໘. ປຈ຺ຈຍສງ຺ຄຫອນຸທີປນາ

໑໖໖. ເຍຫິປກາເຣຫິ ຍຖາ. ເຕສໍ ວິຠາໂຄ ຕໍ ວິຠາໂຄ. ອຍຎ຺ຈນິທ຺ເທໂສ ເອກເສສນິທ຺ເທໂສ, ວິຈ຺ຉາໂລປນິທ຺ເທໂສວາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເຕສໍ’’ຕິອາທິມາຫ. ນ ສເມຕິ. ຄາຖາຍໍ ‘ເຍສໍ’ຕິອາທິນາ ຕີຫິ-ຍ-ສທ຺ເທຫິ ທສ຺ສິຕານໍ ຕິຓ຺ຓໍ ອຕ຺ຖານໍ-ຕ-ສທ຺ທຕ຺ຖ ສມ຺ຠວໂຕ. ຕ-ສທ຺ທຕ຺ຖານຎ຺ຈ ອນຸສນ຺ຘິຍໍ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ກຕ຺ວາ ວຕ຺ຕພ຺ພໂຕ. ‘‘ສມຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ກຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ປາຕຸຠວຕິ. ‘‘ອວິນາ’’ຕິ ອວິນາ ຫຸຕ຺ວາ. ‘‘ສຫຊາຕ ຘມ຺ເມຫີ’’ຕິ ອວິຊ຺ຊາ ປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາຕິອາທີສຸ ສງ຺ຂາຣາທີນໍ ສຫຊາຕ ຘມ຺ເມຫິ ສເຫວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໍ. ‘‘ກລາປວເສນາ’’ຕິ ສຸທ຺ຘ ຘມ຺ມ ກລາປວເສນ. ‘‘ສາມຎ຺ຎ ລກ຺ຂຓໍ’’ຕິ ສາຘາຣຓ ລກ຺ຂຓໍ. ‘‘ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍຕາ ສທ຺ທສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ອຍມຕ຺ໂຖ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ’’ຕິ ‘ສມຸປ຺ປຊ຺ຊນໍ ສມຸປ຺ປາໂທ’ຕິ ອຍໍຠາວສາຘນຕ຺ໂຖ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ. ‘‘ອຍເມວາ’’ຕິ ອຍໍ ຠາວສາຘນຕ຺ໂຖ ເອວ. ຊຣາມຣຓໍ ສມ຺ຠວຕີຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ອຸປ຺ປາທາວາ ຕຖາຄຕານໍ’’ຕິ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘານໍ ອຸປ຺ປາເທວາ ສຕິ. ‘‘ອນຸປ຺ປາທາວາ’’ຕິ ອນຸປ຺ປາເທວາ ສຕິ. ‘‘ຐິຕາວ ສາຘາຕູ’’ຕິ ຊາຕິຍາ ສຕິ ຊຣາມຣຓສ຺ສ ປວຕ຺ຕິສຠາໂວ ໂລເກ ຐິໂຕເຍວ. ກຕມາ ປນ ສາຘາຕູຕິ ອາຫ ‘‘ຘມ຺ມຏ຺ຐິຕຕາ’’ຕິອາທິໍ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຘມ຺ມຏ຺ຐິຕຕາ’’ຕິ ເກນຈິ ອກຕາ ສຠາວຏ຺ຐິຕຕາ. ‘‘ຘມ຺ມນິຍາມຕາ’’ຕິ ສຠາວນິຍາມຕາ. ‘‘ຕຕ຺ຣ ຕຖຕາ’’ຕິ ຕສ຺ມິໍ ສາມຎ຺ຎລກ຺ຂເຓ ສງ຺ຂຕ ຘມ຺ມານໍ ຕຖຕາ. ສາມຎ຺ຎ ລກ຺ຂຓເມວ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາໂທ ນາມາຕິ ທສ຺ເສຕິ, ນ ອວິຊ຺ຊາທິໂກ ປຈ຺ຈຍ ຘມ຺ໂມ. ກສ຺ມາ, ເຕຫິ ວຈເນຫິ ຘມ຺ມນິຍາມຕາ ມຕ຺ຕສ຺ສ ທສ຺ສິຕຕ຺ຕາ. ອວິຊ຺ຊາທີນໍ ຘມ຺ມ ສຣູປານໍ ອທສ຺ສິຕຕ຺ຕາ. ‘‘ຘມ຺ມນິຍາມຕາມຕ຺ຕໍ’’ຕິ ຈ ຍຖາ ວຸຕ຺ຕສາມຎ຺ຎ ລກ຺ຂຓເມວ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍທິ ຠາວສາຘນໍ ອິຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ຠາວສາຘນໍ ນາມ ກຕ຺ຕຸຣຫິຕໍ ຠເວຍ຺ຍ. ກຕ຺ຕຸຣຫິເຕ ຈ ສຕິ, ກຖໍ ປຏິຈ຺ຈ ກ຺ຣິຍາຍ ສມານກຕ຺ຕຸກຕາ ລພ຺ຠຕິ. ອລທ຺ເຘ ຈ ສມານກຕ຺ຕຸກຕ຺ເຕ ກຖຎ຺ຈ ປຸພ຺ພກາເລຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຍສມ຺ຠໂວຕິ. ອຍໍ ຠາວສາຘນໍ ອິຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ພ຺ຍຎ຺ຊນຍຸຕ຺ຕິວິໂຣໂຘ. ຕໍ ປຣິຫຣນ຺ໂຕ ນ ເຈຕ຺ຖາຕິອາທິມາຫ. ຄມ຺ຠີໂຣຈານນ຺ທ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາໂທ ຄມ຺ຠີຣາວ ຠາໂສຈາຕິ ຠຄວຕາ ວຸຕ຺ຕໍ. ຠາວສາຘເນ ຈ ກເຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ ກ຺ຣິຍາມຕ຺ຕໍ ນາມ ວິສຸໍ ເອໂກ ຘມ຺ໂມ ນ ໂຫຕີຕິ ກຖໍ ຕໍ ຄມ຺ຠີຣໍ ສິຍາຕິ. ອຍໍ ຠາວສາຘນໍ ອິຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ຄມ຺ຠີຣວຈນ ວິໂຣໂຘ. ຕໍ ປຣິຫຣນ຺ໂຕ ‘‘ສງ຺ຂຕ ຘມ຺ເມສຸ ຈາ’’ຕິອາທິມາຫ. ອປິ ຈ ສງ຺ຂຕ ລກ຺ຂຓໍ ນາມ ສງ຺ຂຕ ຘມ຺ມໂຕປິ ຄມ຺ຠີຣໍ ໂຫຕິ. ຕຖາຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ນາມ ສງ຺ຂຕ ຘມ຺ໂມ. ຕຎ຺ຈ ອຕ຺ຖິ ເມຈິຕ຺ຕໍ ນາມາຕິ ສຕ຺ຕານໍ ປາກຏໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ປນ ອນິຈ຺ຈຕາ ສງ຺ຂາຕໍ ສງ຺ຂຕ ລກ຺ຂຓໍ ອປາກຏໍ ໂຫຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ສນ຺ຕຕິຍາ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ. ຕຖາ ເວທນາ ນາມ ສຸຂາວາ ທຸກ຺ຂາວາ ສງ຺ຂຕ ຘມ຺ໂມ. ສາ ຈ ອຕ຺ຖິ ເມເວທນາຕິ ສຕ຺ຕານໍ ປາກຏາ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສາ ປນ ອນິຈ຺ຈຕາ ສງ຺ຂາຕໍ ສງ຺ຂຕ ລກ຺ຂຓໍ ອປາກຏໍ ໂຫຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ສນ຺ຕຕິຍາ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ. ເອວໍ ເສເສສຸ ນາມຘມ຺ເມສຸ ຈ ຣູປຘມ຺ເມສຸ ຈ. ຍໂຕ ສຕ຺ຕສຸ ວິສຸທ຺ຘີສຸ ສງ຺ຂຕ ຘມ຺ມ ວວຕ຺ຖານ ສງ຺ຂາຕໍ ທິຏ຺ຐິວິສຸທ຺ຘິຎາຓຎ຺ຈ ອວິຊ຺ຊາທິປຈ຺ຈຍ ປຣິຄ຺ຄຫ ສງ຺ຂາຕໍ ກງ຺ຂາວິຕຣຓ ວິສຸທ຺ຘິຎາຓຎ຺ຈ ປຖມໍ ສມ຺ປາເທຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ທສວິຘານິ ສງ຺ຂຕ ລກ຺ຂຓານຸປສ຺ສນາ ຎາຓານິ ສມ຺ປາເທຕພ຺ພານິ ໂຫນ຺ຕີຕິ. ຍຖາ ຈ ອນິຈ຺ຈຕາ ສງ຺ຂາຕໍ ສງ຺ຂຕ ລກ຺ຂຓໍ ສງ຺ຂຕ ຘມ຺ມໂຕ ຄມ຺ຠີຣໍ ໂຫຕິ. ຕຖາ ອິທມ຺ປິ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທ ສງ຺ຂາຕໍ ສງ຺ຂຕ ລກ຺ຂຓໍ ສງ຺ຂຕ ຘມ຺ມໂຕ ຄມ຺ຠີຣໍ ໂຫຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

‘‘ຕພ຺ຠາວຠາວີຠາໂວ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ຠວຕິ ສໍວິຊ຺ຊຕີຕິ ຠາໂວ. ໂສ ໂສ ອວິຊ຺ຊາທິໂກ ຠາໂວ ຕພ຺ຠາໂວ. ຕພ຺ຠາເວ ຠວນ຺ຕິ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ສີເລນາຕິ ຕພ຺ຠາວຠາວິໂນ. ສງ຺ຂາຣາທໂຍ. ‘‘ຠາໂວ’’ຕິ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິກາຣຓໍ. ຕພ຺ຠາວຠາວີນໍ ຠາໂວຕິ ຕພ຺ຠາວຠາວິ ຠາໂວຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ’’ຕິອາທິມາຫ. ອປິ ຈ ‘‘ຠາໂວ’’ຕິ ວິຊ຺ຊມານຕາ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຍ ຘມ຺ມສ຺ສ ຠາໂວຕິ ຕພ຺ຠາໂວ. ຕພ຺ຠາເວ ສຕິ ຠວນ຺ຕິ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ຘມ຺ມຕາຍາຕິ ຕພ຺ຠາວຠາວິໂນ. ເຕສໍ ຠາໂວຕິປິ ຍຸຊ຺ຊຕິເຍວ. ‘‘ເຫຕ຺ວາທິ ປຈ຺ຈຍ ສຕ຺ຕິນິຍາມໍ’’ຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍ, ອາຣມ຺ມຓ ປຈ຺ຈໂຍ, ຕິອາທີສຸ ເຫຕຸສທ຺ທ ອາຣມ຺ມຓ ສທ຺ທາທໂຍ ໂລຠາທີນໍ ຣູປາຣມ຺ມຓາທີນຎ຺ຈ ຘມ຺ມານໍ ຕໍ ຕໍ ປຈ຺ຈຍ ສຕ຺ຕິວິເສສໍ ທີເປນ຺ຕິ. ເຕສຎ຺ຈ ໂສ ໂສ ປຈ຺ຈຍ ສຕ຺ຕິວິເສໂສ ວິສຸໍ ຘມ຺ມນິຍາໂມ ໂຫຕິ, ເອວໍ ເຫຕ຺ວາທິ ປຈ຺ຈຍສຕ຺ຕິນິຍາມໍ ນິວຕ຺ເຕຕິ. ‘‘ຕຖາ ຕຖາ’’ຕິ ມູລຏ຺ຐໂຄຈຣວິສຍຏ຺ຐາທິເກນ ເຕນ ເຕນ ປຈ຺ຈຍາກາເຣນ. ໂສ ຫິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ປຈ຺ຈຍ ຘມ຺ມຸທ຺ຘາຣ ມຕ຺ເຕ ອຐຕ຺ວາ’’ຕິ ປຈ຺ຈຍ ຘມ຺ມານໍ ນາມ ສຎ຺ຎາວເສນ ອຸທ຺ຘຣຓມຕ຺ຕໍ ອກຕ຺ວາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ‘‘ອາຫຈ຺ຈາ’’ຕິ ອາຫນິຕ຺ວາ ຕໍ ຕໍ ປຈ຺ຈຍສຕ຺ຕິ ວິເສສໍ ປາເປຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນາຫ ‘‘ມຕ຺ຖກໍ ປາເປຕ຺ວາ’’ຕິ. ປຈ຺ຈຍສຕ຺ຕິ ວິເສໂສ ຫິ ເຫຕຸຜລທີປເນ ຕໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ ວຕ຺ຕພ຺ພ ກິຈ຺ຈາຠາວໂຕ ມຕ຺ຖກໍ ນາມ ໂຫຕີຕິ. ‘‘ອໂນສກ຺ກມານາ’’ຕິ ອນິວຕ຺ຕມານາ. ‘‘ເອຕາຍາ’’ຕິ ປຈ຺ຈຍ ສຕ຺ຕິຍາ. ປປຎ຺ເຈນ຺ເຕ ອາຈຣິເຍ.

ເອຕສ຺ມາ ກາຣຓາ ຜລໍ ເອຕເທວ ປຏິຈ຺ຈ ອນາຄຕປກ຺ຂໂຕ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນປກ຺ຂໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ ປາຕຸພ຺ຠວຕີຕິ ປຈ຺ຈໂຍ. ອຸປ຺ປຕ຺ຕິກາຣຓໍ ປວຕ຺ຕິກາຣຓຎ຺ຈ. ຕຕ຺ຖ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິກາຣຓໍ ຊນກປຈ຺ຈໂຍ. ປວຕ຺ຕິກາຣຓໍ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠກ ປຈ຺ຈໂຍ. ‘‘ເອເຕນາ’’ຕິ ເຫຕຸນາ. ‘‘ກາຍວຈີ ມໂນກມ຺ມໍ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ກມ຺ມໍ’’ຕິ ກ຺ຣິຍາວຸຈ຺ຈຕິ, ຄມນ ຐານ ນິສຊ຺ຊສຍນາທິກໍ ກາຍິກ ກ຺ຣິຍຎ຺ຈ. ອາລາປ ສລ຺ລາປ ກຖນ ສຊ຺ຌາຍນ ຄາຍນາທິກໍ ວາຈສິກ ກ຺ຣິຍຎ຺ຈ. ວິຊານນ ຈິນ຺ຕນ ວີມໍສນາທິກໍ ມານສິກ ກ຺ຣິຍຎ຺ຈ. ‘‘ອຠິສງ຺ຂໂຣນ຺ຕີ’’ຕິ ອຠິນິປ຺ຜາເທນ຺ຕິ. ‘‘ເອເຕຫີ’’ຕິ ເອເຕຫິ ໂລກິຍກຸສລາ ກຸສລ ເຈຕນາ ຘມ຺ເມຫິ. ອປິ ຈ ສງ຺ຂໂຣນ຺ຕິ ສຕ຺ຕາ ເອເຕຫີຕິ ສງ຺ຂາຣາ. ‘‘ສງ຺ຂໂຣນ຺ຕີ’’ຕິ ກິໍ ສງ຺ຂໂຣນ຺ຕິ. ອຕ຺ຕຠາວໍ ສງ຺ຂໂຣນ຺ຕິ. ຠວາຠວໍ ສງ຺ຂໂຣນ຺ຕິ. ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກມ຺ປິ ອຕ຺ຖໍ ວາ ອນຕ຺ຖໍ ວາ ສງ຺ຂໂຣນ຺ຕິ. ສມ຺ປຣາຍິກມ຺ປິ ອຕ຺ຖໍ ວາ ອນຕ຺ຖໍ ວາ ສງ຺ຂໂຣນ຺ຕີຕິອາທິນາ. ຈກ຺ຂຸມ຺ປິ ສງ຺ຂໂຣນ຺ຕິ, ໂສຕໍປິ ສງ຺ຂໂຣນ຺ຕີຕິອາທິນາ. ທສ຺ສນມ຺ປິ ສງ຺ຂໂຣນ຺ຕິ, ສວນມ຺ປິ ສງ຺ຂໂຣນ຺ຕີຕິອາທິນາ ຈ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິເຍວ. ‘‘ວິຊານາຕີ’’ຕິ ວິວິເຘນ ຊານາຕິ. ຠູເຕນປິ ຊານາຕິ, ອຠູເຕນປິ ຊານາຕິ. ‘‘ນມຕີ’’ຕິ ໂຄຈຣ ວິສຍຕ຺ຖາຍ ນມຕິ. ‘‘ຣຸປ຺ປຕີ’’ຕິ ກຸປ຺ປຕິ, ໂຂຠຕິ. ‘‘ຜຸສຕີ’’ຕິ ສໍຫນຕິ. ‘‘ເວທຍຕີ’’ຕິ ວິທິຕໍ ກໂຣຕິ. ຕໍ ຕໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ລຄ຺ຄນວເສນ ຠຸສໍ ນຫຕິ ພນ຺ຘຕິ, ມຸຎ຺ຈິຕຸໍ ນ ເທຕີຕິ ຕຓ຺ຫາຕິປິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ‘‘ອຸປາທິຍຕີ’’ຕິ ທຬ຺ຫໍ ຄຓ຺ຫາຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອມຸຎ຺ຈຄ຺ຄາຫໍ ຄຓ຺ຫາຕີ’’ຕິ. ຠວຕີຕິ ຠໂວ. ອຸປປຕ຺ຕິຠໂວ. ຠວນ຺ຕິ ເອເຕນາຕິ ຠໂວ. ກມ຺ມຠໂວ. ‘‘ຊນນໍ’’ຕິ ອຠິນວສ຺ສ ປາຕຸພ຺ຠວນໍ. ‘‘ຊີຣຓໍ’’ຕິ ອຠິນວຠາວໂຕ ຫາຍນໍ. ‘‘ໂສຈນໍ’’ຕິ ຈິຕ຺ຕສນ຺ຕາປນໍ. ‘‘ປຣິເທວນໍ’’ຕິ ໂຣທນໍ. ‘‘ທຸກ຺ຂໍ’’ຕິ ກາຍຣຸຊ຺ຊນໍ. ‘‘ໂທມນສ຺ສໍ’’ຕິ ຈິຕ຺ຕຣຸຊ຺ຊນໍ. ‘‘ວິສີທນໍ’’ຕິ ພາຬ຺ຫໍ ຈິຕ຺ຕກິລມຖຠາເວນ ວິຣູປໍ ຫຸຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສສີທນໍ. ຖາມພລຂິຍ຺ຍນໍ. ຍໂຕ ອສ຺ສາສປສ຺ສາສານໍ ວິຣູປປ຺ປວຕ຺ຕິວາ ຕງ຺ຂເຓ ສພ຺ພໂສ ອຸປຣຸຊ຺ຌນໍ ວາ ໂຫຕີຕິ. ‘‘ເກນຈິ ສຸເຂນາ’’ຕິ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໂຕ ວິມຸຕ຺ເຕນ ເກນຈິ ສນ຺ຕິສຸເຂນ.

‘‘ທຸກ຺ຂປ຺ປຏິຈ຺ຉາທິກາ’’ຕິ ຠຍຏ຺ເຐນ ທຸກ຺ຂຠູຕານໍ ເຕຠູມິກ ຘມ຺ມານໍ ທຸກ຺ຂຠາວປ຺ປຏິຈ຺ຉາທິກາ. ‘‘ສມຸທຍປ຺ປຏິຈ຺ຉາທິກາ’’ຕິ ຕຓ຺ຫາຍ ທຸກ຺ຂ ສມຸທຍ ຠາວປ຺ປຏິຈ຺ຉາທິກາ. ‘‘ນິໂຣຘປ຺ປຏິຈ຺ຉາທິກາ’’ຕິ ຕຓ຺ຫານິໂຣຘສ຺ເສວ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘ ຠາວປ຺ປຏິຈ຺ຉາທິກາ. ‘‘ມຄ຺ຄປ຺ປຏິຈ຺ຉາທິກາ’’ຕິ ອຏ຺ຐງ຺ຄີກ ມຄ຺ຄສ຺ເສວ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘ ມຄ຺ຄຠາວປ຺ປຏິຈ຺ຉາທິກາ. ປຸພ຺ພນ຺ໂຕ ວຸຈ຺ຈຕິ ອຕີເຕກາເລ ຠວປຣມ຺ປຣາ. ອປຣນ຺ໂຕ ວຸຈ຺ຈຕິ ອນາຄເຕ ຠວປຣມ຺ປຣາ. ປຸພ຺ພນ຺ຕາ ປຣນ຺ໂຕ ວຸຈ຺ຈຕິ ຕທຸຠຍໍ. ‘‘ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທປ຺ປຏິຈ຺ຉາທິກາ’’ຕິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຠເວ ຂນ຺ຘານໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທປ຺ປຏິຈ຺ຉາທິກາ. ‘‘ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິກນເຍນາ’’ຕິ ອຠິຘມ຺ເມປິ ວິຠງ຺ເຄ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕ ຠາຊນີຍໍ ນາມ ອາຄຕໍ. ເຕນ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕ ຠາຊນີຍນເຍນ. ສາສວາ ກຸສລາ ກຸສລ ເຈຕນາ ສງ຺ຂາຣາ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ອຠິຘມ຺ມນເຍນາ’’ຕິ ວິຠງ຺ເຄ ອຠິຘມ຺ມຠາຊນີຍນເຍນ. ອຏ຺ຐກຖາປາເຐ. ອວິຊ຺ຊາ ກິຣິຍ ຘມ຺ມານໍ ເນວ ອຸປນິສ຺ສຍ ປຈ຺ຈຍຕ຺ຕໍ ລຠຕິ. ກຸສລາ ກຸສລມູລານິ ກິຣິຍ ຘມ຺ມານໍ ນ ອຸປນິສ຺ສຍ ປຈ຺ຈຍຕ຺ຕໍ ລຠນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ. ກິຣິຍ ຘມ຺ມາ ອວິຊ຺ຊາໂຕ ຈ ກຸສລາ ກຸສລ ມູເລຫິ ຈ ອຸປນິສ຺ສຍ ປຈ຺ຈຍໍ ນ ລຠນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ‘‘ປຈ຺ຈຍາກາໂຣ’’ຕິ ປຏິຈ຺ຈ ສມຸປ຺ປາໂທ. ‘‘ອວິຊ຺ຊາວິຣາຄາ’’ຕິ ອວິຊ຺ຊາ ວິຄມນໂຕ. ເຕສໍປິກິຣິຍ ຘມ຺ມານໍ. ວິຎ຺ຎາຓາທີສຸປິ ກິຣິຍ ວິຎ຺ຎາຓໍ, ກິຣິຍ ນາມໍ, ກິຣິຍ ມນາຍຕນໍ, ກິຣິຍຜສ຺ໂສ, ກິຣິຍ ເວທນາຕິ ອຕ຺ຖິຕາຍ ‘‘ເອສນໂຍ ວິຎ຺ຎາຓາທີສຸປີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ກຸສລາ ກຸສລ ວິປາກສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ’’ຕິ ກຸສລ ວິຎ຺ຎາຓ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ, ອກຸສລວິຎ຺ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ, ວິປາກ ວິຎ຺ຎາຓ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ຕໍ ອນຸປປນ຺ນໍ’’ຕິ ປວຕ຺ຕິວິປາກວິຎ຺ຎາຓ ສຫຄຕສ຺ສ ຂນ຺ຘຕ຺ຕຍສ຺ສ ຕໍ ສຫຊາຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕຊຣູປສ຺ສ ຈ ອວສິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ຕໍ ນ ສມ຺ປນ຺ນໍຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ວິຎ຺ຎາຓປເທ ປວຕ຺ຕິວເສນ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສວິຘໍ ວິປາກຈິຕ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ນາມາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວຎ຺ຈສຕິ, ນາມ ຣູປປເທປິ ປວຕ຺ຕິວເສນ ຕທຸຠຍໍ ປວຕ຺ຕິວິຎ຺ຎາຓສຫຄຕໍປິ ຄເຫຕພ຺ພເມວາຕິ. ‘‘ຕໍ ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ’’ຕິ ປຏິສນ຺ຘິວິຎ຺ຎາຓ ປວຕ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ. ‘‘ຕຓ຺ຫຸປາທານານິປາກຏານີ’’ຕິ ຉ ຕຓ຺ຫາ ຣູປຕຓ຺ຫາ ສທ຺ທຕຓ຺ຫາທິວເສນ. ຈຕ຺ຕາຣິ ອຸປາທານານິ ກາມຸປາທານາທິວເສນາຕິ ເອວໍ ປາກຏານິເຍວ. ‘‘ລກ຺ຂຓມຕ຺ຕານີ’’ຕິ ສງ຺ຂຕ ຘມ຺ມານໍ ສງ຺ຂຕຠາວສລ຺ລກ຺ຂຓ ນິມິຕ຺ຕມຕ຺ຕານິ. ‘‘ຎາຕິພ຺ຍສນາທີຫີ’’ຕິ ຎາຕິວິນາສນາທີຫິ. ‘‘ຎາຕິພ຺ຍສນາທິນິມິຕ຺ຕໍ’’ຕິ ຎາຕິວິນາສນາທິກາຣຓາ.

‘‘ຂນ຺ຘທຸກ຺ເຂ’’ຕິ ປຈ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘສງ຺ຂາເຕ ທຸກ຺ຂສຈ຺ເຈ. ຂນ຺ຘປ຺ປວຕ຺ຕິ ມຄ຺ໂຄ ນາມ ຕຓ຺ຫາສມຸທໂຍ ເອວ. ຂນ຺ຘນິໂຣຘ ມຄ຺ໂຄ ນາມ ອຣິຍມຄ຺ໂຄ. ‘‘ຂນ຺ຘ ສມຸທຍຠູຕາ’’ຕິ ຂນ຺ຘປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ກາຣຓຠູຕາ. ‘‘ອວິຊ຺ຊານິ ວຸຏານໍ’’ຕິ ອວິຊ຺ຊາຍນີວາຣິຕານໍ ປິຫິຕານໍ. ‘‘ອປ຺ປຫີນ ຠວາຠິລາສານໍ’’ຕິ ມຄ຺ເຄນ ອປ຺ປຫີນ ຠວປຕ຺ຖນານໍ. ອປ຺ປຫີນຠວຕຓ຺ຫານນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ‘‘ວິພນ຺ໂຘ’’ຕິ ອນ຺ຕຣາໂຍ. ‘‘ອຸທຍຠູຕານໍ’’ຕິ ວຑ຺ຒິຠູຕານໍ. ‘‘ອວສ຺ສໂຍ’’ຕິ ນິສ຺ສໂຍ. ສຸຂເວທນາ ວິເສສໂຕ ຕຓ຺ຫາຍ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສຸຂເວທນາສທິໂສ’’ຕິອາທິ. ໂທມນສ຺ສານໍ ປນ ຕສ຺ສາ ປຈ຺ຈຍຠາໂວ ປຣໂຕ ປຣິເຍຏ຺ຐິຕຓ຺ຫາຍໍ ປາກໂຏ ຠວິສ຺ສຕິ. ອຸເປກ຺ຂາ ເວທນາປິ ທຸກ຺ເຂນ ປີຬິຕສ຺ສ ສຸຂຐາເນ ຕິຏ຺ຐຕິ. ສຸຂໍ ວິຍ ຕໍ ປຕ຺ເຖຕີຕິ. ສມຸທາ ຈຣິຕ຺ວາ ປຣິຈຍິຕ຺ວາ. ‘‘ຕຓ຺ຫາ ເອວາ’’ຕິ ກາມຕຓ຺ຫາ ເອວ. ‘‘ອຕ຺ຕນິ ຈາ’’ຕິ ທິຏ຺ຐິຍຎ຺ຈາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ອາຣມ຺ມເຓສູ’’ຕິ ອຕ຺ຕ ຊີວ ໂລກາທີສຸ ທິຏ຺ຐິຍາຄຫິຕາ ຣມ຺ມເຓສຸ. ‘‘ອສ຺ສາທນ ຂມນໂຣຈນຠູຕາຍາ’’ຕິ ສາຘຸວຕາຍໍ ມມທສ຺ສນນ຺ຕິ ເອວໍ ຣຊ຺ຊນ ຕຸສ຺ສນ ກນ຺ຕິຠູຕາຍ. ‘‘ອຸປາທານີຍສ຺ສາ’’ຕິ ທຬ຺ຫໍ ຄເຫຕພ຺ພສ຺ສ. ‘‘ອຕ຺ຖສ຺ສາ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕາທິກສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ. ຄາຖາຍໍ.‘‘ຠວໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ຠວນ຺ໂຕ ວຑ຺ຒນ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ‘‘ປຣາຠໂວ’’ຕິ ວິນາສນ຺ໂຕ.

‘‘ອທ຺ຘານວນ຺ເຕ ຘມ຺ເມ’’ຕິ ເຕກາລິກສງ຺ຂຕ ຘມ຺ເມ. ອປຕມາເນ ກຕ຺ວາຕິ ປາຐເສໂສ. ຍຖາ ອຸປາທານໍຕິ ທິສ຺ວາ ອຸປາທາຣູປໍຕິ ປເທ ອາທາສທ຺ໂທ ວິຎ຺ຎາຍຕິ. ນ ອຸປຸພ຺ພ ປທສທ຺ໂທ. ອິຕຣຖາ ອຸປາທານນ຺ຕິ ນສິຊ຺ຌຕິ. ເອວໍ ອທ຺ຘາ, ອທ຺ຘານ, ປເທສຸປິ. ເຕນາຫ ‘‘ອທ຺ຘານໍ’’ຕິ ນສິຊ຺ຌຕີຕິ. ສໍຂິປນ຺ຕິ ວີສຕາກາຣາ ເອເຕສູຕິ ສງ຺ເຂປາ. ສງ຺ຄຫາ. ‘‘ວຏ຺ຏຘມ຺ມາ’’ຕິ ສງ຺ຂາຣາທໂຍ ຘມ຺ມາ. ‘‘ເອຕ຺ຖາ’’ຕິ ເອຕາສຸ ອວິຊ຺ຊາຕຓ຺ຫາສຸ. ກຖໍ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຕທາຍຕ຺ຕວຸຕ຺ຕິຕາຍາ’’ຕິ. ‘‘ປຕິຏ຺ຐາ’’ຕິ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕຏ຺ຐານານິ. ‘‘ປຠວາ’’ຕິ ວຏ຺ຏຘມ຺ມປຣມ຺ປຣປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ມູລ ປຘານ ກາຣຓານິ. ຕຕ຺ຖ ເຫຕຸ ຈ ເທເສຕພ຺ໂພ ໂຫຕິ. ອິຕຣຖາ ອິສ຺ສຣນິມ຺ມານທິຏ຺ຐິ ອເຫຕຸກ ທິຏ຺ຐີນໍ ໂອກາໂສ ສິຍາຕິ. ຜລຎ຺ຈ ເທເສຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ. ອິຕຣຖາ ອຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິຍາ ໂອກາໂສ ສິຍາຕິ. ‘‘ອທ຺ຘຸໂນ’’ຕິ ທີຆກາລສ຺ສ. ‘‘ນິວຕ຺ເຕຕີ’’ຕິ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ທຕິ. ‘‘ອເຫຕູ ອປຈ຺ຈຍາ ສຕ຺ຕາ ປວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິ ປຸພ຺ພເຫຕຸຣຫິຕາ ປຸພ຺ພປຈ຺ຈຍຣຫິຕາ ຫຸຕ຺ວາ ອິເມສຕ຺ຕາ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ‘‘ອວິຊ຺ຊາທີຫິ ສາເຘຕພ຺ໂພ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ ຠວປຣມ຺ປຣາສຸ ນິຈ຺ໂຈ ຫຸຕ຺ວາ ສນ຺ຘາວນ຺ຕສ຺ສ ອວິຊ຺ຊາທີຫິ ກຕ຺ຕພ຺ພ ກິຈ຺ຈໍ ນ ໂຫຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ‘‘ເກສຎ຺ຈິ ນ ສມ຺ຠວນ຺ຕິເຍວາ’’ຕິ ອນາຄາມີນໍ ອຣຫນ຺ຕານຎ຺ຈ ນ ສມ຺ຠວນ຺ຕິເຍວ. ມຫາອາທີນວຣາສິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ໂສກາທິວຈນໍ ໂຫຕີຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ເຕສໍ’’ຕິ ອຎ຺ເຎສໍ ປຈ຺ຈຍານໍ. ‘‘ລທ຺ຘາ’’ຕິ ອຕ຺ຖໂຕ ລທ຺ຘາ. ‘‘ຕທວິນາຠາວິຠາວລກ຺ຂເຓນາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ເຕນ ເຕນ ປຈ຺ຈເຍນ ອວິນາຠາວີນໍ ຠາໂວ, ໂສ ເອວ ລກ຺ຂຓນ຺ຕິ ວິຄ຺ຄໂຫ. ‘‘ປຣຕ຺ຖ ປີ’’ຕິ ອິໂຕ ປເຣສຸ ຕຓ຺ຫຸປາທານ ຠວຄ຺ຄຫເຓນາຕິອາທີສຸປິ. ‘‘ອາທິໂຕ’’ຕິອາທິມ຺ຫິ. ວິຠາວນິປາເຐ. ‘‘ກິເລສຠາວສາມຎ຺ຎໂຕ’’ຕິ ກິເລສຠາເວນ ສມານຕ຺ຕາ ສທິສຕ຺ຕາ. ‘‘ລກ຺ຂິຕພ຺ພ ຘມ຺ເມຫີ’’ຕິ ວິຎ຺ຎາຓາທີຫິ. ‘‘ປຖເມນ ທຸຕີຍສ຺ສາ’’ຕິ ປຖມສງ຺ເຂເປນ ສທ຺ຘິໍ ທຸຕີຍສ຺ສ ສງ຺ເຂປສ຺ສ ເອກາ ສນ຺ຘີຕິອາທິນາ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ‘‘ໂລກສ຺ສ ປາກຏ ໂວຫາເຣນາ’’ຕິ ກິເລສຘມ຺ມາ ກມ຺ມຘມ຺ມາ ຈ ໂລເກ ເຫຕູຕິ ປາກຏາ ໂຫນ຺ຕິ. ວິປາກຘມ຺ມາ ປນ ຜລນ຺ຕິ ປາກຏາ. ເອວໍ ໂລເກ ປາກຏ ໂວຫາເຣນ. ອິຘ ປນ ກິເລສຘມ຺ມກມ຺ມຘມ຺ມາ ວາ ໂຫນ຺ຕຸ, ວິປາກຘມ຺ມາ ວາ, ໂຍ ໂຍ ປຈ຺ຈຍປກ຺ເຂ ຐິໂຕ, ໂສ ໂສ ເຫຕູຕິປິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພເຍວ. ໂຍ ໂຍ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນ ປກ຺ເຂ ຐິໂຕ, ໂສ ໂສ ຜລນ຺ຕິທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ເຫຕຸຜລສທ຺ທາປນາ’’ຕິອາທິມາຫ. ອຏ຺ຐກຖາ ປາເຐ. ‘‘ສຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ ສໍວິທຫນ຺ຕສ຺ສ. ‘‘ອາຍູຫນ ສງ຺ຂາຣາ ນາມາ’’ຕິອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສມຸຈ຺ຈຍນສງ຺ຂາຣາ ນາມ. ‘‘ທກ຺ຂິຓໍ’’ຕິ ທານວຕ຺ຖຸໍ. ທກ຺ຂິໂຓທກໍ ວາ. ‘‘ເອຕ຺ຖ ຈາ’’ຕິ ອິມສ຺ມິໍ ຕຕີຍປຎ຺ຈເກ ຈ. ‘‘ວຸຕ຺ຕນເຍເນ ວາ’’ຕິ ປຖມປຎ຺ຈເກ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ. ວິຠາວນິປາເຐ. ‘‘ອາຍຕິໍ ປຏິສນ຺ຘິຍາ ປຈ຺ຈຍເຈຕນາ ຠໂວ ນາມາ’’ຕິ ອິທໍ ອຸທ຺ເທສປາຬິຍໍ ຍຖາທິຏ຺ຐປາຐວເສເນວ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຖາ ປຸຣິມກມ຺ມຠວສ຺ມິໍ ອິຘ ປຏິສນ຺ຘິຍາ ປຈ຺ຈຍເຈຕນາ ສງ຺ຂາຣາ ນາມາຕິ ອິທຎ຺ຈ. ອິຘ ປນ ປຸພ຺ເພເຍວ ທ຺ວີສຸເຫຕຸປຎ຺ຈເກສຸ ທ຺ວິນ຺ນໍ ສງ຺ຂາຣ ກມ຺ມຠວານໍ ສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ທ຺ວິນ຺ນໍ ສງ຺ຂາຣ ກມ຺ມຠວານໍ ວິເສໂສ ຍຸຕ຺ໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ຕໍ ອິຘ ນ ຍຸຊ຺ຊຕີ’’ຕິ. ‘‘ສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ’’ຕິ ປຸພ຺ເພເຍວ ສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ. ‘‘ເອຕໍ’’ຕິ ວິຠາວນິ ວຈນໍ. ‘‘ຘມ຺ມວິຠາຄຣກ຺ຂຓຕ຺ຖໍ’’ຕິ ວິຠງ຺ເຄ ຠວປເທ ອຸປປຕ຺ຕິຠວສ຺ສປິ ວິຠຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເອວໍ ວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ຘມ຺ມວິຠາຄສ຺ສ ຣກ຺ຂຓຕ຺ຖໍ. ຜລປຎ຺ຈກໂຕ ອນຎ຺ຎໍປິ ອຸປປຕ຺ຕິຠວໍ ອຎ຺ຎໍວິຍ ກຕ຺ວາ ‘ອຸປປຕ຺ຕິຠວສງ຺ຂາໂຕ ຠເວກເທໂສ’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂສ ຈ ອຸປປຕ຺ຕິຠໂວ ນາມ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນເຫຕູຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຈຕຸຕ຺ເຖ ຜລປຎ຺ຈເກ ເອວ ສງ຺ຄຫິໂຕ. ຕສ຺ມາ ເຕນ ອຸປປຕ຺ຕິຠວສທ຺ເທນ ຈຕຸຕ຺ຖ ປຎ຺ຈກເມວ ຄຫິຕນ຺ຕິ ຍຸຕ຺ຕໍ. ອິຕຣຖາ ທ຺ເວ ຜລປຎ຺ຈການິ ວິປາກວຏ຺ຏນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ສິທ຺ຘເມວ ໂຫຕິ. ເອວຎ຺ຈສຕິ ອວເສສາ ຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ທຸຕີຍຜລປຎ຺ຈກເມວ ອວສິຏ຺ຐໍ ໂຫຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ‘‘ອວິຊ຺ຊາ ນາມ ໂມໂຫ, ໂສ ຈ ອກຸສລ ມູລ’’ນ຺ຕິອາທິ ອຠິຘມ຺ເມ ມູລຍມເກ ມູລນາເມນ ອາຄຕຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ. ທ຺ວີສຸປນຠວ ຈກ຺ເກສຸ ປຸຣິມຈກ຺ເກ ອວິຊ຺ຊາ ອາທິ ໂຫຕິ. ປຈ຺ຉິມຈກ຺ເກ ຕຓ຺ຫາ. ອາທິ ຈ ນາມ ມູລນ຺ຕິ ຈ ສີສນ຺ຕິ ຈ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ປຣິຍາຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຖວາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.‘‘ອາຄມນສມ຺ຠາເຣສູ’’ຕິ ອຕີຕຠວໂຕ ອິມໍຠວໍ ອາຄມນສມ຺ຠາເຣສຸ. ຕຓ຺ຫາ ເອວ ສີສໍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕາຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ເຕສໍ ອນ຺ຕເຣ’’ຕິ ອວິຊ຺ຊາສງ຺ຂາຣານໍ ອນ຺ຕເຣ. ຕຓ຺ຫາຍ ໂອກາໂສ ນຕ຺ຖີຕິ ກສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ. ນນຸ ອວິຊ຺ຊາຍ ສຕິ, ຕຓ຺ຫາ ນາມ ເອກນ຺ເຕນ ສມ຺ຠວຕິເຍວ. ສາ ຈ ສງ຺ຂາຣານໍ ພລວປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ສາ ອວິຊ຺ຊາ ປຈ຺ຈຍາ ຕຓ຺ຫາ, ຕຓ຺ຫາ ປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພາ ສິຍາຕິ. ຕໍ ປຣິຫຣິຕຸໍ ‘‘ອຍຎ຺ຫີ’’ຕິອາທິວຸຕ຺ຕໍ. ປຏິໂລມປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາໂທ ນາມ ອວິຊ຺ຊານິໂຣຘາ ສງ຺ຂາຣນິໂຣໂຘຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ໂຕ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາໂທ. ‘‘ຊຣາມຣຓມຸຈ຺ຉຍາຕິອາທິ ນວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສິຍາ’’ຕິ ຊຣາມຣຓມຸຈ຺ຉາຍາຕິອາທິວຈນໍ ອນຸໂລມປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທ ສມ຺ພນ຺ຘ ວຈນນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ອຸປຣິວຏ຺ຏມູລ ຘມ຺ມປ຺ປຏິປາທການໍ’’ຕິ ອຸປຣິ ທຸຕິຍານາຄຕຠາວາທີສຸ ອວິຊ຺ຊາຕຓ຺ຫາ ສງ຺ຂາຕານໍ ວຏ຺ຏມູລຘມ຺ມານໍ ນິໂຍຊການໍ. ‘‘ເຕ ປີ’’ຕິ ໂສກາທໂຍ ທຸກ຺ຂຘມ຺ມາປິ. ‘‘ອາສວສມ຺ຠູຕາ’’ຕິ ອາສເວຫິ ສມ຺ຠູຕາ ສຎ຺ຊາຕາ. ‘‘ເຕສໍ’’ຕິ ໂສກາທີນໍ ທຸກ຺ຂຘມ຺ມານໍ. ‘‘ຊຣາມຣຓງ຺ເຄ ຄຫຓໍ’’ຕິ ທ຺ວາທສສຸ ອງ຺ເຄສຸ ຊຣາມຣຓງ຺ເຄ ສງ຺ຄຫຓໍ. ‘‘ປວຑ຺ຒຕີ’’ຕິ ຠຸສໍ ວຑ຺ຒຕິ. ‘‘ອາສວສມຸທຍາ’’ຕິ ອາສວສມຸປ຺ປາທາ. ‘‘ອວິຊ຺ຊາສມຸທໂຍ’’ຕິ ອວິຊ຺ຊາສມຸປ຺ປາໂທ. ‘‘ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາສງ຺ຂາຣາຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອິຕິສທ຺ໂທ ອາທິອຕ຺ໂຖ. ‘‘ນານາພ຺ຍສນ ຜຸຏ຺ຐສ຺ສາ’’ຕິ ຎາຕິພ຺ຍສນາທີຫິ ນານາພ຺ຍສເນຫິ ຜຸຏ຺ຐສ຺ສ, ວິຫິໍສິຕສ຺ສ. ‘‘ຍໂຕ’’ຕິ ຍໍ ກາຣຓາ, ອວິຊ຺ຊາຕຓ຺ຫານໍ ວຑ຺ຒນກາຣຓາ. ‘‘ວຏ຺ຏໍ’’ຕິ ສງ຺ຂາຣາທິກໍ ຠວຈກ຺ກໍ. ສໍມຸຍ຺ຫນໍ ສມ຺ໂມໂຫ. ປຣິເຍສນໍ ປຣິເຍຏ຺ຐິ. ວິປຈ຺ຈຕີຕິ ວິປາໂກ. ວິປາໂກ ເອວ ເວປກ຺ກໍ. ສມ຺ໂມໂຫ ເວປກ຺ກໍ ອສ຺ສາຕິ ສມ຺ໂມຫເວປກ຺ກໍ. ຕຖາ ປຣິເຍຏ຺ຐິເວ ປກ຺ກຎ຺ຈາຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ຕທຸຠຍໍ’’ຕິອາທິນາ. ຕທຸຠຍໍ ວິປາກໍ ເອຕສ຺ສາຕິ ກຕ຺ວາ ທຸກ຺ຂໍ ສມ຺ໂມຫເວປກ຺ກນ຺ຕິ ຈ ປຣິເຍຏ຺ຐິເວປກ຺ກນ຺ຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ໂຍຊນາ. ອປິ ຈ, ສມ຺ໂມຫໍ ວິປາເຈຕິ ສຎ຺ຊເນຕີຕິ ສມ຺ໂມຫ ເວປກ຺ກໍ. ເອວໍ ປຣິເຍຏ຺ຐິເວປກ຺ກນ຺ຕິປິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ‘‘ກິຈ຺ຉໍ’’ຕິ ກສິຣໍ ທຸກ຺ຂໍ ອາປນ຺ໂນ. ‘‘ມິຍ຺ຍຕີ’’ຕິ ມຣຕິ. ‘‘ຈ ວຕີ’’ຕິ ສງ຺ກມຕິ. ‘‘ອຸປປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ຠວນ຺ຕຣໍ ອຸເປຕິ. ‘‘ອຖ ຈ ປນາ’’ຕິ ເອວໍຠູຕສ຺ສ ສໂຕ. ‘‘ຊຣາມຣຓສ຺ສາ’’ຕິ ຊຣາມຣຓ ສງ຺ຂາຕສ຺ສ ອິມສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ນິສ຺ສຣຓໍ’’ຕິ ນິຄ຺ຄມນໍ. ‘‘ນປ຺ປຊານາຕີ’’ຕິ ອຍໍ ໂລໂກ ນປ຺ປຊານາຕິ. ‘‘ອາຄຕິຍາ’’ຕິ ອິມສ຺ມິໍ ຠເວ ປຏິສນ຺ຘິວິຎ຺ຎາຓຸປ຺ປຕ຺ຕິວເສນ ອາຄມເນນ. ‘‘ຄຕິຍາ ຈາ’’ຕິ ອນາຄຕຠເວ ຊາຕິປາຕຸພ຺ຠາວວເສນ ຄມເນນ ຈ. ອາທິສງ຺ຂາໂຕ ປຸພ຺ພປຣິຍນ຺ໂຕ ຍສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິອາທິມນ຺ຕໍ. ນ ອາທິມນ຺ຕໍ ອນາທິມນ຺ຕໍ. ‘‘ວຏ຺ຏປ຺ປວຕ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ ຕິວິຘວຏ຺ຏສງ຺ຂາຕສ຺ສ ປພນ຺ຘປ຺ປວຕ຺ຕສ຺ສ. ຊາຕິຍາ ວຸຕ຺ຕາຍ ສພ຺ພານິ ຕສ຺ສາ ນິທານານິ ວຸຕ຺ຕານິ ເອວ ໂຫນ຺ຕີຕິ ກຕ຺ວາ ‘‘ຊາຕິຍາ ເອວ ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ອິຈ຺ເຈວໍ’’ຕິ ອິຕິ ເອວໍ. ຕຕ຺ຖ ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາຕິອາທິນາ ນເຍນ ປຏ຺ຐເປສິ ມຫາມຸນີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອາຈຣິຍ ວາເທປນ ‘‘ອິຈ຺ເຈວໍ’’ຕິ ຊຣາມຣຓ ມຸຈ຺ຉາຍາຕິອາທິນານເຍນ. ອາພນ຺ຘໍ ອນາທິກນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອິຘປິ ຕເມວ ສມ຺ພນ຺ຘໍ ຄເຫຕ຺ວາ ໂຍເຊຕິ ‘‘ອິຈ຺ເຈວໍ ອາພນ຺ຘນ຺ຕິ. ລ. ປຸນປ຺ປຸນໍ ອາພນ຺ຘໍ’’ຕິ. ອວິຊ຺ຊາ ອາທິມ຺ຫິ ວຸຕ຺ຕາ. ຕສ຺ມາ ສາ ສຍໍ ອເຫຕຸ ອປຈ຺ຈຍາ ຫຸຕ຺ວາ ວຏ຺ຏສ຺ສ ອາທິປຈ຺ຈຍຠູຕາ ໂຫຕີຕິ ໂຈທນາ. ຕໍ ປຣິຫຣຕິ ‘‘ວຏ຺ຏສ຺ສາ’’ຕິອາທິນາ. ‘‘ວຏ຺ຏກຖາຍ ສີສຠູຕຕ຺ຕາ’’ຕິ ວຏ຺ຏສ຺ສ ອາທິນາມ ນຕ຺ຖິ. ຕສ຺ສ ປນ ປວຕ຺ຕິ ນິວຕ຺ຕິໂຍ ອຕ຺ຖິ. ຊານນ຺ເຕຫິ ຕາສໍ ປກາສນຕ຺ຖາຍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທກຖານາມ ວຏ຺ຏກຖາ ເອກນ຺ເຕນ ກເຖຕພ຺ພາ ໂຫຕິ. ກເຖນ຺ເຕຫິ ຈ ວຏ຺ຏຘມ຺ມານໍ ມຊ຺ເຌ ກຕມສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ກິຈ຺ຈໍ ວຏ຺ຏປ຺ປວຕ຺ຕຕ຺ຖາຍ ປຘານຕຣໍ ໂຫຕີຕິ ຊານິຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ. ຕທາ ກິຈ຺ຈວເສນ ປຘານຕຣໍ ເອກໍ ຘມ຺ມໍ ມູລໍ ສີສໍ ກຕ຺ວາ ວຏ຺ຏກຖາ ກເຖຕພ຺ພາຕິ. ອິທໍ ວຏ຺ຏກຖາຍ ສີສໍ ນາມ. ຕຕ຺ຖ ອວິຊ຺ຊາ ນາມ ໂມໂຫ. ໂສ ຈ ມຸຍ຺ຫນກິຣິຍາ. ອນ຺ຘຠາວກຣຓຎ຺ຈສ຺ສ ກິຈ຺ຈໍ. ນ ຈ ປຎ຺ຎາ ຈກ຺ຂຸສ຺ສ ອນ຺ຘຠາວກຣຓ ສທິສໍ ອຎ຺ຎໍ ວຏ຺ຏສ຺ສ ປວຕ຺ຕຕ຺ຖາຍ ປຘານກິຈ຺ຈໍ ນາມ ອຕ຺ຖິ. ຕສ຺ມາ ອວິຊ຺ຊາ ເອເວຕ຺ຖ ສພ຺ພປ຺ປຘານ ກິຈ຺ຈຕ຺ຕາ ວຏ຺ຏກຖາຍ ສີສຠູຕາ ໂຫຕິ. ເອວໍ ວຏ຺ຏກຖາຍ ສີສຠູຕຕ຺ຕາ ສາ ອາທິມ຺ຫິ ວຸຕ຺ຕາຕິ. ‘‘ອນາທິກຠາໂວ ເອວ ທສ຺ສິໂຕ’’ຕິ ອນາທິກຠາໂວ ທສ຺ສິໂຕ ເອວ. ໂນ ນ ທສ຺ສິໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິຕິ ເອຕໍ ອຕ຺ຖຊາຕໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ສິທ຺ຘໍ. ‘‘ອິຘາ’’ຕິ ອິມສ຺ມິໍຠເວ. ‘‘ຕສ຺ສາ’’ຕິ ອຕີຕ ຠວປຣິຍາປນ຺ນາຍ ອວິຊ຺ຊາຍ. ‘‘ອຎ຺ຎາຍ ອວິຊ຺ຊາຍ ເອວາ’’ຕິ ອຕີຕຠວໂຕປິ ປຸຣິມຠເວ ສິທ຺ຘາຍ ອຎ຺ຎາຍ ອວິຊ຺ຊາຍ ເອວ. ‘‘ຕສ຺ສາປີ’’ຕິ ປຸຣິມຕຣຠເວ ອວິຊ຺ຊາຍປິ. ‘‘ອຕ຺ຕຠາໂວ’’ຕິ ປຸຣິມຕໂຣ ອຕ຺ຕຠາໂວ. ‘‘ປຘານ ປຈ຺ຈຍຠູຕຕ຺ຕາ’’ຕິ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ອນ຺ຘຠາວກຣຓ ກິຈ຺ຈຕ຺ຕາ ວຏ຺ຏປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ປຘານ ປຈ຺ຈຍຠູຕາ ໂຫຕິ. ເອວໍ ປຘານປຈ຺ຈຍຠູຕຕ຺ຕາ. ‘‘ຕສ຺ສ ຕສ຺ສາຕິ ນິຏ຺ຐານເມວ ນ ປຎ຺ຎາເຍຍ຺ຍາ’’ຕິ ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຍສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ຕສ຺ສປິ ປຈ຺ຈຍສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ວຕ຺ຕພ຺ໂພຕິ ເອວໍ ວສ຺ສສຕມ຺ປິ ວສ຺ສສຫສ຺ສໍປິ ນິຏ຺ຐານເມວ ນ ປຎ຺ຎາເຍຍ຺ຍ. ‘‘ວຸຕ຺ໂຕເຍວາ’’ຕິ ອວິຊ຺ຊາຍ ປຈ຺ຈໂຍ ວຸຕ຺ໂຕເຍວ. ‘‘ປຎ຺ຈນີວຣຓາຕິສ຺ສວຈນີຍໍ’’ຕິ ປຎ຺ຈນີວຣຓ ຘມ຺ມາ ອວິຊ຺ຊາຍ ອາຫາໂຣຕິ ວຈນີຍໍ ຠເວຍ຺ຍ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອາຫາໂຣ’’ຕິ ພລວປຈ຺ຈໂຍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ.

ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທນຍານຸທີປນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໖໗. ປຏ຺ຐານນເຍ. ‘‘ເຫຕຸ ຈ ໂສ ປຈ຺ຈໂຍ ຈາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ໂລໂຠ ເຫຕຸຊາຕິກຕ຺ຕາ ເຫຕຸ ຈ ໂຫຕິ. ອາຣມ຺ມຓານນ຺ຕຣາທິ ປຈ຺ຈເຍນ ອຎ຺ຎຘມ຺ມສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ຈ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ຖສ຺ສ ສມ຺ຠວໂຕ ‘‘ເຫຕຸ ຫຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ວຓ຺ເຓຕິ. ເອວໍ ວຓ຺ຓິເຕປິ ‘‘ເຫຕຸ ຫຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ເຫຕຸ ໂຫນ຺ໂຕ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ອຕ຺ເຖ ສຕິ, ໂສ ເຍວຕ຺ໂຖ ສມ຺ຠວຕີຕິ ‘‘ປຸນ ເຫຕຸຠາເວນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ວຓ຺ເຓຕິ. ເອຕ຺ຖ ສິຍາ, ເຫຕຸ ຈ ໂສ ປຈ຺ຈໂຍ ຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ປທ ທ຺ວຍໍ ເອກຘມ຺ມາຘິກຣຓຕ຺ຕາ ຕຸລ຺ຍາຘິກຣຓໍ ໂຫຕິ. ເຫຕຸຠາເວນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ປທທ຺ວຍໍ ຕຸລ຺ຍາຘິກຣຓໍ ນ ໂຫຕິ. ປຸຣິມ ປທຎ຺ຫິ ຘມ຺ມ ຠາວປ຺ປຘານໍ, ປຈ຺ຉິມໍ ຘມ຺ມປ຺ປຘານນ຺ຕິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ຕຸລ຺ຍາຘິກຣຓໍ ວາກ຺ຍໍ ຠິນ຺ນາຘິກຣຓໍ ກຕ຺ວາ ວຓ຺ເຓຕີຕິ ນ ຍຸຕ຺ຕເມຕນ຺ຕິ. ໂນ ນ ຍຸຕ຺ຕໍ. ມຸຂ຺ໂຍປຈາຣມຕ຺ເຕນ ນານຕ຺ຖຕ຺ຕາ. ປຈ຺ຉິມວາກ຺ຍໍຫິ ມຸຂ຺ຍວຈນໍ. ປຸຣິມວາກ຺ຍໍ ອຸປຈາຣ ວຈນໍ. ອຸປຈາຣວຈເນ ຈ ອຸປຈາຣຕ຺ໂຖ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ມຸຂ຺ຍວຈເນ ມຸຂ຺ຍຕ຺ໂຖຕິ. ‘‘ເຫຏ຺ຐາວຸຕ຺ຕເມວາ’’ຕິ ປກິຓ຺ຓກສງ຺ຄເຫ ວຸຕ຺ຕເມວ. ຫິໂນນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ເຫຕຸ. ຫິໂນນ຺ຕິ ເອເຕນາຕິ ເຫຕຸ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຫິໂນນ຺ຕີ’’ຕິ ສຸຏ຺ຐຸປຕິຏ຺ຐຫນ຺ຕິ. ເກ ປຕິຏ຺ຐຫນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ສຫຊາຕ ຘມ຺ມາ’’ຕິ. ກຖຎ຺ຈ ສຸຏ຺ຐຸປຕິຏ຺ຐຫນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ວຸທ຺ຘິ ວິຣຸຬ຺ຫິ ເວປຸລ຺ລປຕ຺ຕວເສນາ’’ຕິ. ກສ຺ມາ ເຕ ສຸຏ຺ຐຸ ປຕິຏ຺ຐຫນ຺ຕີຕິ. ປຕິຏ຺ຐິຕຏ຺ຐານສ຺ສ ປຕິຏ຺ຐິຕກາຣຓສ຺ສ ວາ ຖາມພລສມ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອາຣມ຺ມເຓ ທຬ຺ຫນິປາຕິນາ ຖາມພລສມ຺ປນ຺ເນນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຫຕຸວິເສສນຎ຺ເຈຕໍ. ອາຣມ຺ມເຓ ທຬ຺ຫນິປາຕິມ຺ຫິ ຖາມພລສມ຺ປນ຺ເນ ເອຕ຺ຖ ຘມ຺ເມຕິປິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ອຸປກາຣໂກຕິ ຈ ອຸປລທ຺ຘິເຍວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ຍາທິເສນສຠາເວນາ’’ຕິ ເຫຕຸຠາວາທິສຠາເວນ. ‘‘ອຸປລທ຺ຘິເຍວາ’’ຕິ ກສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ. ນນຸ ອຸປກາຣກ ສທ຺ໂທ ກຕ຺ຕາຣໍ ວາ ກາເຣຕາຣໍ ວາ ວທຕີຕິ. ໂວຫາຣມຕ຺ເຕນ ວທຕິ. ຘມ຺ມໂຕ ປນ ກຕ຺ຕາ ວາ ກາເຣຕາ ວາ ນຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ນ ຫິ ສຠາວ ຘມ຺ເມສູ’’ຕິອາທິມາຫ. ຍທິ ຘມ຺ມໂຕ ກຕ຺ຕາວາ ກາເຣຕາວາ ນຕ຺ຖິ. ກສ຺ມາ ອຸປກາຣໂກຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຕຖາ ອຸປລທ຺ຘິຍໍ ປນາ’’ຕິອາທິໍ.

ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈເຍ. ‘‘ອຊ຺ໂຌລມ຺ພມານາ’’ຕິ ອາຣມ຺ມຓ ກຣຓວເສນ ອຘິໂອລມ຺ພມານາ. ‘‘ອາຣມ຺ມຓຠາເວນາ’’ຕິ ໂຄຈຣວິສຍຠາເວນ.

ອຘິປຕິປຈ຺ຈເຍ. ‘‘ຄຣຸກຕາ’’ຕິ ອສ຺ສາທນາຠິນນ຺ທນາທິວເສນ ວາ ສທ຺ຘາປສາທາທິວເສນ ວາ ຄຣຸກຕາ. ‘‘ສາມິໂນ ວິຍ ທາເສ’’ຕິ ສາມິໂນ ອຕ຺ຕໂນທາເສ ອຕ຺ຕໂນວເສ ວຕ຺ຕຍມານາ ວິຍ. ສຫຊາຕາຘິປຕິ ປນ ເຫຏ຺ຐາ ສມຸຈ຺ຈຍ ສງ຺ຄເຫ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ອິຘ ນ ວຸຕ຺ໂຕ.

ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍທ຺ວເຍ. ‘‘ອນ຺ຕຣໍ’’ຕິ ຉິທ຺ທໍ ວິວຣໍ. ‘‘ສນ຺ຕານໍ’’ຕິ ຈິຕ຺ຕສນ຺ຕານໍ. ‘‘ສນ຺ຕານານຸພນ຺ຘວເສນາ’’ຕິ ຈິຕ຺ຕສນ຺ຕານໍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ພນ຺ຘນວເສນ. ອຸປ຺ປາທນນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ຘມ຺ມນ຺ຕຣສ຺ສາ’’ຕິ ນາມກ຺ຂນ຺ຘ ຘມ຺ມນ຺ຕຣສ຺ສ. ‘‘ອນນ຺ຕຣ ປຈ຺ຈຍຕາ’’ຕິ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍ ກິຈ຺ຈນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຘມ຺ມນ຺ຕຣໍ. ‘‘ປຸຣິມປຈ຺ຉິມຠາຄປ຺ປວຕ຺ຕານໍ’’ຕິ ນິໂຣຘສ຺ສ ອສຎ຺ຎີຠວສ຺ສ ຈ ປຸຣິມຠາເຄ ຈ ປຈ຺ຉິມຠາເຄ ຈ ປວຕ຺ຕານໍ. ‘‘ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທານໍ ປີ’’ຕິ ນິໂຣຘສ຺ສ ປຸພ຺ພຠາເຄ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນ ກຸສລ ກ຺ຣິຍ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທານໍ. ປຈ຺ຉາຠາເຄ ອນາຄາມິຜລ ອຣຫຕ຺ຕຜລຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທານໍ. ອສຎ຺ຎີຠວສ຺ສ ປຸພ຺ພຠາເຄ ກາມຠເວ ຈຸຕິ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທານໍ. ປຈ຺ຉາຠາເຄ ກາມຠເວ ເອວ ປຏິສນ຺ຘິ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທານໍ. ເຕສຸ ປນ ກຖໍ ອນນ຺ຕຣໍ ນາມ ສິຍາ. ທ຺ວິນ຺ນໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຸຣິມຠາຄ ປຈ຺ຉິມ ຠາຄານໍ ມຊ຺ເຌ ອຈິຕ຺ຕກສ຺ສ ກາລສ຺ສ ອຈິຕ຺ຕກສ຺ສ ຣູປສນ຺ຕານສ຺ສ ຈ ອນ຺ຕຣິກຕ຺ຕາຕິ ໂຈທນາ. ຕໍ ປຣິຫຣິຕຸໍ ‘‘ນ ຫິ ອຠາວຠູໂຕ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ເຕສໍ’’ຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທານໍ. ຣູປຘມ຺ໂມ ອນ຺ຕຣໍ ນ ຈ ກໂຣຕິ ນາມ. ອຣູປຘມ຺ມານໍ ອນນ຺ຕຣຕາ ນາມາຕິອາທິນາ ໂຍຊນາ ໂຫຕິ. ‘‘ຕຖາປວຕ຺ຕນ ສມຕ຺ຖຕາ’’ຕິ ເອກີຠູຕານໍ ວິຍ ອຕ຺ຕໂນ ອນນ຺ຕເຣ ຘມ຺ມນ຺ຕຣໍ ອຸປ຺ປາທເນ ສມຕ຺ຖຕາ.

ສຫຊາຕປຈ຺ຈເຍ. ‘‘ເຍ ປນ ຘມ຺ມາ’’ຕິ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນ ຘມ຺ມາ. ‘‘ອຕ຺ຕນີ’’ຕິ ປຈ຺ຈຍ ຘມ຺ໂມ ວຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠນ຺ຕໍ ຕິທຓ຺ຑໍ ວິຍາ’’ຕິ ຠູມິຍໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ນິສ຺ສາຍ ອຸສ຺ສິຕາ ຕໂຍທຓ຺ຑາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠນ຺ຕາ ວິຍ. ‘‘ປຸຣິເມນາ’’ຕິ ປຸຣິເມນ ສຫຊາຕ ປຈ຺ຈເຍນ. ‘‘ອິຕຣີຕໂຣ ປຕ຺ຖມ຺ຠນໍ’’ຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ໂຎ ປຕ຺ຖມ຺ຠນໍ.

‘‘ສູໂທ’’ຕິ ຠຕ຺ຕກາຣໂກ. ‘‘ອຸກ຺ຂລີ’’ຕິ ຠຕ຺ຕປຈນກຸມ຺ຠີ. ‘‘ວຸຏ຺ຐິຘາຣາ’’ຕິ ເມຆວຸຏ຺ຐິຘາຣາ. ‘‘ອຸປນິສ຺ສໂຍ’’ຕິ ຠຕ຺ຕຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອຸປນິສ຺ສໂຍ. ‘‘ຕາສຸ ອສຕີ’’ຕິ ສາລິກ຺ເຂຕ຺ຕ ວຸຏ຺ຐິຘາຣາສຸ ອສຕິ. ‘‘ພລວຕຣຏ຺ເຐນາ’’ຕິ ພລວຕຣນິສ຺ສຍຏ຺ເຐນ. ‘‘ປກຕູປນິສ຺ສໂຍ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ປກໂຕ’’ຕິ ຠຸສໍ ກໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ສຸຏ຺ຐຸກໂຕ’’ຕິ. ກຣຓຎ຺ຈ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕາເນ ສຸຏ຺ຐຸອຸປ຺ປາທນຎ຺ຈ ສຸຏ຺ຐຸອຸປເສວນຎ຺ຈ ທຏ຺ຐພ຺ພນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣນາ’’ຕິ ‘ຍຖາ ກເຕ ສຕີ’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣນ.

‘‘ນິສ຺ສຍາຣມ຺ມຓ ຘມ຺ມາ ເອວາ’’ຕິ ນິສ຺ສຍ ປຈ຺ຈຍ ຘມ຺ມ ອາຣມ຺ມຓ ປຈ຺ຈຍ ຘມ຺ມາ ເອວ. ‘‘ປຸເຣຊາຕຕາມຕ຺ຕວິສິຏ຺ຐາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ມຕ຺ຕສທ຺ເທນ ນິສ຺ສຍາຣມ຺ມຓສຕ຺ຕິໂຕ ວິສຸໍ ປຸເຣຊາຕສຕ຺ຕິ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ວິສຸໍ ປຸເຣຊາຕສຕ຺ຕິ ນາມ ອຕ຺ຖີຕິປິ ວທນ຺ຕິ. ຕໍ ວາທໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອາຈຣິຍານນ຺ທຕ຺ເຖເຣນາ’’ຕິອາທິມາຫ. ເອຕ຺ຖ ປຎ຺ຈວຕ຺ຖູນິ ຈ ປຎ຺ຈາຣມ຺ມຓານິ ຈ ປຸເຣຊາຕຕ຺ຕາ ເອວ ສຸຏ຺ຐຸພລວຕາຍ ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓານໍ ວຕ຺ຖຸ ກິຈ຺ຈ ອາຣມ຺ມຓ ກິຈ຺ຈານິ ສາເຘນ຺ຕິ. ຕຖາ ຫທຍວຕ຺ຖຸ ຈ ມໂນຘາຕຸ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕູ ນນ຺ຕິ. ອຍໍ ວິສຸໍ ປຸເຣຊາຕສຕ຺ຕິ ວິເສໂສຕິ ວເທຍ຺ຍ. ສຈ຺ຈໍ. ສຸທ຺ຘມໂນ ທ຺ວາເຣປນ ອິຘ ຐຕ຺ວາ ນິຣເຍສຸ ເອວຣູປານິ ນິຣຍຄ຺ຄິຣູປານິ ອຕ຺ຖິ. ອິທານິ ເທເວສຸ ຈ ເອວຣູປານິ ທິພ຺ພຣູປານິ ອຕ຺ຖີຕິ ຈິນ຺ຕຍນ຺ຕານມ຺ປິ, ເຕສຸ ປຸເຣ ເອວຣູປານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິໍສູຕິ ວາ, ເຕສຸ ອນາຄເຕ ເອວຣູປານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ວາ ຈິນ຺ຕຍນ຺ຕານໍປິຕານິ ຣູປານິ ນິພ຺ພິເສສານິ ຫຸຕ຺ວາ ມໂນວິຎ຺ຎາຓານໍ ອາຣມ຺ມຓ ປຈ຺ຈຍຕ຺ຕໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ປຸເຣ ຊາຕານິ ຫຸຕ຺ວາ ຕທາ ວິຊ຺ຊມານານິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຣູປານິ ອາຣມ຺ມຓ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈໂຍ. ອິຕຣານິ ອາຣມ຺ມຓ ປຈ຺ຈໂຍ ເອວ. ນ ເຈຕ຺ຖ ປຸເຣຊາຕານໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຣູປານໍ ປຸເຣຊາຕຕ຺ເຕນ ວິເສໂສ ອຕ຺ຖິ. ນ ຈ ຕານິ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ຍທິ ວິສຸໍ ປຸເຣຊາຕສຕ຺ຕິວິເສໂສ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈໂຍຕິ ວເທຍ຺ຍ. ຕານິ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈໂຍ ນາມ ນ ຠເວຍ຺ຍຸໍ. ກສ຺ມາ, ຕາທິສສ຺ສ ວິເສສສ຺ສ ນຕ຺ຖິຕາຍ. ນ ຈ ນຠວນ຺ຕິ. ກສ຺ມາ, ປຸເຣຊາຕມຕ຺ຕວິເສສສ຺ສ ອຕ຺ຖິຕາຍ. ເອຕ຺ຖ ວເທຍ຺ຍຸໍ, ປຎ຺ຈທ຺ວາເຣສຸ ປນ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ວິສຸໍ ປຸເຣຊາຕສຕ຺ຕິວິເສໂສ ທິສ຺ສຕີຕິ. ກິຎ຺ຈາປິທິສ຺ສຕິ. ໂສ ປນ ພຫຸວິຘານໍ ນິສ຺ສຍ ປຈ຺ຈຍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍານໍ ມຊ຺ເຌ ນິສ຺ສຍ ສຕ຺ຕິວິເສໂສ ເອວ, ອາຣມ຺ມຓ ສຕ຺ຕິວິເສໂສ ເອວ ຈາຕິ. ອປິ ຈ ວິສຸໍ ປຸເຣຊາຕ ສຕ຺ຕິວິເສໂສ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ອິທໍ ຍຖາວຸຕ຺ເຕ ສຸທ຺ຘມໂນທ຺ວາເຣ ຕພ຺ພິເສສາຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ວິສຸໍ ປຸເຣຊາຕ ສຕ຺ຕິວິເສໂສ ນາມ ອຕ຺ຖີຕິ ອິທໍ ປຎ຺ຈທ຺ວາເຣສຸ ຕພ຺ພິເສສສ຺ສ ອຕ຺ຖິຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຍໍ ຣຸຈ຺ຈຕິ, ຕໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈເຍ. ‘‘ຣຸກ຺ຂໂປຕການໍ ວິຍາ’’ຕິ ປຈ຺ຉາ ອາສິຎ຺ຈິຍມານໍ ອຸທກໍ ຣຸກ຺ຂໂປຕການໍ ວຸທ຺ຘວິຣຸຬ຺ຫຠາວໍ ປາເປຕ຺ວາ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠນວເສນ ອຸປກາຣໂກ ວິຍາຕິ ໂຍຊນາ. ອາຫາຣໍ ອາສິໍ ສຕີຕິ ອາຫາຣາສາ. ຊິຆຈ຺ຉາ, ປິປາສາ, ຕຓ຺ຫາ. ຕາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ເຈຕນາຕິ ວິຄ຺ຄໂຫ. ສາ ປນ ອາຫາຣາສາ ເຈຕນາ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠຕິ ເຍວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ອຍມຕ຺ໂຖ’’ຕິ ‘ສຸປາກເຏນາ’ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ໂຕ ອຍມຕ຺ໂຖ. ສພ຺ພາເຈສາວິຈາຣຓາ ຄິຊ຺ໂຌປມາຍ ອຸປມາມຕ຺ຕຠາວໍ ນີວາເຣຕາ ໂຫຕີຕິ.

ອາເສວນ຺ຕິ ຕໍ ປຈ຺ຈຍ ຘມ຺ມໍ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນາ ຘມ຺ມາຕິ ອາເສວນໍ. ເອເຕນ ຠຸໂສ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນ ຘມ຺ເມຫິ ອາເສວິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ອາເສວນນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ທສ຺ເສຕີຕິ. ‘‘ຕໍ’’ຕິ ຕໍ ປຸຣິມໍ ປຸຣິມໍ ປຈ຺ຈຍ ຘມ຺ມໍ. ‘‘ຠຊນ຺ຕີ’’ຕິ ອຸເປນ຺ຕິ. ເກ ຠຊນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອປຣາປຣໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາ ຘມ຺ມາ’’ຕິ. ‘‘ຘມ຺ມາ’’ຕິ ຈ ອນນ຺ຕຣຸປ຺ປນ຺ນາ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ຘມ຺ມາ. ກຖຎ຺ຈ ຕໍ ເຕຠຊນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ສຸຏ຺ຐຸເສວມານາ ວິຍ ຠຊມານາ ວິຍ ປວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິ. ວິຍ ສທ຺ເທນ ໂລເກ ກິຎ຺ຈິຊນໍ ເກຈິຊນາ ເກນຈິ ອຕ຺ເຖນ ສຸຏ຺ຐຸເສວນ຺ຕາ ວິຍາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ກຖໍ ສຸຏ຺ຐຸເສວິຍມານາ ວິຍ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຕສ຺ສ ປຸຣິມສ຺ສາ’’ຕິອາທິໍ. ປຸຣິມສ຺ສ ອນນ຺ຕຣສ຺ສ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ສພ຺ພປຣິປູຣໍ ອາກາຣໍ’’ຕິ ຊວເວຄສຫິເຕຫິ ວິຊານນ ຜຸສນາທີຫິ ສາວຊ຺ຊານ ວຊ຺ຊາທີຫິ ຈ ສພ຺ເພຫິ ຊວນຄຸເຓຫິ ປຣິປູຣໍ ອາກາຣໍ. ‘‘ອາເສເວຕີ’’ຕິ ມໍ ສຸຏ຺ຐຸ ເສວຖາຕິ ນິໂຍເຊນ຺ຕໍ ວິຍ ໂຫຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ວາສໍ’’ຕິອາທິໍ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ວາສໍ’’ຕິ ວາສນໍ. ‘‘ສຸຏ຺ຐຸ ຄາຫາເປຕີ’’ຕິ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ເທຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເອເຕນ ຍຖາ ໂລເກ ເອໂກ ປເຣສໍ ຍຖິຈ຺ຉິຕໍ ເທຕິ. ເອວໍ ເທນ຺ຕໍ ປນ ປເຣ ຠຊນ຺ຕິເຍວ. ມໍ ຠຊຖາຕິ ນິໂຍຊນກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ. ເອວເມວ ອິຘປິ ສຸຏ຺ຐຸວາສທານເມວ ຠຊາປນໍ ນາມາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ວຑ຺ເຒຕິ ວາ’’ຕິ ເອເຕນ ອາເສວນາ ຠາວນາ ວຑ຺ຒນາຕິ ອິມໍປຣິຍາຍຕ຺ຖໍ ວທຕິ. ປຸຣິມາຠິໂຍໂຄ ນາມ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສຊ຺ຌາຍນາທິກມ຺ເມສຸ ຍຖາສຕ຺ຕິ ຍຖາພລໍ ວາ ຍາມກຣຓໍ. ຕຖາ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ຕໍ ອຸຄ຺ຄຫຓ ກມ຺ມໍ ອຸປຣູປຣິ ປຄຸຓຠາວໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ. ‘‘ອາເສວນຏ຺ເຐນາ’’ຕິ ວຑ຺ຒາປນຏ຺ເຐນ, ອຸປກາຣໂກຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ສຊາຕິຍານໍ’’ຕິ ກຸສລາທິຠາເວນ ສມານຊາຕິການໍ.

ກາຍງ຺ຄາຠິສງ຺ຂຣຓໍ ນາມ ກາຍສຎ຺ເຈຕນາກິຈ຺ຈໍ. ວາຈງ຺ຄາຠິສງ຺ຂຣຓໍ ວຈີສຎ຺ເຈຕນາກິຈ຺ຈໍ. ຈິຕ຺ຕງ຺ຄາຠິສງ຺ຂຣຓໍ ມໂນສຎ຺ເຈຕນາກິຈ຺ຈໍ. ‘‘ກິຣິຍາຠາເວນາ’’ຕິ ທສ຺ສນສວນາທິກິຈ຺ເຈສຸ ຄມນຐານ ນິສຊ຺ຊາທິກິຈ຺ເຈສຸ ສໍວິຘານກິຣິຍາຠາເວນ. ‘‘ວຕ຺ຖຸມ຺ຫີ’’ຕິ ຄພ຺ຠວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ. ຍຖາວຸຕ຺ຕາຠິສງ຺ຂຣຓກິຈ຺ຈໍ ນາມ ກາຍງ຺ຄວາຈງ຺ຄ ຈິຕ຺ຕງ຺ຄາຠິສງ຺ຂຣຓ ກິຈ຺ຈໍ. ‘‘ຕທຠິສງ຺ຂຣຓເວຄຊນິຕໍ’’ຕິ ຕສ຺ສ ກາຍງ຺ຄາທິກສ຺ສ ອຠິສງ຺ຂຣຓເວເຄນ ຊນິຕໍ ກິຣິຍາວິເສສ ນິຘານກິຈ຺ຈນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ສນ຺ຕາເນ’’ຕິ ຈິຕ຺ຕສນ຺ຕາເນ.

ວິປຈ຺ຈນຠາໂວ ຈ ນາມ ປາຕຸຠາໂວຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ນິຣຸສ຺ສາຫ ສນ຺ຕຠາໂວ ນາມ ກຸສລາ ກຸສລານໍ ວິຍ ກາຍງ຺ຄວາຈງ຺ຄາຠິສງ຺ຂຣຓ ກິຈ຺ເຈສຸ ຈ ອາຍຕິໍ ວິປຈ຺ຈນ ກິຈ຺ເຈສຸ ຈ ນິຣຸສ຺ສາຫຠາເວນ ສນ຺ຕຠາໂວ. ນ ກິເລສຸ ປສນ຺ຕຠາເວນ. ຈິຕ຺ຕາຠິສງ຺ຂຣຓ ກິຈ຺ເຈສຸປນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕເຈຕນາວເສນ ຍໂຖປຏ຺ຐິເຕສຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານໍ ເອກໂຕ ສນ຺ນິປາຕຄມນຸສ຺ສາຫມຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຖິ. ຕໂຕປຣໍ ປນ ສຸປິນ ທສ຺ສນ ກິຈ຺ຈໍປິ ນຕ຺ຖີຕິ. ‘‘ມນ຺ທມນ຺ທາກາເຣນາ’’ຕິ ມນ຺ທໂຕ ອຕິມນ຺ທາກາເຣນ. ກິຎ຺ຈິຊານນ ຈິຕ຺ຕໍ ນາມ ກມ຺ມາທິ ອາຣມ຺ມຓໍ ອປ຺ປມຕ຺ຕກໍປິ ຊານນໍ ວີຖິຈິຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ສ ປວຕ຺ຕິຍາ.

‘‘ອຣູປິໂນ’’ຕິ ອຣູປລກ຺ຂຓ ສມງ຺ຄິໂນ. ນາມລກ຺ຂຓ ສມງ຺ຄີໂນຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ‘‘ຊນຍນ຺ຕາປີ’’ຕິ ສຫຊາຕ ຘມ຺ເມ ຊເນນ຺ຕາປິ. ‘‘ສນ຺ຕານຏ຺ຐິຕິຍາ’’ຕິ ປພນ຺ຘປ຺ປຕິຏ຺ຐານສ຺ສ.

‘‘ກສ຺ມາປເນຕ຺ຖາ’’ຕິອາທີສຸ. ‘‘ຠາວິນ຺ທ຺ຣິຍ ທ຺ວຍໍ’’ຕິ ອິຕ຺ຖິນ຺ທ຺ຣິຍ ປຸຣິສິນ຺ທ຺ຣິຍ ທ຺ວຍໍ. ‘‘ອິຘາ’’ຕິ ອິມສ຺ມິໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປຈ຺ຈເຍ. ກສ຺ມາ ນ ຄຫິຕໍ. ນນຸ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ຄາທີນໍ ປວຕ຺ຕິກາຣຓຕ຺ຕາ ອິຘ ຄເຫຕພ຺ພເມວາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຊນກຕ຺ຕໍ ນາມ ຊນກ ກິຈ຺ຈໍ. ເອວໍ ເສເສສຸປິ. ‘‘ເອຕໍຕຍໍປິ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ຊນກຕ຺ຕາທິກິຈ຺ຈຕ຺ຕຍໍປິ ນຕ຺ຖິ. ເອວໍສນ຺ເຕກຖໍ ລິງ຺ຄາທີນໍ ປວຕ຺ຕິກາຣຓໍ ໂຫຕີຕິອາຫ ‘‘ເກວລໍ ປນາ’’ຕິອາທິໍ. ‘‘ທ຺ວຍໍ’’ຕິ ອິຕ຺ຖິຠາວປຸມ຺ຠາວ ທ຺ວຍໍ. ນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍ ປຈ຺ຈຍຕ຺ເຕນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ນາມ ໂຫຕິ. ຍຖາຫິ ເອໂກ ຣາຊາ ອຕ຺ຕໂນ ວິຊິເຕ ເຄຫານິ ກໂຣນ຺ຕິ. ເອວໍ ກໂຣນ຺ຕູຕິ ເຄຫສຓ຺ຐານໍ ປຏ຺ຐເປຕິ. ສພ຺ເພຊນາ ຕເຖວ ກໂຣນ຺ຕິ, ໂນ ອຎ຺ຎຖາ. ຕຕ຺ຖ ຣາຊາ ເຄຫຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈ ເຄຫຏ຺ຐິຕິຍາ ຈ ກິຎ຺ຈິ ກິຈ຺ຈໍ ນ ກໂຣຕິ. ເຄຫສາມິກາວາ ເຄຫວຑ຺ຒກິໂນ ວາ ກໂຣນ຺ຕິ. ກໂຣນ຺ຕາ ປນ ຣຎ຺ຎາ ປຏ຺ຐປິຕໍ ສຓ຺ຐານໍ ອນຕິກ຺ກມິຕ຺ວາວ ກໂຣນ຺ຕິ. ເອວເມວ ມິທໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ຌາຍນຏ຺ເຐນາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຸປສທ຺ໂທ ອຸປນິສ຺ສຍ ປເທວິຍ ອຸປຣິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ອຸປຣີ’’ຕິ ຈ ຖາມພລວຸທ຺ຘິວເສນາຕິ ອາຫ ‘‘ຕສ຺ມິໍ ວາ’’ຕິອາທິໍ. ‘‘ຕສ຺ມິໍ’’ຕິ ອາຣມ຺ມເຓ.

‘‘ສຸຄຕິ ທຸຄ຺ຄຕິ ນິພ຺ພານ ສມ຺ປາປກຏ຺ເຐນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂສ ອຕ຺ໂຖ ອພ຺ຍາກຕມຄ຺ຄງ຺ເຄສຸ ນຕ຺ຖິ. ເອວຎ຺ຈສຕິ ຕານິ ກຖໍ ມຄ຺ຄປຈ຺ຈຍຕ຺ຕໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ເອຕ຺ຖ ຈາ’’ຕິອາທິໍ. ‘‘ສມ຺ມາທສ຺ສນາທິນາ’’ຕິ ສມ຺ມາທສ຺ສນ ສງ຺ກປ຺ປນາທິນາ. ‘‘ເຕສໍ’’ຕິ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐີນໍ. ‘‘ເຕສໍ ປີ’’ຕິ ອພ຺ຍາກຕ ຠູຕານໍ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐີນມ຺ປິ. ‘‘ເຕເນວຏ຺ເຐນາ’’ຕິ ສມ຺ມາທສ຺ສນາທິນາ ລກ຺ຂຓຏ຺ເຐນ. ອຖວາ. ‘‘ເຕເນວຏ຺ເຐນາ’’ຕິ ສຸຄຕິ ນິພ຺ພານ ສມ຺ປາປກຏ຺ເຐເນ ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວຎ຺ຈສຕິ ສເຫຕຸກາ ວິປາກ ກ຺ຣິຍາ ພ຺ຍາກຕຘມ຺ມາປິ ເຕເນວຏ຺ເຐນ ສພ຺ພໂສ ກຸສລສທິສາ ສິຍຸນ຺ຕິ. ນ ສິຍຸໍ, ປຈ຺ຈຍ ເວກລ຺ລຕ຺ຕາ. ວິປາກາພ຺ຍາກຕາຫິ ກມ຺ມເວເຄນ ສນ຺ຕາເນ ປຕິຕມຕ຺ຕຕ຺ຕາ ນິຣຸສ຺ສາຫສນ຺ຕສຠາວໂຕ ຕໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ເຈຕນາ ນານກ຺ຂຓິກ ກມ຺ມປຈ຺ຈຍຕ຺ຕໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ. ກິຣິຍາພ຺ຍາກຕາ ຈ ນິຣນຸສຍສນ຺ຕາເນ ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ຕໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕເຈຕນາປິ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍຕ຺ຕໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິເຍວ. ຕສ຺ມາ ເຕສຸ ວິປາກ ກ຺ຣິຍາພ຺ຍາກເຕສຸ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐາທີນິປິ ສຸຄຕິ ສມ຺ປາປກຏ຺ຐໍ ນ ສາເຘນ຺ຕິ. ກິເລສປ຺ປຫານ ກິຈ຺ຈສ຺ສ ອຠາວໂຕ ນິພ຺ພານ ສມ຺ປາປກຏ຺ຐມ຺ປິ ນສາເຘນ຺ຕິ. ສຠາວ ລກ຺ຂຓເວກລ຺ລຕາປນ ເຕສໍ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐາທີນໍ ນຕ຺ຖິເຍວ. ຕສ຺ມາ ຕານິ ມຄ຺ຄປຈ຺ຈເຍ ສງ຺ຄຫິຕານີຕິ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍ ຘມ຺ເມສຸ ອຣູປິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ອາຘິປ຺ປຈ຺ຈ ກິຈ຺ຈໍ ອຣູປຘມ຺ເມ ສ຺ເວວ ຜຣຕິ. ຣູປຘມ຺ມາ ປນ ຕໍ ສມຸຏ຺ຐິຕຕ຺ຕາ ເອວ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ວຸຕ຺ຕາ. ຕຖາ ເຫຕຸ ກມ຺ມ ມຄ຺ຄ ຌາເນສຸ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເອສນໂຍ ກມ຺ມິນ຺ທ຺ຣິຍຌານປຈ຺ຈເຍສຸປີ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ກມ຺ມສທ຺ເທນ ນານກ຺ຂຓິກ ປຈ຺ຈໂຍ ຄເຫຕພ຺ໂພ.

‘‘ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາສງ຺ກາ ສມ຺ຠວຕີ’’ຕິ ສຫຊາຕາ ນາມຘມ຺ມາ ຕໍ ສມຸຏ຺ຐານ ຣູເປຫິ, ປຈ຺ຉາຊາຕາ ຈ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຣູເປຫິ, ວຕ຺ຖຸ ຘມ຺ມາ ຈ ຕນ຺ນິສ຺ສິຕນາມຘມ຺ເມຫິ ກາລໂຕ ຈ ຐານໂຕ ຈ ເອກ ສມ຺ພນ຺ຘຕ຺ຕາ ເຕສຸ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາສງ຺ກາ ສມ຺ຠວຕິ. ‘‘ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍປ຺ປສງ຺ໂຄ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ອາຣມ຺ມຓານນ຺ຕຣາທິປຈ຺ຈຍາປິ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ເນຫິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ເຕປິ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍ ຠາເວນ ວຕ຺ຕພ຺ພາຕິ ເອວຣູໂປ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍປ຺ປສງ຺ໂຄ ເຕສຸ ອາຣມ຺ມຓ ປຈ຺ຈຍາທີສຸ ນຕ຺ຖີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

‘‘ເຫຏ຺ຐາວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣສຸ ເອວາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ເອວສທ຺ເທນ ປຈ຺ຈຍນ຺ຕຣໍ ນ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຍທິ ປຈ຺ຈຍນ຺ຕຣໍ ນ ໂຫຕິ, ນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພເຍວ. ກສ຺ມາ, ເທສກສ຺ສ ປຸນຣຸຕ຺ຕິນິຣຕ຺ຖກວາທິຕາ ປຕ຺ຕິໂຕຕິ. ໂນ ນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ກສ຺ມາ, ໂລເກ ໂຍ ສຍໍ ນຕ຺ຖິ, ວິຄໂຕ ໂຫຕິ. ໂສ ກສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ຠວິຕຸໍ ອຣຫຕີຕິ ເອວຣູປສ຺ສ ມິຈ຺ຉາຠິນິເວສສ຺ສ ປຫານໂຕ. ເຕນ ອິມມຕ຺ຖໍ ຎາເປຕິ, ໂລເກ ເກຈິຘມ຺ມາ ສຍໍ ອຕ຺ຖິກາເລ ເອວ ອຎ຺ເຎສໍ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ, ໂນ ນຕ຺ຖິກາເລ. ເກຈິ ຘມ຺ມາ ສຍໍ ນຕ຺ຖິກາເລ ເອວ ອຎ຺ເຎສໍ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ, ໂນ ອຕ຺ຖິກາເລຕິ ອຍຎ຺ຈວິຠາໂຄ ອວສ຺ສໍ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ ເຍວາຕິ. ‘‘ໂອກາສທານສງ຺ຂາເຕນາ’’ຕິ ຕສ຺ສ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ໂອກາສທານສງ຺ຂາເຕນ.

ສຸຕ຺ຕນ຺ເຕ, ອຕ຺ຖີຕິ ອຍ ເມໂກ ອນ຺ໂຕຕິ ສຕ຺ຕານໍ ເສຏ຺ຐສາຣຠູໂຕ ອຕ຺ຕານາມ ອນມຕຄ຺ເຄ ສໍສາເຣ ນິຈ຺ຈກາລໍ ອຕ຺ຖິ. ອຸຈ຺ເຉໂທ ວາ ວິໂມກ຺ໂຂ ວາ ສພ຺ພໂສ ນຕ຺ຖິ. ອຍໍ ສສ຺ສຕວາໂທ ນາມ ເອໂກວິສມນ຺ໂຕ ເອກາວິສມາໂກຏິ. ນຕ຺ຖີຕິ ສຕ຺ໂຕນາມ ເອກຠວປຣໂມ ໂຫຕິ, ມຣຓໂຕ ປຣໍ ນຕ຺ຖິ. ເອກນ຺ເຕນ ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊຕິ. ອຍໍ ອຸຈ຺ເຉທວາໂທ ນາມ ທຸຕີໂຍ ວິສມນ຺ໂຕ ທຸຕີຍາວິສມໂກຏິ. ອິເມ ປຏິຈ຺ຈ ສມຸປ຺ປາທໍ ອຊານນ຺ຕານໍ ອຸໂຠວິສມນ຺ຕາ ນາມ. ຊານນ຺ຕານໍ ປນ ຕາທິໂສ ອຕ຺ຕານາມ ນຕ຺ຖິ, ໂຍ ອຕ຺ຖີຕິ ວາ ນຕ຺ຖີຕິ ວາ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ຠເວຍ຺ຍ. ສຸທ຺ຘຘມ຺ມປ຺ປພນ຺ໂຘ ເອວ ອຕ຺ຖິ. ຕສ຺ສ ຈ ຍາວ ອວິຊ຺ຊາ ອປ຺ປຫີນາ ໂຫຕິ, ຕາວ ອຸຈ຺ເຉໂທ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ອວິຊ຺ຊາຍ ປນ ປຫີນາຍ ຕໂຕປຣໍ ນ ປວຕ຺ຕຕິ. ອຕ຺ຖິ ນາມ ນ ໂຫຕິ. ອຍໍ ອນ຺ຕທ຺ວຍມຸຕ຺ໂຕ ມຊ຺ຌິມຎາໂຍ ນາມ. ພຫຸໍ ນານຕ຺ຖ ສມ຺ຠວໍ ວຓ຺ເຓນ຺ຕິເຍວ. ວຓ຺ເຓນ຺ຕານໍປິ ເຕສໍ ພຫຸ ປໂຍຊນໍ ນຕ຺ຖິ ເຍວາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ປຈ຺ຈຍຸທ຺ເທສານຸທີປນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໖໘. ປຈ຺ຈຍນິທ຺ເທເສ. ‘‘ປຎ຺ຈຘາ’’ຕິ ປຎ຺ຈວິເຘຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ. ‘‘ເອກຘາ’’ຕິ ເອກວິເຘນ ປຈ຺ຈເຍນ. ເອວໍ ເສເສສຸປິ. ‘‘ອວິຈ຺ເຉທາຍາ’’ຕິ ອວິຈ຺ເຉທຕ຺ຖາຍ. ‘‘ປຏິປາທນາຍາ’’ຕິ ໂຍຊນຕ຺ຖາຍ. ໂຍ ໂກຈິ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາໂທ ອວິຣຸທ຺ຘສ຺ສ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ນ ນ ໂຫຕີຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ປຸນຸປ຺ປນ຺ນານໍ’’ຕິ ນິຣຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ປຸນ ອຸປ຺ປນ຺ນານໍ. ‘‘ປຸຣິມານິ ຊວນານີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ມຄ຺ໂຄ ໂຄຕ຺ຣຠຸໂຕ ອາເສວນ ປຈ຺ຈຍໍ ລຠຕິ. ຜລສ຺ສ ປນ ໂສ ຠິນ຺ນຊາຕິກຕ຺ຕາ ອາເສວນ ປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ. ຜລໍ ປນ ສພ຺ພໂສ ອາເສວນ ມຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ຕທຸຠຍໍ ອິຘ ປຸຣິມຊວນສງ຺ຂ຺ຍໍ ນ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ມຄ຺ຄ ຜລຊວນວຊ຺ຊານີ’’ຕິ. ຜລຊວນວຊ຺ຊານໍ ປຈ຺ຉິມານໍ ຊວນານໍ. ‘‘ສພ຺ພາກາຣປາຣິປູຣໍ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ກຸສລາທິຊາຕິປິ ສງ຺ຄຫິຕາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຊາຕິມຕ຺ເຕນປີ’’ຕິ. ອຠິນ຺ນາ ເອວ ສິຍຸໍ. ນ ປນ ຠິນ຺ນາ ໂຫນ຺ຕິ. ກທາຈິ ເກຈິຠິນ຺ນາ ເອວ ໂຫນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ຠິນ຺ນຊາຕິກາ ຘມ຺ມາ. ລ. ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ກາມາວຈຣຠາວໂຕ ມຫຄ຺ຄຕານຸຕ຺ຕຣຠາວປຕ຺ຕິ ນາມາ’’ຕິ ຈິຕ຺ຕສນ຺ຕານສ຺ສາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ໂຄຕ຺ຣ ຠຸຈິຕ຺ຕໍ ກາມຠູມິ. ຌານຈິຕ຺ຕໍ ມຫຄ຺ຄຕຠູມິ. ມຄ຺ຄຈິຕ຺ຕໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣ ຠູມິ. ກມ຺ມເຈຕນາຍ ນິຣຸທ຺ຘາຍປິ ຕສ຺ສາ ປວຕ຺ຕາກາໂຣ ນນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຈິຕ຺ຕສນ຺ຕານໍ ອນຸຄຈ຺ຉຕິ. ໂສ ເອວ ອາຍຕິໍ ວິປາກຘມ຺ມຣາສິ ຫຸຕ຺ວາ ປາຕຸພ຺ຠວຕິ. ຕສ຺ມາ ໂສ ວິປາກສ຺ສ ພີຊສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ໂສ ຈ ຍາວ ນ ວິປຈ຺ຈຕິ. ຕາວ ສໍສາຣປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ສຕິ, ອນ຺ຕຣາ ວິນຏ຺ໂຐ ນາມ ນ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ກມ຺ມເຈຕນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາ ຈິຕ຺ຕສນ຺ຕາເນ ຕສ຺ສ ພີຊສ຺ສ ນິຘານຕ຺ຖາຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ນິຣຸຊ຺ຌມານາ ຈ ນິທຫິຕ຺ວາ ເອວ ນິຣຸຊ຺ຌຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ປວຕ຺ຕາກາຣສງ຺ຂາຕ ພີຊນິຘານຎ຺ຈາ’’ຕິ. ‘‘ເຈຕນາຍ ໂຫຕີ’’ຕິ ເຈຕນາຍ ສາຘາຣຓໍ ໂຫຕິ. ປຸເຣຊາຕາ ສາລຣຸກ຺ຂໂປຕກາ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປຸຣິມຈິຕ຺ຕກ຺ຂເຓສຸ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ຈຕຸສມຸຏ຺ຐານິກຣູປຘມ຺ມາຕິ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພໍ. ‘‘ອາຫາຣຊກາໂຍ’’ຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕາຕິ ປາຐເສໂສ. ‘‘ປຈ຺ຉາ ຊາເຕນາ’’ຕິ ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈເຍນ ປໂຍຊນໍ ນຕ຺ຖິ. ຊິຓ຺ຓປຕຣຸກ຺ຂສ຺ສ ອຸທກາສິຎ຺ຈນໍ ວິຍ ໂຫຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ‘‘ຍທຄ຺ເຄນາ’’ຕິ ເຍນກາຣຓ ໂກຏ຺ຐາເສນ. ‘‘ວຕ຺ຖຸ ຣູປໍ’’ຕິ ນິໂຣຘາສນ຺ນໍ ຫທຍວຕ຺ຖຸ ຣູປໍ. ‘‘ເອວມຍໍ ປີ’’ຕິ ເອວໍ ອຍໍ ປຈ຺ຉາຊາຕປຈ຺ຈໂຍປິ. ວິວິເຘນ ອາກາເຣນ ຜຣຓໍ ກາລນ຺ຕຣ ເທສນ຺ຕຣ ຄມນໍ ວິປ຺ຜາໂຣ. ມຫນ຺ໂຕ ວິປ຺ຜາໂຣ ຍສ຺ສາຕິ ສມາໂສ. ‘‘ວຕ຺ຖຸມ຺ຫີ’’ຕິ ຫທຍວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ. ປຎ຺ຈຫິ ຂນ຺ເຘຫິ ໂວກິຓ຺ໂຓ ສມ຺ມິສ຺ໂສຕິ ປຎ຺ຈໂວກາໂຣ. ກາມ ຣູປຠໂວ. ວິນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ຣູປວິຣາຄຠາວນາພເລນ ຣູປສ຺ສ ອວິກ຺ຂມ຺ຠິຕຕ຺ຕາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ‘‘ປຸເຣຊາຕໍ ວາ’’ຕິ ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓາຕີເຕ ປຸເຣຊາຕໍ ວາ. ‘‘ວຑ຺ຒນປກ຺ເຂ ຐິຕໍ ວາ’’ຕິ ຕໂຕ ປຈ຺ຉາ ຍາວ ອຏ຺ຐມ ຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓາ ວຑ຺ຒນປກ຺ເຂ ຐິຕໍ ວາ. ‘‘ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ວຕ຺ຖູ’’ຕິ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ວຕ຺ຖຸຣູປໍ. ‘‘ເອຕ຺ຖາ’’ຕິ ອິມສ຺ມິໍ ປຸເຣຊາຕ ປຈ຺ຈເຍ. ກິຎ຺ຈາປິ ທິສ຺ສຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ປຈ຺ຈນີເຍ’’ຕິ ປຈ຺ຈນີຍ ວາເຣ. ‘‘ຕໍ’’ຕິ ອາຣມ຺ມຓປຸເຣຊາຕໍ. ຕສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓສ຺ສ ອປຣິພ຺ຍຕ຺ຕຕ຺ຕາວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ກາຣຓໍ ວທນ຺ຕິ ປຏ຺ຐານຏີກາຈຣິຍາ. ອຣູປຠເວ ມຣຓາສນ຺ນກາເລ ກສ຺ສຈິ ຄຕິນິມິຕ຺ຕຸ ປຏ຺ຐານໍ ອຏ຺ຐກຖາສຸ ວຸຕ຺ຕເມວ. ເອວຎ຺ຈສຕິ, ຕຕ຺ຖ ອາຣມ຺ມຓ ປຸເຣຊາຕໍ ລທ຺ຘພ຺ພເມວ. ປຏ຺ຐາເນປນ ຕສ຺ມິໍຠເວ ສພ຺ພໍ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍໍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ກສ຺ມາ ອິຕິ ເຈ, ວຕ຺ຖຸ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍສ຺ສ ຕຕ຺ຖ ອລທ຺ຘພ຺ພຕ຺ຕາຕິ ອິມິນາ ອຘິປ຺ປາເຍນ ‘‘ອາຣຸປ຺ເປວິຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ປຏ຺ຐາເນ ອຣູປຠເວ ທ຺ເວປິ ປຸເຣຊາຕປຈ຺ຈຍາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ ສພ຺ເພປິ ອຣູປ ປຸຄ຺ຄລາ ສພ຺ພໍປິ ຣູປຘມ຺ມໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ນ ກໂຣນ຺ຕີຕິປິ ວທນ຺ຕິ. ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ອາຣມ຺ມຓ ສງ຺ຄຫທີປນິຍໍ ‘ອສຎ຺ຎີຠວໂຕ ຈຸຕານໍ ວິຍ ອຣູປຠວໂຕ ຈຸຕານໍປິ ຄຕິນິມິຕ຺ຕຠູຕໍ ກາມປຏິສນ຺ຘິຍາ ອາຣມ຺ມຓໍ ຠວນ຺ຕເຣ ເກນຈິທ຺ວາເຣນ ອຄ຺ຄຫິຕໍ, ເກວລໍ ກມ຺ມພເລເນວ ອຸປຏ຺ຐາປິຕ’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ຄູຖກຸຓປາທີນີ’’ຕິ ຄູຖຎ຺ຈ ມຕປູຕິສຣີຣານິ ຈ. ‘‘ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕຫີ’’ຕິ ປຏ຺ຐາເນ ວຸຕ຺ເຕຫິ. ເຕ ປນ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ກຖໍ ຈຕຸຠູມິກ ກຸສລານໍ ອຸປນິສ຺ສຍ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຕຕ຺ຖ ອານນ຺ຕຣິຍ ວຊ຺ຊານີ’’ຕິອາທິໍ. ຕຕ຺ຖ ອານນ຺ຕຣິຍ ກມ຺ມກຕານໍ ກິເລສາວຣຓ ກມ຺ມາວຣເຓຫິ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ຌານມຄ຺ຄປ຺ປຏິລາໂຠ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອານນ຺ຕຣິຍ ວຊ຺ຊານີ’’ຕິ. ‘‘ຕານີ’’ຕິ ຣາຄາທີນິ ອກຸສລານິ ຈຕຸຠູມິກ ກຸສລານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ພລວນິສ຺ສຍາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ສມຕິກ຺ກມມຸເຂນາ’’ຕິ ປຏ຺ຐາເນ ອກຸສໂລ ຘມ຺ໂມ ກຸສລສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍ ປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ເອຕສ຺ສ ປຎ຺ຫສ຺ສ ວິຠງ຺ເຄ ປາຓໍ ຫນ຺ຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ປຏິຆາ ຕຕ຺ຖາຍ ທານໍ ເທຕິ, ສີລໍ ສມາທິຍຕິ, ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ, ຌານໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ, ມຄ຺ຄໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ, ອຠິຎ຺ຎໍ ອຸປ຺ປາເທຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຕສ຺ສ ປຏິຆາຕຕ຺ຖາຍາ’’ຕິ ຕສ຺ສ ປາຓາຕິປາຕກມ຺ມສ຺ສ ປຏິຫນນຕ຺ຖາຍ ປຫານຕ຺ຖາຍ ສມຕິກ຺ກມນຕ຺ຖາຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ໂສ ເຈ ປາຓາຕິປາຕີ ປຸຄ຺ຄໂລ ປຸນ ສໍເວຄໍ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ສມຕິກ຺ກມນຕ຺ຖາຍ ທານໍ ເທຕິ, ສີລໍ ສມາທິຍຕິ, ອຸໂປສຖ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ. ຕທາ ຕໍ ປາຓາຕິ ປາຕກມ຺ມໍ ຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ທານກມ຺ເມນິໂຍເຊຕິ ນາມ. ຕຖາ ສີລກມ຺ເມ ອຸໂປສຖ ກມ຺ເມຕິ. ຍຖາຫິ ຣາຊາ ເອວໍ ວເທຍ຺ຍ ອິມສ຺ມິໍ ທິວເສ ໂຍ ອຸໂປສຖໍ ນຸປວສຕິ, ຕໍ ຆາເຕສ຺ສາມີຕິ. ຕທາ ສພ຺ເພປິ ນາຄຣາ ອຸໂປສຖໍ ອຸປວເສຍ຺ຍຸໍ. ເອວມິທໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຣາຊາວິຍ ຫິ ຕສ຺ສ ປາຓາຕິປາຕກມ຺ມໍ. ນາຄຣາ ວິຍ ໂສ ປາຓຆາຕໂກ. ອຸໂປສຖ ກມ຺ມ ກຸສລານິ ວິຍ ຕສ຺ສ ທານສີລ ອຸໂປສຖ ກມ຺ມ ກຸສລານີຕິ. ‘‘ຌານໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ, ມຄ຺ຄໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ, ອຠິຎ຺ຎໍ ອຸປ຺ປາເທຕີ’’ຕິ ປເທສຸປິ ເອເສວນໂຍ. ເອວໍ ສມຕິກ຺ກມມຸເຂນ ເອກໍປິ ອກຸສລໍ ສພ຺ພານິ ຈຕຸຠູມິກ ກຸສລານິ ອຸປນິສ຺ສຍ ສຕ຺ຕິຍາ ຊເນຕິ ປວຕ຺ເຕຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ‘‘ຕານິເຍວ ສພ຺ພານີ’’ຕິ ອານນ຺ຕຣິຍ ກມ຺ມສຫິຕານິສພ຺ພານິ ອກຸສລານິເຍວ ສພ຺ເພສໍ ອກຸສລານໍ ອພ຺ຍາກຕ ຘມ຺ມານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ພລວນິສ຺ສຍາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ. ທານສີລາທໂຍ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ. ສຸຏ຺ຐຸ ພລວໍ ກມ຺ມໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ, ນ ທຸພ຺ພລໍ. ອຸປນິສ຺ສຍຏ຺ຐານຕ຺ຕາ. ເຕສໍປິ ຣູປຘມ຺ມານໍ ພລວນິສ຺ສຍາ ນນຸໂຫນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ກຖໍ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ພຫິທ຺ຘາຣຸກ຺ຂຕິຓາທີນໍ’’ຕິອາທິໍ. ຕຕ຺ຖ ປຖວີຣສ ອາໂປຣສວສ຺ໂສທກ ພີຊານິ ຣຸກ຺ຂຕິຓາທີນໍ ພລວນິສ຺ສຍາ ໂຫນ຺ຕິ. ມູລເຠສຊ຺ຊາທີນິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສນ຺ຕານໍ ພລວນິສ຺ສຍາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ປກຕສ຺ເສວາ’’ຕິ ປຖມຕຣໍ ກຕສ຺ສ ອຸປ຺ປາທນາທິກມ຺ມສ຺ເສວ. ‘‘ນ ເອວໍ ຣູປສນ຺ຕາເນນາ’’ຕິ ເອວໍ ຣູປສນ຺ຕາເນນ ອຸປ຺ປາທິຕາ ອຸປເສວິຕາ ຘມ຺ມາ ນຕ຺ຖິ. ‘‘ຕໍ’’ຕິ ອຸຕຸພີຊາທິກໍ. ກມ຺ມາທິກຎ຺ຈ. ‘‘ປກຕໍ’’ຕິ ປຸເຣຕຣໍ ອຸປ຺ປາທິຕຎ຺ຈ ອຸປເສວິຕຎ຺ຈ. ສເຈຕນສ຺ເສວ ເຈຕນໍ ປກປ຺ປນໍ ປກຣຓນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເຈຕນໍ ປກປ຺ປນໍ ປກຣຓໍ ນາມາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ປກປ຺ປນໍ’’ຕິ ຈ ສໍວິຘານໍ. ‘‘ກິຎ຺ຈີ’’ຕິ ກິຎ຺ຈິກມ຺ມາທິກໍ ອຸຕຸໂຠຊນາທິກຎ຺ຈ. ອຕ຺ຕໂນ ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ຣາຄາທໂຍ ປຣສ຺ສ ຈ ສນ຺ຕາເນ ປຣສ຺ສ ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ຣາຄາທໂຍ ອຕ຺ຕໂນ ຈ ສນ຺ຕາເນຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ນິທສ຺ສນໍ’’ຕິ ອຸທາຫຣຓໍ ໂຫຕິ. ມໂນປໂທສິກເທວາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ທິສ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ມນໍ ປທູເສນ຺ຕິ. ພາຬ຺ຫໍ ອິສ຺ສາຘມ຺ມໍ ອຸປ຺ປາເທນ຺ຕິ. ຕສ຺ມິໍເຍວ ຂເຓ ຈວນ຺ຕິ. ເຕສໍ ທ຺ເວ ອິສ຺ສາຘມ຺ມາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ພລວນິສ຺ສຍາ ໂຫນ຺ຕີຕິ. ກາມາວຈຣ ກຸສລສ຺ສ ພລວນິສ຺ສຍາ ໂຫນ຺ຕີຕິອາທິນາ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ວິຠາວນິປາເຐ. ຌານ ມຄ຺ຄ ຜລ ວິປສ຺ສນາທິເຠທໍ ອາລມ຺ພຓໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ ອສ຺ສາທນາທິ ຘມ຺ເມ ອຕ຺ຕາຘີເນ ກໂຣຕີຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ອຕ຺ຕາຘີເນ’’ຕິ ອຕ຺ຕາຍຕ຺ເຕ ອຕ຺ຕາພທ຺ເຘ. ປຏ຺ຐາເນ ປຎ຺ຫວາເຣ ທານໍ ທຕ຺ວາ ສີລໍສມາທິຍິຕ຺ວາ ອຸໂປສຖກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຕໍ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕິ. ປຸພ຺ເພ ສຸຈິຓ຺ຓານິ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ຕີຕິອາທິນາ ອາຄຕຕ຺ຕາທານ ສີລ. ລ. ນິພ຺ພານານິ ເຈວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຣາຄໍ ຄຣຸໍກຕ຺ວາ ອສ຺ສາເທນ຺ຕິ, ອຠິນນ຺ທຕີຕິອາທິນາ, ຈກ຺ຂຸໍ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ອສ຺ສາເທນ຺ຕີຕິອາທິນາ ຈ ອາຄຕຕ຺ຕາ ‘‘ຣາຄ ທິຏ຺ຐິ ຈກ຺ຂຸ ໂສຕາທີນິຈາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ປຣຕ຺ຖ ປີ’’ຕິ ປຣໂຕ ນິສ຺ສຍ ປຈ຺ຈຍາທີສຸປິ. ‘‘ໂສ ເອວາ’’ຕິ ປຈ຺ຈຸປຕ຺ຖມ຺ຠໂກ ເອວ. ‘‘ກິຎ຺ຈີ’’ຕິ ກິຎ຺ຈິມຕ຺ຕໍປິ. ມຫາຠູເຕ ກິຎ຺ຈິ ອຸປຕ຺ຖມ຺ເຠຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ. ນນຸ ອາຫາຣ ຣູປໍ ມຫາຠູເຕ ອຸປຕ຺ຖມ຺ເຠຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ. ຊີວິຕຣູປຎ຺ຈ ກມ຺ມຊມຫາຠູເຕ ອນຸປາເລຕຸນ຺ຕິ. ສຈ຺ຈໍ. ອິຘ ປນ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍ ກິຈ຺ຈໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ເຕສຎ຺ຈ ທ຺ວິນ຺ນໍ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍ ກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ. ຕໍ ປຣໂຕ ອາວີ ຠວິສ຺ສຕີຕິ. ‘‘ວຕ຺ຖຸ ວິປາການໍ’’ຕິ ວຕ຺ຖຸຣູປໍ ວິປາການໍ. ປຏ຺ຐານປາເຐ. ອາຣມ຺ມຓຎ຺ຈ, ນິສ຺ສໂຍ ຈ, ປຸເຣຊາຕຎ຺ຈ, ວິປ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ຈ, ອຕ຺ຖິ ຈ, ອວິຄໂຕ ຈາ,ຕິ ຉສຸປຈ຺ຈເຍສຸ ຆຏິເຕສຸ ຕີຓິ ວິສຊ຺ຊນານິ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ. ຕີຓິ ວິສຊ຺ຊນານິ ນາມ ວຕ຺ຖຸ ກຸສລານໍ ຂນ຺ຘານໍ ຉ ຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ປຈ຺ຈໂຍ. ວຕ຺ຖຸ ອກຸສລານໍ, ວຕ຺ຖຸ ອພ຺ຍາກຕານນ຺ຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ອຕ຺ຕໂນ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ວຕ຺ຖຸໍ ອາຣພ຺ຠ ວຕ຺ຖຸ ເມ ອນິຈ຺ຈນ຺ຕິອາທິນາ ສມ຺ມສນ຺ຕສ຺ສ ວຕ຺ຖຸຣູປໍ ກຸສລານໍ ຂນ຺ຘານໍ ຉຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ປຈ຺ຈໂຍ. ເອຕໍ ມມ, ເອໂສ ຫມສ຺ມິ, ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາ,ຕິ ອຸປາທິຍນ຺ຕສ຺ສ ວຕ຺ຖຸ ຣູປໍ ອກຸສລານໍ. ອຸຠຍຕ຺ຖປິ ອາວຊ຺ຊນກ຺ຂເຓ ອພ຺ຍາກຕານໍ. ອຣຫໂຕ ປນ ຕໍ ອນິຈ຺ຈນ຺ຕິອາທິນາ ສມ຺ມສນ຺ຕສ຺ສ ກ຺ຣິຍາພ຺ຍາກຕານໍ ຂນ຺ຘານນ຺ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ວຕ຺ຖຸໍ’’ຕິອາທິໍ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ວຕ຺ຖຸໍ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ວຕ຺ຖຸໍ. ອຘິຏ຺ຐານວິຘາເນ ປນ ອາກາສ ຄມເນ ຣູປກາຍໍ ອາຣພ຺ຠຈິຕ຺ຕໍ ວິຍ ກາຍໍ ລຫຸກໍ ອຘິຏ຺ຐຫນ຺ຕສ຺ສ ຕປ຺ປຣິຍາປນ຺ນໍ ວຕ຺ຖຸ ອຠິຎ຺ຎາຈິຕ຺ຕ ທ຺ວຍສ຺ສາຕິ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ‘‘ອນິຏ຺ເຐຐາເນ’’ຕິ ຊວນຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອາວຊ຺ຊເນນ ວິນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໍ ນາມ ກຕ຺ຖຈິ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ. ກຕ຺ຖຈິ ອນິຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐາເນ, ມຄ຺ຄວີຖີສຸ ໂຄຕ຺ຣຠຸໂວທານຏ຺ຐາເນ, ອາຄນ຺ຕຸກ ຠວງ຺ຄຏ຺ຐາເນຕິ ອິທໍ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພຏ຺ຐານໍ ນາມ. ອິໂຕ ອຎ຺ຎໍ ອນິຈ຺ຉິຕຏ຺ຐານໍ ນາມ. ເອວໍ ອນິຈ຺ຉິຕພ຺ເພ ຐາເນຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ປກຕິກາເລ’’ຕິ ມຣຓາສນ຺ນກາລໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍກາເລ. ‘‘ຕານິວາ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ນິສ຺ສຍວຕ຺ຖູນິວາ. ‘‘ອຎ຺ຎໍ ວາ’’ຕິ ວຕ຺ຖຸໂຕ ອຎ຺ຎໍ ຣູປາທິກໍ ວາ. ‘‘ຠິນ຺ນາຣມ຺ມຓານິ ນາມາ’’ຕິ ອຎ຺ຎໍ ອາວຊ຺ຊນສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓໍ, ອຎ຺ຎໍ ຊວນານນ຺ຕິ ເອວໍ ຊວນານິ ອາວຊ຺ຊເນນ ຠິນ຺ນາຣມ຺ມຓານິ ວາ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຈ຺ຉາອຸປ຺ປນ຺ນານີ’’ຕິອາທິ. ‘‘ເຕສໍ’’ຕິ ວີຖິຈິຕ຺ຕານໍ. ‘‘ຕເທວາ’’ຕິ ຕໍ ເອວວຕ຺ຖຸ ຣູປໍ. ‘‘ວຕ຺ຖຸ ຈາ’’ຕິ ນິສ຺ສໂຍ ຈ. ‘‘ເຕສໍ’’ຕິ ອຏ຺ຐກຖາຈຣິຍານໍ. ນ ຫິ ຄເຫຕຸໍ ສກ຺ໂກນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເສສເມຕ຺ຖ ສຸໂພຘໍ. ‘‘ກສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ’’ຕິອາທີສຸ. ‘‘ຕສ຺ສ ຍກ຺ຂສ຺ສາ’’ຕິ ອິນ຺ທກນາມສ຺ສ ຕສ຺ສຍກ຺ຂສ຺ສ. ‘‘ອິຕເຣສໍປີ’’ຕິ ສໍເສທໂຊປປາຕິການໍປິ. ‘‘ທຸວິເຘນາ’’ຕິ ຣູປຊນນ ກິຈ຺ຈໍ ຣູປູປຕ຺ຖມ຺ຠນ ກິຈ຺ຈນ຺ຕິ ເອວໍ ທຸວິເຘນ. ອຖວາ ‘‘ທຸວິເຘນາ’’ຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕາຫາຣສ຺ສ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠນໍ ພຫິທ຺ຘາຫາຣສ຺ສ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠນນ຺ຕິ ເອວໍ ທຸວິເຘນ. ‘‘ຕຖາຣູປານຎ຺ຈາ’’ຕິ ອປ຺ປນາປຕ຺ຕກມ຺ມວິເສເສນ ສິທ຺ຘານຎ຺ຈ. ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕາຫາໂຣປີ’’ຕິ ປິສທ຺ເທນ ຍຖາວຸຕ຺ຕຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍຎ຺ຈ ອຣູປາຫາເຣ ຈ ສມ຺ປິຓ຺ເຑຕິ. ‘‘ວຕ຺ຖຸວິປາການໍ’’ຕິ ວຕ຺ຖຸຣູປໍ ວິປາການໍ. ‘‘ສພ຺ພຖາ’’ຕິ ອພ຺ຍາຍປທໍ. ຕຎ຺ຈ ສພ຺ພວິຠຕ຺ຕິຍຸຕ຺ຕໍ. ອິຘ ປນ ປຈ຺ຈຕ຺ຕວຈນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ສພ຺ພຖາ’’ຕິ ສພ຺ພປ຺ປກາຣນ຺ຕິ. ປກາໂຣ ຈ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ກຖໍ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ອາຫ ‘‘ຕິວິໂຘ’’ຕິອາທິໍ. ‘‘ສຫຊາເຕ ສງ຺ຄເຫຕພ຺ພໍ’’ຕິ ປຈ຺ຈຍຠາເວນ ສງ຺ຄເຫຕພ຺ພໍ. ສຫຊນນໍ ນາມ ອຕ຺ຕນາ ສຫ ຊເນນ຺ຕສ຺ສ ສຫຊນນໍ. ຕຎ຺ຈ ກມ຺ມຈິຕ຺ຕາທີນໍ ວິຍ ວິສຸໍ ຊນນກິຈ຺ຈໍ ນ ໂຫຕິ. ອຕ຺ຕນິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ເຕ ເອວ ອິຕຣານິ ຣູປານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ອນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ເຕ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ເອວຣູປໍ ຊນນກິຈ຺ຈໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.‘‘ວິນາວ ສຫຸປ຺ປາທນກິຈ຺ເຈນາ’’ຕິ ອຕ຺ຕນາ ສຫຸປ຺ປາທນກິຈ຺ເຈ ອາຫາຣສ຺ສ ພ຺ຍາປາໂຣ ນຕ຺ຖີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເຕເນວ ສຫຊາຕານິ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠນ຺ໂຕປິ ສຫຊາຕປຈ຺ຈຍຕ຺ຕໍ ນ ຄຈ຺ຉຕີຕິ. ເອສນໂຍ ຣູປຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິເຍປິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຊີວິຕໍປີ’’ຕິອາທິ. ‘‘ຕີສູ’’ຕິ ອາຣມ຺ມຓຎ຺ຈ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ຈ ອຕ຺ຖິຈາຕິ ອິເມສຸ ຕີສຸ. ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິມ຺ຫິ ປຸເຣຊາຕາ ຣມ຺ມຓາຘິປຕິປິ ອຕ຺ຖິ. ໂສ ປຸເຣຊາຕຕ຺ຖິ ປຈ຺ຈໂຍ ເອວາຕິ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈເຍ ສງ຺ຄຫິໂຕ. ‘‘ຕສ຺ມິໍ ກເຕ ປວຕ຺ຕມານານໍ’’ຕິ ຕສ຺ມິໍ ກມ຺ເມ ກເຕ ຕສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ ເອວ ປວຕ຺ຕມານານໍ. ອາຣມ຺ມຓາກາໂຣ ໂຄຈຣວິສຍາກາໂຣ. ‘‘ສນ຺ຕານວິເສສໍ ກຕ຺ວາ’’ຕິ ພີຊນິຘານໍ ກຕ຺ວາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ‘‘ເຕ’’ຕິ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈຍ ກມ຺ມ ປຈ຺ຈຍາ. ‘‘ອກາລິໂກ’’ຕິ ມຄ຺ຄເຈຕນາວເສນ ອກາລິໂກ. ໂສຫິ ອຕ຺ຕໂນ ອນນ຺ຕເຣຜລໍ ຊເນຕິ. ຕສ຺ມາ ອາຄເມຕພ຺ພສ຺ສ ອາຍຕິກາລສ຺ສ ອຠາວາ ອກາລິໂກຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອວເສໂສ ນານກ຺ຂຓິກປຈ຺ຈໂຍ ກາລິໂກ. ‘‘ປຈ຺ຈຍຏ຺ເຐນາ’’ຕິ ປຈ຺ຈຍກິຈ຺ເຈນ. ໂລກປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ກມ຺ມເຫຕຸກຕ຺ຕາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ຜລເຫຕູ ປຈາເຣນາ’’ຕິ ຜລຠູຕາຍ ສພ຺ພໂລກປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ເຫຕຸຠູຕສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ນາມໍ ຜລມ຺ຫິ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ໂວຫາເຣນ ສພ຺ເພປິ ເຕວີສຕິປຈ຺ຈຍາ ກມ຺ມສຠາວໍ ນາຕິວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ. ກມ຺ມປຈ຺ຈຍ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ‘‘ວິຊ຺ຊມານາ ເຍວາ’’ຕິ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍາ ເອວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ‘‘ສາສນຍຸຕ຺ຕິຍາ ວິຣຸທ຺ຘເມວາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ສາສນຍຸຕ຺ຕິ ນາມ ຕີຓິປິຏການິ. ‘‘ວິຣຸທ຺ຘເມວາ’’ຕິ ອາຣມ຺ມຓ ປຈ຺ຈຍຠູຕາ ສພ຺ເພ ປຖວີ ປພ຺ພຕ ນທີສມຸທ຺ທ ອຊຏາກາສາທໂຍ ຈ ສພ຺ພາປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍ ຈ ນິພ຺ພານຎ຺ຈ ກມ຺ມສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ວທນ຺ໂຕ ຈ, ສພ຺ເພ ອຕີຕານາຄຕ ຘມ຺ມາ ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈຍາ ເອວາຕິ ວທນ຺ໂຕ ຈ, ຕີຫິ ປິຏເກຫິປິ ວິຣຸຊ຺ຌຕິເຍວ. ປຏ຺ຐານປາຬິຍາ ປນ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖິ. ອຕ຺ຖິ ສທ຺ໂທຫິ ປຏ຺ຐາເນ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຠາເວນ ວິຊ຺ຊມານຕ຺ໂຖ. ນ ປຣມຕ຺ຖ ຘມ຺ມ ຠາເວນ. ນາປິໂລກ ສມ຺ມຸຕິວເສນ. ນ ຫິ ປຣມຕ຺ຖ ຘມ຺ມ ຠູຕາປິ ອຕີຕານາຄຕຘມ຺ມາ ອິຘ ອຕ຺ຖິ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ນາປິປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ໂຫຕິ. ‘‘ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປ຺ປຏິພທ຺ຘໂອກາເສ’’ຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ນິສ຺ສຍນິສ຺ສິຕຠາເວ ນ ປຏິພທ຺ເຘ ກາມຣູປຠໂວກາເສ. ‘‘ຍໂຕ’’ຕິ ຍມ຺ຫາປຏິສນ຺ຘິ ວິຎ຺ຎາຓໂຕ. ‘‘ຍໂຕ’’ຕິ ວາ ຍມ຺ຫາສີສໂຕ, ຍມ຺ຫາພີຊໂຕ ນິພ຺ພຕ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ພີຊໂຕ ວິຍ ມຫາຣຸກ຺ຂສ຺ສາ’’ຕິ ພີຊປຈ຺ຈຍາ ກຬີຣງ຺ກຸຣາທິກສ຺ສ ມຫາຣຸກ຺ຂສນ຺ຕານສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ຕິວິຍ. ປາຬິປາເຐ. ‘‘ນ ໂອກ຺ກມິສ຺ສຖາ’’ຕິ ສເຈ ນ ໂອກ຺ກເມຍ຺ຍ. ‘‘ສມຸຈ຺ຈິສ຺ສຖາ’’ຕິ ອປິນຸໂຂ ສມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ, ວຑ຺ເຒຍ຺ຍ. ‘‘ໂວກ຺ກມິສ຺ສຖາ’’ຕິ ສເຈ ວິຄເມຍ຺ຍ, ວິນາເສຍ຺ຍ. ‘‘ອຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິສ຺ສຖາ’’ຕິ ອປິນຸໂຂ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ເຕຍ຺ຍ, ປາຕຸຠເວຍ຺ຍ. ‘‘ໂວຈ຺ຉິຊ຺ຊິສ຺ສຖາ’’ຕິ ສເຈອຸຈ຺ຉິຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ‘‘ອາປຊ຺ຊິສ຺ສຖາ’’ຕິ ອປິນຸໂຂ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ‘‘ຍທິທໍ’’ຕິ ຍໍ ອິທໍ. ‘‘ອິທໍ’’ຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ. ‘‘ວິຎ຺ຎາຓໍ’’ຕິ ປຏິສນ຺ຘິວິຎ຺ຎາຓໍ. ຍໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຕ຺ຖິ. ເອເສວ ວິຎ຺ຎາຓ ຘມ຺ໂມຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ຣູປຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ’’ຕິ ຣູປຸປ຺ປາທສ຺ສ. ວິຎ຺ຎາຓໍ ປຈ຺ຈໂຍ ເອຕສ຺ສາຕິ ວິຎ຺ຎາຓ ປຈ຺ຈຍາ. ຣູປຸປ຺ປຕ຺ຕິ. ‘‘ຣູປປ຺ປເວຓິຍາ’’ຕິ ກມ຺ມຊຣູປສນ຺ຕຕິຍາ. ‘‘ອຸຕຸອາຫາຣາປີ’’ຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕ ອຸຕຸອຊ຺ຌຕ຺ຕ ອາຫາຣາປິ. ອິທຎ຺ຈ ສມ຺ຠວຍຸຕ຺ຕິ ວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຕ຺ຖໂຕ ປນ ປຸຣິມຸປ຺ປນ຺ນາຍ ຣູປປ຺ປເວຓິຍາ ອສຕິ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ເຕ ອຸຕຸອາຫາຣາປິ ນຕ຺ຖິເຍວ. ພຫິທ຺ຘາ ອຸຕຸປນ ອສຕິປິ ປຸຣິມຸປ຺ປນ຺ນາຍ ຣູປປ຺ປເວຓິຍາ ຣູປໍ ນ ຊເນຕີຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ຏີກາປາເຐ. ‘‘ອຣູປໍ ປນາ’’ຕິ ອຣູປຠູມິປນ. ‘‘ຍສ຺ມິໍຣູເປ’’ຕິ ກມ຺ມຊຣູເປ. ‘‘ປຈ຺ຈຍຠາໂວ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ປຈ຺ຉິມຣູປຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຈຍສຕ຺ຕິ ອຕ຺ຖິ. ກສ຺ມາ ວິຎ຺ຎາຍຕີຕິ ເຈ. ‘‘ປຸຕ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິອາທິມາຫ. ‘‘ພີຊຠາວສງ຺ຂາຕໍ’’ຕິ ອມ຺ພພີຊາທີນໍ ພີຊຠາວສງ຺ຂາຕໍ. ‘‘ນິຍາມຣູປໍ ນາມາ’’ຕິ ອຸຕຸວິເສສມາຫ. ‘‘ຍຖາ ວາ ຕຖາ ວາ’’ຕິ ອນິຍມໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ‘‘ໂຍນິຠາວສງ຺ຂາຕໍ’’ຕິ ຕໍ ຕໍ ໂຄຕ຺ຕກຸລຊາຕີນໍ ຊາຕິຠາວສງ຺ຂາຕໍ. ‘‘ນິຍາມຣູປໍ’’ຕິ ອຸຕຸວິເສສ ສງ຺ຂາຕໍ ນິຍາມຣູປໍ. ສທິສານິ ຣູປສຓ຺ຐານານິ ເຍສນ຺ຕິ ວິຄ຺ຄໂຫ. ‘‘ປຏິສນ຺ຘິຣູປສ຺ເສວ ອານຸຠາໂວ’’ຕິ ກລລກາລາທີສຸ ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ປຏິສນ຺ຘິຣູປສ຺ເສວ ອານຸຠາໂວ. ປຸນ ຕເມວຕ຺ຖໍ ວິເສເສຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອປິຈາ’’ຕິອາທິມາຫ. ‘‘ສມຸທາຄຕໍ’’ຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ອຸປຣູປຣິອາຄຕໍ. ອິຕ຺ຖິຠາວາທິຣູປໍ ພີຊຣູປຎ຺ຈ ນິຍາເມຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ນິຍາມກໍ’’ຕິ ນານາວຓ຺ຓສຓ຺ຐານາທີນໍ ນິຍາມກໍ. ‘‘ຕຕ຺ຖ ອິມສ຺ມິໍ ຠເວ’’ຕິອາທີສຸ. ຘນຎ຺ຈ ຘຎ຺ຎຎ຺ຈ ຕໂຕ ອວເສສາ ສພ຺ເພອຸປໂຠຄປຣິໂຠຄາຈາຕິ ວິຄ຺ຄໂຫ. ວິຊ຺ຊາ ຈ ສິປ຺ປຎ຺ຈ ນານາພຫຸສ຺ສຸຕຎ຺ຈ ປຣິຍຕ຺ຕິ ຈາຕິ ທ຺ວນ຺ໂທ. ‘‘ອນາຄຕານໍ ຕາສໍ’’ຕິ ຕາສໍ ອຠິນວຘນຘຎ຺ຎາທິສມ຺ປຕ຺ຕີນໍ. ‘‘ອຸປນິສ຺ສຍ ປຈ຺ຈຍຕາ’’ຕິ ປຸພ຺ພໂຍຄກມ຺ມສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສຍ ປຈ຺ຈຍຕາ. ຕຕ຺ຖ ຘນຘຎ຺ຎໂຠຄານໍ ປຏິລາຠຕ຺ຖາຍ ປຸພ຺ພໂຍຄກຣຓໍ ນາມ ກສິກມ຺ມ ວາຓິຊ຺ຊກມ຺ມາທີນໍ ກຣຓໍ. ຕຕ຺ຖ ກສິກມ຺ເມ ຕາວ ຘນຘຎ຺ຎໂຠຄານໍ ປຏິລາຠຕ຺ຖາຍ ກສິກມ຺ມກຣເຓ ຘນຘຎ຺ຎໂຠຄາ ອນາຄຕູປນິສ຺ສຍ ປຈ຺ຈໂຍ. ອິທານິ ກສິກມ຺ມກຣຓໍ ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໍ. ຘນຘຎ຺ຎ ໂຠຄານໍ ປຏິລາຠປຣິໂຠຄກາເລສຸ ກສິກມ຺ມກຣຓໍ ອຕີຕູປນິສ຺ສຍ ປຈ຺ຈໂຍ. ເຕສໍ ປຏິລາໂຠ ຈ ປຣິໂຠໂຄ ຈ ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ໂນ. ກສິກມ຺ມກຣຓກ຺ຂເຓ ປນ ເຂຕ຺ຕ, ວຕ຺ຖຸ, ພີຊ, ເມຆວຸຏ຺ຐິໂຍ ຈ ນງ຺ຄລາທີນິ ກສິຠຓ຺ຑານິ ຈ ໂຄມຫິໍສາ ຈ ກມ຺ມກາຣກ ປຸຣິສາ ຈ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນູປນິສ຺ສໂຍ. ກສິກມ຺ມກຣຓໍ ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນໍ. ກມ຺ມສາຘິກສ຺ສ ມາຕາປິຕາທໂຍ ປຸພ຺ພປຸຣິສາ ຕສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ອຕີຕູປນິສ຺ສຍ ປຈ຺ຈໂຍ. ຕໍ ກມ຺ມໍ ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ. ເອວໍ ເສເສສຸປິ. ເສສໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ.

‘‘ປຎ຺ຈວິຘ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ. ‘‘ສຓ຺ຐານຕ຺ຕໍ’’ຕິ ອຓຸ, ຕຊ຺ຊາຣີ, ຣຖເຣຓຸ, ລິກ຺ຂາທີນິ ອຸປາທາຍ ສພ຺ເພສໍ ຣູປສຓ຺ຐານານໍ ຠາໂວ ສຓ຺ຐານຕ຺ຕໍ. ‘‘ຠາໂວ’’ຕິ ຈ ເຕສໍ ປວຕ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ‘‘ປວຕ຺ຕິ ເຫຕູ’’ຕິ ຈ ປຣມຕ຺ຖ ຣູປ ຘມ຺ມາ ເອວ. ‘‘ອນຸປຄມນໂຕ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ສຠາວໂຕ ອຕິສຸຂຸມຕ຺ຕາ ອນຸປຄມນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອຘິວຈນສງ຺ຂາຕໍ ນາມາຠິຘານນ຺ຕິ ວິຄ຺ຄໂຫ. ‘‘ອຘິວຈນໍ’’ຕິ ຈ ອຕ຺ຖປ຺ປກາສກຕ຺ຕາ ອຘິກໍ ວຈນໍ ອຘິວຈນໍ. ‘‘ນາມາຠິຘານ’’ນ຺ຕິ ຈ ນາມປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ‘‘ຄເຫຕພ຺ພ ຠາໂວ’’ຕິ ອິທໍ ຈິຕ຺ຕໍ ນາມ, ອຍໍ ຜສ຺ໂສນາມາຕິອາທິນາ ກເຖນ຺ຕານໍ ສນ຺ຕິກາ ນາມາຠິຘານໍ ສຸຕ຺ວາ ຕທນຸຣູປສ຺ສ ສຠາວຕ຺ຖສ຺ສ ຊານນວເສນ ຎາເຓນ ຄເຫຕພ຺ພຠາໂວ. ນາມ ປຎ຺ຎຕ຺ຕານຸສາເຣນ ຊານິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ນາມນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອາຣມ຺ມເຓ ນມຕີຕິ ນາມໍ. ອາຣມ຺ມຓິກ ຘມ຺ມາ ວາ ເອຕ຺ຖ ນມນ຺ຕີຕິ ນາມນ຺ຕິປິ ຍຸຊ຺ຊຕິ.

ອິມສ຺ມິໍ ປຈ຺ຈຍສງ຺ຄເຫ ປຈ຺ຈຍຘມ຺ເມສຸ ປຎ຺ຎຕ຺ຕີນໍປິ ສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ສງ຺ຄໂຫປິ ເຖເຣນ ອິຘ ນິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ປຎ຺ຎາວີຍຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ປຎ຺ຎາປນໍ ນາມ ໂວຫາຣຏ຺ຐປນໍ. ຕຎ຺ຈຐປນໍ ທ຺ວີຫິກາຣເຓຫິ ສິຊ຺ຌຕິ ວທນ຺ຕານໍ ໂວຫາເຣນ ຈ, ສຸຓນ຺ຕານໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉເນນ ຈາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຍໍ ປີ’’ຕິອາທິມາຫ. ‘‘ສມ຺ປຏິຈ຺ຉີຍຕີ’’ຕິ ຍຖາ ປຸພ຺ພປຸຣິເສຫິ ໂວຫຣີຍຕິ, ຕຖາ ປຈ຺ຉິມ ຊນປຣມ຺ປຣາຫິ ໂວຫຣີຍຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ປກາເຣນ ຎາປີຍຕີຕິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິປິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ‘‘ພ຺ຍຎ຺ຊນຕ຺ໂຖ’’ຕິ ມນຸສ຺ສ, ເທວ, ປຖວີ, ປພ຺ພຕາທິໂກ ສທ຺ທຕ຺ໂຖ. ‘‘ປຎ຺ຎາ ປີຍນ຺ຕີ’’ຕິ ປກາເຣນ ຐປີຍນ຺ຕິ. ສທ຺ທປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ອາຫາຕິ ອຘິກາໂຣ. ອຘິມຕ຺ຕຠາວປ຺ປກາໂຣ ນາມ ປຖວີປພ຺ພຕາທີສຸ ປຖວີຘາຕຸຍາ ອຘິມຕ຺ຕ ຠາວວິເສໂສ. ນທີ ສມຸທ຺ໂທທກາທີສຸ ອາໂປຘາຕຸຍາ. ອຄ຺ຄິກ຺ຂນ຺ເຘສຸ ເຕໂຊຘາຕຸຍາ. ວາຕກ຺ຂນ຺ເຘສຸ ວາໂຍຘາຕຸຍາຕິ ເອວໍ ອຘິມຕ຺ຕ ຠາວວິເສໂສ. ວິວິເຘນ ປກາເຣນ ປຣິຓມນໍ ວິປຣິຓາໂມຕິ ອາຫ ຕຖາ ຕຖາ ວິປຣິຓາມາກາຣນ຺ຕິ. ປຖວີປພ຺ພຕາທິໂວຫາໂຣ ສຓ຺ຐິຕາກາຣໍ ນິສ຺ສາຍ ປວຕ຺ໂຕ ນ ໂຫຕິ. ປຖວີ ນາມ ເອວໍ ສຓ຺ຐານາ, ປພ຺ພໂຕ ນາມ ເອວໍ ສຓ຺ຐາໂນຕິ ສຓ຺ຐານນິຍໂມ ນຕ຺ຖິ. ປໍສຸສິລານໍ ຣາສິປຸຎ຺ຊປ຺ປວຕ຺ຕິມຕ຺ເຕນ ໂວຫາໂຣ ສິທ຺ໂຘຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ນ ຫິ ອິຘ ສຓ຺ຐານໍ ປຘານໍ’’ຕິ. ‘‘ກຏ຺ຐາທໂຍ ເອວ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕີ’’ຕິ ເຕ ເອວສຓ຺ຐານນານຕ຺ຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ນານາໂວຫາເຣນ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ປຖວີ ປພ຺ພຕ ນທີ ສມຸທ຺ທາທີສຸ ວິຍ ຠູຕານໍ ປວຕ຺ຕິວິເສສາກາເຣນາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ນ ຫິ ອິຘ ສມູໂຫ ປຘານໍ’’ຕິ. ‘‘ອຸປາທາປຎ຺ຎຕ຺ຕີ’’ຕິ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘ ຘມ຺ເມ ອຸປາທາຍ ເຕຫິ ອນຎ຺ຎໍ ເອກີຠູຕໍ ກຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ນ ອາກາສ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ທິສາເທສປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍ ວິຍ ເຕຫິ ຂນ຺ເຘຫິ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ‘‘ຍໂຕ’’ຕິ ຍມ຺ຫາທິສໂຕ. ‘‘ລທ຺ຘປ຺ປກາສຕ຺ຕາ’’ຕິ ລທ຺ຘປ຺ປຠາສຕ຺ຕາ. ‘‘ອຫສ຺ສາ’’ຕິ ທິວສສ຺ສ. ອຸທ຺ຘຸມາຕກາທີນິ ‘ອຸທ຺ຘຸມາຕກໍ ປຏິກູລໍ’ຕິອາທິນາ ປຏິກູລວເສນ ມນສິກໂຣນ຺ຕສ຺ສປິ ນິມິຕ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕໍ ຠູຕວິກາຣປ຺ປກາເຣນ ອຸປຏ຺ຐຫຕີຕິ ກຕ຺ວາ ຠູຕນິມິຕ຺ເຕ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ‘‘ອຏ຺ຐກຖາຍໍ’’ຕິ ປຸຄ຺ຄລປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ. ‘‘ຕາສໍ’’ຕິ ຠູມິປພ຺ພຕາທິການໍ ອຕ຺ຖ ປຎ຺ຎຕ຺ຕີນໍ. ‘‘ຕຖາ ຕຖາ’’ຕິ ອຍໍ ຠູມິ, ອຍໍ ປພ຺ພໂຕ, ຕິອາທິນາ ເຕນ ເຕນ ໂວຫາເຣນ. ອຕ຺ຖານໍ ປຣມຕ຺ຖານໍ ຉາຍາຕິ ອຕ຺ຖຈ຺ຉາຍາ. ‘‘ຉາຍາ’’ຕິ ຈ ນິມິຕ຺ຕຈ຺ຉາຍາໂຍ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ອຕ຺ຖຈ຺ຉາຍານໍ ອາກາໂຣ ອຕ຺ຖຈ຺ຉາຍາກາໂຣ. ‘‘ອາກາໂຣ’’ຕິ ຈ ນານາສມູຫ ນານາສຓ຺ຐານາທິໂກ ອາກາໂຣ. ອຕ຺ໂຖຕິ ວາ ສທ຺ທາຠິເຘຍ຺ໂຍ ວຈນຕ຺ໂຖ. ໂສເຍວ ສມູຫາກາຣາທິ ນິມິຕ຺ຕ ມຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອຕ຺ຖຈ຺ຉາຍາກາໂຣຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ສທ຺ທາຠິເຘຍ຺ຍ ສງ຺ຂາເຕນາ’’ຕິອາທິນາ. ‘‘ທພ຺ພປ຺ປຏິພິມ຺ພາກາເຣນາ’’ຕິ ທພ຺ພສງ຺ຂາເຕນ ປຏິພິມ຺ພາກາເຣນ. ‘‘ໂອລມ຺ພິຍາ’’ຕິ ອວລມ຺ພິຕ຺ວາ. ‘‘ຄຓນູປຄໍ ກຕ຺ວາ’’ຕິ ອຍ ເມໂກ ອຕ຺ໂຖ, ອິທເມກໍ ວຕ຺ຖູຕິ ເອວໍ ຄຓນູປຄໍ ກຕ຺ວາ. ‘‘ອິເມຉາ’’ຕິ ອິເມ ຉສທ຺ທປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ໂວຫາຣາ ນາມ ນາມກມ຺ມາທິ ນາມ. ‘‘ອຕ຺ຕນີ’’ຕິ ນາມປທ ສງ຺ຂາເຕ ອຕ຺ຕນິ. ອຕ຺ຖ ວິສຍໍ ເອວ ຫຸຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕຕິ ຠາສຎ຺ຎູນນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ‘‘ນາເມ ສຕີ’’ຕິ ອກ຺ຂຣສມູໂຫ ປທໍ, ປທສມູໂຫ ວາກ຺ຍນ຺ຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ນາມປເທ ວິຊ຺ຊມາເນ ສຕິ. ‘‘ຕທຸຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕານໍ’’ຕິ ຕໍ ຕໍ ນາມປທໍ ວາຈຸຄ຺ຄຕກຣຓ ວເສນ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕານໍ ຊນານໍ. ‘‘ຕທຕ຺ຖາ’’ຕິ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ນາມ ປທສ຺ສ ອຕ຺ຖາ. ‘‘ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ເຍວາ’’ຕິ ຠາສຎ຺ຎູນໍ ຎາຓາຠິມຸຂໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິເຍວ. ເອເຕນ ອຕ຺ຕນິ ອຕ຺ຖສ຺ສ ນາມນໍ ນາມ ອຕ຺ຖໂຊຕນ ກິຈ຺ຈເມວາຕິ ທີເປຕິ. ‘‘ສຸຓນ຺ຕານໍ ຎາຓໍ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ຎາຓໍ’’ຕິ ອຸປລກ຺ຂຓ ວຈນໍ, ອກຸສລ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສປິ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ. ‘‘ຕໍ ຕໍ ອຕ຺ຖາຠິມຸຂໍ ນາເມຕີ’’ຕິ ອາຣມ຺ມຓ ກຣຓວເສນ ນາເມຕິ. ‘‘ນາມຄ຺ຄຫຓ ວເສນາ’’ຕິ ອຍໍ ອສຸໂກນາມ ໂຫຕູຕິ ເອວໍ ນາມຄ຺ຄຫຓວເສນ. ‘‘ຘາຣີຍຕີ’’ຕິ ຍາວຊີວໍປິ ອປ຺ປມຸສ຺ສມານໍ ກຕ຺ວາ ຘາຣີຍຕິ. ນີຫຣິຕ຺ວາ ວຸຈ຺ຈຕິ ອຕ຺ໂຖ ເອຕາຍາຕິ ນິຣຸຕ຺ຕິ. ‘‘ເອຕາຍາ’’ຕິ ກຣຓຠູຕາຍ ເອຕາຍນາມຊາຕິຍາ. ‘‘ອວິທິຕປກ຺ເຂ’’ຕິ ນາມປທໍ ອສ຺ສຸຕກາເລ ອວິຎ຺ຎາຕປກ຺ເຂ. ‘‘ຕໂຕ ນີຫຣິຕ຺ວາ’’ຕິ ອວິທິຕປກ຺ຂໂຕ ຎາເຓນ ນີຫຣິຕ຺ວາ. ‘‘ກຖີຍຕີ’’ຕິ ຕໍ ສຸຕກາເລ ວທນ຺ເຕນ ສຸຓນ຺ຕສ຺ສ ອາຈິກ຺ຂີຍຕິ ຊານາປີຍຕິ. ‘‘ອຕ຺ຖສ຺ສາ’’ຕິ ອວິທິຕປກ຺ເຂ ຐິຕສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ. ‘‘ເອຕສ຺ເສ ວາ’’ຕິ ນາມປທສ຺ເສວ. ນາມປທນ຺ຕິ ຈ ກ຺ຣິຍ ປທໍປິ, ອຸປສຄ຺ຄປທມ຺ປິ, ນິປາຕປທມ຺ປິ, ປາຏິປທິກປທໍປິ, ອິຘ ນາມປທນ຺ຕ຺ເວວ ວຸຈ຺ຈຕິ. ‘‘ວິເສສນຠູຕານໍ’’ຕິ ອຎ຺ຎປທຕ຺ຖສມາເສ ສມາສປທານໍ ອຕ຺ຖາ ວິເສສນາ ນາມ. ເອວໍ ວິເສສນຠູຕານໍ. ‘‘ປຸຄ຺ຄລສ຺ສາ’’ຕິ ອຎ຺ຎປທຕ຺ຖຠູຕສ຺ສ ອຠິຎ຺ຎາລາຠີ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ. ‘‘ວທນ຺ຕີ’’ຕິ ອານນ຺ທາຈຣິຍໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂສ ຫິ ຘມ຺ມສງ຺ຄຓິຍໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິທຸກນິທ຺ເທເສ ມູລຏີກາຍໍ ຕຖາ ວທຕິ. ‘‘ຕພ຺ຠາວໍ’’ຕິ ອກ຺ຂຣ ປທພ຺ຍຎ຺ຊນຠາວໍ. ‘‘ອສ຺ສາ’’ຕິ ນາມປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ. ອກ຺ຂຣປທພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ໂຄຈໂຣ ອາຣມ຺ມຓໍ ອສ຺ສາຕິ ວິຄ຺ຄໂຫ. ‘‘ອນຸສາເຣນາ’’ຕິ ອນຸຄມເນນ. ‘‘ໂລກສງ຺ເກຕ ນິມ຺ມິຕາ’’ຕິ ໂລກສງ຺ເກຕຎ຺ຎາເຓນ ປວຕ຺ຕິຕາ. ‘‘ໂລກສງ຺ເກຕຎ຺ຎາຓໍ’’ຕິ ຈ ອິທໍ ນາມໍ ອິມສ຺ສຕ຺ຖສ຺ສ ນາມໍ, ອຍມຕ຺ໂຖ ອິມສ຺ສ ນາມສ຺ສ ອຕ຺ໂຖຕິ ເອວໍ ປຸເຣຕຣໍ ໂລກສຎ຺ຎາຓ ຊານນກຎ຺ຎາຓໍ. ‘‘ອຕີຕ ສທ຺ທມຕ຺ຕາຣມ຺ມຓາ’’ຕິ ໂສຕວິຎ຺ຎາຓ ວີຖິຍາ ອາຣມ຺ມຓໍ ຫຸຕ຺ວາ ນິຣຸທ຺ຘໍ ອຕີຕ ສທ຺ທມຕ຺ຕໍ ກຸຣຸມານາ. ‘‘ເຕນ ວຸຕ຺ຕວຈເນ’’ຕິ ເຕນ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂນ຺ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາມີຕິ ວຸຕ຺ຕວຈເນ. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ສທ຺ທໍ ໂສຕວິຎ຺ຎາຓ ວີຖິຍາ, ອຕີຕຎ຺ຈ ສທ຺ທໍ ມໂນວິຎ຺ຎາຓ ວີຖິຍາຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ຕານິ ອກ຺ຂຣານີ’’ຕິ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາມີຕິ ວາກ຺ເຍ ອວຍວກ຺ຂຣານິ. ‘‘ອຍໍ ອກ຺ຂຣ ສມູໂຫ’’ຕິ ອິທໍ ນາມປທນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ. ‘‘ວິນິຈ຺ຉຍວີຖິໍ’’ຕິ ອກ຺ຂຣ ປທສລ຺ລກ຺ຂຓວີຖິຎ຺ຈ. ‘‘ເອກກ຺ຂເຣ ສທ຺ເທ’’ຕິ ‘ໂຄ’ ອິຈ຺ຈາທິເກ ເອກກ຺ຂເຣ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ສທ຺ເທ. ‘‘ຍາ’’ຕິ ນາມ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ‘‘ວທນ຺ຕສ຺ສ ມນສາ’’ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ປຸພ຺ພຠາເຄ’’ຕິ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ອຕ຺ຖໍ ປເຣສໍ ວຕ຺ຕຸກາໂມ ວທນ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ນາມໍ ປຖມໍ ມໂນທ຺ວາຣວີຖິຍາ ນິຍເມຕ຺ວາ ເອວ ວທຕິ, ຕໍ ນາມໍ ປຸພ຺ພຠາເຄ ວທນ຺ເຕນ ມນສາ ວວຕ຺ຖາປິຕາ ນາມປຎ຺ຎຕ຺ຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ປຏິປາຏິກຖນໍ ປວຕ຺ຕິກ຺ກມກຖນໍ. ‘‘ວຸຕ຺ຕໍ’’ຕິ ອຏ຺ຐກຖາສຸ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຖາ ອທ຺ຘມຕ຺ຕິກນ຺ຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ວຸຕ຺ຕໍ’’ຕິ ຈ ສທ຺ທສຕ຺ເຖສຸ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຄາຖາຍໍ. ‘‘ມຕ຺ຕາ’’ຕິ ເອກວິຊ຺ຊຸປ຺ປາທກ຺ຂຓໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເອກາ ມຕ຺ຕາຍສ຺ສາຕິ ເອກມຕ຺ໂຕ. ‘‘ທີຆມຸຈ຺ຈເຕ’’ຕິ ທີໂຆ ນາມ ວຸຈ຺ຈເຕ. ‘‘ປ຺ລຸໂຕ’’ຕິ ນານປ຺ປກາເຣນ ຣຸໂຕ ຄາຍິໂຕຕິ ປຣຸໂຕ. ໂສ ເອວ ຣກາຣສ຺ສ ລກາຣໍ ກຕ຺ວາ ປກາເຣ ຈ ສຣໂລປໍ ກຕ຺ວາ ປ຺ລຸໂຕຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຄີຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ‘‘ປຣມຕ຺ຖ ສທ຺ທສງ຺ຆາຏານໍ’’ຕິ ປຣມ຺ປຣາ ປວຕ຺ຕານໍ ປຣມຕ຺ຖ ສທ຺ທຣາສີນໍ. ‘‘ອເນກໂກຏິສຕສຫສ຺ສານິ ຈິຕ຺ຕານີ’’ຕິ ຊວນວີຖີນໍ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ຠວງ຺ຄຈິຕ຺ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ອເນກໂກຏິສຕສຫສ຺ສານິ ຈິຕ຺ຕານິ.

ປຏ຺ຐານນຍານຸທີປນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ປຈ຺ຈຍສງ຺ຄຫານຸທີປນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.