ ຕາລຸຊານໍ, ຊິວ຺ໂຫປຄ຺ຄໍ ມຸທ຺ຘຊານໍ, ຊິວ຺ຫຄ຺ຄໍ, ທນ຺ຕຊານໍ ເສສານໍ ສກຏ຺ຐານໍ ກຣຓໍ, ປຍຕ຺ຕິ ປຍຕນໍ, ຕມ຺ປນ ວຓ຺ຓຸຈ຺ຈາຣຓໂຕ ອພ຺ຠນ຺ຕໂຣ ພາຫິໂຍ ຈ ອຸສ຺ສາໂຫ, ຕຕ຺ຖ ອພ຺ຠນ຺ຕຣປຍຕນໍ-ສໍວຸຕຕ຺ຕມກາຣສ຺ສ, ວິວຏຕ຺ຕໍ ສຣານໍ ສກາຣຫກາຣານຎ຺ຈ ຜຸຏ຺ຐຕ຺ຕໍ ວຄ຺ຄານໍ, ອີສໍຜຸຏ຺ຐຕ຺ຕໍ ຍຣລວານໍ, ພາຫິຍປຍຕນນ຺ຕຸ ສໍວຸຕກຓ຺ຐຕາທິ, ຐານໂຕ ປຈ຺ຈາສຕ຺ຕິຍາ ວິຘີຍມານກາຣິຍສມ຺ຠເວນ ປໂຍຊນສມ຺ຠວາ ອາຫ-‘ຐານມ຺ປນາ’ຕິອາທິ, ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິວເສນ ວຓ຺ຓາຕິ ຐານໍ, ‘‘ເອ ໂອນມ ວຓ຺ເຓ’’ຕິ (໑-໓໗) ສຸຕ຺ເຕ ວຓ຺ເຓຕິ ກຖນເມວ ວຓ຺ຓສຎ຺ຎາກຣເຓ ປໂຍຊນໍ, ຍຖາວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖມຎ຺ຎຕ຺ຣ ພ຺ຍາປທິສຕິ’ ເອວ’ມິຈ຺ຈາທິນາ, ຕສ຺ມາ ‘‘ທສາໂທ ສຣາ’’ອິຈ຺ຈາໂທ ‘ເຕນາ’ຕິອາທີສຸ ‘ເຕນ ສຣອິຈ຺ຈເນນ ກ຺ວຕ຺ໂຖ ກສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ປໂຍຊນໍ ຕໍ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ສໂຣໂລໂປ ສເຣ’’ຈ຺ຈາທີ’ຕິ ເອວມາທິນາ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ, ຎາເປຕິ ວຓ຺ຓໂລປນ຺ຕິ ຎາປກໍ, ກສ຺ມາ ປນ’ໂສ ເຈມິນາວ ຎາປເກນ ສິທ຺ໂຘ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ ນນຸ ‘ຕທມິນາທີນິ’’ຕິ (໑-໔໗) ສຸຕ຺ຕໍ ທິສ຺ສຕີຕິ, (ສຈ຺ຈໍ) ຕຖາປິ ປກາຣນ຺ຕໂຣຍມ຺ປິ ວຓ຺ຓໂລເປ ທສ຺ສິໂຕຕິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ພໍ, ເອວສທ຺ໂທ ປນ ‘ຍທິ ຎາປເກນ ວຓ຺ຓໂລໂປ ສິຍາ ໂສ ອິມິນາວ ຎາປເກນ ສິທ຺ໂຘ, ນາຎ຺ເຎນາ’ຕິ ອວຘາເຣຕິ.

໒. ທສາ

ນນຸ ອອາທໂຍຕິ ປຐມນ຺ເຕນຸວຕ຺ຕນ຺ເຕ ກຖເມຕ຺ຖ’ຕຕ຺ຖາ’ຕິ ສຕ຺ຕມີນິທ຺ທິຏ຺ຐຕາຕິ ອາຫ-‘ຕຎ຺ຈາ’ຕິອາທິ, ອຕ຺ຖວສາວິຠຕ຺ຕິວິປຣິຓາເມນາຕິ ອອາທໂຍຕິ ປຐມນ຺ຕສ຺ສ‘ອາໂທ ທສາ’ຕ຺ຍເນນ ສມ຺ພນ຺ຘາ ສມ຺ພຊ຺ຌມາເນ ຈາຘາຣຕ຺ເຖນ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອາຘາຣຕ຺ຖວເສນ ສຕ຺ຕມີ ວິຠຕ຺ຕິຍາ ປຣິວຕ຺ຕເນນາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ອຕ຺ຖວສາ ສຕ຺ຕມິຍາ ວິປຣິຓາມສມ຺ຠວາເຍວສຸຕ຺ເຕ ອວິຊ຺ຊມາເນປິ‘ຕຕ຺ຖາ’ຕິ ວຸຕ຺ຕິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອາໂທທສນ຺ນມນຎ຺ຎຕ຺ຖປວຕ຺ຕິສມ຺ຠວໂຕ ເຕສໍ ອອາທໂຍ ວິສຍຠາເວນປິ ສກ຺ກາ ປຣິກປ຺ເປຕຸນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ-‘ເຕສຸ ວິສຍຠູເຕສູ’ຕິ, ນິທ຺ຘາຣຓຕ຺ໂຖປິ ຍຸຊ຺ຊເຕວ… ວຓ຺ຓສມຸທາຍໂຕ ຕເທກເທສຠູຕານ ມາໂທ ວຓ຺ຓານໍ ທສສງ຺ຂ຺ຍາຄຸເຓນ ນິທ຺ຘາຣິຍມານຕ຺ຕາ, ອາທິມ຺ຫິ ທສ ວຓ຺ຓາຕິ ວຸຕ຺ເຕ ອວຸຕ຺ຕານມ຺ປິ ອວສ຺ສໍ ວຕ຺ຕພ຺ພານໍ ອູນປູຣຓຕ຺ຖມຊ຺ຌາຫາໂຣ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ- ອວຏ຺ຐິຕາ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ ວາ’ຕິ, ເອກາທີນ ມຏ຺ຐາຣສນ຺ຕານໍ ສງ຺ຂ຺ຍານໍ ສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ເຍ ວຕ຺ຕນໂຕ ອາຫ-‘ທສສງ຺ຂ຺ຍາຍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນຕ຺ຕາ’ຕິ, ຄຍ຺ຫຸປຄານໍ ຣສ຺ສເອ ໂອວຓ຺ຓານມ຺ປິ ກຈ຺ຈາຍເນ ວິຍ ອປຣິຈ຺ຈາຄາ ອນູນາ, ອຄຍ຺ຫຸປຄານໍ ຕທຎ຺ເຎສໍ ເກສຎ຺ຈິ ສຣານໍ ປຣິຈ຺ຈຄາ ອນຘິກາ, ທສສທ຺ທສ຺ສ ສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍ ວຸຕ຺ຕິຕ຺ຕາ ທສນ຺ນມ຺ປິ ອຘິກຕວຓ຺ຓານຎ຺ຎຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ-‘ທສນ຺ນມ຺ປີ’ຕິອາທິ, ສຍໍ ປຸພ຺ພາ’ຣາຊ=ຈິຕ຺ຕິຍໍ’ຕີສ຺ມາ ກ຺ວິມ຺ຫິ ອນ຺ຕໂລເປ ສມາເສ ຈ ຕທມິນາທິຕ຺ຕາ ນິຣຸຕ຺ຕິນເຍນ ວາ ສຣສທ຺ໂທ ນິປ຺ຜຊ຺ຊຕີຕິ, ‘ສຣ-ຄຕິຫິໍ ສາຈິນ຺ຕາສຸ’ ອິຈ຺ຈສ຺ມາ ອປ຺ປຈ຺ຈເຍນ ວາ ນິປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ທສ຺ເສຕຸມາຫ=‘ສຍໍ ຣາຊນ຺ຕີ’ຕິອາທິ.

໓. ທ຺ເວທ຺ເວ

ເຕຕິ’ອາໂທ’ຕິ ສຕ຺ຕມ຺ຍນ຺ຕຕ຺ຕາ ອປເຣ ທ຺ເວ ປຣາມສຕິ, ເຫຏ຺ຐາ ວິຍາຕິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຖວສາ ວິຠຕ຺ຕິວິປຣິຓາມໍ ອຸປເມຕິ, ອໂຕວ ວິຎ຺ຎາຍມານຕ຺ຖວເສນ ເຕສຸ’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ເຕສຸຕິ ປນ ນິທ຺ຘາຣຓຕ຺ຕວິວຈ຺ຉາຍໍ ຕມ຺ປິ ສມ຺ຠວຕີຕິ ເຕສໍ ວຓ຺ຓານໍ ມຊ຺ເຌ ທ຺ເວທ຺ເວຕິ ທ຺ວິສງ຺ຂ຺ຍາຍ ນິທ຺ຘາຣຓຕ຺ໂຖປິ ເວທິຕພ຺ໂພ, ວິຈ຺ຉາຍໍ ວຸຕ຺ຕິ ຍສ຺ສ ໂສ ວິຈ຺ຉາວຸຕ຺ຕິ-ທ຺ວິສທ຺ໂທ, ວິຈ຺ຉາວຸຕ຺ຕິຕາ ຈາສ຺ສ ສວຓ຺ຓຕ຺ຕຄຸເຓນ ທ຺ວິນ຺ນໍ (‘ພ຺ຍາປິຕຸ) ມິຏ຺ຐຕ຺ຕາ, ກເມນາວຏ຺ຐິເຕຕິ ອິມິນາ ອກາຣາທິວຓ຺ຓປ຺ປພນ຺ຘສ຺ສ ອນາທິກາລສິທ຺ຘໍ ກມສິທ຺ຘຕ຺ຕມາຫ. ນນຸ ສມານາ ວຓ຺ຓາ ສວຓ຺ຓາຕ຺ຍນ຺ວຕ຺ເຖ ສວຓ຺ຓສທ຺ເທ ສຕິ ກຕໍ ຣສ຺ສທີຆານໍ ສວຓ຺ຓສຎ຺ຎາ ສິຍາ… ອສມານຕ຺ຕາ ເອເຕສນ຺ຕິ, ເນຕທຕ຺ຖິວຓ຺ຓປ຺ປພນ຺ຘສ຺ສ ກມສິທ຺ຘຕ຺ຕາ ວຈນພເລເນວາສມານານມ຺ປິ ໂຫເຕວາຕິ, ເນວມ຺ປິ ວຕ຺ຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕໍ‘‘ທ຺ເວທ຺ເວ ສວຓ຺ຓາ’’ຕິ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ຕາທິສສາມຕ຺ຖິຍສພ຺ຠາເວ [ສພ຺ຠາເວນ (ໂປຕ຺ຖເກ)] ວິເສສກາຣຓາຠາວາຕິ ອາຫ‘ສມານຕ຺ຕມ຺ປນາ’ຕິອາທິ. ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ວຓ຺ຓາ ຈິຕ຺ຕຊຕ຺ເຕປິ ອຠິພ຺ຍຕ຺ຕິ ວເສນາຕິ ຐານໍ ກຓ຺ຐາທິ, ເຕນ ກຕນ຺ຕິ ສມາໂສ, ກຓ຺ຐຕາຕຸ ອິຕິ ຈຕ຺ເຕ ປາຓ຺ຍງ຺ຄຕ຺ຕາ ນປຸໍສກຕ຺ຕໍ. ປຎ຺ຈເມຫິ ວຄ຺ຄປຎ຺ຈເມຫິ. ອນ຺ຕຏ຺ຐາກີຕິ ວຄ຺ຄານມນ຺ເຕ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕີຕິ ອນ຺ຕຏ຺ຐາ, ຕາຫິ, ຍຸຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍາ, ຄຸຍ຺ຫ’ນ຺ຕິອາທີສຸ ຍຸຕ຺ຕສ຺ສ. ເກຈີຕິ ອນິຍເມນ ວຸຕ຺ຕໍ, ເຕ ປນ–

‘‘ຫກາໂຣ ປຎ຺ຈເມເຫວ, ອນ຺ຕຏ຺ຐາຫິ ຈ ສໍຍຸໂຕ;

ໂອຣໂສ ອິຕິ ວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍ, ກຓ຺ຐໂຊ ຕທສໍຍຸໂຕ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ.

໔. ປຸພ຺ໂພ

ວຕ຺ຕເຕຕິ ອຕ຺ຖວສາ ວິຠຕ຺ຕິວິປຣິຓາເມນ ວຕ຺ຕເຕ, ນນຸ ເຈຕ຺ຍາທິໂຈທນາ, ເນສໂທໂສຈ຺ຈາທິ ປຣິຫາໂຣ, ໂທສາຠາເວ ກາຣຓ ມາຫ-‘ໂຍໂຍ…ເປ… ປຕີຍເຕ’ຕິ, ວຸຕ຺ຕໍ ສມຕ຺ເຕຕິ-‘ນຫິ’ຈ຺ຈາທິນາ, ນນຸ ຈ ປຸພ຺ພສທ຺ໂທ ຍເມກຕ຺ຕາ ເອກໍ ປຸພ຺ພມາຈິກ຺ຂຕິ ນ ສກລນ຺ຕິ ກຖໍ ‘‘ປຸພ຺ໂພ’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ໂຍໂຍຕິ ຎາຍຕິ ‘ໂຍໂຍ ປຸພ຺ໂພ’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ເຕ ‘ເຕສຸ ທ຺ວີສຸ’ຕິ ເອຕ຺ຖ’ທ຺ວີສຸ ທ຺ວີສຸ’ຕິ ອິທໍ ກຖໍ ສຸເຂເນວ ປຕີຍເຕ ຕທິທມສິທ຺ເຘນາສິທ຺ຘສາຘນນ຺ຕິ ອາສງ຺ກິຍ ຕທຠາວມຸພ຺ຠາວີຍ ປຸພ຺ພ ສທ຺ທສ຺ສ ວິຈ຺ຉາຄມກຕ຺ຕມວຄມຍິຕຸມາຫ-‘ນເຈທ’ມິຈ຺ຈາທິ. ຕໍໂຍຄາຕິ ອຸປຈາຣວເສນາຫ, ຕພ຺ພນ຺ຕຕາຍວາຕິ ອຕ຺ຖິຍຕ຺ເຖ ອປ຺ປຈ຺ຈຍວເສນ, ເອວມຸປຣິປິ.

໕. ປໂຣ

ເສສມິຈ຺ຈາທິນາ‘ເຕສຸ ທ຺ວີສູຕິ ສວຓ຺ຓສຎ຺ຎເກສຸ ທ຺ວີສຸ’ ອິຈ຺ຈາທິ ກມຕິທິສ຺ສຕິ. ລຫຸສຎ຺ຎາ ຣສ຺ສສ຺ສ, ສໍໂຍຄປຸພ຺ພສ຺ສ ຣສ຺ສສ຺ສ ທີຆສ຺ສ ຈ ຄຸຣຸສຎ຺ຎາ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ… ອຸຈ຺ຈາຣຓວເສເນວານ຺ວຕ຺ຖສຎ຺ຎາຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕິ, ປຸພ຺ພາຈຣິຍວເສນ ວາ ອິຫາວຸຕ຺ຕາວເສສສຎ຺ຎາວິຍ.

໖. ກາທໂຍ

ເກວລ ພ຺ຍຎ຺ຊນານມຕ຺ຖປ຺ປກາສຕ຺ຕາຠາວາ ສຣານມຕ຺ຖປ຺ປກາສເນ ອຈ຺ຈນ຺ໂຕປກາຣາ ພ຺ຍຎ຺ຊນາຕິ ‘ເອເຕຫີ’ຕິ ກຣຓຕ຺ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ, ເຕນາຫ ‘ສຣານ’ມິຈ຺ຈາທິ. ວິປຸພ຺ພາ ‘ອຎ຺ຊ-ພ຺ຍຕ຺ຕິຍໍ’ຕີມສ຺ມາ ກຣເຓ ອນປ຺ປຈ຺ຈເຍ ຣູປໍ, ນປຸໍສກຕ຺ຕມ຺ປິສ຺ສາວຄມຍິຕຸໍ ‘ອຸປກາຣການີ’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ພ຺ຍຎ຺ຊນຕ຺ຕໍ ທິຏ຺ຐນ຺ເຕນ ຜຸຏຍຕິ ‘ຍຖາ’ອິຈ຺ຈາທິນາ, ຍຖາ ໂອທນສ຺ສຸປກາຣການິ ສູປາທີນິ ພ຺ຍຎ຺ຊນານິ, ຕຖາ ສຣານມຸປກາຣການີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ, ພ຺ຍຎ຺ຊນມ຺ປນ ອທ຺ຘມຕ຺ຕິກໍ, ວຸຕ຺ຕໍ ຫິ–

ເອກມຕ຺ໂຕ ຠເວ ຣສ຺ໂສ, ທີໂຆ ມຕ຺ຕທ຺ວຍາຍຸໂຕ;

ປ຺ລຸໂຕ ຕິມຕ຺ໂຕ ວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍ, ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ຕ຺ວທ຺ຘມຕ຺ຕິກໍຕິ.

ອນ຺ວຕ຺ຖາຕິ ອນ຺ວຕ຺ຖໂຕ, ‘ອນ຺ວຕ຺ຖາ ພ຺ຍຎ຺ຊນາ’ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

໗. ປຎ຺ຈ

ສຊາຕ຺ຍເປກ຺ຂາຍ ສມຸທາຍວາຈິຕ຺ເຕປິ ກາທໂຍຕີ ອນຸວຕ຺ຕນໂຕ ວຄ຺ຄສທ຺ເທນ ກຂຄຆຎາທໂຍວ ຄຍ຺ຫນ຺ຕິ, ປຎ຺ຈ ປຣິມາຓມສ຺ສ ປຎ຺ຈໂກວຄ຺ໂຄ, ‘‘ຕມສ຺ສ ປຣິມາຓໍ ຓິໂກ ຈາ’’ຕິ (໔-໔໑) ໂກ, ສຸຕ຺ເຕ ອາທິຠູໂຕ ປຎ຺ຈສທ຺ໂທ ປຎ຺ຈສງ຺ຂ຺ຍາປຣິຈ຺ເຉທໍ ກຸຣຸມາໂນ ມາວສານານໍ ວຄ຺ຄານໍ ພຫຸຕ຺ຕໍ ຄເມຕີຕິ ‘ປຎ຺ຈກາ’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ວຄ຺ຄາຕິ ພຫຸວຈນໂຕ ປຈ຺ເຈກນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕິ, ວຊ຺ເຊນ຺ຕິ ຍກາຣາທໂຍຠິ ວຄ຺ຄາ, ປຐມກ຺ຂຣວເສນ ປນ ກວຄ຺ຄາທິໂວຫາໂຣ.

໘. ພິນ຺ທຸ

ອເນກຕ຺ຖຕ຺ຕາ ຘາຕູນ ມຸຈ຺ຈາຣຓຕ຺ໂຖເປຕ຺ຖ ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ນິປຸພ຺ພາ ຕໂຕ ກມ຺ມນ຺ຕິ ຕ຺ຕປ຺ປຈ຺ຈເຍ ຎ຺ຎິມ຺ຫິ ປາທິສມາເສ ທີເຆຈ ຣູປໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘ຣສ຺ສາ’ຕິອາທີມາຫ, ປີຬນຕ຺ຖໂຕ ນິຄ຺ຄຫນໍ ນິຄ຺ຄໂຫ, ‘ອິ-ອຊ຺ເຌນ ຄຕີສຸ’ອິຈ຺ຈສ຺ມາ ກຕ຺ຕຣິ [ກມ຺ມນິ-ອິຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ອິຕໍ ອຸຈ຺ຈາຣິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ] ຕ຺ຕປ຺ປຈ຺ຈເຍ ອິຕໍ, ນິຄ຺ຄເຫນ ອິຕນ຺ຕິ ອມາທິສ ມາເສ ຣູປໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘ກຣຓໍ ນິຄ຺ຄເຫນ ວາ’ຕິອາທິມາຫ, ປຈ຺ຉິມປກ຺ຂໍ ສາເຘຕຸມາຫ-‘ວຸຕ຺ຕໍ ຫີ’ຕິ.

໙. ອິຍຸ

ຈຕ຺ຖສມາໂສຕິ ອິຕຣີຕຣໂຍຄທ຺ວນ຺ທສມາໂສ. ອຕ຺ເຕຕິ ມຸນິ ສທ຺ທາທິວຈນີເຍ ອຕ຺ເຖ, ນມຕີຕີມສ຺ເສຕໍ ກມ຺ມໍ,

ຍໍ ສພ຺ພວຈນໍ ສພ຺ພ, ລິງ຺ຄໍ ສພ຺ພວິຠຕ຺ຕິກໍ;

ຕໍ ສພ຺ພຕ຺ເຖ ນມນໂຕ, ວິທຸໍ ນາມນ຺ຕິ ຕພ຺ພິທູ.

ອິຘ ນາມສຎ຺ຎາຍາຠາເວປິ ອນ຺ວຕ຺ຖພລາເຍວ ນາມສຎ຺ຎາ ສິທ຺ຘາຕິ (ອາຫ) ‘ອນ຺ວຕ຺ຖພ຺ຍປເທເສນາ’ຕິ, ສ຺ຍາທ຺ຍນ຺ຕປກຕິຣູປນ຺ຕິ ປຈ຺ຈຍາ ປຐມໍ ກຣີຍຕີຕິ ປກຕິ, ສາ ເອວ ຣູປນ຺ຕິ ປກຕິຣູປໍ, ສ຺ຍາທ຺ຍນ຺ຕສ຺ສ ປກຕິ ຣູປໍ ມຸນິສທ຺ທາທິ ສ຺ຍາທ຺ຍນ຺ຕປກຕິຣູປໍ, ອຕ຺ຖວນ຺ຕມຘາຕຸກມປ຺ປຈ຺ຈຍມ຺ປາຏິປທິກໍ, ປທໍ ປທໍ ປຕິ ປຏິປເທ, ປຏິປທໍ ນິຍຸຕ຺ຕໍ ປາຏິປທິກໍ. ວິເສສເນນາຕິ ສຸຕ຺ເຕ ‘ນມສ຺ສນ຺ເຕ’ຕິ ວຸຕ຺ເຕນ ອິວຓ຺ຓຸວຓ຺ຓານໍ ວິເສສເນນ. ອາຂ຺ຍາຕສ຺ສາຕິ ປຈຕິອາທິໂນ. ອາທິມຊ຺ຌວຕ຺ຕິໂນຕິ ອິນ຺ທ ອຸທກສທ຺ທາທີນໍ ອາໂທ, ປຂຸມາທີນໍ ມຊ຺ເຌຈ ວຕ຺ຕິໂນ. ປເທເສສູຕິ ‘‘ຌລາ ສສ຺ສ ໂນ’’ຕິ (໒-໘໓) ອາທິເກສຸ ສຸຕ຺ຕປ຺ປເທເສສຸ, ອນິຏ຺ຐປສງ຺ຄ (ສງ຺ກໍ) ນິວຕ຺ເຕຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ອນິຏ຺ຐປ຺ປສງ຺ໂຄນາມ [ນາມາຕິ (ໂປຕ຺ຖເກ)] ປຈຕິ-ອິນ຺ທ (ອຸທກ ປຂຸມ) ສທ຺ທາທີນ ມນ຺ຕ ອາທິມຊ຺ຌຠູຕອິວຓ຺ຓາທີນໍ ຌລສຎ຺ຎາ ວິຘາຍ ຕໂຕ ປຣາສໍ ສາທິ ວິຠຕ຺ຕີນໍ ‘‘ຌລາ ສສ຺ສ ໂນ’’ຕິ (໒-໘໑) ອາທີຫິ ‘ໂນ’ ອາເທສາທິມ຺ຫິ ກເຕ ‘ປຈຕິໂນ, ອິນ຺ທໂນ, ອຸທກໂນ, ປຂຸມໂນ’ຕິອາທິ ຣູປປ຺ປສງ຺ໂຄ, ນນຸຈາທິອາທິ ໂຈທນາ. ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ສຸຕ຺ເຕ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ພ຺ຍາສນິທ຺ເທເສນາຕິ ອສມາສນິທ຺ເທເສນ. ຕທຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິອາທິ ປຣິຫາໂຣ, ຕນ຺ຕິ ຕໍ ໂຈທ຺ຍໍ, ສຕິຫີຕິອາທິນາ ອຍຸຕ຺ຕຕ຺ຕໍ ສມຕ຺ເຖຕິ, ທ຺ວີສຸຕ຺ຕເຣສຸ ໂຍເຄສູຕິ ອຸປຣິເມສຸ ‘‘ປິຕ຺ຖິຍໍ’’ ‘‘ຆາ’’ຕິ ທ຺ວີສຸ ສຸຕ຺ເຕສຸ. ອິຕ຺ຖິຍນ຺ຕິ ອິທນ຺ຕິ ‘‘ປິຕ຺ຖິຍ’’ນ຺ຕິ ສຸຕ຺ເຕ ອິຕ຺ຖິຍນ຺ຕິ ອິທໍ ປທໍ. ວຓ຺ຓວິເສສນໍ ສິຍາຕິ ‘‘ປິຕ຺ຖິຍ’’ນ຺ຕິ ສຸຕ຺ເຕ ‘ອິຍຸວຓ຺ຓາ’ຕິ ອນຸວຕ຺ຕນໂຕ ‘ອິຕ຺ຖິຍໍ ອິວຓ຺ຓຸວຓ຺ຓາ’ຕິ ເອວໍ ອິວຓ຺ຓຸ ວຓ຺ຓາ ‘‘ໂຆ’’ຕິ ສຸຕ຺ເຕ ‘ອິຕ຺ຖິຍໍ ອາ’ຕິເອວໍ ອວຓ຺ຓສ຺ສ ຈ ວິເສສນໍ ຠເວຍ຺ຍ. ວຓ຺ຓວິເສສເນ ວິໂຣຘມາຫ ‘ເອວຎ຺ເຈ’ຈ຺ຈາທິ, ນາມສ຺ສນ຺ເຕຕິ ອສມາສນິທ຺ເທເສ ຕ຺ວວິໂຣຘມາຫ- ‘ພ຺ຍາເສ’ຈ຺ຈາທິ. ສກ຺ການາມວິເສສນໍ ກາຕຸນ຺ຕິ ທ຺ວີສຸ ສຸຕ຺ເຕສຸ ອິຕ຺ຖິຍນ຺ຕິອາທິນາ ວກ຺ຂມານກ຺ກເມນ. ນາມສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ນາມນ຺ໂຕຕິ ສມາສສ຺ສ ອຸຕ຺ຕຣປທຕ຺ຖປ຺ປຘານຕ຺ຕາ ສມາເສ ຄຸຓີຠູຕສ຺ສ ນາມສ຺ສ ອິຕ຺ຖິຍນ຺ຕິ ອິທໍ ວິເສສນໍ ກາຕຸໍ ນ ສກ຺ກາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ, ວຈນມນ຺ຕເຣນາຕິ ປາຓິນິຍານມິວ ‘‘ຍຖາສງ຺ຂ຺ຍມນຸເທໂສ ສມານໍ’’ຕິ (໑-໓-໑໐) ສຸຕ຺ຕໍ ວິນາ, ສມາສງ຺ຂ຺ຍ ເອເຕສນ຺ຕິ ສມສງ຺ຂ຺ຍກາ, ອິຕິສທ຺ໂທ ອາທ຺ຍຕ຺ໂຖ, ເຕນ–

‘‘ອາລາປຫາສລີລາຫິ, ມຸນິນ຺ທ ວິຊຍາ ຕວ;

ໂກກິລາ ກຸມຸທານີ ໂວ, ປເສວນ຺ເຕ ວນໍ ຊລໍ’’ (໒໖໐).

ອິຈ຺ຈາທິໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ.

໑໐. ປິຕ຺ຖິ

ອິຕ຺ຖິຍໍ ນາມສ຺ສາຕິ ຈ, ອນ຺ເຕ ອິວຓ຺ຓຸວຓ຺ຓາຕິ ຈ ວຸຕ຺ເຕ ເຕສມາ ຘາຣາເຘຍ຺ຍສມ຺ພນ຺ໂຘ ອາເຘຍ຺ຍສ຺ສາຘາເຣ ປວຕ຺ຕິໍ ວິນາ ນ ສມ຺ຠວຕີຕິ ອຊ຺ຌາຫາຣວເສນ ‘ວຕ຺ຕມານາ’ຕິ ວຸຕ຺ຕິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິວຓ຺ຓຸ ວຓ຺ຓາຕິ ອເປກ຺ຂິຍ‘ວິເສສີຍນ຺ຕີ’ຕິ ພຫຸວຈນເມຕໍ ສມ຺ພນ຺ຘສ຺ສ ປຸຣິສາຘີນຕາຍ ນາມນ຺ຕີມິນາ ສມ຺ພນ຺ເຘ ສຕິ‘ວິເສສີຍຕີ’ເຕກຕ຺ເຕນ ປຣິຓມຕິ.

໑໑. ຆາ

ອິຕ຺ຖິຍໍ ນາມສ຺ສນ຺ເຕຕິ ຈ ວຕ຺ຕເຕ. ເຫຏ຺ຐາ ສພ຺ພຕ຺ຖ ສຎ຺ຎິໂນ ນິທ຺ທິສິຍ ສຎ຺ຎາຍ ນິທ຺ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ຕຕ຺ຖ ວິຍ ວິສຸໍ ສຎ຺ຎິໂນ ປຐມມນິທ຺ເທເສ ອສນ຺ໂຕ ວິຍາຕິ ໂທສເລສມາລມ຺ພິຍ ໂຈທຍຕິ ນນ຺ຫເຈ’ຕ຺ຍາທິນາ. ຕຕ຺ຖ ເສໂຕຕິ ວິຊ຺ຊມານສ຺ສ ສຎ຺ຎິໂນ. ກາຣິເຍນາຕິ ສຎ຺ຎາກາຣິເຍນ. ປຣິຫຣຕິ ‘ນາຍໍ ໂທໂສ’ຕິອາທິນາ. ປຈ຺ຉາວຸຕ຺ຕມຕ຺ເຕນາຕິ ‘‘ຆາ’’ຕິ ສຸຕ຺ເຕ ກາຣິຍິໂນ ອາກາຣສ຺ສ ປຈ຺ຉາ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ເຕນ. ນຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ຈສທ຺ໂທ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕຣສມຸຈ຺ຈເຍ, ອປຣມ຺ປິ ກິຎ຺ຈິ ວຕ຺ຕພ຺ພມນິຍມຣູປມຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອນິຍມຣູປມາຈຣິຍປ຺ປວຕ຺ຕິໂຕ ສາເຘຕຸມາຫ ‘ອຸຠຍຖາປິ’ຈ຺ຈາທິ.

໑໒. ໂຄສ຺ຍາ

ອາສທ຺ໂທ ອາຠິມຸຂ຺ເຍ, ອນຠິມຸຂມຠິມຸຂໍ ກຕ຺ວາ ລປນໍ ກຖນມາລ ປນໍ, ຕສ຺ມິໍ ອາລປເນ, ອາລປນຕ຺ເຖ ວິຫິໂຕ ສີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອິຕິ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານປຎ຺ຈິກາຏີກາຍໍ ສາຣຕ຺ຖວິລາສິນິຍໍ

ສຎ຺ຎາຘິກາໂຣ ສມຕ຺ໂຕ.