໙. ກມ຺ມຏ຺ຐານສງ຺ຄຫອນຸທີປນາ

໑໗໐. ກມ຺ມຏ຺ຐານສງ຺ຄເຫ. ວິທິໂຕ ວິຎ຺ຎາໂຕ ນາມຣູປ ວິຠາໂຄ ເຍນາຕິ ວິຄ຺ຄໂຫ. ໂຍຄີ ປຸຄ຺ຄໂລ. ‘‘ກິເລເສ ສເມຕີ’’ຕິ ກາມຈ຺ຉນ຺ທາທິເກ ນີວຣຓກິເລເສ ອຸປສເມຕິ. ‘‘ຕຖາ ປວຕ຺ໂຕ’’ຕິ ຠາວນາວເສນ ປວຕ຺ໂຕ. ວູປສມນວເສນ ວາ ປວຕ຺ໂຕ. ‘‘ຕາຍາ’’ຕິ ຕາຍຠາວນາ ປຎ຺ຎາຍ, ປສ຺ສນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ປສ຺ສິຕໍ’’ຕິ ສມນຸປສ຺ສິຕໍ. ກຖໍ ກສິຓຠາວນາທິກໍ ໂຍຄກມ຺ມໍ ອຕ຺ຕາວ ອຕ຺ຕໂນ ຐານໍ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອາທິມຊ຺ຌປຣິໂຍສານານໍຫີ’’ຕິອາທິ. ວິຠາວນິປາເຐ. ‘‘ປທຏ຺ຐານຕາຍາ’’ຕິ ເອເຕນ ຕິຏ຺ຐຕິ ອນິວຕ຺ຕມານໍ ປວຕ຺ຕຕິ ເອເຕນາຕິ ຐານນ຺ຕິ ອຕ຺ເຖນ ປທຏ຺ຐານເມວ ຐານນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ທີເປຕິ. ‘‘ສຸຂວິເສສານໍ’’ຕິ ຌານສຸຂ ມຄ຺ຄສຸຂ ຜລສຸຂານໍ. ‘‘ທສກສິຓານີ’’ຕິອາທີສຸ ມຸຂ຺ຍໂຕ ວາ ອຸປຈາຣໂຕ ວາ ທ຺ວິຘາປິ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ທສກສິຓານີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ເສສານິປີ’’ຕິ ອປ຺ປມຎ຺ຎາທີນິ ເສສກມ຺ມຏ຺ຐານານິປິ. ຍໍ ຍໍ ອນຸຣູປໍ ຍຖານຸຣູປໍ. ‘‘ສມຸທາຈຣຓໍ’’ຕິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຠຸສໍ ປວຕ຺ຕນໍ. ‘‘ສໍສຄ຺ຄ ເຠໂທ’’ຕິ ເອກເມກສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ທ຺ເວຈຣິຍາ, ກສ຺ສຈິ ຕິສ຺ໂສຕິອາທິນາ ສມ຺ມິສ຺ສ ວິຠາໂຄ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ’’ຕິ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ຄ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ. ‘‘ສພ຺ພາຍປິ ອປ຺ປນາຍາ’’ຕິ ຌານປ຺ປນາຍ ຈ ມຄ຺ຄປ຺ປນາຍ ຈ ຜລປ຺ປນາຍ ຈ. ‘‘ຍາ ອາສນ຺ເນ ປວຕ຺ຕາ ທູເຣ ປວຕ຺ຕາຕິ ອຘິກາໂຣ. ‘‘ອິຕຣາ ປນາ’’ຕິ ທູເຣ ປວຕ຺ຕາປນ. ‘‘ຕາສໍ ປນາ’’ຕິ ຕິສ຺ສນ຺ນໍ ຠາວນານໍ ປນ. ‘‘ເຕສໍ ປີ’’ຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ນິມິຕ຺ຕານໍປິ. ‘‘ວິທຕ຺ຖິຈຕຸຣງ຺ຄຸລໍ’’ ນາມ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ຈຕຸຣງ຺ຄຸລາຘິກໍ ວິທຕ຺ຖິປ຺ປມາຓໍ. ວິທຕ຺ຖິປ຺ປມາຓໍ ວາ ຈຕຸຣງ຺ຄຸລປ຺ປມາຓໍ ວາຕິປິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ຕຖາຫິ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ວາໂຍກສິຓ ວິຘາເນ ຈຕຸຣງ຺ຄຸລປ຺ປມາຓໍ ສີສໍ ວາເຕນ ປຫຣິຍມານໍ ທິສ຺ວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຂລມຓ຺ຑລໍ ນາມ ກສ຺ສການໍ ກສ຺ສມທ຺ທນຠູມິຠາຄມຓ຺ຑລໍ. ‘‘ກຕໍ ວາ’’ຕິ ນີລາທິວຓ຺ຓວິເສສຣຫິຕໍ ອຣຸຓວຓ຺ຓໍ ມຕ຺ຕິກກ຺ຂຓ຺ຑໍ ອຸທເກນ ມທ຺ທິຕ຺ວາ ຈກ຺ກມຓ຺ຑລໍ ວິຍ ປຣິມຓ຺ຑລໍ ສຸມຏ຺ຐຕລໍ ປຖວິມຓ຺ຑລໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ເອວໍ ກຕໍ ວາ. ‘‘ອກຕໍ ວາ’’ຕິ ກຕ຺ຖຈິ ຠູມິຠາເຄ ເກນຈິ ອກຕໍ ສຍໍ ຊາຕໍ ວາ. ‘‘ກສິເຓນ ຊມ຺ພຸທີປສ຺ສາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ.

ພຸທ຺ໂຘຕິ ກິຕ຺ຕຍນ຺ຕສ຺ສ, ກາເຍ ຠວຕິ ຍາ ປີຕິ;

ວຣເມວ ຫິ ສາປີຕິ, ກສິເຓນປິ ຊມ຺ພຸທີປສ຺ສາຕິ.

ຄາຖາເສໂສ. ຕຕ຺ຖ ຊມ຺ພຸທີປສ຺ສ ກສິຓໂຕ ສາປີຕິວຣາ ເອວາຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ກສິຓໂຕ’’ຕິ ຈ ສກລມຓ຺ຑລໂຕ. ສກລສ຺ສ ຊມ຺ພຸທີປມຓ຺ຑລສ຺ສ ອິສ຺ສຣິຍາຘິປຕິໂຕ ປີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ‘‘ສນ຺ນິວິຏ຺ຐາ’’ຕິ ສມໍ ສຓ຺ຐິຕາ. ‘‘ສຓ຺ຐານ ປຎ຺ຎຕ຺ຕີ’’ຕິ ມຓ຺ຑລສຓ຺ຐາເນນ ອຸປຏ຺ຐິຕາ ນິມິຕ຺ຕປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ເອວ ວຸຈ຺ຈຕິ. ‘‘ຜຸຏ຺ຐຏ຺ຐາເນ’’ຕິ ກາເຍວາ ຣຸກ຺ຂຄ຺ຄາທີສຸວາ ວາເຕນ ປຫຕຏ຺ຐາເນ. ‘‘ວາຍຸ ວຏ຺ຏີ’’ຕິ ວາຕປຣິມຓ຺ຑລໍ. ຈນ຺ທສູຣິຍານໍ ອຄ຺ຄິສ຺ສ ຈ ໂອຠາເສນ ວິສິຏ຺ຐາຕິ ສມາໂສ. ‘‘ວິສິຏ຺ຐາ’’ຕິ ວິເສສິຕາ.

‘‘ຘູມາຕໍ’’ຕິ ຘູມາຍິຕໍ. ຘູມປູຣິຕປຏໍ ວິຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ສູນຠາວໍ ຄຕໍ’’ຕິ. ອນ຺ເຕ ກກາໂຣ ນິນ຺ທຕ຺ຖໂຊຕໂກຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ກຸຈ຺ຉິຕຕ຺ຕາ’’ຕິ. ເຊຄຸຈ຺ຉິ ຕພ຺ພຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ຉວສຣີຣສ຺ສາ’’ຕິ ລາມກສຣີຣສ຺ສ. ‘‘ຕເທວາ’’ຕິ ຉວສຣີຣເມວ. ວິປຸພ຺ພກໍ ວິຈ຺ຉິນ຺ນກໍ ນາມາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖ ວິເສເສນ ນີລນ຺ຕິວິນີລໍ. ຕເມວ ກຸຈ຺ຉິຕຕ຺ຕາ ວິນີລກໍ. ‘‘ຕເທວ ປຸນ ປຈ຺ຈິຕ຺ວາ’’ຕິ ວິນີລກສຣີຣເມວ ປຸນ ກາລາຕິກ຺ກເມ ປຈ຺ຈິຕ຺ວາ. ປູຕິໂລຫິຕານໍ ປຣິປກ຺ກຠາວໍ ປຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕໂຕ ຕໂຕ ທ຺ວາຣຈ຺ຉິທ຺ທໂຕ. ຍຸຕ຺ຕໍ ຕເທວ ສຣີຣນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ວິຈ຺ຉິນ຺ນກໍ ນາມ, ວິຈ຺ຉິທ຺ທກນ຺ຕິປິ ປຐນ຺ຕິ. ‘‘ອປກຑ຺ຒິຕ຺ວາ’’ຕິ ຂຓ຺ຑານິ ສຣີຣໂຕ ໂມເຈຕ຺ວາ ຕໍ ຕໍ ປເທສໍ ກຑ຺ຒິຕ຺ວາ. ‘‘ປຄ຺ຆຣິຕໂລຫິຕ ສຣີຣໍ’’ຕິ ຉິນ຺ນວິທ຺ຘຏ຺ຐາເນສຸ ວຓມຸເຂຫິ ປຄ຺ຆຣິຕໂລຫິຕສຣີຣໍ.

‘‘ພຸທ຺ຘານຸສ຺ສຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ພຸທ຺ຘສທ຺ໂທ ຄຸຓ຺ຍູປຈາຣ ວຈນໍ ໂຫຕິ. ຄຸຓິໂນ ທພ຺ພສ຺ສ ນາເມນ ຄຸຓານໍ ຄເຫຕພ຺ພຕ຺ຕາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ພຸທ຺ຘຄຸຓສ຺ສ ອນຸສ຺ສຕິ ພຸທ຺ຘານຸສ຺ສຕີ’’ຕິ. ເອສນໂຍ ຘມ຺ມານຸສ຺ສຕາທີສຸ. ‘‘ອຣຫຕາທີ’’ຕິ ອຣຫຕາທິຄຸໂຓ. ວິຄຕານິ ທຸສ຺ສິລ຺ຍາທິ ມລານິ ຈ ມຈ຺ເຉຣຎ຺ຈ ຍສ຺ສ ຕໍ ວິຄຕມລມຈ຺ເຉຣໍ. ຕສ຺ສ ຠາໂວຕິ ວິຄ຺ຄໂຫ. ‘‘ອຕ຺ຕນາ ອຘິຄຕນິພ຺ພານຎ຺ຈາ’’ຕິ ເອເຕນ ອຣິຍປຸຄ຺ຄລານໍ ກິເລສານໍ ອຈ຺ຈນ຺ຕວູປສໂມ ວຸຕ຺ໂຕ. ‘‘ຍໍ ອາຣພ຺ຠາ’’ຕິ ຍໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ອາຣພ຺ຠ. ຫິຕູປສໍຫາໂຣ ນາມ ອຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ອເວໂຣ ໂຫຕຸ, ອພ຺ຍາປຊ຺ໂຊ ໂຫຕູຕິອາທິນາ ອເວຣຕາທີນິ ຫິຕສຸຂານິ ຕສ຺ມິໍ ປຸຄ຺ຄເລ ຈິຕ຺ເຕນ ອຸປສໍຫຣຓໍ. ກຣຸຓາ, ມຸທິຕາ, ເຫຏ຺ຐາ ເຈຕສິກສງ຺ຄເຫ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖາ ເອວ. ຫິຕູປສໍຫາໂຣ ຈ ຫິຕໂມທນາ ຈ ອຫິຕາປນຍນຎ຺ຈາຕິ ທ຺ວນ຺ໂທ. ຕຕ຺ຖ ຫິຕູປສໍຫາໂຣ ເມຕ຺ຕາຍ ກິຈ຺ຈໍ. ຫິຕໂມທນາ ມຸທິຕາຍ. ອຫິຕາປນຍນໍ ກຣຸຓາຍ ກິຈ຺ຈໍ. ຕຕ຺ຖ ປຣໍ ຫິຕສຸຂສມ຺ປນ຺ນໍ ທິສ຺ວາ ເຕນ ປຣຫິເຕນ ອຕ຺ຕນິ ປີຕິປາໂມຊ຺ຊວຑ຺ຒນໍ ຫິຕໂມທນາ ນາມ. ປຣໍ ທຸກ຺ຂິຕໍ ທິສ຺ວາ ອຍໍ ອິມມ຺ຫາທຸກ຺ຂາ ມຸຈ຺ຈຕຸ, ມາກິລມຕູຕິ ເອວໍ ຈິຕ຺ເຕນ ປຣສ຺ມິໍ ອຫິຕສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ອປນຍນໍ ອຫິຕາປນຍນໍ ນາມ. ‘‘ເຕສໍ’’ຕິ ປຣສຕ຺ຕານໍ. ສສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ອິທນ຺ຕິ ສກໍ. ‘‘ອິທໍ’’ ສຸຂທຸກ຺ຂກາຣຓໍ. ອຕ຺ຕນາ ກຕກມ຺ມໍ ເອວ ສກໍ ເຍສໍ ເຕ ກມ຺ມສ຺ສກາ. ປຣສຕ຺ຕາ ເອວ. ເຕສໍ ຠາໂວ. ຕສ຺ສ ອນຸພ຺ຣູຫນນ຺ຕິ ວິຄ຺ຄໂຫ. ‘‘ສີມສມ຺ເຠໂທ’’ຕິ ອຕ຺ຕາ ຈ ປິຍປຸຄ຺ຄໂລ ຈ ມຊ຺ຌຕ຺ຕປຸຄ຺ຄໂລ ຈ ເວຣິປຸຄ຺ຄໂລ ຈາຕິ ຈຕສ຺ໂສ ສີມາ. ສມ຺ຠິນ຺ທນໍ ສມ຺ເຠໂທ. ສມ຺ມິສ຺ສນໍ ອນານຕ຺ຕກຣຓນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສີມານໍ ສມ຺ເຠໂທ ສີມສມ຺ເຠໂທ. ສພ຺ພາ ອິຕ຺ຖິໂຍ, ສພ຺ເພປຸຣິສາຕິອາທິນາ ໂອຘິໂສ ປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ຜຣຓໍ ໂອຘິໂສຜຣຓໍ ນາມ. ສພ຺ເພສຕ຺ຕາ, ສພ຺ເພປາຓາ, ສພ຺ເພຠູຕາຕິອາທິນາ ອໂນຘິໂສ ອປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ຜຣຓໍ ອໂນຘິໂສຜຣຓໍ ນາມ. ປຸຣຕ຺ຖິມາຍທິສາຍ ສພ຺ເພສຕ຺ຕາ ອເວຣາໂຫນ຺ຕູຕິອາທິນາ ທິສາວິຠາຄວເສນ ຜຣຓໍ ທິສາຜຣຓໍ ນາມ. ‘‘ຕໍ ສມງ຺ຄີໂນ ຈາ’’ຕິ ຕາຫິ ອປ຺ປມຎ຺ຎາຫິ ສມງ຺ຄີໂນ ປຸຄ຺ຄລາ. ‘‘ນິຈ຺ຈໍ ໂສມ຺ມຫທຍຠາເວນາ’’ຕິ ສພ຺ພກາລໍ ສນ຺ຕສີຕລ ຫທຍຠາເວນ. ພ຺ຣຫ຺ມສທ຺ໂທ ວາ ເສຏ຺ຐປຣິຍາໂຍ ‘ພ຺ຣຫ຺ມໍ ປຸຎ຺ຎໍ ປສວຕີ’ຕິອາທີສຸ ວິຍ. ອສິຕພ຺ພໍ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອສິຕໍ. ປຎ຺ຈໂຠຊນໍ. ປາຕພ຺ພນ຺ຕິ ປີຕໍ. ອຏ຺ຐວິຘໍ ປານໍ. ທນ຺ເຕນ ຂາຍິຕພ຺ພໍ ຂາທິຕພ຺ພນ຺ຕິ ຂາຍິຕໍ. ປູວກ຺ຂຊ຺ຊຜລກ຺ຂຊ຺ຊາທິກໍ ນານາຂາທນີຍໍ. ອງ຺ຄຸລີຫິປິ ຄເຫຕ຺ວາ ສາຍິຕພ຺ພໍ ເລຫິຕພ຺ພນ຺ຕິ ສາຍິຕໍ. ມຘຸປ຺ຜາຓິຕາທິກໍ ສາຍນີຍໍ. ສຣສປ຺ປຏິກູລຕາ ນາມ ອຕ຺ຕໂນ ສຠາວໂຕ ປຏິກູລຕາ. ຈຕຸພ຺ພິໂຘປິ ຫິ ອາຫາໂຣ ຠາຊເນສຸ ວາ ຫຕ຺ຖມຸຂາທີສຸ ວາ ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ສມ຺ມກ຺ເຂຕິ, ລຄ຺ຄຕິ, ລິມ຺ປຕິ. ຕໍ ອຸທເກນ ໂຘວິຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ. ອໂຘຕໍ ປນ ຕມ຺ປິ ເຊຄຸຈ຺ຉນີຍໍ ໂຫຕິ. ອາສຍໂຕ ປຏິກູລຕາ ນາມ ຕສ຺ສ ອຊ຺ໂຌຫຣີຍມານສ຺ສ ກຓ຺ຐາທີສຸ ຐິເຕຫິ ປິຕ຺ຕເສມ຺ຫາທີຫິ ອາສເຍຫິ ສມ຺ມິສ຺ສນວເສນ ປຏິກູລຕາ. ນິຘານໂຕ ປຏິກູລຕາ ນາມ ນິຘານໂຕ ປຏິກູລຕາ. ‘‘ນິຘານໍ’’ຕິ ຈ ອາມາສໂຍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ປກ຺ກໂຕ ປຏິກູລຕາ ນາມ ຕສ຺ສ ນິຘານຄຕສ຺ສ ປຣິປກ຺ກກາເລ ຄູຖມຸຕ຺ຕາທິຠາວປຕ຺ຕິໂຕ ປຏິກູລຕາ. ອປກ຺ກໂຕ ປຏິກູລຕາ ນາມ ຕສ຺ມິໍ ອປຣິປກ຺ເກ ອຊິຓ຺ເຓ ສຕິ ສຣີເຣ ນານາໂຣຄຸປ຺ປຕ຺ຕິວເສນ ປຏິກູລຕາ. ຜລໂຕ ປຏິກູລຕາ ນາມ ຕສ຺ສ ປຣິປກ຺ກກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສຣີເຣ ເກສໂລມາທີນໍ ປຏິກູລຣາສີນໍ ວຑ຺ຒນວເສນ ປຏິກູລຕາ. ນິສ຺ສນ຺ທໂຕ ປຏິກູລຕາ ນາມ ຕສ຺ສ ນ ວຫິທ຺ວາເຣຫິ ວາ ໂລມກູເປຫິວາ ອຎ຺ເຎຫິ ນານາວຓມຸເຂຫິ ວາ ອຸຄ຺ຆຣຓ ປຄ຺ຆຣຓາທິວເສນ ປຏິກູລຕາ. ‘‘ຕຕ຺ຖາ’’ຕິ ຕສ຺ມິໍ ຈຕຸພ຺ພິເຘ ອາຫາເຣ. ‘‘ນິກນ຺ຕິປ຺ປຫານສຎ຺ຎາ’’ຕິ ກນ຺ຕາຣມຄ຺ເຄ ມາຕາປິຕູນໍ ກນ຺ຕາຣນິຕ຺ຕຣຓຕ຺ຖາຍ ປຸຕ຺ຕ ມໍສຂາທເນ ວິຍ ອຕິ ມນຸຎ຺ເຎປິ ອາຫາເຣ ຣສຕຓ຺ຫາ ປຫານວເສນ ປວຕ຺ຕາ ສຎ຺ຎາ. ‘‘ສລກ຺ຂຓາທິວເສນາ’’ຕິ ສລກ຺ຂຓສສມ຺ຠາຣາທິວເສນ. ‘‘ຣາເຄນ ຈຣຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ຣາເຄນາ’’ຕິ ກຣຓຕ຺ເຖ, ອິຕ຺ຖມ຺ຠູຕລກ຺ຂເຓວາ ກຣຓ ວຈນໍ. ຕຕ຺ຖ ກຣຓຕ຺ເຖຕາວ ‘‘ຣາເຄນ ຈຣຕີ’’ຕິ ຈຕູສຸ ອິຣິຍາປເຖສຸ ເຍຠູຍ຺ເຍນ ຣາຄຈິຕ຺ເຕນ ຈຣຕິ. ຣາຄຈິຕ຺ເຕນ ນິຍ຺ຍມາໂນ ວິຈຣຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອິຕ຺ຖມ຺ຠູຕ ລກ຺ຂເຓ ປນ ‘‘ຣາເຄນ ຈຣຕີ’’ຕິ ເຕສຸ ຣາຄເກຕຸ ຣາຄຘໂຊ ຫຸຕ຺ວາ ວິຈຣຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ‘‘ອສ຺ສາ’’ຕິ ຕສ຺ສປຸຄ຺ຄລສ຺ສ. ‘‘ອຸສ຺ສນ຺ໂນ’’ຕິ ອຸຄ຺ຄໂຕ ປາກຏຕໂຣ. ພຫຸຕໂຣຕິປິ ວທນ຺ຕິ. ‘‘ປຫານາຍາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອິຕິສທ຺ໂທ ອາທິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນ ກຣຸຓາ ຠາເວຕພ຺ພາ ວິຫິໍສາຍ ປຫານາຍ. ມຸທິຕາ ຠາເວຕພ຺ພາ ອຣຕິຍາ ປຫານາຍາຕິ ອິມໍ ປາຬິເສສໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ‘‘ນິສ຺ສຣຓຕາວຈນໂຕ’’ຕິ ນິສ຺ສຣຓຎ຺ເຫຕໍ ພ຺ຍາປາທສ຺ສ ຍທິທໍ ເມຕ຺ຕາເຈໂຕ ວິມຸຕ຺ຕິ. ນິສ຺ສຣຓຎ຺ເຫຕໍ ວິເຫສາຍຍທິທໍ ກຣຸຓາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ. ນິສ຺ສຣຓຎ຺ເຫຕໍ ອຣຕິຍາ ຍທິທໍ ມຸທິຕາ ເຈໂຕ ວິມຸຕ຺ຕີຕິ ເອວໍ ນິສ຺ສຣຓ ຠາວວຈນໂຕ ຈ. ຈຕສ຺ໂສ ອປ຺ປມຎ຺ຎາໂຍ. ລ. ໂທສ ຈຣິຕສ຺ສາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ໂທສ ວຕ຺ຖຸຕ຺ຕາຠາວໂຕ ຈາ’’ຕິ ໂທສຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ວຕ຺ຖຸ ຠາວສ຺ສກຣຓ ຠາວສ຺ສ ອຠາວໂຕ ຈ. ນີລາທີນິ ຈຕ຺ຕາຣິ ກສິຓານິ ໂທສ ຈຣິຕສ຺ສາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກສ຺ມາປເນຕ຺ຖ ໂທສ ຈຣິຕສ຺ສ ອຸເປກ຺ຂາ ສປ຺ປາຍກາຣຓໍ ວິສຸໍ ນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ. ອຎ຺ຎກາຣຓຕ຺ຕາ ນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ເອຕ຺ຖ ຈາ’’ຕິອາທິມາຫ. ‘‘ຕິສ຺ໂສ’’ຕິ ຕິສ຺ໂສ ອປ຺ປມຎ຺ຎາໂຍ. ‘‘ມນາປິຍຣູປານີ’’ຕິ ມນາປິຍວຓ຺ຓານິ. ວິກ຺ຂິຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ຈ ໂຫຕີຕິ ອຘິກາໂຣ. ‘‘ຕສ຺ສາ’’ຕິ ປມາທ ພຫຸລສ຺ສ ວິກ຺ຂິຕ຺ຕຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ. ວຸຕ຺ຕໍ ສິຍາ. ວິສຸທ຺ຘິ ມຄ຺ເຄ ປນ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ ນຕ຺ຖີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ວິຠາວນິປາເຐ. ‘‘ພຸທ຺ຘິວິສຍ ຠາເວນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍທິ ພຸທ຺ຘິວິສຍຕ຺ຕາ ໂມຫຈຣິຕສ຺ສ ສປ຺ປາຍໍ. ພຸທ຺ຘິວິສຍຠູຕານິ ມຣຓ ອຸປສມສຎ຺ຎາ ວວຕ຺ຖານານິປິ ໂມຫຈຣິຕສ຺ສ ສປ຺ປາຍານິ ສິຍຸນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເອວຎ຺ຫິສຕີ’’ຕິອາທິໍ. ‘‘ຠູຕກສິຓານີ’’ຕິ ປຖວີກສິຓາທີນິ ມຫາຠູຕກສິຓານິ. ‘‘ຕຕ຺ຖາປີ’’ຕິ ວາ ເຕສຸ ຈຕ຺ຕາລີສ ກມ຺ມຏ຺ຐາເນສຸປິ. ເອວໍສຕິ ວຓ຺ຓກສິຓານໍ ປຸຖຸລຂຸທ຺ທກຕາປິ ເອຕ຺ຖ ສງ຺ຄຫິຕາ ໂຫຕີຕິ. ‘‘ມຫນ຺ຕໍ’’ຕິ ວິທຕ຺ຖິ ຈຕຸຣງ຺ຄຸລໂຕ ມຫນ຺ຕໍ. ຍທິ ເອວສທ຺ໂທ ຍຖາຣຸຕເມວ ຍຸຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ເອວໍສຕິ ຂຸທ຺ທກໍ ວິຕກ຺ກຈຣິຕສ຺ເສວ ສປ຺ປາຍໍ, ນ ພຸທ຺ຘິຈຣິຕາທີນນ຺ຕິ ເອວມຕ຺ໂຖປິ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ. ອຖ ພຸທ຺ຘິຈຣິຕສ຺ສ ປນ ອສປ຺ປາຍໍ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ອຏ຺ຐກຖາວຈເນນ ວິຣຸຊ຺ເຌຍ຺ຍາຕິ ອິມິນາ ອຘິປ຺ປາເຍນ ‘‘ຂຸທ຺ທກນ຺ຕິ ປເທຍຸຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຖວາ, ປຸຖຸລໍ ໂມຫຈຣິຕສ຺ສ, ຂຸທ຺ທກໍ ວິຕກ຺ກຈຣິຕສ຺ເສວ, ນໂມຫຈຣິຕສ຺ສາຕິ ອຕ຺ເຖ ສຕິ, ພຸທ຺ຘິຈຣິຕາທີນໍ ປນ ປຸຖຸລໍປິ ຂຸທ຺ທກໍປິ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ ໂຫຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ‘‘ສພ຺ພຎ຺ເຈຕໍ’’ຕິ ສພ຺ພຎ຺ຈ ເອຕໍຈຣິຕວິຠາຄວຈນໍ. ອຸຊຸວິປຈ຺ຈນີກວເສນ ຕີສຸ ອກຸສລ ຈຣິເຕສຸ ປຸຄ຺ຄເລສຸ. ວິຕກ຺ກ ຈຣິເຕ ຈ ອຕິສປ຺ປາຍຕາຍ ສທ຺ຘາພຸທ຺ຘິ ຈຣິເຕສູຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເຕນາຫ ‘‘ຣາຄາທີນໍ ປນ ອວິກ຺ຂມ຺ຠິກາ’’ຕິອາທິໍ.

‘‘ພຸທ຺ຘຘມ຺ມ. ລ. ຄຸຓານໍ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ຄຸຓສທ຺ໂທ ປຸພ຺ພປເທສຸ ໂຍເຊຕພ຺ໂພ ພຸທ຺ຘຄຸຓານຎ຺ຈ ຘມ຺ມຄຸຓານຎ຺ຈາຕິອາທິນາ. ‘‘ຕຕ຺ຖາ’’ຕິ ຕສ຺ມິໍ ຄຸຓປເທ. ນ ຕປ຺ເປຕີຕິ ອຕປ຺ປນີໂຍ. ຕປ຺ປນໍ ສນ຺ຕຸຏ຺ຐິໍ ນ ຊເນຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສໍເວຊນໍ ສໍເວຄໍ ຊເນຕີຕິ ສໍເວຊນິໂຍ. ‘‘ຘມ຺ໂມ’’ຕິ ສຠາໂວ. ສໍເວຊນິໂຍ ຘມ຺ໂມ ຍສ຺ສາຕິ ສໍເວຊນິຍ ຘມ຺ມໍ. ມຣຓໍ. ‘‘ປຎ຺ຈມຊ຺ຌານສມາຘິສ຺ສາ’’ຕິ ຣູປາວຈຣ ປຎ຺ຈມຊ຺ຌານ ສມາຘິສ຺ສ. ‘‘ອຸທຍມຕ຺ຕານີ’’ຕິ ວຑ຺ຒິຕມຕ຺ຕານິ. ‘‘ຕຕ຺ຖາ’’ຕິ ປຏິກູລາຣມ຺ມເຓສຸ. ‘‘ປຸພ຺ພຈ຺ຉຏ຺ຏກສ຺ສາ’’ຕິ ປຸຣາຓຈ຺ຉຏ຺ຏກສ຺ສ. ຄູຖມຸຕ຺ຕວິສ຺ສຊ຺ຊນ ກສ຺ສາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ຄູຖຣາສິ ທສ຺ສເນ ວິຍາ’’ຕິ. ນ ເຕ ກທາຈິ ໂສມນສ຺ເສນ ວິນາ ອປ຺ປນໍ ປາປຸຓນ຺ຕິ. ພ຺ຍາປາທວິຫິໍສາ ອຣຕີນໍ ທູຣິຠາເວນ ໂສມນສ຺ສຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອຕິສຸກຣຕ຺ຕາ ປຎ຺ຈມຊ຺ຌາເນ ວິຍ ສຸຂໂສມນສ຺ສານຎ຺ຈ ອວິກ຺ຂມ຺ຠນໂຕ. ‘‘ອຸທາສິນປກ຺ເຂ’’ຕິ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂນປກ຺ເຂ. ‘‘ທຬ຺ຫໍ’’ຕິ ຠຸສໍ. ‘‘ວິຠູຕໍ’’ຕິ ປາກຏໍ. ນິມິຕ຺ຕໍ ທຬ຺ຫວິຠູຕໍ ກຕ຺ວາ ຄຫຓໍ ທຬ຺ຫ ວິຠູຕຄ຺ຄຫຓໍ. ‘‘ກສ຺ສຈິ ອາຣມ຺ມຓສ຺ສາ’’ຕິ ພຸທ຺ຘຄຸຓາທິ ອາຣມ຺ມຓສ຺ສ. ‘‘ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ຕໍ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ປຏິຠາຄສທ຺ໂທ ຕສ຺ສ ທິເສ ປວຕ຺ໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ຕາທິເສ’’ຕິອາທິໍ. ‘‘ຕໍສຓ຺ຐາເນ’’ຕິ ເອເຕນ ປຖວິມຓ຺ຑລາທີສຸ ວິຍ ສຓ຺ຐານາກາເຣນ ຐິເຕສຸ ສຠາວ ຘມ຺ມ ປຸຎ຺ເຊສຸ ເອວ ຕສ຺ສທິສໍ ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ຕໍ ນາມ ສິຊ຺ຌຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ເອວ’’ນ຺ຕິ ສມຖສງ຺ຄເຫ ຕາວ ທສກສິຓານິ, ທສອສຸຠາຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ເຕນ ວຈນກ຺ກເມນ. ‘‘ອຸຄ຺ຄຫໂກສລ຺ລໍ’’ຕິ ຠາວນາກມ຺ມໍ ອາຣຠິຕຸກາເມນ ຠິກ຺ຂຸນາ ອາຈຣິຍສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ສພ຺ພສ຺ສ ກມ຺ມຏ຺ຐານ ວິຘານສ຺ສ ອຸຄ຺ຄຫຓໍ ອຸຄ຺ຄໂຫ. ຕສ຺ມິໍ ໂກສລ຺ລໍ ອຸຄ຺ຄຫໂກສລ຺ລໍ. ອປິເຈຕ຺ຖ. ສພ຺ພໍ ອຸຄ຺ຄຫິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ເຕນ ຍໍ ອຕ຺ຕນາ ອາຣຠິສ຺ສຕິ. ຕສ຺ສ ເອກສ຺ສ ວິຘານໍ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕພ຺ພໍ. ‘‘ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸກາໂຣ ອຸປຣິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ຄຫຓໍ’’ຕິ ຈ ຍຖາ ຈິຕ຺ເຕ ອວິນສ຺ສມານໍ ຫຸຕ຺ວາ ລພ຺ຠຕິ, ຕຖາ ກຕ຺ວາ ຈິຕ຺ເຕນ ຄຫຓນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຸປຣູປຣີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ສມນຸປສ຺ສນ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ ສມ຺ມາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຈກ຺ຂຸນາ ທສ຺ສນສທິສໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ. ປຣິໂຕ ສມນ຺ຕໂຕ ກຣຓໍ ປຣິກມ຺ມໍ. ຕສ຺ມິໍ ນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄຫຓກມ຺ເມ ຍໍ ຍໍ ກຕ຺ຕພ຺ພວິຘານໍ ອຕ຺ຖິ, ຕໍ ຕໍ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ກຕ຺ວາ ຄຫຓນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຠາວນາຕິ ວຑ຺ຒນາຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ປຸນປ຺ປຸນ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ‘‘ນິຣນ຺ຕຣໍ ປທຫນ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ ຣຕ຺ຕິທິວໍ ນິຣນ຺ຕຣໍ ອາຣຠນ຺ຕສ຺ສ. ອຸຄ຺ຄຫ ນິມິຕ຺ເຕ ສຓ຺ຐານໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕປິ ວຓ຺ຓຣູປາທິນາ ສຠາວ ຘມ຺ເມນ ສເຫວ ຄຓ຺ຫາຕິ. ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ເຕ ປນ ສຠາວຘມ຺ມໍ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ທິສໍ ນິມິຕ຺ຕ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ສງ຺ຂາຕໍ ສຸທ຺ຘສຓ຺ຐານເມວ ຄຓ຺ຫາຕິ. ເອຕ຺ຖ ສິຍາ, ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ເຕປິ ວຓ຺ໂຓ ນາມ ສນ຺ທິສ຺ສຕິ ເຍວາຕິ. ສຈ຺ຈໍ. ໂສ ປນ ປຏິຠາຄມຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ນ ເອກນ຺ຕວຓ຺ໂຓ. ເຕນາຫ ‘‘ຕປ຺ປຏິຠາຄໍ ວຕ຺ຖຸ ຘມ຺ມວິມຸຈ຺ຈິຕໍ’’ຕິ. ‘‘ສນ຺ນິສິນ຺ນໍ’’ຕິ ອຈລໍ. ‘‘ປເວສິຕໍ’’ຕິ ຠາວນາຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ປກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ວິຍ ໂຫຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ໂອຠາສຕີຕິ ໂອຠາໂສ. ໂອຠາໂສ ຫຸຕ຺ວາ ຊາຕນ຺ຕິ ໂອຠາສຊາຕໍ. ໂອຠາສນໍ ວາ ໂອຠາໂສ. ຊາໂຕ ໂອຠາໂສ ອສ຺ສາຕິ ໂອຠາສຊາຕໍ. ‘‘ປາເຕນ຺ຕີ’’ຕິ ປຏິປາເຕນ຺ຕິ. ປຸນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນວເສນ ອຸຏ຺ຐາຕຸໍ ນ ເທນ຺ຕິ. ‘‘ເອຕາຍາ’’ຕິ ກຕ຺ຕຸ ອຕ຺ເຖ ກຣຓວຈນໍ. ‘‘ນິມິຕ຺ຕຣກ຺ຂຓວິຘານໍ’’ຕິ ສມຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ນິມິຕ຺ຕສ຺ສ ອນສ຺ສນຕ຺ຖາຍ ສຕ຺ຕວິເຘຫິ ປລິໂພຘ ຘມ຺ເມຫິ ຣກ຺ຂຓຕ຺ຖໍ. ກຕເມ ປນ ເຕສຕ຺ຕວິຘາ ປລິໂພຘຘມ຺ມາ ນາມາຕິ. ອິຘ ອມ຺ເຫຫິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ນຕ຺ຖິ. ວິສຸທ຺ຘິ ມຄ຺ເຄ ເອວ ເຕ ວຸຕ຺ຕາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ຄາຖມາຫ. ‘‘ອາວາໂສ’’ຕິ ອສປ຺ປາຍາວາໂສ. ‘‘ໂຄຈໂຣ’’ຕິ ອສປ຺ປາຍໂຄຈຣຄາໂມ. ‘‘ຠສ຺ສໍ’’ຕິ ອສປ຺ປາຍວຈນໍ. ເອວໍ ປຸຄ຺ຄລາທີສຸ. ‘‘ເສເວຖາ’’ຕິ ເສເວຍ຺ຍ. ‘‘ເອວຎ຺ຫິປຏິປຊ຺ຊໂຕ’’ຕິ ເອວໍຫິວຊ຺ຊິຕພ຺ເພ ວຊ຺ຊນວເສນ ເສວິຕພ຺ເພ ເສວນວເສນ ປຏິປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ. ‘‘ກາມຕຓ຺ຫາຍ ວິສຍຠາວໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ’’ຕິ ເອເຕນ ກາມຠູມິ ກາມຠວສມຕິກ຺ກໂມ, ຣູປຠູມິຣູປຠວ ໂອກ຺ກໂມ ຈ ວຸຕ຺ໂຕ. ວສນໍ ວສີ. ສຕ຺ຕິ. ສາມຕ຺ຖິຍນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວສິໍ ຠູຕໍ ປຕ຺ຕນ຺ຕິ ວສິຠູຕໍ. ວສີ ເອວ ວສິຕາ. ຍຖາ ປາຣມິຕາຕິ. ‘‘ຕໂຕ ວິຈາຣນ຺ຕິ’’ ເອຕ຺ຖ ອິຕິສທ຺ໂທ ອາທິອຕ຺ໂຖ. ເຕນ ຕໂຕ ປີຕິໍຕິອາທິໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ອິຈ຺ຉນ຺ຕານໍ ເຕສໍ ສພ຺ພຎ຺ຎຸພຸທ຺ຘານໍ. ‘‘ຍຕ຺ຖາ’’ຕິ ເຍສຸທ຺ວີສຸຠວງ຺ເຄສຸ. ‘‘ຠວງ຺ຄຈາເຣ’’ຕິ ຠວງ຺ຄປ຺ປວຕ຺ຕິຍໍ. ‘‘ທນ຺ຘາຍິຕຕ຺ຕໍ’’ຕິ ທນ຺ຘໍ ຫຸຕ຺ວາ ອຍຕິ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ທນ຺ຘາຍິຕໍ. ຕສ຺ສ ຠາໂວ ທນ຺ຘາຍິຕຕ຺ຕໍ. ‘‘ຐເປຕຸໍ’’ຕິ ອຘິຏ຺ຐານໍ ກຕ຺ວາ ຐເປຕຸໍ. ຕໂຕ ອນຕິກ຺ກມິຕຸໍ. ‘‘ຍຕ຺ຖິຈ຺ຉກໍ’’ຕິອາທີນິ ກ຺ຣິຍາວິເສສນປທານິ. ‘‘ຍຕ຺ຖິຈ຺ຉກໍ’’ຕິ ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ຐາເນ ອິຈ຺ຉານຸ ຣູປໍ. ຍທິຈ຺ຉກນ຺ຕິຍສ຺ມິໍ ຍສ຺ມິໍ ຂເຓ ອິຈ຺ຉານຸ ຣູປໍ. ‘‘ຍາວຕິຈ຺ຉກໍ’’ຕິ ຍຕ຺ຕເກນ ປມາເຓນ ອິຈ຺ຉານຸ ຣູປໍ. ‘‘ວິຕກ຺ກາທິກໍ ໂອຬາຣິກງ຺ຄໍ ປຫານາຍາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ກສ຺ສ ພເລນ ປຫານໍ ໂຫຕິ. ຕໍ ຕໍ ວິຣາຄ ຠາວນາ ພເລນ ປຫານໍ ໂຫຕິ. ກາຈ ຕໍ ຕໍ ວິຣາຄຠາວນາ ນາມ ໂຫຕິ. ອຊ຺ຌາສຍ ວິເສສ ປຣິຄ຺ຄຫິຕາ ອຸປຈາຣຠາວນາ ເອວາຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ປຖມຊ຺ຌານໍ ຕາວາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ອາຕາປວີຣິຍໍ’’ຕິ ເຍນວີຣິເຍນ ໂຍຄິໂນ ອຕ຺ຕານໍ ວາ ກິເລສ ຘມ຺ເມ ວາ ອາຕາເປນ຺ຕິ ປຣິຕາເປນ຺ຕິ. ຕໍ ອາຕາປວີຣິຍໍ ນາມ. ອຸຄ຺ຆາຏີຍມານມ຺ປິ ອາກາສເມວ ໂຫຕິ. ຕໍ ອາຣພ຺ຠ ອຸປຣິຌານນ຺ຕຣຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຠາວນໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສປິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຕເມວ ປຎ຺ຈມຊ຺ຌານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ອາຣມ຺ມເຓ ຈ ອນຕິກ຺ກນ຺ເຕ ຌານໍປິ ອນຕິກ຺ກນ຺ຕເມວ ໂຫຕີຕິ. ‘‘ຕຕ຺ຖາ’’ຕິ ຕສ຺ມິໍ ອາກາສກສິເຓ. ‘‘ຕທຕິກ຺ກມນສມ຺ຠໂວ’’ຕິ ກສິຓ ນິມິຕ຺ຕາຕິກ຺ກມນສມ຺ຠໂວ. ‘‘ຍຖາທິຏ຺ເຐ’’ຕິ ຌານຈກ຺ຂຸນາ ທິຏ຺ຐປ຺ປກາເຣ. ‘‘ສມ຺ຠາເວຕ຺ວາ’’ຕິ ໂຖເມຕ຺ວາ. ສມ຺ມາ ອນຸສ຺ສຣຓໍ ສມນຸສ຺ສຣຓໍ. ‘‘ອິຕເຣສໍປິ ວາ’’ຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊນ ປຓ຺ຑິຕານໍປິ ວາ. ມຣຓ ສຎ຺ຎາ ວວຕ຺ຖາເນສຸ ປຣິກມ຺ມຎ຺ຈ ສມາຘິຍຕິ, ອຸປຈາໂຣ ຈ ສມ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ໂຍຊນາ ຕິກ຺ຂປຎ຺ຎານໍ ປນ ປຸຖຸຊ຺ຊນານໍປິ ສຕໍ ພຸທ຺ຘຄຸຓາທີສຸປິ ອຸປຈາຣ ສມ຺ຠໂວ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ໂຕເຍວ. ‘‘ສມຖຊ຺ຌາເນສູ’’ຕິ ອິທໍ ອຘິກາຣວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ວິປສ຺ສນາ ກມ຺ມໍປິ ຄເຫຕພ຺ພເມວາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ປຸພ຺ເພທານໍ ທຕ຺ວາ ອິມິນາ ປຸຎ຺ເຎນ ອາຍຕິໍ ຌານາຠິຎ຺ຎາໂຍ ວາ ມຄ຺ຄຜລານິ ວາ ປຏິລຠິສ຺ສາມີຕິ ປຕ຺ຖນໍ ກຕ຺ວາ ອາຄໂຕປິ ກຕາຘິກາໂຣ ເອວາຕິປິ ວທນ຺ຕິ. ກຕໂມ ປນ ກຕາຘິກາໂຣ ນາມາຕິ ອາຫ ‘‘ອາສນ຺ນຠເວ’’ຕິອາທິໍ. ອຏ຺ຐວິເຘສຸ ຈຕຸກ຺ກນຍວເສນ, ນວວິເຘສຸ ປຎ຺ຈກນຍວເສນ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ເຕສໍ ວາທີນໍ ສາຘກວຈນໍ. ວິຈາເຣຕ຺ວາ ປນ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ອາກາສ ກສິເຓນ ວິນາ ອຣູປຊ຺ຌານານິ ລຠິຕ຺ວາ ປຸນ ອຠິຎ຺ຎຕ຺ຖາຍ ປຣິກມ຺ເມກເຕ ອາກາສກສິເຓປິ ກຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ຕສ຺ສ ອຠິຎ຺ຎາປາທກຕາ ສມ຺ຠໂວ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ຖສ຺ສ ສມ຺ຠວໂຕ. ປຸພ຺ເພ ອຠາວິຕ ຠາວໂນຕິ ຈ ອກຕາຘິກາໂຣຕິ ຈ ອຕ຺ຖໂຕ ເອກໍ. ‘‘ອາທິກມ຺ມິໂກ’’ຕິ ອຠິຎ຺ຎາກມ຺ເມ ອາທິກມ຺ມິໂກ. ‘‘ຕາທິສານໍ’’ຕິ ປຸພ຺ເພ ອກຕາຘິກາຣານໍ ອຠາວິຕຠາວນານໍ ອິທານິ ອິທ຺ຘິວິກຸພ຺ພນໍ ກຣິສ຺ສາມີຕິ ອາຣຠນ຺ຕານໍ ອຠິຎ຺ຎາກມ຺ເມ ອາທິກມ຺ມິກກຸລປຸຕ຺ຕານນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ອິທ຺ຘິວິກຸພ຺ພນໍ’’ຕິ ຈ ອຸປລກ຺ຂຓວຈນໍ. ທິພ຺ພາຍ ໂສຕຘາຕຸຍາ ສທ຺ທໍ ສວນໍ ກຣິສ຺ສາມີຕິອາທິກໍປິ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ອິທຎ຺ຈ ອາທິກມ຺ມິກວິຘານາຘິກາຣຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຠິຎ຺ຎາສຸ ວສິປຕ຺ຕານມ຺ປິ ຕໍ ປຎ຺ຈມຊ຺ຌານໍ ຉສຸອາຣມ຺ມເຓສຸ ຍຖາຣຫໍ ອປ຺ເປຕິເຍວ. ‘‘ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພໍ’’ຕິ ຍຖິຈ຺ຉິຕ ນິປ຺ຜຕ຺ຕຕ຺ຖາຍ ສຕໍ ໂຫຕຸ ສຫສ຺ສໍ ໂຫຕູຕິອາທິນາ ຈິຕ຺ເຕນ ອຠິວິຘາຕພ຺ພໍ. ອຠິນີຫຣິຕພ຺ພນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ‘‘ສຕໍ ໂຫມິ, ສຫສ຺ສໍ ໂຫມີຕິ ວາ’’ຕິ ອຕ຺ຕານໍ ສຕໍ ວາ ສຫສ຺ສໍ ວາ ນິມ຺ມິນນວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ເສສໍ ປນ ອຎ຺ຎຖານິມ຺ມິນນວເສນ. ໂສຕຸໍ ວາ ສທ຺ທໍ, ປສ຺ສິຕຸໍ ວາ ຣູປໍ, ຊານິຕຸໍ ວາ ປຣຈິຕ຺ຕໍ. ອນຸສ຺ສຣິຕຸໍ ວາ ປຸພ຺ເພນິວຸຕ຺ຖໍ. ອຏ຺ຐກຖາປາເຐ. ‘‘ອຘິຏ຺ຐາຕີ’’ຕິ ອຠິຎ຺ຎາຍ ອຘິຏ຺ຐາຕິ. ອຠິວິຘາຕິ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ທຸວິຘໍຫິ ອຘິຏ຺ຐານໍ ປຣິກມ຺ເມນ ອຘິຏ຺ຐານໍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ອຘິຏ຺ຐານນ຺ຕິ. ອິຘ ປນ ອຠິຎ຺ຎາຍ ອຘິຏ຺ຐານໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ອຘິຏ຺ຐານ ຈິຕ຺ເຕນາ’’ຕິ ອຠິຎ຺ຎາຈິຕ຺ເຕນາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ‘‘ປຣິກມ຺ມຈິຕ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ ປຸພ຺ພຠາເຄ ອາວຊ຺ຊນ ປຣິກມ຺ມ ອຘິຏ຺ຐານປຣິກມ຺ມຈິຕ຺ຕສ຺ສ. ປຈ຺ຉິມໍ ປນ ປາທກຊ຺ຌານ ສມາປຊ຺ຊນໍ. ປຣິກມ຺ມຈິຕ຺ຕສ຺ສ ສມາຘານຕ຺ຖາຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຣິກມ຺ມຈິຕ຺ເຕ ສມາຫິເຕ ກິໍ ປໂຍຊນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຕຖາຫີ’’ຕິອາທິໍ. ‘‘ເສສາຠິຎ຺ຎາສຸປິ ຍຖາຣຫໍ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ’’ຕິ ທິພ຺ພໂສຕປຣິກມ຺ເມ ເຕເນວປຣິກມ຺ມ ສມາຘິຎ຺ຎາຓໂສເຕນ ອາສນ຺ເນ ທິພ຺ພວິສຍໍປິ ສທ຺ທໍ ສຸຓາຕີຕິອາທິນາ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ‘‘ອິຕິ ກຕ຺ວາ’’ຕິ ອິຕິ ມນສິກຕ຺ວາ. ‘‘ຕໍ’’ຕິ ປຈ຺ຉິມໍ ປາທກຊ຺ຌານ ສມາປຊ຺ຊນໍ. ‘‘ອິຘ ນຄຫິຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ’’ຕິ ເຖຣສ຺ສ ມເຕນ ທຏ຺ຐພ຺ພນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອິຘ ປນ ອາທິກມ຺ມິກວິຘານປ຺ປຘານຕ຺ຕາ ປຈ຺ຉິມໍປິ ປາທກຊ຺ຌານ ສມາປຊ຺ຊນໍ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວາຕິ. ‘‘ກາຍຄຕິກໍ ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ’’ຕິ ອຍໍ ກາໂຍ ວິຍ ອິທໍ ຈິຕ຺ຕໍປິ ທນ຺ຘຄມນໍ ໂຫຕູຕິ ເອວໍ ຈິຕ຺ຕໍ ກາຍຄຕິກໍ ກຣເຓນ ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ. ‘‘ທິສ຺ສມາເນນ ກາເຍນາ’’ຕິ ທນ຺ຘຄມເນນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕຕ຺ຕາ ພຫຸຊນານມ຺ປິ ທິສ຺ສມາເນນ ຣູປກາເຍນ. ຕພ຺ພິ ປຣີເຕນ ສີຆຄມນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ‘‘ອາຣມ຺ມຓມຕ຺ຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ອນິປ຺ຜນ຺ນຣູປໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ອາຣມ຺ມຓ ປຸເຣຊາຕໍ’’ຕິ ນິປ຺ຜນ຺ນຣູປໍ. ອິຕຣໍ ປນ ຫທຍ ວຕ຺ຖຸຣູປໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ປຣຈິຕ຺ຕ ວິຊານນຏ຺ຐາເນ ອຏ຺ຐກຖາຏີກາຈຣິຍານໍ ວິຈາຣຓາ ອຕ຺ຖີຕິ ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເອຕ຺ຖ ຈ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ຕາວາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ອຏ຺ຐກຖາຍໍ’’ຕິ ຘມ຺ມສງ຺ຄຓິ ອຏ຺ຐກຖາຍໍປິ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ຄ ອຏ຺ຐກຖາຍໍປິ. ‘‘ຂຓິກວເສນາ’’ຕິ ຂຓິກປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນວເສນ. ອາວຊ຺ຊເນ ນິຣຸທ຺ເຘຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ເອກໍ ຈິຕ຺ຕໍ’’ຕິ ປຣສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ. ຕເທວ ອຕີຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ. ‘‘ຕານີ’’ຕິ ຊວນານິ. ‘‘ເຕສໍ’’ຕິ ຊວນານໍ. ‘‘ເຕນາ’’ຕິ ອາວຊ຺ຊເນນ. ‘‘ອິຕຣຖາ’’ຕິ ອຎ຺ຎຖາ ສນ຺ຕຕິ ອທ຺ຘາວເສນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ຄຫິເຕ ສຕິ. ວຸຕ຺ໂຕ ສິຍາ. ກສ຺ມາ, ສນ຺ຕຕິ ອທ຺ຘາວເສນ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ຄຫິເຕ ສຕິ, ສພ຺ພາຍ ເອກຊວນວີຖິຍາ ເອກປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ. ‘‘ສພ຺ພານິ ຈິຕ຺ຕານີ’’ຕິ ຊວນຈິຕ຺ຕານິ. ‘‘ສຫຸປ຺ປນ຺ນານີ’’ຕິ ອິທໍ ສຫຸປ຺ປນ຺ນານໍປິ ອຕ຺ຖິຕາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອາວຊ຺ຊນາທີນິ ປນ ຂຓເຠທໍ ນຄຓ຺ຫນ຺ຕິ. ສພ຺ພໍ ປຣສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ເອກຈິຕ຺ຕມິວ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ກາລເຠໂທປິ ນຕ຺ຖີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ‘‘ນິພ຺ພານຎ຺ຈາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ກຖໍ ນິພ຺ພານໍ ປຸພ຺ເພນິວຸຕ຺ຖໍ ນາມ ສິຍາຕິ. ອຕີເຕ ປຣິນິພ຺ພຸຕານໍ ມຄ຺ຄຜລານິ ອນຸສ຺ສຣຓກາເລ ເຕສໍ ອາຣມ຺ມຓຠູຕໍ ນິພ຺ພານໍປິ ອນຸສ຺ສຣຕິເຍວ. ຕຕ຺ຖ ເຕສໍ ມຄ຺ຄຜລານໍ ອຕີຕຕ຺ຕາ ນິພ຺ພານໍປິ ປຸພ຺ເພນິວຸຕ຺ຖໍ ນາມ ໂຫຕີຕິ.

‘‘ຍໍ ຍໍ ອຘິຏ຺ຐາຕີ’’ຕິ ຍໍ ຍໍ ສຕາທິກໍ ສໍວິຘາຕິ. ‘‘ຍຖາ ຍຖາ ອຘິຏ຺ຐາຕີ’’ຕິ ເຍນ ເຍນ ອາວິຠາວາທິເກນ ປກາເຣນ ສໍວິຘາຕິ. ‘‘ປກຕິວຓ຺ຓໍ’’ຕິ ປກຕິສຓ຺ຐານໍ. ‘‘ຕສ຺ເສວາ’’ຕິ ປກຕິວຓ຺ຓສ຺ເສວ. ເທວານໍ ປສາທໂສຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ອາຣມ຺ມຓ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນ ສມຕ຺ຖໍ’’ຕິ ອາຣມ຺ມຓສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐານໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນ ສມຕ຺ຖໍ. ຕເທວ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓນ຺ຕິປິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ເຈໂຕ’’ຕິ ຈິຕ຺ຕໍ. ‘‘ປຣິຈ຺ຉິຊ຺ຊາ’’ຕິ ອິທໍ ສຣາຄຈິຕ຺ຕໍ, ອິທໍ ວິຣາຄຈິຕ຺ຕນ຺ຕິອາທິນາ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ. ‘‘ໂຄຈຣ ນິວາສວເສນາ’’ຕິ ໂຄຈຣໍ ກຕ຺ວາ ນິວສນວເສນ. ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓຄຕິກໍ ສພ຺ພຎ຺ຎຸພຸທ຺ຘານໍ ອນາຄຕໍ ສຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອນາຄເຕ ສຕ຺ຕທິວສໂຕ ໂອຣິມາ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກ ຘມ຺ມາ ເຈໂຕປຣິຍຎ຺ຎາຓສ຺ສ ວິສໂຍຕິ ກຕ຺ວາ ອນາຄເຕ ສຕ຺ຕທິວສໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຏ຺ຐາຍ ປວຕ຺ຕມານາຕິ ປາຐເສໂສ. ອິມສ຺ມິໍ ທິວເສ ຈ ອນາຄຕປກ຺ເຂ ສພ຺ພໍປິ ອາຣມ຺ມຓໍ ປກຕິຎາຓສ຺ສ ວິສໂຍຕິ ກຕ຺ວາ ‘‘ທຸຕີຍທິວສໂຕ ປຏ຺ຐາຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ເອຕໍ’’ຕິ ເອຕໍ ອນາຄຕໍ ສຎ຺ຎາຓໍ. ‘‘ຍຖາ ເຈຕໍ’’ຕິ ຍຖາ ຈ ເອຕໍ ອິມສ຺ມິໍ ຠເວ ອນາຄຕ ຘມ຺ເມ ຊານາຕິ. ‘‘ອສາຘາຣຓກາລວເສນາ’’ຕິ ອຎ຺ເຎນຎາເຓນ ອສາຘາຣຓ ກາລວເສນ. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຠໂວຫິ ອຎ຺ຎຎ຺ຎາຓສາຘາຣໂຓຕິ.

ສມຖກມ຺ມຏ຺ຐານານຸທີປນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໗໑. ວິປສ຺ສນາກມ຺ມຏ຺ຐາເນ. ‘‘ຍຖາທິຏ຺ຐໍ’’ຕິ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິຍາ ຍຖາທິຏ຺ຐໍ. ນິຈ຺ຈນິມິຕ຺ຕໍ ນາມ ສຕ຺ຕປຸຄ຺ຄລາທິນິມິຕ຺ຕເມວ. ສຕ຺ຕນິມິຕ຺ຕຎ຺ຫິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ຘມ຺ມຕ຺ຕາ ຂເຓຂເຓ ຂຍວຍເຠທາຠາວໂຕ ໂສ ເອວຄຈ຺ຉຕິ ໂສ ເອວ ຕິຏ຺ຐຕີຕິອາທິນາ ນິຈ຺ຈາກາຣສຓ຺ຐິຕໍ ໂຫຕີຕິ. ‘‘ຘຸວນິມິຕ຺ຕໍ’’ຕິ ຖິຣນິມິຕ຺ຕໍ. ອິທມ຺ປິ ໂສ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕປິ ນນສ຺ສຕິ, ຕິຏ຺ຐນ຺ໂຕປິ ນນສ຺ສຕີຕິອາທິນາ ຖິຣາກາຣສຓ຺ຐິຕໍ ສຕ຺ຕນິມິຕ຺ຕເມວ. ‘‘ສຸຂນິມິຕ຺ຕໍ’’ຕິ ຂເຓຂເຓ ຂຍວຍເຠທ ທຸກ຺ຂານໍ ອຠາວໂຕ ສຸຂິໂຕ ນິທ຺ທຸກ຺ໂຂ ນິພ຺ຠໂຍຕິອາທິນາ ສຸຂາກາຣສຓ຺ຐິຕໍ ສຕ຺ຕນິມິຕ຺ຕເມວ. ‘‘ອຕ຺ຕນິມິຕ຺ຕໍ’’ຕິ ຄນ຺ຕຸໍ ອິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຄຈ຺ຉຕິ, ຐາຕຸໍ ອິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຕິຏ຺ຐຕີຕິອາທິນາ ວສວຕ຺ຕນາກາຣ ສຓ຺ຐິຕໍ ສຕ຺ຕນິມິຕ຺ຕເມວ. ‘‘ກິຣິຍາ’’ຕິ ຠາວນາກິຣິຍາ.

ວິສຸຊ຺ຌຕີຕິ ວິສຸທ຺ຘິ. ວິໂສເຘຕີຕິ ວາ ວິສຸທ຺ຘິ. ສີລເມວ ວິສຸທ຺ຘິ ສີລວິສຸທ຺ຘີຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ນິຈ຺ຈສີລເມວາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ນິຈ຺ຈສີລເມວ ອຸປຣິຌານາທິວິເສສານໍ ອຘິຏ຺ຐານ ກິຈ຺ຈສາຘກຕ຺ຕາ ອິຘ ອຘິປ຺ເປຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ນິຈ຺ຈສີລເມວາ’’ຕິ. ສມາຘິ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ວກ຺ຂຕິຫິ ‘‘ທຸວິໂຘປິ ສມາຘິ ຈິຕ຺ຕວິສຸທ຺ຘິ ນາມາ’’ຕິ. ເອເຕນ ວິສຸຊ຺ຌຕິ ເອຕາຍາຕິ ວິສຸທ຺ຘິ. ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວິສຸທ຺ຘິ ຈິຕ຺ຕວິສຸທ຺ຘິ. ສມາຘິ ເອວາຕິປິ ທີເປຕິ. ວິສຸຊ຺ຌນໍ ວາ ວິສຸທ຺ຘິ. ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວິສຸທ຺ຘິ ຈິຕ຺ຕວິສຸທ຺ຘິ. ອຕ຺ຖໂຕປນ ວິສຸທ຺ຘຈິຕ຺ຕເມວ ວຸຈ຺ຈຕີຕິປິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ວິສຸທ຺ຘິສທ຺ທ ສມ຺ປນ຺ເນ ຫິ ສຕິ, ຈິຕ຺ຕວິສຸທ຺ຘິ ອິຈ຺ເຈວ ວຸຈ຺ຈຕິ. ນ ສມາຘິວິສຸທ຺ຘີຕິ. ‘‘ໂສຬສວິຘໍ ກງ຺ຂໍ’’ຕິ ອໂຫສິໍ ນຸ ໂຂ ອຫ ມຕີຕມທ຺ຘານນ຺ຕິອາທິນາ ສຸຕ຺ຕນ຺ເຕອາຄຕໍ ໂສຬສວິຘໍ ວິຈິກິຈ຺ຉໍ. ‘‘ອຏ຺ຐວິຘໍ ວາ ກງ຺ຂໍ’’ຕິ ສຕ຺ຖຣິກງ຺ຂຕີຕິອາທິນາ ອຠິຘມ຺ເມ ອາຄຕໍ ອຏ຺ຐວິຘໍ ວິຈິກິຈ຺ຉໍ. ວິສມເຫຕຸທິຏ຺ຐິ ນາມ ສຕ຺ຕານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອກາຣຓເມວ ກາຣຓໍ ກຕ຺ວາ ຄຫຓທິຏ຺ຐິ. ‘‘ມນສິກາຣວິຘີ’’ຕິ ອນິຈ຺ຈລກ຺ຂຓາທີສຸ ມນສິກາຣວິຘິ. ອນຸປາຍຠູໂຕ ມນສິກາໂຣ ນາມ ນິຈ຺ຈາທິວເສນ ມນສິກາໂຣ. ອຘິມານວຕ຺ຖຸ ນາມ ໂອຠາສາທີນິ. ‘‘ມຄ຺ຄໂຕ’’ຕິ ມຄ຺ຄຠາເວນ. ‘‘ອມຄ຺ຄໂຕ’’ຕິ ອມຄ຺ຄຠາເວນ. ‘‘ທສ຺ສນຎ຺ຈາ’’ຕິ ເຕສໍອຘິມານວຕ຺ຖູນໍ ອນິຈ຺ຈຕາທິທສ຺ສນຎ຺ຈ. ຕເມວ ວິສຸທ຺ຘິນາມາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ສມ຺ໂມຫມລໂຕ’’ຕິ ຈຕຸສຈ຺ຈປ຺ປຏິຈ຺ຉາທກ ສມ຺ໂມຫມລໂຕ. ນນຸ ທສ຺ສນນ຺ຕິ ຎາຓເມວ. ເອວໍສຕິ, ຎາຓນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ສິທ຺ເຘ ກຕ຺ວາ ທສ຺ສນສທ຺ເທນ ສຫ ຎາຓທສ຺ສນນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ເອຕ຺ຖຈາ’’ຕິອາທິໍ. ‘‘ສຸຕມຍາທິວເສນາ’’ຕິ ສຸຕມຍ ຈິນ຺ຕາມຍວເສນ. ຕຕ຺ຖ ຍຖາສຸຕສ຺ສ ປາຬິຘມ຺ມສ຺ສ ອຕ຺ຖມຕ຺ຕຊານນໍ ສຸຕມຍຎ຺ຎາຓໍ ນາມ. ອຕ຺ຖໍ ຎຕ຺ວາ ອຕ຺ຖານຸຣູປສ຺ສ ສຠາວລກ຺ຂຓສ຺ສ ຈິນ຺ຕນາວເສນ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຎາຓໍ ຈິນ຺ຕາມຍຎ຺ຎາຓໍ ນາມ. ‘‘ອນຸມານາທິຎາຓໍປີ’’ຕິ ນາມຣູປ ຘມ຺ເມສຸ ສຠາວານຸມານຎ຺ຎາຓ ສຠາວຊານນຎ຺ຎາຓໍປິ. ‘‘ອຕ຺ຕປຈ຺ຈກ຺ຂຎ຺ຎາຓເມວາ’’ຕິ ອຕ຺ຕນາ ປຈ຺ຈກ຺ຂກຣຓຎ຺ຎາຓເມວ. ‘‘ສພ຺ພຕ຺ຖາ’’ຕິ ມຄ຺ຄາມຄ຺ຄຎ຺ຎາຓທສ຺ສນາທີສຸ ສພ຺ເພສຸ ຐາເນສຸ. ເອຕ຺ຖ ຈ ທສສຸ ວິປສ຺ສນາຎາເຓສຸປິ ວິປສ຺ສນາ ວຈເນນ ປຈ຺ຈກ຺ຂທສ຺ສນເມວ ອຘິປ຺ເປຕນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ ສພ຺ພຕ຺ຖຄ຺ຄຫຓໍ ກຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ສມ຺ມສນຎ຺ຎາຓໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຫິ ທສ຺ສນເມວ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ນ ສຠາວຊານນມຕ຺ຕໍ. ຍໂຕ ຈກ຺ຂຸນາ ປສ຺ສນ຺ຕສ຺ເສວ ສຸຏ຺ຐຸ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ທສ຺ສນຕ຺ຖາຍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຠາວນາ ກມ຺ມໍ ນາມ ຕຕ຺ຖ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ.

‘‘ຘມ຺ມາ’’ຕິ ສງ຺ຂຕ ຘມ຺ມາ. ອນິຈ຺ຈຕາ ເອວ ລກ຺ຂຓນ຺ຕິ ອນິຈ຺ຈລກ຺ຂຓໍ. ອນິຈ຺ຈານໍ ວາ ສງ຺ຂຕ ຘມ຺ມານໍ ລກ຺ຂຓນ຺ຕິ ອນິຈ຺ຈລກ຺ຂຓນ຺ຕິປິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ‘‘ອຠິຓ຺ຫສມ຺ປຏິປ຺ປີຬນາກາໂຣ’’ຕິ ຍຖາ ສີຆໂສຕາຍໍ ນທິຍໍ ນາວາຍ ອຸທ຺ຘໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ສານາວາ ອຠິສງ຺ຂຣຓທຸກ຺ເຂນ ອຠິຓ຺ຫໍ ສຸຏ຺ຐຸ ປຏິປ຺ປີເຬຕິ. ກສ຺ມາ, ອສຕິ ອຠິສງ຺ຂາເຣ ຕງ຺ຂເຓ ເອວ ອໂຘວຸຍ຺ຫນໂຕ. ອໂຘວຸຍ຺ຫນຎ຺ຫິ ນາວາຍ ປກຕິ ກິຈ຺ຈໍ. ອຸທ຺ຘໍ ອາຣູຫນໍ ອຠິສງ຺ຂາຣ ສິທ຺ຘໍ. ເອວເມວໍ ສີຆໂສເຕ ສໍສາເຣ ອຕ຺ຕຠາເວນ ອຸທ຺ຘໍ ຂຓໂຕ ຂຓໍ ທິວສໂຕ ທິວສໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ອຍໍ ອຕ຺ຕຠາໂວ ອຠິສງ຺ຂຣຓ ທຸກ຺ເຂນ ອຠິຓ຺ຫໍ ສຸຏ຺ຐຸ ປຏິປ຺ປີເຬຕິ. ກສ຺ມາ, ອສຕິ ອຠິສງ຺ຂາເຣ, ປຈ຺ຈຍເວກລ຺ເລ ຈ ສຕິ, ຕງ຺ຂເຓ ເອວ ວິປຣິຓມນໂຕ. ວິປຣິຓມນຎ຺ຫິ ອຕ຺ຕຠາວສ຺ສ ປກຕິ ກິຈ຺ຈໍ. ອຸທ຺ຘໍຄມນໍ ອຠິສງ຺ຂາຣ ສິທ຺ຘໍ. ເອວໍ ອຠິຓ຺ຫ ສມ຺ປຏິປ຺ປີຬນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ສໍສາຣສ຺ສ ສີຆໂສຕຕາ ນາມ ອຕ຺ຕຠາວປຣິຍາປນ຺ນານໍ ນາມ ຣູປຘມ຺ມານໍ ປວຕ຺ຕິນິວຕ຺ຕິ ສີຆຕາ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ມຣຓໍ ທຸວິຘໍ ສມ຺ມຸຕິ ມຣຓຎ຺ຈ ປຣມຕ຺ຖ ມຣຓຎ຺ຈ. ຕຕ຺ຖ ສມ຺ມຸຕິ ມຣຓໍ ນາມ ສມ຺ມຸຕິ ສຈ຺ຈຠູຕສ຺ສ ສຕ຺ຕສ຺ສ ມຣຓໍ. ຕໍ ເອກຠວປຣິຍນ຺ເຕ ສນ຺ທິສ຺ສຕິ. ປຣມຕ຺ຖ ມຣຓໍ ນາມ ປຣມຕ຺ຖ ສຈ຺ຈຠູຕານໍ ນາມຣູປ ຘມ຺ມານໍ ມຣຓໍ. ອິທເມວ ເອກນ຺ຕມຣຓໍ, ສຈ຺ຈມຣຓໍ, ສຠາວມຣຓໍ ໂຫຕິ. ອິມສ຺ມິໍ ວິປສ຺ສນາ ກມ຺ເມ ອິທໍ ປຣມຕ຺ຖ ມຣຓໍ ເອວ ອນິຈ຺ຈຕາຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຘມ຺ມານໍ ສຸສານກ຺ເຂຕ຺ຕນ຺ຕິ ຈ ສຸສານຠູມີຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ. ສາ ຈ ສຸສານຠູມິນາມ ສຕ຺ຕານໍ ປຏິສນ຺ຘິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສນ຺ຕານໍ ອນຸພນ຺ຘຕິເຍວ. ອນຸພນ຺ຘຕ຺ຕາ ຈ ສຕ຺ຕານໍ ປຏິສນ຺ຘິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ໂສ ນາມ ສມໂຍ ນຕ຺ຖິ, ຍຕ຺ຖ ສຕ຺ຕາ ນ ມຣນ຺ຕີຕິ. ອິທຎ຺ຈ ອນຸພນ຺ຘນໍ ສຕ຺ຕານໍ ອຠິຓ຺ຫສມ຺ປຏິປ຺ປີຬນເມວ ໂຫຕິ. ເຕສໍ ສພ຺ພິຣິຍາປເຖສຸ ຊີວິຕສ຺ສ ຈ ອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄານຎ຺ຈ ກາຍວຈີມໂນ ກມ຺ມານຎ຺ຈ ສມ຺ພາຘປຕ຺ຕິໂຕ. ອວສວຕ຺ຕນາກາໂຣ ປນ ອຠິສງ຺ຂາຣ ທຸກ຺ຂໍ ອຠິຓ຺ຫໍ ປຈ຺ຈນຸຠວນ຺ຕານໍ ປາກໂຏເຍວ. ວສວຕ຺ຕເນຫິ ສຕິ, ອຠິສງ຺ຂຣຓ ກິຈ຺ຈສ຺ສ ໂອກາໂສ ນຕ຺ຖິ. ວສວຕ຺ຕເນເນວ ຍຖິຈ຺ຉິ ຕສ຺ສ ກິຈ຺ຈສ຺ສ ສມ຺ປຊ຺ຊນໂຕ. ໂລກສ຺ມິຎ຺ຫິ ສພ຺ພໍປິ ອຠິສງ຺ຂາຣ ກິຈ຺ຈໍ ນາມ ອນ຺ຕມໂສ ອສ຺ສາສນປສ຺ສາສນ ກິຈ຺ຈໍ ອຸປາທາຍ ຘມ຺ມານໍ ວສວຕ຺ຕນາຠາວໂຕ ກໂຣນ຺ຕີຕິ.

ອນິຈ຺ຈສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ອນຸອນຸປສ຺ສນາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ອນຸອນຸປສ຺ສນາ’’ຕິ ຈ ຎາຓຈກ຺ຂຸນາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ນິຊ຺ຌາຍນາ ໂອໂລກນາ. ‘‘ຘມ຺ມານໍ’’ຕິ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘ ຘມ຺ມານໍ. ‘‘ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖາ’’ຕິ ຍສ຺ມິໍ ຍສ຺ມິໍ ສຣີຣງ຺ເຄ. ‘‘ປຸຣາຓ ຘມ຺ມານໍ’’ຕິ ປຸຣາຓານໍ ປາຕຸພ຺ຠູຕານໍ, ວຑ຺ຒິຕານຎ຺ຈ ຘມ຺ມໂກຏ຺ຐາສານໍ ອນ຺ຕຣຘານໍ ວໂຍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ວິປສ຺ສນາ ກມ຺ມໍ ປຕ຺ວາ ຂຓິກວເສນ ເອເກກຘມ຺ມວິຠາຄວເສນ ຈ ອນຸປສ຺ສນາ ກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖີຕິ ອາຫ ‘‘ສມູຫ ສນ຺ຕຕິວເສນ ປນາ’’ຕິ. ເອເກກຘມ຺ມວິຠາຄວເສນ ອນຸປສ຺ສນາປິ ປນ ປກຕິຍາ ສຸປາກເຏສຸ ຈິຕ຺ຕເວທນາທີສຸ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພາເຍວ. ‘‘ອນິຈ຺ຈຕາຍ ປຣມາໂກຏີ’’ຕິ ຕໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ ອນິຈ຺ຈຕາ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຘມ຺ມານໍ ຕຖາ ຕຖາ ຠາຍິຕພ຺ພປ຺ປກາໂຣ ນາມ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ເຘ ‘ອນິຈ຺ຈໂຕ, ທຸກ຺ຂໂຕ, ໂຣຄໂຕ, ຄຓ຺ຑໂຕ, ສລ຺ລໂຕ, ອຆໂຕ, ອາພາຘໂຕ, ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ໂຕ ຠາຍິຕພ຺ພປ຺ປກາໂຣ. ຕສ຺ສ ສມນຸປສ຺ສນາຎາຓໍ ຠຍຎາຓໍ. ເອເຕນ ອປາຍທຸກ຺ຂ ສໍສາຣ ທຸກ຺ຂຠີຣຸເກຫິ ຊເນຫິ ຠາຍິຕພ຺ພນ຺ຕິ ຠຍໍ. ເຕ ວາ ຠາຍນ຺ຕິ ເອຕສ຺ມາຕິ ຠຍໍ. ຠຍສ຺ສ ສມນຸ ປສ຺ສນາຎາຓໍ ຠຍຎາຓນ຺ຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ກິຎ຺ຈິຠຍວຕ຺ຖຸໍ’’ຕິ ສີຫພ຺ຍຄ຺ຆາທິກໍ ຠຍວຕ຺ຖຸໍ. ‘‘ປຏິສ຺ສຣເຓ’’ຕິ ຄຸຫາເລຓາທິເກ ປຏິສ຺ສຣເຓ. ‘‘ເຕສໍ’’ຕິ ຠິຊ຺ຊນສຠາວານໍ ຘມ຺ມານໍ. ‘‘ເຕຫີ’’ຕິ ຠິຊ຺ຊນສຠາເວຫິ. ອຸກ຺ກຓ຺ຐຕາ ນາມ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວິຣຸທ຺ຘຕາ ນິກ຺ຂມາຠິມຸຂຕາ. ‘‘ຈຕ຺ຕາລີສາຍ ອາກາເຣຫີ’’ຕິ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ເຘ ‘ອນິຈ຺ຈໂຕ, ທຸກ຺ຂໂຕ, ໂຣຄໂຕ, ຄຓ຺ຑໂຕ, ສລ຺ລໂຕ, ອຆໂຕ, ອາພາຘໂຕ, ປຣໂຕ, ປໂລກໂຕ, ອີຕິໂຕ,. ອຸປທ຺ທວໂຕ, ຠຍໂຕ, ອຸປສຄ຺ຄໂຕ, ຈລໂຕ, ປຠງ຺ຄຸໂຕ, ອທ຺ຘຸວໂຕ, ອຕາຓໂຕ, ອເລຓໂຕ, ອສ຺ສຣຓໂຕ, ຣິຕ຺ຕໂຕ,. ຕຸຈ຺ຉໂຕ, ສຸຎ຺ຎໂຕ, ອນຕ຺ຕໂຕ, ອາທີນວໂຕ, ວິປຣິຓາມ ຘມ຺ມໂຕ, ອສາຣກໂຕ, ອຆມູລໂຕ, ວຘກໂຕ, ວິຠວໂຕ, ສາສວໂຕ,. ສງ຺ຂຕໂຕ, ມາຣາມິສໂຕ, ຊາຕິຘມ຺ມໂຕ, ຊຣາຘມ຺ມໂຕ, ພ຺ຍາຘິຘມ຺ມໂຕ, ມຣຓຘມ຺ມໂຕ, ໂສກປຣິເທວຘມ຺ມໂຕ, ທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສ ຘມ຺ມໂຕ, ອຸປາຍາສ ຘມ຺ມໂຕ, ສໍກິເລສິກ ຘມ຺ມໂຕ, ປສ຺ສນ຺ໂຕ ສຸຎ຺ຎໂຕ ໂລກໍ ອເວກ຺ຂຕີຕິ ເອວໍ ມຫານິທ຺ເທເສ ໂມຆປຎ຺ຫນິທ຺ເທເສ ອາຄເຕຫິ ຈຕ຺ຕາລີສາຍ ອາກາເຣຫິ. ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ເຘ ອນິຈ຺ຈໂຕ ປສ຺ສນ຺ໂຕຕິອາທິນາ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ‘‘ອນິຈ຺ຈໂຕ’’ຕິ ຈ ອນິຈ຺ຈຠາເວນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສພ຺ເພປິ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ ອນິຈ຺ຈາ ເອວາຕິ ປສ຺ສນ຺ໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ກຖໍ ປນ ອນິຈ຺ຈໂຕ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ສຸຎ຺ຎໂຕ ໂລກໍ ອເວກ຺ຂຕີຕິ. ນິຈ຺ຈຄຸຓ ສຸຎ຺ຎຕາຍ ສຸຎ຺ຎໂຕ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘຠູຕໍ ໂລກໍ ອເວກ຺ຂຕິ. ເສສປເທສຸປິ ເອເສວນໂຍ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອນິຈ຺ຈາ ເອວາ’’ຕິ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂຓໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍທາກທາຈິ ມຣຓ ຘມ຺ມຕ຺ຕາ ອນິຈ຺ຈາ ເອວ. ‘‘ທຸກ຺ຂາ ເອວາ’’ຕິ ອນິຈ຺ຈ ຘມ຺ມຕ຺ຕາເຍວ ທຸກ຺ຂາ ເອວ. ຍທນິຈ຺ຈໍ, ຕໍ ທຸກ຺ຂໍຕິຫິ ວຸຕ຺ຕໍ. ທຸກ຺ຂ ສຈ຺ຈຘມ຺ມຕ຺ຕາ ວາ. ‘‘ໂຣຄາ ເອວາ’’ຕິ ໂຣຄຊາຕິກຕ຺ຕາ ໂຣຄາ ເອວ. ເຍຫິ ເກຈິ ໂລເກ ຈກ຺ຂຸ ໂຣຄາທິກາ ອເນກສຫສ຺ສາ ໂຣຄາ ນາມ ສນ຺ທິສ຺ສນ຺ຕິ. ສພ຺ເພເຕ ອິເມປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ ເອວ. ອິໂຕ ອຎ຺ໂຎໂກຈິ ໂຣໂຄ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ຕສ຺ມາ ເຕ ເອກນ຺ເຕນ ໂຣຄຊາຕິກາ ເອວາຕິ. ອປິ ຈ, ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈ ຘມ຺ມຕ຺ຕາຕີຫິ ທຸກ຺ຂຕາຫິ ຈຕູຫິ ທຸກ຺ຂຏ຺ເຐຫິ ຈ ອຠິຓ຺ຫສມ຺ປຏິປ຺ປີຬນໂຕ ຣຸຊ຺ຊນຏ຺ເຐນ ໂຣຄາ ເອວ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຕີຫິ ທຸກ຺ຂຕາຫີ’’ຕິ ທຸກ຺ຂທຸກ຺ຂຕາ ສງ຺ຂາຣ ທຸກ຺ຂຕາ ວິປຣິຓາມ ທຸກ຺ຂຕາຕິ ອິມາຫິ ຕີຫິທຸກ຺ຂຕາຫິ. ‘‘ຈຕູຫິ ທຸກ຺ຂຏ຺ເຐຫີ’’ຕິ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ປີຬນຏ຺ໂຐ, ສງ຺ຂຕຏ຺ໂຐ, ສນ຺ຕາປຏ຺ໂຐ, ວິປຣິຓາມຏ຺ໂຐ,ຕິ ອິເມຫິ ຈຕູຫິ ທຸກ຺ຂຏ຺ເຐຫິ. ທຸກ຺ຂ ກິຈ຺ເຈຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອສນໂຍ ຄຓ຺ຑາທີສຸ. ຕຕ຺ຖ ຄຓ຺ໂຑນາມ ປີຬກາພາໂຘ. ສລ຺ລໍ ນາມ ວິຊ຺ຌນຏ຺ເຐນ ກິເລສ ສລ຺ລຎ຺ຈ ທຸກ຺ຂສລ຺ລຎ຺ຈ. ອຆນ຺ຕິ ນິຣຕ຺ຖກໍ. ອິເມ ຈ ຂນ຺ຘາ ວິປຕ຺ຕິປຣິໂຍສານຕ຺ຕາ ນິຣຕ຺ຖກາ ເອວ ໂຫນ຺ຕິ. ສພ຺ພາສມ຺ປຕ຺ຕິໂຍ ວິປຕ຺ຕິປຣິໂຍສານາຕິ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອວິສ຺ສາສິກຏ຺ເຐນ ປເຣ ເອວ. ນ ຫິ ເຕ ເອຕໍ ມມ, ເອໂສ ຫມສ຺ມິ, ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາຕິ ເອວໍ ວິສ຺ສາສໍ ອຣຫນ຺ຕິ. ຕຖາ ວິສ຺ສາສໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ນານາທຸກ຺ເຂຫິ ນິຈ຺ຈໍ ວິຫິໍສນໂຕ. ປຏິສນ຺ຘິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍທາກທາຈິ ປລຸຊ຺ຊນຘມ຺ມຕ຺ຕາ ປໂລກຘມ຺ມາ ເອວ. ‘‘ອີຕີ’’ຕິ ອນ຺ຕຣາໂຍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຂນ຺ຘາ ອນ຺ຕຣາຍ ຊາຕິກາ ເອວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕຠາວໍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ທຸຕຕ຺ຕາ ວິພາຘກຕ຺ຕາ ອຸປທ຺ທວາ ເອວ. ຠາຍິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ຠຍາ ເອວ. ອນຕ຺ຕາ ເອວ ສມານາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຠາວໍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ສຊ຺ຊນໂຕ ລຄ຺ຄນໂຕ ທຸມ຺ໂມ ຈຍໂຕ ອຸປສຄ຺ຄາ ເອວ. ນິຈ຺ຈກາລໍ ໂລກຘມ຺ເມຫິ ຈລນຕ຺ຕາ ວິປ຺ຜນ຺ທນຕ຺ຕາ ຈລາເອວ. ນານປ຺ປກາເຣນ ຠຎ຺ຊນຘມ຺ມຕ຺ຕາ ປຠງ຺ຄຸໂນ ເອວ. ຂຓມຕ຺ຕມ຺ປິ ອຖິຣຕ຺ຕາ ອທ຺ຘຸວາ ເອວ. ຊຣາມຣຓາທິໂຕ ອປາຍວິນິປຕນາທິໂຕ ຠຍໂຕ ຕາຍຕິ ຣກ຺ຂຕີຕິ ຕາຓໍ. ເຕ ຈ ຂນ຺ຘາ ກສ຺ສຈິຕາຓາ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສຎ຺ຈ ກິຎ຺ຈິຕາຓໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ຕສ຺ມາ ອຕາຓາ ເອວ. ຠຍໂຕ ຠີຣຸກາ ຊນາ ລີຍນ຺ຕິ ນິລີຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ເລຓໍ. ເຕ ຈ ກສ຺ສຈິເລຓາ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສຎ຺ຈ ກິຎ຺ຈິເລຓໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ຕສ຺ມາ ອເລຓາ ເອວ. ຠຍໍ ສຣຕິຫິໍສຕີຕິ ສຣຓໍ. ເຕ ຈ ກສ຺ສຈິສຣຓໍ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສຎ຺ຈ ກິຎ຺ຈິສຣຓໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ຕສ຺ມາ ອສ຺ສຣຓາ ເອວ. ນິຈ຺ຈຕາທີຫິ ສພ຺ເພຫິ ໂສຠຓຄຸເຓຫິ ສພ຺ພໂສ ຣຫິຕຕ຺ຕາ ຕຸຈ຺ຉຕ຺ຕາ ສຸຎ຺ຎຕ຺ຕາຣິຕ຺ຕາ ເອວ. ຕຸຈ຺ຉາ ເອວ. ສຸຎ຺ຎາ ເອວ. ອຕ຺ຕາ ວຸຈ຺ຈຕິ ຍສ຺ສກສ຺ສຈິ ໂກຈິ ສາຣຠູໂຕ ປຏິສ຺ສຣໂຓ. ເຕ ສຍຎ຺ຈ ກສ຺ສຈິ ອຕ຺ຕານ ໂຫນ຺ຕິ. ອຕ຺ຕໂນ ຈ ໂກຈິ ອຕ຺ຕານາມ ນຕ຺ຖິ. ຕສ຺ມາ ອນຕ຺ຕາ ເອວ. ອນິຈ຺ຈຕາທີຫິ ອາທີນເວຫິ ໂທເສຫິ ສມ຺ປຸຓ຺ຓຕ຺ຕາ ອາທີນວາ ເອວ. ວິປຣິຓາມ ສຠາວຕ຺ຕາ ວິປຣິຓາມາ ເອວ. ສາຣຠູຕສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ອຘິຏ຺ຐານສ຺ສ ອຠາວາ ອສາຣາເອວ. ອຆສ຺ສ ສພ຺ພນິຣຕ຺ຖກສ຺ສ ປຕິຏ຺ຐານຕ຺ຕາ ອຆມູລາ ເອວ. ເຕ ສຍໍ ມຣຓ ຘມ຺ມສມງ຺ຄີໂນ ຫຸຕ຺ວາ ເຕນ ມຣຓສຕ຺ເຖນ ມຣຓາວຸເຘນ ສໍສາເຣ ສຕ຺ຕານໍ ນິຈ຺ຈໍ ມາຣກຕ຺ຕາ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍຸປຈ຺ເຉທກຕ຺ຕາ ວຘກາ ເອວ. ນິຈ຺ຈສຸຂຫິຕ ວຸຑ຺ຒິວິຄຕຕ຺ຕາ ວິຠວາ ເອວ. ອາສເວຫິ ປຣິຄ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ສາສວາ ເອວ. ນິຈ຺ຈກາລໍ ປຈ຺ຈຍາຍຕ຺ຕວຸຕ຺ຕິກຕ຺ຕາ ສງ຺ຂຕາ ເອວ. ກິເລສມາຣມຈ຺ຈຸມາຣານໍ ອາມິສາຫາຣຕ຺ຕາ ມາຣາມິສາ ເອວ. ອນິຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ເສວ ສໂຕ ຈກ຺ຂຸໂຣຄາທິຠາເວນ ອປາຍຠວາທິຠາເວນ ຊາຕສຠາວຕ຺ຕາ ຊາຕິຘມ຺ມາ ເອວ. ອນິຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ເສວ ສໂຕ ຫາຍນມຣຓສຠາວຕ຺ຕາ ຊຣາມຣຓ ຘມ຺ມາ ເອວ. ໂສກາທີນໍ ວຕ຺ຖຸຠາເວນ ຘາຣຓຕ຺ຕາ ໂສກາທິ ຘມ຺ມາ ເອວ. ຕຓ຺ຫາ ສໍກິເລສ ທິຏ຺ຐິສໍກິເລສ ທຸຈ຺ຈຣິຕ ສໍກິເລເສຫິ ນິຍຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ສໍກິເລສິກ ຘມ຺ມາ ເອວາຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຈຕ຺ຕາລີສາຍ ອາກາເຣຫີ’’ຕິ. ‘‘ປຏິສງ຺ຂານວເສນາ’’ຕິ ປຣິວີມໍສນວເສນ.‘‘ນິກນ຺ຕິຍາ’’ຕິ ນິກນ຺ຕິຕຓ຺ຫາຍ. ‘‘ປຣິຍາທິນ຺ນາຍາ’’ຕິ ສຸກ຺ຂຠາວປຕ຺ຕາຍ. ‘‘ຠຍຎ຺ຈາ’’ຕິ ຠຍຎາຓວເສນ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂອຕ຺ຕປ຺ປຠຍຎ຺ຈ.

ໂລເກ ອຕ຺ຕຊີວາ ນາມ ສຕ຺ຕານໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕ ຘມ຺ເມສຸ ສາຣຘມ຺ມາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕສຸ ວິຄເຕສຸ ເສສຘມ຺ມາ ນິສ຺ສຕ຺ຕ ນິຊ຺ຊີວຠາວໍ ປຕ຺ວາ ເຜຄ຺ຄຸຠູຕາ ກຈວຣຠູຕາຕິ ໂລກສ຺ສ ອຠິມາໂນ. ເຕ ຈ ອຕ຺ຕຊີວາ ນາມ ສພ຺ພໂສ ນຕ຺ຖີຕິ ທິຏ຺ເຐ ຂນ຺ເຘສຸ ກຈວຣຠາວທສ຺ສນໍ ອຕ຺ຕຊີວ ສຸຎ຺ຎຕາ ທສ຺ສນໍ ນາມ. ‘‘ວິມຸຈ຺ຈມາໂນ’’ຕິ ເອເຕນ ວິມຸຈ຺ຈຕີຕິ ວິໂມກ຺ໂຂຕິ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ. ວິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ເອເຕນາຕິ ວິໂມກ຺ໂຂຕິປິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ‘‘ນິມິຕ຺ຕານີ’’ຕິ ວິປລ຺ລາສຘມ຺ເມຫິ ນິມ຺ມິຕານິ ນິຈ຺ຈນິມິຕ຺ຕ ສຸຂນິມິຕ຺ຕ ອຕ຺ຕນິມິຕ຺ຕ ຊີວນິມິຕ຺ຕານິ. ສຕ຺ຕ ປຸຄ຺ຄລ ອິຕ຺ຖິ ປຸຣິສ ຫຕ຺ຖ ປາທ ສີສ ຄີວາທີນິ ນິມິຕ຺ຕານິ ຈ. ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຂາຣານໍ ຂຓິກ ຘມ຺ມຕ຺ຕາ ອນິຈ຺ຈານໍເຍວ ສຕໍ ສນ຺ຕຕິ ຆເນນ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນຕ຺ຕາ ຫິຍ຺ໂຍປິ ໂສ ເອວ, ອຊ຺ຊປິ ໂສ ເອວາຕິອາທິນາ ນິຈ຺ຈາກາເຣນ ອຸປຏ຺ຐານໍ ນິຈ຺ຈນິມິຕ຺ຕໍ ນາມ. ກິເລສມເລຫິ ປຣິຄ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ອສຸຠານໍເຍວ ສຕໍ ອວິຊ຺ຊາຍ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນຕ຺ຕາ ອິທໍ ອິຏ຺ຐໍ, ກນ຺ຕໍ, ມນາປໍ, ປິຍຣູປ, ນ຺ຕິອາທິນາ ສຸຠາກາເຣນ ອຸປຏ຺ຐານໍ ສຸຠນິມິຕ຺ຕໍ ນາມ. ຠຍຏ຺ເຐນ ອເຂມຏ຺ເຐນ ທຸກ຺ຂານໍປິ ສຕໍ ຕາເຍວ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນຕ຺ຕາ ອິທໍ ສຸຂໍ, ນິພ຺ຠຍໍ, ເຂມໍ, ສາຕຣູປ, ນ຺ຕິອາທິນາ ສຸຂາກາເຣນ ອຸປຏ຺ຐານໍ ສຸຂນິມິຕ຺ຕໍ ນາມ. ປຈ຺ຈຍາ ຍຕ຺ຕວຸຕ຺ຕິກຕ຺ຕາ ປຈ຺ຈເຍນ ວິນາ ເກວລໍ ອຕ຺ຕໂນ ວສາຍຕ຺ຕວຸຕ຺ຕິຕາ ຠາວໂຕ ອນຕ຺ຕານໍເຍວ ສຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ອິຈ຺ຉາວເສນ ກໂຣຕິ, ກເຖຕິ, ຈິນ຺ເຕຕິ, ຄນ຺ຕຸໍ ອິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຄຈ຺ຉຕິ, ຐາຕຸໍ ອິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຕິຏ຺ຐຕີ, ຕິອາທິນາ ວສວຕ຺ຕນາກາເຣນ ອຸປຏ຺ຐານໍ ອຕ຺ຕນິມິຕ຺ຕໍ ນາມ. ຕຖາ ສຕ຺ໂຕນາມ ສຕ຺ຕາຫໍປິ ຊີວຕິ, ມາສໍປິ ຊີວຕິ, ສໍວຈ຺ຉຣໍປິ ຊີວຕີຕິອາທິນາ ຊີວາກາເຣນ ອຸປຏ຺ຐານໍ ຊີວນິມິຕ຺ຕໍ ນາມ. ນນຸ ເຈຕ຺ຖ ອຕ຺ຕໂນ ອິຈ຺ຉາວເສນ ກໂຣຕີຕິອາທີສຸ ອິຈ຺ຉານາມ ຕຓ຺ຫາວາຉນ຺ໂທ ວາ. ຕທຸຠຍມ຺ປິ ຈິຕ຺ຕສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ. ກຣຓຎ຺ຈ ນາມ ກາຍິກກ຺ຣິຍາຠູຕານໍ ຈິຕ຺ຕຊຣູປກລາປານໍ ປວຕ຺ຕິວິເສໂສ. ເອວຎ຺ຈສຕິ ເຕສໍ ຈິຕ຺ຕວເສນ ປວຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອຕ຺ຕໂນ ອິຈ຺ຉາວເສນ ກໂຣຕີຕິ ອິທໍ ອຠິຘມ຺ມວິຣຸທ຺ຘໍ ນ ໂຫຕີຕິ. ນ ນ ໂຫຕິ. ອຕ຺ຕໂນຕິ ຈ ກໂຣຕີຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ນ ຫິ ອຕ຺ຕານາມ ອຕ຺ຖິ, ໂຍ ອຕ຺ຕໂນຕິ ວຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ. ນ ຈ ກຕ຺ຕານາມ ອຕ຺ຖິ, ໂຍ ກໂຣຕີຕິ ວຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ. ອິຘ ປນ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ປວຕ຺ຕໍ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກເມວ ອຕ຺ຕາຕິ ຈ ກຕ຺ຕາຕິ ຈ ຄເຫຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນຕິ ຈ ກໂຣຕີຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ອວສ຺ສໂຍ ໂຫຕີ’’ຕິ ປຕິຏ຺ຐາ ໂຫຕິ. ‘‘ວິຘມິຕ຺ວາ’’ຕິ ຎາເຓນ ອນ຺ຕຣຘາເປຕ຺ວາ. ສຠາວໂຕ ວິຊ຺ຊມານານິ ນ ໂຫນ຺ຕີຕິ ທສ຺ສນຎາເຓນ ວິນິຈ຺ຉຍໍ ປາເປຕ຺ວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຠາວທສ຺ສນໍ ນາມ ໂສກທຸກ຺ຂາທີນໍ ອຠາວທສ຺ສນໍ.

‘‘ຕໍ ຕໍ ຆນວິນິພ຺ຠຸຊ຺ຊນວເສນາ’’ຕິ ສມູຫສນ຺ຕຕິ ຆນາທີນໍ ຠິນ຺ທນ ຉິນ຺ທນວເສນ. ຕຕ຺ຖ ສມູຫຆນຠິນ຺ທນໍ ອາທິໂຕ ຘມ຺ມວວຕ຺ຖານຎາຓກິຈ຺ຈໍ. ຕທາ ອຕ຺ຕທິຏ຺ຐິ ວິກ຺ຂມ຺ຠິຕາ ໂຫຕິ. ຊີວທິຏ຺ຐິ ຈ ນາມ ສຸຂຸມຕຣາ ອຕ຺ຕທິຏ຺ຐິ ເອວ ວຸຈ຺ຈຕິ. ມຄ຺ຄກ຺ຂຓໍ ປຕ຺ວາ ເອວ ຕທຸຠຍໍປິ ສພ຺ພໂສ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ທຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ‘‘ປຓິຫິຕຄຸຓສ຺ສາ’’ຕິ ປຕ຺ຖິຕຄຸຓສ຺ສ.

‘‘ປາຕິໂມກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ປຕີ’’ຕິ ເຊຏ຺ຐໂກ ວຸຈ຺ຈຕິ. ‘‘ມຸຂໍ’’ຕິ ມູລກາຣຓໍ. ປຕິ ຈ ໂສ ມຸຂຎ຺ຈາຕິ ປຕິມຸຂໍ. ປຕິມຸຂເມວ ປາຕິໂມກ຺ຂນ຺ຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຕໍ ຫີ’’ຕິອາທິມາຫ. ສພ຺ພໂລກິຍສີລານິ ນາມ ຈຕຸປາຣິສຸທ຺ຘິສີລານິ. ເຕສໍ ມຊ຺ເຌ. ‘‘ເຊຏ຺ຐກຕ຺ຕາ’’ຕິ ເຊຏ຺ຐກສີລຕ຺ຕາ. ‘‘ຕເມວາ’’ຕິ ວິນຍປຎ຺ຎຕ຺ຕິສີລເມວ +. ‘‘ເຍສໍ ຘມ຺ມານໍ’’ຕິ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈ ມຸຏ຺ຐສ຺ສຈ຺ຈາທິ ຘມ຺ມານໍ. ‘‘ວິປ຺ຜນ຺ທິຕານິ ນາມາ’’ຕິ ວິປ຺ປກິຓ຺ຓານິ ນາມາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເຕນາຫ ‘‘ໂລລານິ ນາມາ’’ຕິ. ‘‘ຕທນຸພນ຺ຘາ’’ຕິ ຕານິວິປ຺ຜນ຺ທິຕານິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ອນຸຄຕາ. ‘‘ພຸທ຺ຘປ຺ປຏິກຸຏ຺ເຐຫີ’’ຕິ ພຸທ຺ເຘນຠຄວຕາ ປຏິກ຺ໂກສິເຕຫິ ນີວາຣິເຕຫິ. ‘‘ມິຈ຺ຉາປໂຍເຄຫີ’’ຕິ ອຏ຺ຐກຸລທູສນກມ຺ເມຫິ ເຈວ ເອກວີສຕິອເນສນກມ຺ເມຫິ ຈ. ‘‘ຕິວິຘກຸຫນວຕ຺ຖູຫີ’’ຕິ ປຈ຺ຈຍປ຺ປຏິເສວນຎ຺ຈ, ສາມນ຺ຕຊປ຺ປນຎ຺ຈ, ອິຣິຍາ ປຖ ສນ຺ນິສ຺ສິຕຎ຺ຈາຕິ ອິເມຫິ ຕິວິເຘຫິ ກຸຫນວຕ຺ຖູຫິ. ຕິວິເຘຫິ ອຈ຺ຉຣິຍ ກມ຺ມວິຘາເນຫີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ປຣິສຸຊ຺ຌຕີຕິ ປຣິສຸທ຺ຘິ. ປຣິສຸທ຺ຘິ ເອວ ປາຣິສຸທ຺ຘິ. ‘‘ສມ຺ໂມຫສ຺ສາ’’ຕິ ຘາຕຸມນສິກາຣາທີສຸ ສມ຺ມຸຍ຺ຫນສ຺ສ. ‘‘ເຄຘສ຺ສາ’’ຕິ ສມ຺ໂມຫຕ຺ຕາເຍວ ປຈ຺ຈເຍສຸ ຠຕ຺ຕນິກ຺ຂິຕ຺ຕກາ ກສ຺ສວິຍ ເຄຘສ຺ສ, ອຠິກງ຺ຂສ຺ສ. ‘‘ມທສ຺ສາ’’ຕິ ລາຠສກ຺ກາຣາ ທິມູລກສ຺ສ ມານມທສ຺ສ. ‘‘ປມາທສ຺ສາ’’ຕິ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ ປມາທສ຺ສ ມຸຏ຺ຐສ຺ສຈ຺ຈສ຺ສ. ຕໍ ຕໍ ປໂຍຊນ ມຣິຍາໂທ ນາມ ຈີວຣປຈ຺ຈເຍ ຕາວ ສີຕປ຺ປຏິຆາຕາທິໂກ ປໂຍຊນມຣິຍາໂທ. ‘‘ມຣິຍາໂທ’’ຕິ ຈ ຍາວເທວາຕິ ປເທນ ທສ຺ສິໂຕ ສີຕປ຺ປຏິຆາຕາທິໂກ ຈີວຣປ຺ປໂຍຊນ ປຣິຈ຺ເຉໂທ. ໂສ ຈ ຈີວຣປຈ຺ຈເຍ ສມ຺ໂມຫາທິເກ ສາວຊ຺ຊປກ຺ເຂ ອປຕນຕ຺ຖາຍ ຐປິໂຕ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສມ຺ໂມຫສ຺ສ ເຄຘສ຺ສ ມທສ຺ສ ປມາທສ຺ສ ປຫານຕ຺ຖໍ’’ຕິ. ເອສນໂຍ ປິຓ຺ຑປາຕປຈ຺ຈຍາທີສຸປິ. ເອເຕນ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນາປາເຐສຸ ອຍມຕ຺ໂຖ ທສ຺ສິໂຕ. ອິຘ ຠິກ຺ຂຸ ຈີວຣໍ ປຏິເສວຕິ ຍາວເທວ ສີຕສ຺ສ ປຏິຆາຕາຍ ອຸຓ຺ຫສ຺ສ ປຏິຆາຕາຍາຕິອາທີສຸ ຍາວເທວ ສີຕສ຺ສ ປຏິຆາຕາຍ ປຏິເສວຕິ. ນ ຕໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ ສມ຺ໂມຫຕ຺ຖາຍ ເຄຘຕ຺ຖາຍ ມທຕ຺ຖາຍ ປມາທຕ຺ຖາຍ ປຏິເສວຕີຕິອາທິ. ເອວຎ຺ຈສຕິ, ຍໍ ຈີວຣໍ ປຏິເສວນ຺ຕສ຺ສ ສມ຺ໂມຫເຄຘມທປ຺ປມາທາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຕໍ ນ ເສວິຕພ຺ພໍ. ອິຕຣໍ ເສວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ສິຕໍ ໂຫຕີຕິ.

‘‘ປຈ຺ຈຕ຺ຕສຠາໂວ’’ຕິ ປຈ຺ເຈກສຠາໂວ. ‘‘ກາຣິຍສງ຺ຂາຕໍ’’ຕິ ກາຕພ຺ພໍ ອຠິນິປ຺ຜາເທຕພ຺ພນ຺ຕິ ກາຣິຍໍ. ອາສນ຺ນປ຺ຜລໍ. ເຕນາຫ ‘‘ອຄ຺ຄິສ຺ສຘູໂມວິຍາ’’ຕິ. ອາສນ຺ນກາຣຓໍ ປທຏ຺ຐານໍ ນາມ ອຄ຺ຄິກາຣໂກ ວິຍ. ປຊ຺ຊຕິ ຄຈ຺ຉຕິ ປວຕ຺ຕຕິ ຜລໍ ເອເຕນາຕິ ປທໍ. ຕິຏ຺ຐຕິ ຜລໍ ເອຕ຺ຖາຕິ ຐານໍ. ອຸຠຍໍປິ ກາຣຓ ປຣິຍາໂຍ ເອວ. ເຕນ ອຕິສ຺ສຍຕ຺ໂຖປິ ສິຊ຺ຌຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອາສນ຺ນກາຣຓໍ’’ຕິ. ‘‘ສທ຺ຘິໍ ສຎ຺ຎາ ຈິຕ຺ຕ ວິປລ຺ລາເສຫີ’’ຕິ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕຫີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ທິຏ຺ຐິວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ປນ ສຎ຺ຎາ ຈິຕ຺ຕ ວິປລ຺ລາສາ ວິກ຺ຂມ຺ຠິຕຸໍ ສກ຺ໂກຕີຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ. ‘‘ສາສນ ຘມ຺ເມ’’ຕິ ອນຕ຺ຕລກ຺ຂຓ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕາທິເກ ສຸຎ຺ຎຕ ຘມ຺ມປ຺ປຏິສໍຍຸຕ຺ເຕ ເທສນາຘມ຺ເມ. ‘‘ທິຏ຺ຐິວິປລ຺ລາໂສ ວິກ຺ຂມ຺ຠິໂຕ’’ຕິ ຕາທິສໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຸຕ຺ວາ ເທສເກ ສຕ຺ຖຣິ ຈ ເທສິເຕ ຘມ຺ເມ ຈ ສທ຺ຘໍ ປຏິລຠິຕ຺ວາ ສຈ຺ຈເມວ ຠຄວາ ອາຫ, ອຫໍ ປນ ເອຕໍ ມມ, ເອໂສຫມສ຺ມິ, ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາ,ຕິ ຄຓ຺ຫາມິ, ມິຈ຺ຉາວຕາຍໍ ມມຄາໂຫຕິ ເອວໍ ວິກ຺ຂມ຺ຠິໂຕ ໂຫຕິ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາຕິ ວທນ຺ໂຕປິ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຈິຕ຺ເຕນ ນ ວທຕິ. ທິຏ຺ຐິວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕຈິຕ຺ເຕນ ເອວ ວທຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອິທມ຺ປນ ທຬ຺ຫຄ຺ຄາຫ ວິກ຺ຂມ຺ຠນມຕ຺ຕໍ ເອວ. ນ ອຕ຺ຕທສ຺ສນ ວິກ຺ຂມ຺ຠນໍ. ຕໍ ປນ ຘມ຺ມວວຕ຺ຖານຎ຺ຎາເຓ ສິທ຺ເຘ ເອວ ສິຊ຺ຌຕີຕິປິ ວທນ຺ຕິ. ຈຕຸນ຺ນໍ ອາຫາຣານໍ ວເສນ ຈຕຸຘາ ນາມຣູປໍ ປຣິຄ຺ຄເຫຕພ຺ພເມວ. ກສ຺ມາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາຫາເຣ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ເຕສ຺ເວວ ລກ຺ຂຓຕ຺ຕຍໍ ສມນຸປສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ ອນ຺ເຕ ໂລກຸຕ຺ຕຣຎ຺ຎາຓທສ຺ສນປ຺ປຏິລາຠກິຈ຺ຈສ຺ສ ສິທ຺ຘຕ຺ຕາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ປຎ຺ຈຘາຕິອາທີສຸ ເອສນໂຍ. ອາທິກມ຺ມິການໍ ອວິສໂຍ, ວິສຸໍ ວິສຸໍ ລກ຺ຂຓ ຣສາທີຫິ ປຣິຄ຺ຄເຫຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຕ຺ຕາ. ປຣິຄ຺ຄຫເຓ ສກ຺ໂກນ຺ຕສ຺ສປິ ວິປສ຺ສນາ ກມ຺ເມ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ປສ຺ສິຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຕ຺ຕາ ຈ. ຕຖາຫິ ວກ຺ຂຕິ ‘‘ກລາປວເສນ ສໍຂິປິຕ຺ວາ’’ຕິ. ‘‘ອຎ຺ຎສ຺ສ ກສ຺ສຈີ’’ຕິ ອຕ຺ຕຊີວາທິກສ຺ສ. ໂສ ກໂຣຕິ ກຸສລາກຸສລໍ ກມ຺ມໍ. ໂສ ປຏິສໍເວເທຕິ ຠວນ຺ຕຣໍ ປຕ຺ວາ ຕພ຺ພິປາກໍ. ສໍສຣຕິ ຠວໂຕ ຠວໍ. ສນ຺ຘາວຕິ ກມ຺ມເວເຄນ ຂິຕ຺ໂຕ. ສຸທ຺ເຘ ນາເມ ເອວ ວາ ຣູເປ ເອວ ວາ ອີຫາພ຺ຍາປາຣານໍ ອຠາວທສ຺ສນໂຕຕິ ໂຍຊນາ. ປຸຄ຺ຄລສຕ຺ຕານໍ ກ຺ຣິຍາໂຍຕິ ສຎ຺ຎິຕາຕິ ວິຄ຺ຄໂຫ. ‘‘ອຕ຺ຕາຕິ ປວຕ຺ຕາ ທິຏ຺ຐີ’’ຕິ ກາຣກ ທິຏ຺ຐິ. ‘‘ຕທຕ຺ຖາ ຠິນິເວສວເສນາ’’ຕິ ສຕ຺ໂຕ, ປຸຄ຺ຄໂລ, ຕິອາທິ ໂວຫາຣສ຺ສ ສພ຺ຠາວໂຕ ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖຠູໂຕ ສຕ຺ຕປຸຄ຺ຄລາທິໂກປິ ສຠາວໂຕ ອຕ຺ຖິເຍວ. ໂນ ນຕ຺ຖີຕິ ເອວໍ ທຬ຺ຫໍ ຫທເຍ ສນ຺ນິຘານກຣຓ ວເສນ. ‘‘ອຕິຘາວນຎ຺ຈາ’’ຕິ ໂວຫາຣ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິມຕ຺ເຕ ອຏ຺ຐຕ຺ວາ ຕໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ເຘ ສຕ຺ຕາທິຠາເວນ ຄຫຓຎ຺ຈາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

‘‘ກມ຺ມຈິຕ຺ໂຕຕຸກາຫາຣວເສນາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ກກາໂຣ ສນ຺ຘິ ວເສນ ອາຄໂມ. ກມ຺ມວເສນ ຈິຕ຺ຕວເສນ ອຸຕຸວເສນ ອາຫາຣວເສນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອນຸຣູປານໍ ປຈ຺ຈຍານໍ ສາມຄ຺ຄີຕິ ວິຄ຺ຄໂຫ. ‘‘ອຎ຺ຎຖາ ປວຕ຺ຕິຍາ’’ຕິ ອຎ຺ເຎນ ປກາເຣນ ປວຕ຺ຕນສ຺ສ. ‘‘ເຫຕຸສມ຺ຠາຣປຈ຺ຈເຍຫີ’’ຕິ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍ ສມ຺ຠາຣປຈ຺ຈເຍຫິ. ຊນກ ປຈ຺ຈຍາ ເຫຕຸປຈ຺ຈຍາ ນາມ. ປຣິວາຣປຈ຺ຈຍາ ສມ຺ຠາຣປຈ຺ຈຍາ ນາມ. ‘‘ກມ຺ມປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ’’ຕິ ກມ຺ມປ຺ປວຕ຺ຕິໂຕ. ‘‘ວິປາກປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ’’ຕິ ວິປາກປ຺ປວຕ຺ຕິໂຕ. ເອກສ຺ສ ສຕ຺ຕສ຺ສ ອນມຕຄ຺ເຄ ສໍສາເຣ ສໍສຣນ຺ຕສ຺ສ ຣູປກາໂຍປິ ອຕ຺ຖິ ນາມກາໂຍປິ ອຕ຺ຖິ. ຕໂຕ ອຎ຺ໂຎ ໂກຈິສຠາໂວ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ທ຺ເວ ຈ ກາຍາ ປຎ຺ຈໂວກາເຣ ສໍສຣນ຺ຕສ຺ສ ເອກໂຕ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ອສຎ຺ຎສຕ຺ເຕ ສໍສຣນ຺ຕສ຺ສ ຣູປກາໂຍ ເອວ ປວຕ຺ຕຕິ. ໂສ ເອວ ຕຕ຺ຖ ເອໂກສຕ຺ໂຕຕິ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ອຣູເປ ສໍສຣນ຺ຕສ຺ສ ນາມ ກາໂຍ ເອວ ປວຕ຺ຕຕິ. ໂສ ເອວ ຕຕ຺ຖ ເອໂກ ສຕ຺ໂຕຕິ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ‘‘ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ຈ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິມຕ຺ຕໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເຕສຸ ຈ ກາເຍສຸ ຣູປກາເຍ ຈຸຕິ ປຏິສນ຺ຘີນໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອນນ຺ຕຣ ປຈ຺ຈຍຕາ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ເອກເມກສ຺ມິໍ ຠເວ ເອກເມໂກ ຫຸຕ຺ວາ ຈຸຕິກາເລ ຠິຊ຺ຊຕິ. ຣູປສນ຺ຕຕິ ຉິຊ຺ຊຕິ. ປຏິສນ຺ຘິຣູເປນ ສຫ ປຈ຺ຈຍ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຕາ ປພນ຺ໂຘ ນປ຺ປວຕ຺ຕຕິ. ນາມ ກາເຍ ປນ ຈຸຕິ ປຏິສນ຺ຘີນໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍຕາ ອຕ຺ຖິ. ຈຸຕິກາເລປິ ນາມສນ຺ຕຕິ ນ ຉິຊ຺ຊຕິ. ປຏິສນ຺ຘິ ນາເມນ ສຫ ປຈ຺ຈຍ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຕາ ປພນ຺ໂຘ ປວຕ຺ຕຕິເຍວ. ຕຕ຺ຖ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທ ກຸສໂລ ຠິກ຺ຂຸ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທຎ຺ຎາເຓ ຐຕ຺ວາ ເອກສ຺ມິໍຠເວ ເອກສ຺ສ ສຕ຺ຕສ຺ສ ປວຕ຺ຕິໍ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕໍ ນາມ ນ ປສ຺ສຕິ. ປຸຄ຺ຄລໍ ນາມ ນ ປສ຺ສຕິ. ອຫນ຺ຕິປິ ນ ປສ຺ສຕິ. ປໂຣຕິປິ ນ ປສ຺ສຕິ. ອຫໍ ອຕີເຕສຸ ຠເວສຸ ອໂຫສິນ຺ຕິປິ ນ ປສ຺ສຕິ. ອິມສ຺ມິໍຠເວ ອສ຺ມີຕິປິ ນ ປສ຺ສຕິ. ອນາຄເຕສຸ ຠວິສ຺ສາມີຕິປິ ນ ປສ຺ສຕິ. ອຖ ໂຂ ອວິຊ຺ຊາ ປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ສງ຺ຂາຣ ປຈ຺ຈຍາ ຠວນ຺ຕເຣ ວິຎ຺ຎາຓໍ ປວຕ຺ຕຕີຕິອາທິນາ ນເຍນ ນາມຣູປ ຘມ຺ມານໍ ເຫຕຸຜລ ປຣມ຺ປຣາວເສນ ອວິຈ຺ເຉທປ຺ປວຕ຺ຕິເມວ ປສ຺ສຕິ. ເອກສ຺ມິໍຠເວ ປວຕ຺ຕິໍ ປສ຺ສນ຺ເຕ ສຕິ, ອນມຕຄ຺ເຄສໍສາເຣ ອນນ຺ເຕສຸ ຠເວສຸ ຕສ຺ສ ສຕ຺ຕສ຺ສ ປວຕ຺ຕິ ທິຏ຺ຐາ ເອວ ໂຫຕິ ຕຕ຺ຖປິ ເອວເມວ, ຕຕ຺ຖປິ ເອວເມວາຕິ. ຕທາ ຕສ຺ສ ໂສຬສວິຘາ ກງ຺ຂາ ປຫີຍຕີຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ‘‘ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອນມຕຄ຺ເຄ ສໍສາເຣ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ກຕມາ ໂສຬສວິຘາ ກງ຺ຂາຕິ. ອໂຫສິໍ ນຸ ໂຂ ອຫໍ ອຕີຕມທ຺ຘານໍ. ນ ນຸ ໂຂ ອໂຫສິໍ. ກິໍ ນຸ ໂຂ ອໂຫສິໍ. ກຖໍ ນຸ ໂຂ ອໂຫສິໍ. ກິໍ ຫຸຕ຺ວາ ກິໍ ອໂຫສິໍ ນຸ ໂຂ ອຫໍ ອຕີຕມທ຺ຘານນ຺ຕິ ເອວໍ ປຸພ຺ພນ຺ເຕ ປຎ຺ຈວິຘາ ກງ຺ຂາວຸຕ຺ຕາ. ຠວິສ຺ສາມິ ນຸ ໂຂ ອຫໍ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ. ນ ນຸ ໂຂ ຠວິສ຺ສາມິ. ກິໍ ນຸ ໂຂ ຠວິສ຺ສາມິ. ກຖໍ ນຸ ໂຂ ຠວິສ຺ສາມິ. ກິໍ ຫຸຕ຺ວາ ກິໍ ຠວິສ຺ສາມິ ນຸ ໂຂ ອຫໍ ອນາຄຕມທ຺ຘານນ຺ຕິ ເອວໍ ອປຣນ຺ເຕ ປຎ຺ຈວິຘາ ກງ຺ຂາ ວຸຕ຺ຕາ. ອຫໍ ນຸ ໂຂ ສ຺ມິ. ໂນ ນຸ ໂຂ ສ຺ມິ. ກິນ຺ນຸ ໂຂ ສ຺ມິ. ກຖໍ ນຸ ໂຂ ສ຺ມິ. ອຫໍ ນຸ ໂຂ ສຕ຺ໂຕ ກຸໂຕ ອາຄໂຕ. ໂສ ກຸຫິໍ ຄາມີ ຠວິສ຺ສາມີຕິ ເອວໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ຉພ຺ພິຘາ ກງ຺ຂາ ວຸຕ຺ຕາ. ອິມາ ໂສຬສວິຘາ ກງ຺ຂາຕິ. ຕຕ຺ຖ ອໂຫສິໍ ນຸ ໂຂ, ນ ນຸ ໂຂ ອໂຫສິນ຺ຕິ ອິມິນາ ປທທ຺ວເຍນ ອຕີຕກາເລ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖິ ນຕ຺ຖິຠາເວ ກງ຺ຂຕິ. ສເຈ ອຕ຺ຖິ, ກິໍ ນຸ ໂຂ ອໂຫສິນ຺ຕິ ກງ຺ຂຕິ. ເກນຈິ ເຫຕຸນາ ປຈ຺ຈເຍນ ວາ ອໂຫສິໍ. ເກນຈິ ອິທ຺ຘິມນ຺ເຕນ ວາ ນິມ຺ມິໂຕ ອໂຫສິໍ. ອເຫຕຸ ອປຈ຺ຈຍາ ວາ ອນິມ຺ມິໂຕ ວາ ສຍໍຊາໂຕ ອໂຫສິນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍທິ ເຕສຸປກາເຣສຸ ອຎ຺ຎຕເຣນ ອໂຫສິໍ. ກຖໍ ນຸ ໂຂ ອໂຫສິໍ. ອປາທໂກວາ ອໂຫສິໍ. ທ຺ວິປາທໂກ ວາ. ຈຕຸປ຺ປາທໂກວາ. ພຫຸປ຺ປາທໂກວາ. ຣູປີວາ. ອຣູປີວາ. ສຎ຺ຎີວາ. ອສຎ຺ຎີວາ ອິຈ຺ຈາທິ. ອຖ ເຕສຸ ອປາທກາທີສຸ ອຎ຺ຎຕໂຣ ອຫໍ ອໂຫສິໍ. ກິໍ ຫຸຕ຺ວາ ກິໍ ອໂຫສິໍ. ປຖມຠເວ ກິໍ ຫຸຕ຺ວາ ທຸຕີຍ ຠວາທີສຸ ກິໍ ອໂຫສິນ຺ຕິ ອິທໍ ຠວປຣມ຺ປຣາວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອສນໂຍ ອປຣນ຺ເຕປິ. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ‘‘ອຫໍ ນຸ ໂຂ ສ຺ມິ, ໂນ ນຸ ໂຂ ສ຺ມີ’’ຕິ ຍຖາ ຂຸທ຺ທກວຕ຺ຖຸ ວິຠງ຺ເຄ ອຏ຺ຐສຕຕຓ຺ຫາວິຈຣິເຕສຸ. ສຕສ຺ມີຕິ ໂຫຕິ. ສີຕສ຺ມີຕິ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ສຕສ຺ມີ’’ຕິ ອຫໍ ສສ຺ສໂຕ ວາ ຠວາມິ. ‘‘ສີຕສ຺ມີ’’ຕິ ອຫໍ ອຸຈ຺ຉິນ຺ໂນວາ ຠວາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍຖາ ຈ. ອຕ຺ຖີຕິ ໂຂ ເອໂກ ອນ຺ໂຕ. ນຕ຺ຖີຕິ ໂຂ ທຸຕີໂຍ ອນ຺ໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ອຕ຺ຕານາມ ຠວາຠເວສຸ ນິຈ຺ຈກາລໍ ອຕ຺ຖິ. ‘‘ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ຕຖາ ນຕ຺ຖິ, ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊຕິ. ນ ໂຫຕິ ປຣມ຺ມຣຓາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຖາ ອິຘາປິ ອຫໍ ນຸ ໂຂ ສ຺ມິ. ໂນ ນຸ ໂຂ ສ຺ມີຕິ ກງ຺ຂຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອຫໍ ນຸ ໂຂສ຺ມີ’’ຕິ ອຍໍ ອຫໍ ນາມ ຠວາຠເວສຸ ນິຈ຺ຈກາລໍ ອສ຺ມິ ນຸ ໂຂ, ມມ ອຕ຺ຕານາມ ສສ຺ສໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ສພ຺ພກາລໍ ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ‘‘ໂນ ນຸ ໂຂ ສ຺ມີ’’ຕິ ຕຖາ ໂນ ອສ຺ມິ ນຸ ໂຂ. ມມ ອຕ຺ຕາ ຕຖາ ນຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ຠວາຠເວສູ’’ຕິ ປວຕ຺ເຕປິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ວຕ຺ຕມານໍ ອຕ຺ຕານໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ສງ຺ຄຫິຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ສ຺ມີ’’ຕິ ອຫໍ ນາມ ສນ຺ໂຕ ຊາໂຕ ກິໍ ນຸ ໂຂ ອສ຺ມິ. ເກນຈິ ເຫຕຸນາ ປຈ຺ຈເຍນ ວາ ອສ຺ມິ ນຸ ໂຂ. ເກນຈິ ອິທ຺ຘິມນ຺ເຕນ ວາ ນິມ຺ມິໂຕ ຠວາມິ ນຸ ໂຂ. ອຸທາຫຸ ອເຫຕຸ ອປຈ຺ຈຍາ ວາ ເກນຈິ ອນິມ຺ມິໂຕ ວາ ສຍໍ ນຸ ໂຂ ຠວາມິ ນຸ ໂຂຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ກຖໍ ນຸ ໂຂ ສ຺ມີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ອປທາທີຫິ ອໂຍເຊຕ຺ວາ ອຫໍ ນຸ ໂຂ ກິໍ ໂຄຕ຺ໂຕ ຠວາມິ. ໂຄຕມໂຄຕ຺ໂຕ ວາ ວາເສຏ຺ຐ ໂຄຕ຺ໂຕ ວາ ຕິອາທິນາ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ອາທິ ກປ຺ປກາເລ ຕານິ ໂຄຕ຺ຕານິ ເອຕຣຫິ ສມ຺ເຠທໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ເຕສຸ ກງ຺ຂນ຺ໂຕ ກງ຺ຂຕິເຍວ. ‘‘ອຫໍ ກຸໂຕ ອາຄໂຕ’’ຕິ ອຫໍ ອຕີເຕ ກຸໂຕຠວໂຕ ອາຄໂຕ ອສ຺ມິ. ‘‘ໂສກຸຫິໍຄາມີ ຠວິສ຺ສາມີ’’ຕິ ໂສ ອຫໍ ອາຍຕິໍ ຠເວ ກຸຫິໍ ຄາມິໂກ ຠວິສ຺ສາມີຕິ ກງ຺ຂຕິ. ‘‘ກງ຺ຂາຍ ອຕິກ຺ກໂມ’’ຕິ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາເທ ອວິຊ຺ຊາທິກໍ ອຕີຕເຫຕຸ ປຎ຺ຈກໍ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ຕສ຺ມິໍຠເວ ສພ຺ພໍປິ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທໍ ປສ຺ສຕິເຍວ. ເອວໍ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ນ ຕຕ຺ຖ ອຫໍ ນາມ ໂກຈິ ອຕ຺ຖິ, ຍໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຕີຕ ວິສຍາ ປຎ຺ຈວິຘາ ກງ຺ຂາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຘມ຺ມ ມຕ຺ຕເມວ ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຖີຕິ ເອວໍ ອຕີເຕ ກງ຺ຂາ ວຕ຺ຖຸສ຺ສ ອຠາວທສ຺ສເນນ ປຎ຺ຈວິຘາຍ ກງ຺ຂາຍ ອຕິກ຺ກໂມ ໂຫຕິ. ນນຸ ຕຖາ ປສ຺ສນ຺ຕສ຺ສປິ ກຖໍ ນຸ ໂຂ ສ຺ມິ, ກິໍ ຫຸຕ຺ວາ ກິໍ ອໂຫສິໍ ນຸ ໂຂຕິ ອຍໍ ກງ຺ຂາ ອຕ຺ຖິເຍວ. ຕຖາ ປສ຺ສນ຺ໂຕປິ ຫິ ວິນາ ປຸພ຺ເພນິວາສຎ຺ຎາເຓນ ອຕີເຕ ຠເວ ອຫໍ ທ຺ວິປາທໂກ ອໂຫສິນ຺ຕິວາ ຈຕຸປ຺ປາທໂກ ອໂຫສິນ຺ຕິ ວາ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ອສຸກຠເວ ອຸປ຺ປນ຺ໂນຕິ ວາ ນ ຊານາຕິ ນ ປສ຺ສຕີຕິ. ວຸຈ຺ຈເຕ. ສາ ປນ ກງ຺ຂາ ຘມ຺ມ ມຕ຺ຕປ຺ປວຕ຺ຕິ ທສ຺ສນໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອນ຺ຕຣາຍິກ ກງ຺ຂາ ນ ໂຫຕິ. ວິຈິກິຈ຺ຉາ ປຏິຣູປິກາ ເອວ. ສາ ຫິ ອຣິຍານໍປິ ລພ຺ຠຕິ ເຍວາຕິ. ຕຖາ ອນາຄເຕ ຜລປຎ຺ຈກໍ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ອປຣນ຺ເຕ ປຎ຺ຈວິຘໍ ກງ຺ຂໍ ອຕິກ຺ກມຕິ. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ຜລປຎ຺ຈກຎ຺ຈ ເຫຕຸປຎ຺ຈກຎ຺ຈ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ກງ຺ຂາ ຉກ຺ກໍ ອຕິກ຺ກມຕິ. ເສສໍ ສພ຺ພໍ ປຸພ຺ພນ຺ເຕ ວຸຕ຺ຕນຍເມວາຕິ. ອຏ຺ຐວິຘາຍ ກງ຺ຂາຍ ອຕິກ຺ກມເນ ປນ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທໍ ອນຸໂລມປ຺ປຏິໂລມໍ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ເທສນາ ຘມ຺ເມ ຈ ໂລກຸຕ຺ຕຣ ຘມ຺ເມສຸ ຈ ກງ຺ຂໍ ອຕິກ຺ກມຕິ. ຘມ຺ເມ ກງ຺ຂາຕິກ຺ກມເນນ ສເຫວ ເທເສນ຺ເຕ ສຕ຺ຖຣິ ຈ, ຍຖານຸສິຏ຺ຐໍ ປຏິປນ຺ເນ ສງ຺ເຆ ຈ, ຕີສຸ ສິກ຺ຂາສຸ ຈ, ຍຖາວຸຕ຺ເຕ ປຸພ຺ພນ຺ເຕ ຈ, ອປຣນ຺ເຕ ຈ, ປຸພ຺ພນ຺ຕາ ປຣນ຺ເຕສຸ ຈ, ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາເທນ ສຫ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຈ ສພ຺ພໍ ກງ຺ຂໍ ອຕິກ຺ກມຕິເຍວ. ເຕນາຫ ‘‘ສຠາວ ຘມ຺ມປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ’’ຕິອາທິໍ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ສຠາວຘມ຺ມປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ຈາ’’ຕິ ປຈ຺ຈຍປຣມ຺ປຣາວເສນ ສຠາວຘມ຺ມານໍ ປຣມ຺ປຣປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ຈ. ຘມ຺ມສຸ ຘມ຺ມຕາ ນາມ ເທສນາ ຘມ຺ມສ຺ສ ສ຺ວາກ຺ຂາຕຕາທິຠາເວນ ສຸນ຺ທຣ ຘມ຺ມຕາ. ອນວຊ຺ຊຘມ຺ມຕາ. ພຸທ຺ຘສຸພຸທ຺ຘຕາ ນາມ ຕໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສພ຺ພຎ຺ຎຸພຸທ຺ຘຕາ.

ປຣິຍຸຏ຺ຐິຕານໍ ທິຏ຺ຐິວິຈິກິຈ຺ຉານໍ ວິກ຺ຂມ຺ຠນໍ ນາມ ເຫຏ຺ຐາ ຘມ຺ມວວຕ຺ຖານ ວເສນ ປຈ຺ຈຍປຣິຄ຺ຄຫວເສນ ຈ ສິຊ຺ຌຕິ. ວິປສ຺ສນາ ກມ຺ມໍ ປນ ອນຸສຍຠູຕານໍ ທິຏ຺ຐິວິຈິກິຈ຺ຉານໍ ສລ຺ລິຂນຕ຺ຖາຍ ກຣີຍຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອນຸສຍ ສມູຫນນຕ຺ຖຎ຺ຈາ’’ຕິອາທິ. ‘‘ຕຕ຺ຖ ປນາ’’ຕິ ຕສ຺ມິໍ ປຏິສມ຺ຠິທາ ມຄ຺ເຄ ປນ. ວິຠຕ຺ເຕສູຕິ ປາຐເສໂສ. ‘‘ຍສ຺ສາ’’ຕິ ໂຍຄີ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ. ‘‘ຍໍ ທູເຣ ສນ຺ຕິເກວາ’’ຕິ ຍໍ ທູເຣ ປວຕ຺ຕໍ ຣູປໍ ວາ, ສນ຺ຕິເກ ປວຕ຺ຕໍ ຣູປໍວາຕິ ປາຐເສໂສ. ‘‘ຕທຕ຺ຖສ຺ສ ປນາ’’ຕິ ສມ຺ມສິຕຘມ຺ມຸທ຺ຘາຣຕ຺ຖສ຺ສ. ‘‘ຎາເຓນ ທຬ຺ຫໍ ຄເຫຕ຺ວາ’’ຕິ ຘມ຺ມວວຕ຺ຖານຎ຺ຎາເຓນ ສຸຏ຺ຐຸວິຠູຕໍ ກຕ຺ວາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອິທານິ ຍໍ ຍໍ ທຬ຺ຫໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ຕໍ ຕໍ ສຣູປໂຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຕຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິມາຫ. ປຸນ ທຬ຺ຫໍ ຄຫິຕສ຺ສ ຣູປສ຺ສ ອນິຈ຺ຈລກ຺ຂຓໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສາ ຈ ກ຺ຣິຍາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ນສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ຠິຊ຺ຊນ຺ຕິ. ອນິຈ຺ຈຕໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ‘‘ວິຕ຺ຖມ຺ຠນ ກ຺ຣິຍາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ວິວິເຘນ ຖມ຺ຠນໍ ວິຕ຺ຖມ຺ຠນໍ. ນານາທິສາຠິມຸຂວເສນ ຖມ຺ຠນໍ ວຫນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ອິມາສຎ຺ຈາ’’ຕິ ຈຕຸນ຺ນໍ ມຫາຠູຕານຎ຺ຈ. ວິສຸໍ ວິສຸນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຕາສໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎຎ຺ຈ ສຫຊາເຕສຸ ຄຫຓໍ ສມ຺ຠວຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອາປາທີນໍ’’ຕິ. ອາປາທີນໍ ເສສມຫາຠູຕານຎ຺ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສນ຺ຕຕິຍາ ສຣີຣານິ ສນ຺ຕຕິ ສຣີຣານິ. ‘‘ຕຖາ ຕຖາ ກປ຺ເປຕ຺ວາ’’ຕິ ຣູປຘມ຺ມານໍ ສນ຺ຕຕິ ປຣິວຕ຺ຕິ ນາມ ອຠິກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສ ເອວໍ ຠເວຍ຺ຍ, ປຏິກ຺ກມນ຺ຕສ຺ສ ເອວໍ ຠເວຍ຺ຍ, ຕຖາ ສມິຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ປສາເຣນ຺ຕສ຺ສາຕິອາທິນາ ປຣິກປ຺ເປຕ຺ວາ. ‘‘ເສສຂນ຺ເຘສຸປິ ຕໍ ຕໍ ສນ຺ຕຕິ ນານຕ຺ຕໍ’’ຕິ ເວທນາກ຺ຂນ຺ເຘ ຕາວ ກາເຍ ກາຍິກສຸຂສນ຺ຕຕິ ທຸກ຺ຂສນ຺ຕຕີນໍ ນານຕ຺ຕໍ. ຈິຕ຺ເຕ ໂສມນສ຺ສ ໂທມນສ຺ສ ສນ຺ຕຕີນໍ. ອຸເປກ຺ຂາ ສນ຺ຕຕິ ປນ ອວິຠູຕາ ໂຫຕິ. ກປ຺ເປຕ຺ວາ ຄເຫຕພ຺ພາ. ຍທາ ຈິຕ຺ເຕ ໂສມນສ຺ສ ໂທມນສ຺ສານິ ນ ສນ຺ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ຕທາ ອິທານິ ອຸເປກ຺ຂາ ເມ ເວທນາ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ວາ, ຍທາ ຕານິ ສນ຺ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ຕທາ ສາ ນິຣຸຊ຺ຌຕີຕິ ວາ ເອວໍ ຕກ຺ເກຕ຺ວາ ສມ຺ມສິຕພ຺ພາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ສຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ເຘ ຣູປສຎ຺ຎາສທ຺ທສຎ຺ຎາທີນໍ ວເສນ. ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ເຘ ຣູປສຎ຺ເຈຕນາ ສທ຺ທສຎ຺ເຈຕນາທີນໍ ວເສນ, ນານາວິຕກ຺ກ ວິຈາຣາທີນໍ ວເສນ, ໂລຠາໂລຠ ໂທສາໂທສ ໂມຫາໂມຫາທີນໍ ວເສນ ຈ. ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ເຘ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີນໍ, ກຸສລາ ກຸສລວິຎ຺ຎາຓາທີນຎ຺ຈ ວເສນ ສນ຺ຕຕິ ນານຕ຺ຕໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ວິສ຺ສາສໍ ກໂຣຕີຕິ ວຕ຺ວາ ຕທຕ຺ຖໍ ວິວຣຕິ ‘‘ເອຕໍ ເມ’’ຕິອາທິນາ. ຕຕ຺ຖ ຕໂຍວິສ຺ສາສາ ຕຓ຺ຫາວິສ຺ສາໂສ, ມານວິສ຺ສາໂສ, ທິຏ຺ຐິວິສ຺ສາໂສ. ຕຕ຺ຖ ເອຕໍ ມມາຕິ ຕຓ຺ຫາວິສ຺ສາໂສ. ເອໂສຫມສ຺ມີຕິ ມານວິສ຺ສາໂສ. ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາຕິ ທິຏ຺ຐິວິສ຺ສາໂສ. ‘‘ປຣິຫຣຕີ’’ຕິ ຠວາຠເວສຸ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຫຣຕິ ວຫຕິ. ‘‘ປຣມຊ຺ຌຕ຺ຕຠາເວນາ’’ຕິ ປຘານອຊ຺ຌຕ຺ຕຠາເວນ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕສາຣຠາເວນາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ‘‘ປຣິຄ຺ຄຫິໂຕ’’ຕິ ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາຕິ ທິຏ຺ຐິປຣິຄ຺ຄເຫນ ປຣິຄ຺ຄຫິໂຕ. ຕໂຍ ຫິ ປຣິຄ຺ຄຫາ ຕຓ຺ຫາ ປຣິຄ຺ຄໂຫ, ມານປຣິຄ຺ຄໂຫ, ທິຏ຺ຐິປຣິຄ຺ຄໂຫຕິ. ວເສ ສພ຺ພໂສ ວຕ຺ຕນ຺ໂຕ ນາມ ເກວລໍ ວສາຍຕ຺ຕວຸຕ຺ຕິໂກ ເອວ ສິຍາ, ນ ປຈ຺ຈຍາຍຕ຺ຕວຸຕ຺ຕິໂກຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຍຖາວຸຕ຺ເຕຫີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຍຖາວຸຕ຺ເຕຫີ’’ຕິ ສພ຺ພສງ຺ຄເຫ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣຫິ ກມ຺ມາຠິສງ຺ຂຣຓາທີຫິ. ‘‘ຕຖາປຣິຄ຺ຄເຫຕພ຺ໂພ’’ຕິ ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາຕິ ເອວໍ ປຣມຊ຺ຌຕ຺ຕຠາເວນ ປຣິຄ຺ຄເຫຕພ຺ໂພ. ຕຖາ ຫິ ໂຍ ອຕ຺ຕໂນ ວເສນ ວຕ຺ຕຕິ, ຕສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕໂນ ສາມິຠາໂວ ນຕ຺ຖິ. ຍສ຺ມິຎ຺ຈ ສາມິຠາໂວ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມິໍ ຣູປາທິເກ ຘມ຺ເມ ອຕ຺ຕານໍ ສາມິກໍ ກຕ຺ວາ ເອໂສ ມມ ອຕ຺ຕາຕິ ປຣິຄ຺ຄໂຫ ນາມ ມິຈ຺ຉາ ເອວ. ຕຖາ ໂຍ ຈ ຂຓິກ ຘມ຺ໂມ ໂຫຕິ, ຂເຓ ຂເຓ ຠິຊ຺ຊຕິ, ຕໍ ຣູປາທິກໍ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ ອຕ຺ຕໂນ ສາຣໍ ກຕ຺ວາ ຕຖາ ປຣິຄ຺ຄໂຫປິ ມິຈ຺ຉາ ເອວ. ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ມິຈ຺ຉາ ເອວາ’’ຕິ ປຣມຕ຺ຖ ສຈ຺ຈໍ ປຕ຺ວາ ມິຈ຺ຉາ ເອວ. ວິປລ຺ລາໂສ ເອວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ‘‘ສຸຂໍ ວິທ຺ຘໍເສຕີ’’ຕິ ກາຍິກສຸຂຎ຺ຈ ເຈຕສິກ ສຸຂຎ຺ຈ ວິທ຺ຘໍເສຕິ. ວິນາເສຕິ. ‘‘ນານາທຸກ຺ຂໍ ຊເນຕີ’’ຕິ ກາຍິກທຸກ຺ຂຎ຺ຈ ເຈຕສິກ ທຸກ຺ຂຎ຺ຈ ຊເນຕິ ອຸປ຺ປາເທຕິ. ‘‘ອິທຎ຺ຈ ຣູປໍ ເອທິສເມວ ໂຫຕີ’’ຕິ ກຖໍ ໂຫຕິ. ມນຸສ຺ສຕ຺ຕຠາເວ ຐິຕານໍ ສຕ຺ຕານໍ ຍຖາປວຕ຺ຕໍ ມນຸສ຺ສ ສຸຂໍ ວິທ຺ຘໍເສຕິ, ຊິຓ຺ຓຠິນ຺ນຠາວໍ ປາເປຕິ, ນານາທຸກ຺ຂໍ ຊເນຕິ. ສຍໍ ອປາຍຕ຺ຕຠາວໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເຕສໍ ນານາອປາຍ ທຸກ຺ຂໍ ຊເນຕິ. ຕຖາ ເທວຕ຺ຕຠາເວ ສກ຺ກຕ຺ຕຠາເວ ພ຺ຣຫ຺ມຕ຺ຕຠາເວ ຐິຕານນ຺ຕິອາທິນາ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ຕຖາ ມນຸສ຺ສຕ຺ຕຠາເວ ຐິຕານໍ ນານາວິປຣິຓາມ ກິຈ຺ເຈຫິ ຍຖາປວຕ຺ຕໍ ສຸຂໍ ວິທ຺ຘໍເສຕິ, ນານາປຈ຺ຈຍາຠິສງ຺ຂຣຓກິຈ຺ເຈຫິ ນານາທຸກ຺ຂໍ ຊເນຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອິທຎ຺ຈ ຣູປໍ ເອທິສເມວາ’’ຕິ. ‘‘ສາໂຣນາມ ຖາມພລວິເສໂສ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ເອເຕນ ຖາມພລວິເສເສນ ສມ຺ປນ຺ນໍ ວຕ຺ຖຸໍປິ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ‘‘ອສາຣກຏ຺ເຐນາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ສາໂຣ ເອວ ສາຣກໍ, ນ ສາຣກໍ ອສາຣກນ຺ຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ຣູປໍ ປນ ສຍໍປິ ເອວຣູໂປ ສາໂຣ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຕ຺ຕານໍ ອຕ຺ຕສາໂຣ ຊີວສາໂຣ ນ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນຕ຺ຖິ ສາໂຣ ເອຕສ຺ສາຕິ ອສາຣກນ຺ຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ນ ຈ ເອວຣູເປນ ສາເຣນ ຍຸຕ຺ຕໍ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຕ຺ຕສາເຣນ ຊີວສາເຣນ ສໍຍຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ປຸຣິໂມ ອຕ຺ໂຖ ຣູປໍ ອຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕີຕິ ອິທໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ໂຕ. ປຈ຺ຉິໂມ ຣູປວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍ, ອຕ຺ຕນິ ວາ ຣູປໍ, ຣູປສ຺ມິໍ ວາ ອຕ຺ຕານໍຕິ ອິມານິ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ໂຕ. ເອເຕນ ອສາຣກຏ຺ເຐນາຕິ ອສາຣຠາເວນ, ອສາຣຍຸຕ຺ຕຠາເວນ ວາຕິ ຈ. ອນຕ຺ຕາຕິ ເອຕ຺ຖປິ ນ ອຕ຺ຕາ ອນຕ຺ຕາ, ນຕ຺ຖິ ອຕ຺ຕາ ເອຕສ຺ສາຕິ ວາ ອນຕ຺ຕາຕິ ຈ ທ຺ວິຘາ ອຕ຺ໂຖ ສິຊ຺ຌຕິ. ‘‘ຍຎ຺ຈາ’’ຕິ ຍຎ຺ຈ ຣູປໍ. ‘‘ປີເຬຕີ’’ຕິ ຕໍ ສມງ຺ຄີ ປຸຄ຺ຄລໍ ປີເຬຕິ. ເອເຕນ ອນຕ຺ຕຠາເວ ສິທ຺ເຘ ທຸກ຺ຂຠາໂວປິ ສິທ຺ໂຘຕິ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ຕິຓ຺ຓໍ ວຍານໍ ວເສນ ອທ຺ຘາເຠໂທ ໂຍເຊຕພ຺ໂພ’’ຕິ ປຖມວເຍ ປວຕ຺ຕໍ ຣູປໍ ທຸຕີຍວຍໍ ນ ປາປຸຓາຕິ, ປຖມວເຍ ເອວ ນິຣຸຊ຺ຌຕີຕິອາທິນາ ອທ຺ຘາປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ອນ຺ໂຕຄຘເຠໂທ ໂຍເຊຕພ຺ໂພ. ‘‘ສຠາເຄກສນ຺ຕານວເສນາ’’ຕິ ສຠາຄານໍ ຘມ຺ມານໍ ສຠາຄຏ຺ເຐນ ເອກີຠູຕາ ສນ຺ຕຕິ ສຠາເຄກສນ຺ຕຕິ. ‘‘ສຠາຄານໍ ຘມ຺ມານໍ’’ຕິ ຈ ຈິຕ຺ຕເຊສຸຕາວ ນິຣນ຺ຕຣປ຺ປວຕ຺ເຕນ ໂລຠສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຈິຕ຺ເຕນ ສຫຊາຕາ ຣູປຘມ຺ມາ ສຠາຄຣູປຘມ຺ມາ ນາມ. ຕຖາ ນາມ ຘມ຺ມາ ຈ. ເອວໍ ໂທສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາທີສຸປິ. ອຸຕຸເຊສຸ ນິຣນ຺ຕຣປ຺ປວຕ຺ເຕນ ສີຕອຸຕຸນາ ສມຸຏ຺ຐິຕາ ຣູປຘມ຺ມາ ສຠາຄຣູປ ຘມ຺ມາ ນາມ. ຕຖາ ອຸຓ຺ຫອຸຕຸນາ ສມຸຏ຺ຐິຕາ. ເອສນໂຍ ອາຫາຣເຊສຸປີຕິ ເອວໍ ສຠາເຄກສນ຺ຕຕິວເສນ. ‘‘ສມ຺ປາປຸຓິຕຸໍ’’ຕິ ຎາເຓນ ສມ຺ປາປຸຓິຕຸໍ. ‘‘ອທ຺ຘາສນ຺ຕຕິວເສນາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ສນ຺ຕຕິວເສນ ສມ຺ມສນໍ ວິເສສໂຕ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ເຫຏ຺ຐາ ອນິຈ຺ຈໍ ຂຍຏ຺ເຐນາຕິ ປເທ ຈຕຸນ຺ນໍ ມຫາຠູຕານໍ ສນ຺ຕຕິ ວິຠາຄນໂຍ ສຸຏ຺ຐຸ ທສ຺ສິໂຕຕິ. ‘‘ອນິຈ຺ຈລກ຺ຂຓ ທສ຺ສນເມວ ປຘານໍ’’ຕິ ອິມສ຺ມິໍ ຎາເຓປິ ອຸທຍພ຺ພຍຎ຺ຎາເຓປິ ຠງ຺ຄຎ຺ຎາເຓປິ ອນິຈ຺ຈລກ຺ຂຓ ທສ຺ສນເມວ ປຘານໍ. ຠຍຎ຺ຎາເຓ ຈ ອາທີນວຎ຺ຎາເຓ ຈ ນິພ຺ພິທາຎາເຓ ຈ ທຸກ຺ຂລກ຺ຂຓ ທສ຺ສນໍ ປຘານໍ. ອຸປຣິ ຈຕູສຸ ຎາເຓສຸ ອນຕ຺ຕລກ຺ຂຓ ທສ຺ສນໍ ປຘານນ຺ຕິ. ‘‘ສມຸທິເຕສູ’’ຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອວິນາຠາວສຫາຍຠາເວນ ສມຸປ຺ປນ຺ເນສຸ. ອິທຎ຺ຈ ອວິຊ຺ຊາສມຸທຍາ ຣູປສມຸທໂຍ. ຕຓ຺ຫາສມຸທຍາ ອຸປາທານ ສມຸທໂຍ. ອາຫາຣ ສມຸທຍາ ຣູປສມຸທໂຍຕິ ປາຬິວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ອປ຺ປຫີນ ວເສນາຕິ ປາຬິປເທ ປນ ອວິຊ຺ຊາ ຕຓ຺ຫາ ທິຏ຺ຐານຸສຍານໍ ອປ຺ປຫີນຏ຺ເຐນ ສນ຺ຕາເນ ວິຊ຺ຊມານຕາ ເອວ ປມາຓນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ‘‘ສມຸເທນ຺ຕີ’’ຕິ ປຏິສນ຺ຘິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເອກໂຕ ອຸເທນ຺ຕິ. ອຸປຣູປຣິ ເອນ຺ຕິ. ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອກຠວຠາເວນ ປາຕຸພ຺ຠວນ຺ຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເຕນາຫ ‘‘ຍາວມຣຓກາລາ’’ຕິອາທິໍ. ‘‘ປສວນ຺ຕີ’’ຕິ ປວຑ຺ຒມານາ ສວນ຺ຕິ, ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ສນ຺ທນ຺ຕິ. ‘‘ເຕສຸ ປນາ’’ຕິ ອວິຊ຺ຊາ ຕຓ຺ຫຸປາທານ ກມ຺ເມສຸ. ‘‘ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕີ’’ຕິ ຕສ຺ມິໍຠເວ ເອວ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ. ຕສ຺ມິໍ ຠເວ ນິໂຣໂຘ ນາມ ຠວນ຺ຕເຣ ປຸນ ອນຸປ຺ປາໂທ ເຍວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຠວນ຺ຕເຣ’’ຕິອາທິ. ‘‘ຕໍ ສນ຺ຕຕິຍໍ’’ຕິ ຕສ຺ມິໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນ ຠເວຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ‘‘ປຸນ ອນຸປ຺ປາທສງ຺ຂາຕໍ ນິໂຣຘໍ’’ຕິ ສນ຺ຕຕິ ນິໂຣໂຘ ນາມ ວຸຕ຺ໂຕ. ນ ນິພ຺ພານ ນິໂຣໂຘ. ເອຕາຫິ ປຈ຺ຈເຍ ສຕິ, ຠວນ຺ຕເຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊີສ຺ສນ຺ຕິ ເຍວາຕິ. ອິທານິ ຍຖາປວຕ຺ຕ ສນ຺ຕຕີສຸ ປຣິຍາປນ຺ນານໍ ສພ຺ພປຈ຺ຉິມານໍ ນາມຣູປານໍ ຂຓິກນິໂຣຘວເສນ ອຕ຺ຖໍ ວທນ຺ໂຕ ‘‘ຍຖາປວຕ຺ຕ ສນ຺ຕຕິໂຍ ວາ ຉິຊ຺ຊນ຺ຕິ ຠິຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ອຸທຍພ຺ພຍໍ ສມນຸປສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ ຈາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ກຕໂມ ອຸທໂຍ ນາມ, ກຕໂມ ວໂຍ ນາມ, ກຖຎ຺ຈ ຕທຸຠຍໍ ສມນຸປສ຺ສຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອຸທຍພ຺ພຍໍ ປສ຺ສນ຺ຕສ຺ສາຕິ ເອຕ຺ຖ ຍຖາ ນາມາ’’ຕິອາທິໍ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຕໂມ ຂນ຺ໂຘ’’ຕິ ຕໂມຣາສິ. ‘‘ເວຕີ’’ຕິ ວິຄຈ຺ຉຕິ. ອນ຺ຕຣ ຘາຍຕິ.‘‘ອຸທໂຍ’’ຕິ ອຸປ຺ປາໂທ ເຈວ ວຑ຺ຒິ ຈ. ‘‘ວໂຍ’’ຕິ ວິຄມນໍ, ອນ຺ຕຣຘານໍ. ‘‘ນານາປໂຍຄວເສນວາ’’ຕິ ສມິຎ຺ຊນປ຺ປສາຣຓາທິ ນານາປໂຍຄວເສນ ວາ. ອຸທຍປກ຺ຂານໍ ນານາສນ຺ຕຕີນໍ ອຸທຍຎ຺ຈ ອຸທຍໂຕ. ວຍປກ຺ຂານໍ ນານາສນ຺ຕຕີນໍ ວຍຎ຺ຈ ວຍໂຕຕິ ໂຍຊນາ.

ໂພຊ຺ຌງ຺ຄ ຘມ຺ເມຫິ ສມ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ອາຣາເຘຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຈິຕ຺ຕໍຕິ ອາຣທ຺ໂຘ. ຕຸຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິປສ຺ສຕີຕິ ວິປສ຺ສໂກ. ອາຣທ຺ໂຘ ຫຸຕ຺ວາ ວິປສ຺ສໂກ ອາຣທ຺ຘວິປສ຺ສໂກ. ທຸວິໂຘຫິ ວິປສ຺ສໂກ ຕຣຸຓ ວິປສ຺ສໂກ ຈ ອາຣທ຺ຘ ວິປສ຺ສໂກ ຈ. ຕຕ຺ຖ ຂນ຺ຘານໍ ອຸທຍພ຺ພຍໍ ສຸຏ຺ຐຸ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ທຸພ຺ພລວິປສ຺ສໂກ ຕຣຸຓ ວິປສ຺ສໂກ ນາມ. ຂນ຺ຘານໍ ອຸທຍພ຺ພຍໍ ສຸຏ຺ຐຸ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ວິປສ຺ສນາ ກມ຺ເມ ອາຣາຘິຕ ຈິຕ຺ໂຕ ພລວວິປສ຺ສໂກ ອາຣທ຺ຘວິປສ຺ສໂກ ນາມ. ຍໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ.

[ກ]

‘ສຸຎ຺ຎາຄາເຣ ປວິຏ຺ຐສ຺ສ, ສນ຺ຕຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ;

ອມານຸສີ ຣຕີ ໂຫຕິ, ສມ຺ມ ຘມ຺ມໍ ວິປສ຺ສໂຕ,ຕິ ຈ.

[ຂ]

‘ໂຍ ຈ ວສ຺ສສຕໍ ຊີເວ, ອປສ຺ສໍ ອຸທຍພ຺ພຍໍ;

ເອກາຫໍ ຊີວິຕໍ ເສຍ຺ໂຍ, ປສ຺ສໂຕ ອຸທຍພ຺ພຍໍ,ຕິ ຈ.

ອຍມິຘ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ວິປສ຺ສນໍ ອຸເປຈ຺ຈ ກິເລເສນ຺ຕິ, ມລີນຠາວໍ ຄເມນ຺ຕີຕິ ວິປສ຺ສນຸປກ຺ກິເລສາ. ປຣິພນ຺ຘນ຺ຕິ ນີວາເຣນ຺ຕີຕິ ປຣິພນ຺ຘກາຕິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕເມວ ອນ຺ຕຣາຍິກ ຘມ຺ມານໍ ນາມໍ. ‘‘ສຣີໂຣຠາໂສ’’ຕິ ສກລສຣີຣໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ໂຕ ໂອຠາໂສ. ‘‘ປຎ຺ຈວິຘາ ປີຕີ’’ຕິ ຂຸທ຺ທິກາ ປີຕິ, ຂຓິກາ ປີຕິ, ໂອກ຺ກນ຺ຕິກາ ປີຕິ, ອຸພ຺ເພຄາ ປີຕິ, ຜຣຓາ ປີຕີຕິ. ‘‘ທຸວິຘາ ປສ຺ສທ຺ຘີ’’ຕິ ອຕິພລວນ຺ຕີ ກາຍປສ຺ສທ຺ຘິເຈວ ຈິຕ຺ຕປສ຺ສທ຺ຘິ ຈ. ວິປສ຺ສນາ ກມ຺ເມ ໂອກປ຺ປນາກາຣປ຺ປວຕ຺ຕາ ສທ຺ຘາເອວ ອຘິມຸຈ຺ຈນຏ຺ເຐນ ອຘິໂມກ຺ໂຂ ສທ຺ຘາຘິໂມກ຺ໂຂ. ‘‘ວີຣິຍໍ’’ຕິ ຕສ຺ມິໍ ກມ຺ເມ ອນິກ຺ຂິຕ຺ຕຘຸຣໍ ປຄ຺ຄຫິຕສີສໍ ວີຣິຍໍ. ‘‘ສຸຂໍ’’ຕິ ຈິຕ຺ຕສຸຂໍ. ເຕນາຫ ‘‘ໂສມນສ຺ສໍ’’ຕິ. ‘‘ວິປສ຺ສນາຎາຓໍ’’ຕິ ອິນ຺ທວິສ຺ສຏ຺ຐວຊິຣສທິສໍ ພລວວິປສ຺ສນາຎາຓໍ. ‘‘ສຕີ’’ຕິ ຕສ຺ມິໍ ກມ຺ເມ ອປ຺ປມຸຏ຺ຐາ ສຕິ. ‘‘ຕຕ຺ຣມຊ຺ຌຕ຺ຕຸເປກ຺ຂາ’’ຕິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ລີນຸທ຺ຘຈ຺ຈາທີຫິ ວິສມນ຺ເຕຫິ ວິມຸຕ຺ຕາ ຕຕ຺ຣມຊ຺ຌຕ຺ຕຕາສງ຺ຂາຕາ ອຸເປກ຺ຂາ. ‘‘ອາວຊ຺ຊນຸເປກ຺ຂາ’’ຕິ ວສິຠາວປຕ຺ຕາ ອາວຊ຺ຊນສງ຺ຂາຕາ ອຸເປກ຺ຂາ. ‘‘ອາລຍໍ’’ຕິ ຕຓ຺ຫາລຍໍ. ‘‘ກຸຣຸມານາ’’ຕິ ກໂຣນ຺ຕີ. ‘‘ສຸຂຸມາ ຕຓ຺ຫາ’’ຕິ ກຸສເລຫິ ມິສ຺ສກຕ຺ຕາ ອິທໍ ອກຸສລນ຺ຕິປິ ຊານິຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍາ ສຸຂຸມຕຓ຺ຫາ. ‘‘ນ ວຕເມ’’ຕິ ມມ ນ ອຸປ຺ປນ຺ນປຸພ຺ໂພວຕາຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ອສ຺ສາທສຫິຕາ’’ຕິ ໂອຠາສາທີສຸ ອສ຺ສາທຕຓ຺ຫາ ສຫິຕາ. ‘‘ອຘິມານ ວເສນາ’’ຕິ ອຘິກຕຣໍ ມຎ຺ຎນາວເສນ. ‘‘ຕາວເທວາ’’ຕິ ນິກນ຺ຕິຍາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິກ຺ຂເຓເຍວ. ‘‘ນິກາມນາກາໂຣ’’ຕິ ອິຈ຺ຉນາກາໂຣ. ອສ຺ສາທນາກາໂຣ. ‘‘ນິກາມນສ຺ສວຕ຺ຖູ’’ຕິ ນິກນ຺ຕິຍາ ວຕ຺ຖຸ. ‘‘ອທ຺ຘາ’’ຕິ ເອກນ຺ເຕນ. ‘‘ຫນ຺ທາ’’ຕິ ຈິຕ຺ຕວິສ຺ສຏ຺ຐກຣເຓ ນິປາຕປທໍ. ອິທາເນວ ນໍ ວິໂສເຘມິ, ນ ຈິຣໍ ປວຕ຺ຕິຕຸໍ ທສ຺ສາມີຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທີເປຕິ. ‘‘ເຕສ຺ເວວາ’’ຕິ ເຕສຸໂອຠາສາທີສຸ ເອວ. ອຏ຺ຐກຖາຍ ນ ສເມຕິ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ນິກນ຺ຕິ ວິກ຺ຂມ຺ຠນສ຺ສ ວິສຸໍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ວິປສ຺ສນາປຣິປາໂກ ນາມ ວິເສສນ຺ຕຣປ຺ປວຕ຺ເຕນ ປາກໂຏຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາຠາວໍ ປຕ຺ຕາ’’ຕິອາທິມາຫ. ວຸຏ຺ຐານຄາມິນິ ວິປສ຺ສນາຠາວປຕ຺ເຕນາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ‘‘ທ຺ເວ ວິປສ຺ສນາ ຈິຕ຺ຕານີ’’ຕິ ອຸປຈາຣານຸໂລມຈິຕ຺ຕານິ. ໂສ ຫິ ວຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສງ຺ຂາຣ ນິມິຕ຺ຕໂຕ ວາ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ນິພ຺ພານໍ ອາຣພ຺ຠ ປວຕ຺ຕິໂຕ. ຍທິ ເອວໍ ໂຄຕ຺ຣຠຸປິ ວຸຏ຺ຐານໍ ນາມ ສິຍາຕິ. ນ ສິຍາ. ມຄ຺ຄສ຺ສ ອາວຊ຺ຊນມຕ຺ເຕ ຐິຕຕ຺ຕາ. ປຏິເວຘກິຈ຺ຈສ຺ສຈ ສມ຺ໂມຫ ສມຸຈ຺ເຉທກິຈ຺ຈສ຺ສ ອຠາວໂຕ. ‘‘ສຍໍ’’ຕິ ມຄ຺ຄສງ຺ຂາໂຕ ສຍໍ. ‘‘ຕໍ ສມງ຺ຄີປຸຄ຺ຄລໍ ວາ’’ຕິ ເຕນ ມຄ຺ເຄນ ສມງ຺ຄີປຸຄ຺ຄລໍ ວາ. ‘‘ວຏ຺ຏປ຺ປວຕ຺ຕໂຕ ຈາ’’ຕິ ອາຍຕິໍ ຠເວສຸ ອປາຍວຏ຺ຏປ຺ປວຕ຺ຕໂຕ ວາ, ອຏ຺ຐມ ຠວໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ກາມສຸຄຕິ ວຏ຺ຏປ຺ປວຕ຺ຕໂຕ ວາ. ອວສ຺ສໍ ວຸຏ຺ຐານໍ ຄເມຕິ ສມ຺ປາເປຕີຕິ ວຸຏ຺ຐານຄາມິນີຕິ ວຈນຕ຺ໂຖ. ‘‘ອວສ຺ສໍ ວຸຏ຺ຐານໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ’’ຕິ ອິຘ ຐິຕານໍ ວຸຏ຺ຐານໂຕ ນິວຕ຺ຕິ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອິທຎ຺ຈ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘານໍ ພຸທ຺ຘສາວການຎ຺ຈ ວເສນ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ສພ຺ພຎ຺ຎຸ ໂພຘິສຕ຺ຕາ ປນ ປຸພ຺ພພຸທ຺ຘານໍ ສາສເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນາ ກມ຺ມໍ ອາຣຠນ຺ຕາ ອນຸໂລມຎ຺ຎາຓໍ ອາຫຈ຺ຈ ຐເປນ຺ຕີຕິ ອຏ຺ຐກ ຖາສຸ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອາຫຈ຺ຈາ’’ຕິ ອິທໍ ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາຎາຓສ຺ສ ມຕ຺ຖກປຕ຺ຕິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ‘‘ອາວຊ຺ຊນຏ຺ຐານິຍໍ’’ຕິ ຕໂຕ ປຸພ຺ພຠາເຄ ເກນຈິ ຈິຕ຺ເຕນ ອຄ຺ຄຫິເຕ ນິພ຺ພານາ ຣມ຺ມເຓ ອາວຊ຺ຊນຏ຺ຐານິຍໍ. ‘‘ຕໍ’’ຕິ ໂຄຕ຺ຣຠຸຎ຺ຎາຓໍ. ໂຄຕ຺ຕໍ ຠວຕິ ອຠິຠວຕິ ຉິນ຺ທຕີຕິ ໂຄຕ຺ຣຠຸ. ໂຄຕ຺ຕໍ ວາ ອຠິສມ຺ຠຸຓາຕິ ປາປຸຓາຕີຕິ ໂຄຕ຺ຣຠູຕິ ວຈນຕ຺ໂຖ. ກຖໍ ປນ ໂຄຕ຺ຣຠຸ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຄຕ຺ຣຠຸຎ຺ຎາຓໍ ປຸຖຸຊ຺ຊນໂຄຕ຺ຕໍ ຉິນ຺ທຕິ, ອຣິຍໂຄຕ຺ຕໍ ປາປຸຓາຕີຕິ ຍຸຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ໂສຫິ ປຸຄ຺ຄໂລ ຕສ຺ມິໍຂເຓ ປຸຖຸຊ຺ຊນໂຄຕ຺ຕປຣິຍາປນ຺ໂນເອວາຕິ. ສຈ຺ຈໍ. ອຕ຺ຕນິ ປນ ຉິນ຺ນຕ຺ຕາ ສຍໍ ຉິນ຺ທຕິ ນາມ. ນິພ຺ພານສ຺ສ ຈ ອຣິຍໂຄຈຣຕ຺ຕາ ຕໍ ອາຣມ຺ມຓ ກຣຓວເສນ ອຣິຍໂຄຕ຺ຕໍ ປາປຸຓາຕິ ນາມາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ປຈ຺ຈຍສຕ຺ຕິວິເສເສນ ອຕ຺ຕໂນ ອນນ຺ຕເຣ ອຣິຍໂຄຕ຺ຕໍ ຠາເວຕິ, ປາຕຸຠາເວຕີຕິ ໂຄຕ຺ຣຠູຕິປິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ‘‘ປຣິຈ຺ຉິຊ຺ຊາ’’ຕິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ. ທິຏ຺ຐິວິຈິກິຈ຺ຉາທີຫິ ສພ຺ພວິປ຺ຜນ຺ທເນຫິ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ສມ຺ໂມຫສ຺ສ ປຫານເມວ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ນ ເຕ ຘມ຺ເມ ອາຣມ຺ມຓ ກຣຓ ວເສນ ຊານນໍ. ກຖໍ ເຕ ຘມ຺ເມ ອາຣມ຺ມຓໍ ອກໂຣນ຺ໂຕ ມຄ຺ໂຄ ເຕ ຘມ຺ເມ ປຣິຊານາຕິ ນາມາຕິ. ກິຈ຺ຈສິທ຺ຘິ ວເສນ. ໂສ ຫິ ສມ຺ໂມຫໍ ປຊຫນ຺ໂຕ ອາຣມ຺ມຓໍ ກໂຣນ຺ຕານິປິ ຫິ ປຸພ຺ພຠາຄຎ຺ຎາຓານິ ຕປ຺ປຫານກິຈ຺ຈສ຺ສ ອສາຘກຕ຺ຕາ ທຸກ຺ຂ ສຈ຺ຈໍ ປຣິຊານນ຺ຕານີຕິ ນ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ມຄ຺ໂຄ ປນ ອາຣມ຺ມຓໍ ອກໂຣນ຺ໂຕປິ ຕປ຺ປຫານກິຈ຺ຈສ຺ສ ສາຘກຕ຺ຕາຕໍ ສຈ຺ຈໍ ປຣິຊານາຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ກສ຺ມາ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຕສ຺ສປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ສພ຺ພກາລໍ ຕສ຺ມິໍສຈ຺ເຈ ປຣິຊານນ ກິຈ຺ຈສ຺ສ ສິທ຺ຘຕ຺ຕາ. ຍຖາຫິ ເອໂກ ປຸຣິໂສ ຈກ຺ຂຸມ຺ຫິ ປິຕ຺ຕເສມ຺ຫາທິໂທເສຫິ ປລິພຸທ຺ຘຕ຺ຕາ ອນ຺ໂຘ ໂຫຕິ. ນ ກິຎ຺ຈິ ປສ຺ສຕິ. ຍທາ ປນ ໂສ ເອກໍ ເຕຊວນ຺ຕໍ ອຎ຺ຊນໍ ລຠິຕ຺ວາ ຈກ຺ຂຸໍ ອຎ຺ຊຍນ຺ໂຕ ສພ຺ພຣຕ຺ຕິໍ ນິທ຺ທາຍຕິ. ຕສ຺ສ ນິທ຺ທາຍນ຺ຕສ຺ເສວ ຈກ຺ຂຸມ຺ຫິ ສພ຺ພໂທສາ ນສ຺ສນ຺ຕິ. ຈກ຺ຂຸ ວິປ຺ປສນ຺ນໍ ໂຫຕິ. ຕງ຺ຂຓໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ໂສ ນິທ຺ທາຍນ຺ໂຕປິ ຣູປານິ ປສ຺ສຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ກສ຺ມາ, ອນ຺ຘຠາວວິຄເມນ ທສ຺ສນກິຈ຺ຈສ຺ສ ສິທ຺ຘຕ຺ຕາ. ເອວເມວມິທໍ ທຏ຺ຐພ຺ພນ຺ຕິ. ເອກເທເສນ ວາ ເຫຏ຺ຐິມມຄ຺ເຄສຸ, ອນວເສເສນ ວາ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄ. ‘‘ອປຈ຺ຉາວຕ຺ຕິກໍ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ປຈ຺ຉໂຕ ອາວຕ຺ຕນໍ ປຈ຺ຉາວຕ຺ຕໍ. ນຕ຺ຖິ ປຈ຺ຉາວຕ຺ຕໍ ອສ຺ສາຕິ ອປຈ຺ຉາວຕ຺ຕິກນ຺ຕິ ວິຄ຺ຄໂຫ. ‘‘ປຸນ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມຕາປຕ຺ຕິວເສນ ນິໂຣຘສງ຺ຂາຕໍ’’ຕິ ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ເອວ ຕານິວຏ຺ຏານິ ປຸນ ອນຸປ຺ປາທສຠາວໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ. ຕຖາ ນິໂຣຘສງ຺ຂາຕໍ. ‘‘ອຸປ຺ປາທນສງ຺ຂາຕາຍ ຠາວນາຍາ’’ຕິ ເອເຕນ ມຄ຺ຄສ຺ສ ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓິກຕ຺ຕາ ວຑ຺ຒນສງ຺ຂາຕາຍ ຠາວນາຍ ໂອກາໂສ ນຕ຺ຖີຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຣິຍມຄ຺ຄໍ ປຏິລາຠຕ຺ຖາຍ ປນ ປວຕ຺ຕິຕາ ປຸພ຺ພຠາຄຠາວນາປິ ມຄ຺ຄຠາວນາ ເອວ. ສາ ຈ ອຣິຍມຄ຺ຄໍ ປຕ຺ວາ ມຕ຺ຖກປຕ຺ຕາ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ອຣິຍມຄ຺ໂຄ ເອວ ມຕ຺ຖກປຕ຺ໂຕ ຠາວນານຸຕ຺ຕໂຣ ໂຫຕີຕິ ອິມິນາປຣິຍາເຍນ ວຑ຺ຒນ ສງ຺ຂາຕາຍ ຠາວນາຍາຕິປິ ຍຸຊ຺ຊຕິເຍວ. ອຕ຺ຕໂນ ອນນ຺ຕເຣ ປວຕ຺ຕໍ ອານນ຺ຕຣິກໍ. ອານນ຺ຕຣິກໍ ຜລໍ ເອຕສ຺ສາຕິ ວິຄ຺ຄໂຫ. ຕສ຺ສ ຈ ຕໂຕປຣໍ ທ຺ເວ ວາ ຕີຓິ ວາ ຜລຈິຕ຺ຕານິ ປວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ອິມິນາ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອປນີໂຕ ອຄ຺ຄິ ເອຕສ຺ມາຕິ ອປນີຕຄ຺ຄິໂກ. ‘‘ນິພ຺ພາເປນ຺ໂຕ ວິຍາ’’ຕິ ເອເຕນ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠນປ຺ປຫານກິຈ຺ເຈນ ມຄ຺ຄານຸກຸລປ຺ປວຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ເຕສໍ’’ຕິ ເຕສໍ ຈກ຺ຂູນໍ. ຕໍ ຣູປໍ ຕສ຺ສ ປາກຏໍ ນ ຕາວ ໂຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ຕສ຺ສາ’’ຕິ ຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ. ‘‘ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນວາເຣສູ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ປສາທຈກ຺ຂຸນາ ທິຏ຺ເຐ ປວຕ຺ຕາ ອນຸພນ຺ຘກ ວີຖິໂຍປິ ສງ຺ຄຍ຺ຫນ຺ຕິ.

ອຸປຣິມຄ຺ເຄຫິ ວຘິຕພ຺ພາ ມາເຣຕພ຺ພາຕິ ອຸປຣິມຄ຺ຄວຊ຺ຌາ. ‘‘ກິເລສວິຠາເຄສູ’’ຕິ ອສຸກມຄ຺ເຄນ ອສຸກາກິເລສາ ປຫີຍນ຺ຕີຕິ ເອວໍ ກິເລສວິຠາເຄສຸ. ‘‘ປາຬິຍໍ’’ຕິ ປຏິສມ຺ຠິທາ ມຄ຺ຄປາຬິຍໍ. ວຸຈ຺ຈມາເນ ປນ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ມຄ຺ຄງ຺ຄໂພຊ຺ຌງ຺ຄາທີນໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນໍ ນາມ ມຄ຺ຄປຈ຺ຈເວກ຺ຂນເມວ. ຕຖາ ປຈ຺ຉາ ວາ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ສິທ຺ຘໍ. ‘‘ອວິຣຸທ຺ຘາ ໂຫຕີ’’ຕິ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄນ ອສເມນ຺ຕາປິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ຕານໍ ອິຈ຺ຉານຸຣູປສມ຺ຠວໂຕຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ‘‘ອຘິມານນິທ຺ເທສ ອຏ຺ຐກຖາສູ’’ຕິ ວິນເຍ ຈຕຸຕ຺ຖປາຣາຊິເກ ອຘິມານປທນິທ຺ເທສ ອຏ຺ຐກຖາສຸ. ‘‘ໂສ’’ຕິ ອຣິຍຠູໂຕ ຠິກ຺ຂຸ. ‘‘ໂນ ລທ຺ຘຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ອລທ຺ຘຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ລທ຺ຘຸໍ ໂນ ນ ວຏ຺ຏຕີຕິ ວາ ໂຍຊນາ. ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ມຄ຺ຄຎ຺ຎາຓໍ ຄຫິຕໍ. ຎາຓທສ຺ສນວິສຸທ຺ຘິ ນາມາຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ.

‘‘ອຠິນິວິສນໍ’’ຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ທຬ຺ຫຕຣໍ ປຕິຏ຺ຐານໍ. ‘‘ນິຂາຕສິເນຣຸປາ ທສ຺ສວິຍາ’’ຕິ ຕສ຺ສ ປວຕ຺ຕນໍ ວິຍ. ‘‘ເກວລໍ ປຈ຺ຈຍາຍຕ຺ຕ ວຸຕ຺ຕິຕາຍ ອທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ’’ຕິ ເອເຕນ ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາ, ນ ປຣສ຺ສ ອຕ຺ຕາຕິ ເອວໍ ອຕ຺ຕານໍ ອຕ຺ຕສ຺ສ ສາມິກໍ ກຕ຺ວາ ຄຫຓກາຣຓໍ ວທຕິ. ຕຕ຺ຖ ເກວລສທ຺ເທນ ປຣມຕ຺ຖ ສຈ຺ຈໍ ປຕ຺ວາ ອຕ຺ຕສ຺ເສວ ອຠາວໂຕ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນວສາຍຕ຺ຕ ວຸຕ຺ຕິຕໍ ນິວຕ຺ເຕຕິ. ສມ຺ມຸຕິ ສຈ຺ຈໍ ປນ ປຕ຺ວາ ອຕ຺ຕສ຺ສ ວິຊ຺ຊມານຕ຺ຕາ ມຫາຊໂນ ອຕ຺ຕໂນ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ ອຕ຺ຕໂນ ວສາຍຕ຺ຕ ວຸຕ຺ຕິໍ ມຎ຺ຎມາໂນ ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາຕິ ຄຓ຺ຫາຕິ. ‘‘ຂຓຠງ຺ຄສ຺ສ ຈ ອທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ’’ຕິ ເອເຕນ ເອໂສ ເມ ສາຣຏ຺ເຐນ ອຕ຺ຕາ. ເອໂສ ມມ ສາໂຣ. ເອຕໍ ມມ ສຣີຣໍ. ຍາວ ວສ຺ສສຕໍປິ ວສ຺ສສຫສ຺ສມ຺ປິ ເອຕໍ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ ນ ຠິຊ຺ຊຕິ, ນ ວິນສ຺ສຕິ. ຕາວ ອຫໍ ນ ມຣາມິ. ຍທາ ເອຕໍ ຠິຊ຺ຊຕິ, ວິນສ຺ສຕິ. ຕທາ ອຫໍ ມຣາມິ. ອຫຎ຺ຈ ມມ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກຎ຺ຈ ອທ຺ວຍໍ ອນານຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອວໍ ຄຫຓກາຣຓໍ ວທຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຂຓຠງ຺ຄສ຺ສາ’’ຕິ ນາມຣູປຘມ຺ມານໍ ຂເຓ ຂເຓ ຠຎ຺ຊນສ຺ສ ຠິຊ຺ຊນສ຺ສ ມຣຓສ຺ສ. ອິທມ຺ປນມຣຓໍ ສມ຺ມຸຕິ ສຈ຺ເຈ ນຕ຺ຖິ. ປຣມຕ຺ຖ ສຈ຺ເຈ ເອວ ອຕ຺ຖິ. ຕສ຺ມາ ຕໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ມຫາຊໂນ ອຕ຺ຕໂນ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ ອຕ຺ຕໂນສາຣໍ ມຎ຺ຎມາໂນ ເອໂສ ເມ ອຕ຺ຕາຕິ ຄຓ຺ຫາຕີຕິ. ‘‘ຕໍ ທ຺ວຍໍ ສຸທິຏ຺ຐໍ ກຕ຺ວາ’’ຕິ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກສ຺ສ ເກວລໍ ປຈ຺ຈຍາຍຕ຺ຕ ວຸຕ຺ຕິຕຎ຺ຈ ຂຓຠງ຺ຄຎ຺ຈ ຎາຓ ຈກ຺ຂຸນາ ສຸຏ຺ຐຸທິຏ຺ຐໍ ກຕ຺ວາ. ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຂນ຺ຘານໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທໍ ສຸຏ຺ຐຸປສ຺ສນ຺ໂຕ ເກວລໍ ປຈ຺ຈຍາຍຕ຺ຕ ວຸຕ຺ຕິຕຎ຺ຈ ອວສາຍຕ຺ຕ ວຸຕ຺ຕິຕຎ຺ຈ ສຸຏ຺ຐຸ ປສ຺ສຕິ. ໂຍ ຈ ອຕ຺ຕໂນ ວສາຍຕ຺ຕວຸຕ຺ຕິ ນ ໂຫຕິ. ໂສ ປຣມຕ຺ຖສຈ຺ຈໍ ປຕ຺ວາ ເອໂສ ມມ ສນ຺ຕກນ຺ຕິປິ ວຕ຺ຕຸໍ ນາຣຫຕິ. ກຸໂຕ ມມ ອຕ຺ຕາຕິ. ອປິ ຈ, ສຕ຺ໂຕ ນາມ ສຠາວໂຕ ນຕ຺ຖິ. ປຎ຺ຎຕ຺ຕິມຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ໂຍ ‘ອຫນ຺ຕິ ວາ, ເມຕິ ວາ, ມມາຕິ ວາ, ຄຍ຺ເຫຍ຺ຍ. ອສນ຺ເຕ ຈ ອຕ຺ຕສ຺ມິໍ ໂກ ມມ ອຕ຺ຕາ ນາມ ຠເວຍ຺ຍາຕິ. ຂຓຠງ຺ໂຄ ໂຫຕິ. ຂເຓ ຂເຓ ຠິຊ຺ຊຕິ. ສຕ຺ໂຕ ຈ ນາມ ເອກສ຺ມິໍຠເວ ອາທິມ຺ຫິ ສກິໍ ເອວ ຊາຍຕິ. ອນ຺ເຕ ສກິໍ ເອວ ມຣຕິ. ອນ຺ຕຣາ ວສ຺ສສຕໍປິ ວສ຺ສສຫສ຺ສໍປິ ມຣຓໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ອຎ຺ຎາຫິ ຂຓິກຘມ຺ມານໍ ຄຕິ. ອຎ຺ຎາ ສຕ຺ຕສ຺ສ. ເອວໍສນ຺ເຕ ກຖໍ ຂຓິກຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕສ຺ສ ສາຣຏ຺ເຐນ ອຕ຺ຕານາມ ຠເວຍ຺ຍຸນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ເຕ ອວສວຕ຺ຕນຏ຺ເຐນ ອສາຣກຏ຺ເຐນ ຈ ອນຕ຺ຕາ ເອວ. ອປິຈ ‘‘ອວສວຕ຺ຕນຏ຺ເຐນາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ວໂສ ນາມ ສຕ຺ຕສນ຺ຕາເນ ເອໂກ ປຘານຘມ຺ໂມ. ສເຈ ອຕ຺ຕານາມ ອຕ຺ຖິ. ໂສ ເອວ ປຘານຠູຕສ຺ສ ວສສ຺ສປິ ອຕ຺ຕາ ຠເວຍ຺ຍ. ເອວໍສຕິ, ໂຍ ວໂສ, ໂສ ອຕ຺ຕາ. ໂຍ ອຕ຺ຕາ, ໂສ ວໂສຕິ ຠເວຍ຺ຍ. ຕຖາ ຈ ສຕິ, ຣູປໍ ອຕ຺ຕາຕິ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ຣູປຎ຺ຈ ວສຎ຺ຈ ອຕ຺ຕານຎ຺ຈ ເອກຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫາຕິ ນາມ. ຕຖາ ເວທນໍ ອຕ຺ຕາຕິ. ສຎ຺ຎໍ, ສງ຺ຂາເຣ, ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຕ຺ຕາຕິ ຄຓ຺ຫນ຺ເຕປິ. ເອວຎ຺ຈສຕິ, ສຕ຺ໂຕ ຈ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກຎ຺ຈ ວໂສ ຈ ອຕ຺ຕາ ຈ ສພ຺ພເມຕໍ ເອກຕ຺ຕໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ເອໂກ ສຕ຺ໂຕຕິ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ນ ຫິ ອິມສ຺ມິໍ ວສວຕ຺ຕນຏ຺ເຐ ເອກສ຺ສສຕ຺ຕສ຺ສ ທ຺ເວ ອຕ຺ຕາ ຕໂຍ ອຕ຺ຕາ ພຫູອຕ຺ຕາຕິ ສກ຺ກາ ຠວິຕຸໍ. ອຖ ຍຖາ ຍຖາ ສຕ຺ຕສ຺ສ ວໂສ ວຕ຺ຕຕິ, ອິຈ຺ຉາ ປວຕ຺ຕຕິ. ຕຖາ ຕຖາ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກມ຺ປິ ນິຈ຺ຈກາລໍ ສຕ຺ຕສ຺ສວສໍ ອນຸຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ. ກສ຺ມາ, ສຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກສ຺ສ ຈ ວສສ຺ສ ຈ ນານຕ຺ຕາຠາວໂຕ. ເອວໍ ອນຸຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ສຕິ. ຣູປໍ ເມ ອຕ຺ຕາ, ເວທນາ ເມ ອຕ຺ຕາຕິອາທິຄ຺ຄຫຓໍ ວຏ຺ເຏຍ຺ຍ. ສຠາວໂຕ ອວິຣຸທ຺ຘໍ ຠເວຍ຺ຍ. ນ ປນ ຕຖາ ອນຸຄຈ຺ຉຕິ. ນ ຫິ ທຸພ຺ພຓ຺ໂຓ ທຸຣູໂປ ປຸຣິໂສ ອຕ຺ຕໂນ ຣູປກາຍໍ ອຕ຺ຕໂນ ວເສເນວ ສຸວຓ຺ຓໍ ສຸຣູປໍ ກາຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ. ຕຖາ ທຸສ຺ສທ຺ໂທວາ ສຸສທ຺ທໍ, ທຸຄ຺ຄນ຺ໂຘວາ ສຸຄນ຺ຘໍ. ນ ຈ ອນ຺ໂຘວາ ອນນ຺ຘໍ. ພຘິໂຣວາ ອພຘິຣໍ. ໂຣຄີວາ ອໂຣຄໍ. ກຸຏ຺ຐີວາ ອກຸຏ຺ຐໍ. ຄຓ຺ຑີວາ ອຄຓ຺ຑໍ. ຊິຓ຺ໂຓວາ ຕຣຸຓໍ. ອຊຣໍ ວາ ອມຣຓໍ ວາ ກາຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ. ນາປິ ອປາເຍສຸ ຈ ອປຕນ຺ຕໍ. ປຕິຕ຺ວາ ວາ ຕໂຕ ວິມຸຕ຺ຕໍ ກາຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ. ຕຖາ ເທໂວ ວາ ເທວຕ຺ຕາ ອຈາເວຕຸໍ. ສກ຺ໂກວາ ສກ຺ກຕ຺ຕາ, ມາໂຣ ວາ ມາຣຕ຺ຕາ, ພ຺ຣຫ຺ມາ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມຕ຺ຕາຕິ. ເອສນໂຍ ເສສຂນ຺ເຘສຸປິ. ຕຖາ ປນ ອວສານຸຄມນໂຕ ປຣມຕ຺ຖ ສຈ຺ຈໍ ປຕ຺ວາ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈເກ ອຕ຺ຕໂນ ສາມິກິຈ຺ຈໍ ອິສ຺ສຣກິຈ຺ຈໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ອສາມິກເມວ ຕໍ ໂຫຕິ, ອນິສ຺ສຣໍ. ຕຖາ ຈ ສຕິ, ອຕ຺ຕານໍ ຕສ຺ສ ສາມິໍ ອິສ຺ສຣໍ ກຕ຺ວາ ຣູປໍ ເມ ອຕ຺ຕາຕິ ຄຫຓໍ ມິຈ຺ຉາຄຫຓໍ ນາມ ໂຫຕີຕິ. ໂລເກ ປນ ມຫາຊໂນ ຘມ຺ມານໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທໍ ນ ຊານນ຺ຕິ, ນ ປສ຺ສນ຺ຕິ, ນ ປຏິວິຊ຺ຌນ຺ຕິ. ເຕສໍ ປຣມ຺ປຣ ປຈ຺ຈຍວເສນ ປວຕ຺ຕມາເນ ຂນ຺ຘສນ຺ຕາເນ ສມ຺ມຸຕິ ສຈ຺ຈວເສນ ນານາວສວຕ຺ຕນາກາຣາ ນາມ ສນ຺ຕິ. ນານາສາມິ ອິສ຺ສຣາຘິປຕິໂວຫາຣາ ຈ ໂລເກ ສນ຺ທິສ຺ສນ຺ຕິ. ເຕ ສມ຺ມຸຕິ ສຈ຺ຈວເສນ ອຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ເຕສຸ ສາມິອິສ຺ສຣາຘິປຕິ ໂວຫາເຣສຸ ໂວຫາຣມຕ຺ເຕ ອຐຕ຺ວາ ສຠາວສຈ຺ຈໍ ມຎ຺ຎນ຺ຕາ ມິຈ຺ຉາຄຫຓໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ. ເອຕ຺ຖ ສິຍາ. ນ ນຸ ວໂສນາມ ອິຈ຺ຉາ. ສຕ຺ໂຕ ຈ ຄນ຺ຕຸໍ ອິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຄຈ຺ຉຕິ. ຐາຕຸໍ ອິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຕິຏ຺ຐຕິ. ເອວໍສຕິ. ຕສ຺ສ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ ຕສ຺ສ ວສາຍຕ຺ຕ ວຸຕ຺ຕິ ເອວ ໂຫຕີຕິ. ນ ໂຫຕິ. ກສ຺ມາ, ປຈ຺ຈຍາຍຕ຺ຕ ວຸຕ຺ຕິຕ຺ຕາ ເອວ. ຕຖາຫິ ຄນ຺ຕຸໍ ອິຈ຺ຉານາມ ພຫິທ຺ຘາ ຘນເຫຕຸວາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ນານາໂຠຄເຫຕຸ ວາ. ອຎ຺ເຎນ ວາ ນານາກາຣເຓນ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ຘເນ ອສຕິ, ຍໍ ຍໍ ທຸກ຺ຂໍ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ກາຍິກໍ ວາ ເຈຕສິກໍ ວາ. ເຕສໍ ຕໍ ຕໍ ທຸກ຺ຂປຈ຺ຈຍາ ຘນິຈ຺ຉາ ນາມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຘນິຈ຺ຉາ ປຈ຺ຈຍາ ຄນ຺ຕິຈ຺ຉາທໂຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຕຖາ ນານາໂຠຄິຈ຺ຉາ ນານາກມ຺ມິຈ຺ຉາສຸ ຈາຕິ. ນານາທຸກ຺ຂຠຍຸປທ຺ທວມູລິກາສຸ ອິຈ຺ຉາສຸ ວຕ຺ຕພ຺ພ ເມວ ນຕ຺ຖິ. ຕຖາ ນານາຣມ຺ມຓານໍ ປໂລຠນ ທຸກ຺ຂມູລິກາສຸ ຈ ນານາວິຕກ຺ການໍ ວິປ຺ຜນ຺ທນມູລິກາສຸ ຈ ອິຈ຺ຉາສຸ. ເອວໍ ວໂສປິ ປຈ຺ຈຍາຍຕ຺ຕ ວຸຕ຺ຕິໂກ ເອວ ໂຫຕິ. ‘‘ຄມນໍ’’ຕິ ຄມນາກາເຣນ ປວຕ຺ຕໍ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ. ເຍນເຍນຘນາທິເຫຕຸນາ ໂສ ໂສ ວໂສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຄມນມ຺ປິ ເຕນ ເຕເນວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອາຫາຣຸປຕ຺ຖມ຺ຠນາທິປຈ຺ຈເຍນ ຈ. ວໂສ ປນ ຄມນສ຺ສ ປຈ຺ຈເຍກ ເທສມຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ໂສ ຫິ ຕທຎ຺ຎປຈ຺ຈເຍຫິ ວິນາ ສຍໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ກຸໂຕ ຄມນໍ ອຸປ຺ປາເທຕຸໍ. ເອວໍ ຐານາທີສຸ. ເອວຎ຺ຈ ສຕິ, ອິທໍ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ ປຈ຺ຈຍາຍຕ຺ຕ ວຸຕ຺ຕິກນ຺ຕິຈ຺ເຈວ ວຕ຺ຕຸໍ ອຣຫຕິ. ໂນ ວສາຍຕ຺ຕ ວຸຕ຺ຕິກນ຺ຕິ. ອປິ ຈ ຄນ຺ຕຸໍ ອິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ມຕ຺ຕຠູໂຕ ສຕ຺ໂຕ ຄຈ຺ຉຕິ. ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ ປນ ຂຓິກ ຘມ຺ມຕ຺ຕາ ນ ຄຈ຺ຉຕິ. ອຸປ຺ປນ຺ນຸປ຺ປນ຺ນໍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ເຖວ ຠິຊ຺ຊຕິ. ສນ຺ຕຕິ ວເສນ ຄມນາກາຣ ນິມິຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຎາຍຕິ. ເອວໍ ອວສວຕ຺ຕນໍ ໂຫຕີຕິ. ໂຫຕຸ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ເຖວ ຠິຊ຺ຊນໍ. ອວິຈ຺ເຉທປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ສຕິ, ຄມນໍ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິເຍວ. ຄມເນ ຈ ສມ຺ປຊ຺ຊມາເນ ຂຓິກຠິຊ຺ຊເນນ ໂທໂສ ນຕ຺ຖີຕິ ເຈ. ອຕ຺ຖິ. ຂຓິກມຣຓຎ຺ຫິ ສຕ຺ຕສ຺ສ ສຸສານຠູມິ ນາມ ໂຫຕິ. ອນ຺ຕຣາເຍວາ ອາຄເຕ ປກ຺ຂລນ຺ເຕ ວາ ສຕິ, ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ສຕ຺ໂຕ ຍທາ ກທາຈິ ມຣຓໍ ວາ ນິຄຈ຺ຉຕິ ມຣຓ ມຕ຺ຕໍ ວາ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ. ກິເລເສ ນິມິນາຕິ ປວຕ຺ເຕຕີຕິ ນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຈນຕ຺ໂຖ. ‘‘ວິປລ຺ລາສນິມິຕ຺ຕໍ’’ຕິ ຈ ວິປລ຺ລາສ ຘມ຺ມານໍ ວເສນ ອຸປຏ຺ຐິຕໍ ກິຈ຺ຈ ນິມິຕ຺ຕໍ. ຕຓ຺ຫາ ເອວ ປຓິຘີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ມຫນ຺ຕານໍ ອາທີນວານໍ ຣາສິ ມຫາອາທີນວຣາສິ. ຂນ຺ເຘສຸ ສຸຎ຺ຎຕລກ຺ຂຓໍ ນາມ ອຕິ ຄມ຺ຠີຣໍ ໂຫຕິ. ຎາຓສ຺ເສວ ວິສຍຠູຕໍ. ສຸຎ຺ຎຕ ທສ຺ສນຎ຺ຈ ທິຏ຺ຐິຍາ ອຸຊຸປ຺ປຏິປກ຺ຂນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ສງ຺ຂາເຣສຸ ສຸຎ຺ຎຕທສ຺ສນວເສນາ’’ຕິອາທິໍ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອຕ຺ຖ ສິທ຺ຘິ ນາມາ’’ຕິ ມຄ຺ຄຜລປ຺ປຏິລາຠສງ຺ຂາຕສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ສິທ຺ຘິ ນາມ. ອຕ຺ຕາຕິ ອຠິນິເວໂສ ອຕ຺ຕາຠິນິເວໂສ. ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ຄາໂຫ. ອຸປາທີຍຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທິຏ຺ຐິສງ຺ຂາໂຕ ຄາໂຫ ທິຏ຺ຐິຄ຺ຄາໂຫ. ອຕ຺ຖາຠິນິເວໂສ ຈ ໂສ ທິຏ຺ຐິຄ຺ຄາໂຫ ຈາຕິ ວິຄ຺ຄໂຫ. ຕສ຺ສ ປຏິປກ຺ຂໍ ອນຕ຺ຕານຸປສ຺ສນາຎາຓໍ. ອນຸ ອນຸ ຠວນໍ ອານຸຠາໂວ. ປຣມ຺ປຣໂຕ ວຑ຺ຒນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ຕຖາ ສມນຸປສ຺ສິຕ຺ວາ’’ຕິ ສຸຎ຺ຎຕາ ກາເຣນ ສມນຸປສ຺ສິຕ຺ວາ. ວິມຸຎ຺ຈນ຺ຕສ຺ສ ອຣິຍປຸຄ຺ຄລສ຺ສ. ‘‘ອນິຈ຺ຈລກ຺ຂຓໍ ນາມ ນາຕິ ຄມ຺ຠີຣໍ ໂຫຕິ. ສທ຺ຘາຍປິ ວິສຍຠູຕໍ. ອຸນ຺ນຕິລກ຺ຂໂຓ ຈ ອຫໍ ມາໂນ ຂນ຺ເຘສຸ ນິຈ຺ຈຘຸວວິປລ຺ລາສມູລໂກ ສທ຺ຘາຍ ຈ ປຏິປກ຺ໂຂຕິ ອາຫ ‘‘ອນິຈ຺ຈທສ຺ສນວເສນາ’’ຕິອາທິໍ. ‘‘ນິມິຕ຺ຕາຠິນິເວສຠູຕສ຺ສາ’’ຕິ ນິຈ຺ຈຘຸວນິມິຕ຺ຕາຠິນິເວສຠູຕສ຺ສ. ‘‘ມານຄ຺ຄາຫສ຺ສາ’’ຕິ ມານສງ຺ຂາຕສ຺ສ ຄາຫສ຺ສ. ‘‘ສທ຺ຘາຍ ປີ’’ຕິປິສທ຺ເທນ ຎາຓໍ ສມ຺ປິຓ຺ເຑຕິ. ທຸກ຺ຂລກ຺ຂຓໍ ນາມ ຠຍສໍເວຄ ຊນກໍ ໂຫຕິ. ອາຣມ຺ມເຓສຸ ຕຓ຺ຫາໂລລສ຺ສ ຕຓ຺ຫາວິປ຺ຜນ຺ທນສ຺ສ ປຏິປກ຺ຂໍ. ວິເສສໂຕ ສມາຘິສ຺ສ ອນຸຣູປນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ທຸກ຺ຂທສ຺ສນ ວເສນາ’’ຕິອາທິໍ. ‘‘ຕິຓ຺ຓໍ ຘມ຺ມານໍ’’ຕິ ປຎ຺ຎິນ຺ທ຺ຣິຍ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍ ສມາຘິນ຺ທ຺ຣິຍ ສງ຺ຂາຕານໍ ຕິຓ຺ຓໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍ ຘມ຺ມານໍ. ‘‘ວິປສ຺ສນາ ຄມນວເສເນ ວາ’’ຕິ ວຸຏ຺ຐານຄາມິນິ ວິປສ຺ສນາ ສງ຺ຂາຕສ຺ສ ອາຄມນ ກາຣຓສ຺ສ ວເສເນວ.

ອິທານິ ປຸພ຺ເພ ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘ສຕ຺ຕອຣິຍ ປຸຄ຺ຄລວິຠາຄສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຠາວປຕ຺ຕິຍາ ຈາ’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ສຕ຺ຕ ອຣິຍປຸຄ຺ຄລວິຠາຄໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຕຕ຺ຖາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຘມ຺ມານຸສາຣີ ນາມາຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ຘມ຺ໂມ’’ຕິ ປຎ຺ຎາ ວຸຈ຺ຈຕິ ‘ສຈ຺ຈໍ, ຘມ຺ໂມ, ຘີຕິ, ຈາໂຄ,ຕິ ເອຕ຺ຖ ວິຍ. ຕິກ຺ຂຕຣໍ ຘມ຺ມໍ ອນຸສ຺ສຣຕີຕິ ຘມ຺ມານຸສາຣີ. ປຎ຺ຎາພລານຸສາເຣນ ອາທິມ຺ຫິ ມຄ຺ຄໍ ລຠຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອຖວາ. ‘‘ຘມ຺ໂມ’’ຕິ ນິສ຺ສຕ຺ຕນິຊ຺ຊີວຏ຺ເຐນ ສງ຺ຂາຣ ຘມ຺ໂມ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສຸຎ຺ຎຕທສ຺ສນຎ຺ຈ ນາມ ວິເສສໂຕ ສຸທ຺ຘຘມ຺ມ ທສ຺ສນໍ ນາມ. ອິຕິ ສຸທ຺ຘຘມ຺ມໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ຎາຓຄຕິຍາ ອນຸຄຈ຺ຉຕີຕິ ຘມ຺ມານຸສາຣີ. ທິຏ຺ຐິປຕ຺ໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ທິຏ຺ຐິນາມ ທສ຺ສນຎ຺ຎາຓໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປຣິສຸທ຺ຘ ທສ຺ສນສມ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ທິຏ຺ຐິພເລເນວ ສຸເຂນ ຕໍ ຕໍ ມຄ຺ຄຜລໍ ປຕ຺ໂຕຕິ ທິຏ຺ຐິປຕ຺ໂຕ. ເຕເນວ ທສ຺ສນ ປຎ຺ຎາພເລນ ກິເລສພນ຺ຘນໂຕ ວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ໂຕ. ສງ຺ຂາຣ ຘມ຺ມານໍ ຂຓິກ ຘມ຺ມຠາເວ ສຸຏ຺ຐຸ ສທ຺ທຫນໍ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາໂທ ສທ຺ຘາ ນາມ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາໂທ’’ຕິ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕປ຺ປສາໂທ. ‘‘ຎາຓໍ’’ຕິ ຈ ສງ຺ຂາຣ ຘມ຺ມານໍ ຂຓິກຠາວນິມິຕ຺ຕານໍ ທສ຺ສນຎ຺ຎາຓໍ. ຕາທິເສ ຫິ ຎາເຓ ສຕິ, ຕຕ຺ຖ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາໂທ ນາມ ຊາຍຕິ, ໂນ ອຎ຺ຎຖາຕິ. ສທ຺ຘໍ ອນຸສ຺ສຣຕີຕິ ສທ຺ຘານຸສາຣີ. ສທ຺ຘາພເລເນວ ອາທິມ຺ຫິ ອຣິຍມຄ຺ຄໍ ປາປຸຓາຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ສທ຺ຘາພເລນ ວິມຸຕ຺ໂຕຕິ ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ໂຕ. ‘‘ກາຍສກ຺ຂິ ນາມາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ສກ຺ຂໍຕິ ສນ຺ທິຏ຺ຐໍ. ຍໍ ສາຘກນ຺ຕິປິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຕ຺ຕໂນ ກາເຍ ເອວ ລທ຺ຘໍ ສກ຺ຂໍ ຍສ຺ສາຕິ ກາຍສກ຺ຂີ. ທຸກ຺ຂານຸ ປສ຺ສີ ປຸຄ຺ຄໂລ ຫິ ສໍເວຄ ພຫຸໂລ ໂຫຕິ. ສໍເວໂຄ ຈ ປຘານ ວີຣິຍສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ. ສໍວິຄ຺ໂຄ ໂຍນິໂສ ປທຫຕີຕິ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມາ ໂສ ສໍເວຄວເສນ ຠາວນໍ ອນຸຍຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ຍໍ ຍໍ ປຸຣິສຖາເມນ ປຕ຺ຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ. ຕໍ ຕໍ ປາປຸຓາຕິ. ປາປຸຓນ຺ໂຕ ຈ ອຕ຺ຕໂນ ກາເຍ ເອວ ສກ຺ຂໍ ລຠຕິ. ສນ຺ທິຏ຺ຐໍ ຌານສຸຂໍ ວາ ມຄ຺ຄຜລສຸຂໍ ວາ ລຠຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ‘‘ອຸຠໂຕຠາຄ ວິມຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ ອຣູປຊ຺ຌາເນຫິ ຣູປກາຍໂຕ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຜເລຫິ ນາມກາຍໂຕຕິ ເອວໍ ອຸໂຠຫິ ກາຍຠາເຄຫິ ວິມຸຕ຺ໂຕ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຕໂຍ ອຣິຍປຸຄ຺ຄລາ ປຎ຺ຎາຘິໂກ ຈ ສທ຺ຘາຘິໂກ ຈ ວີຣິຍາຘິໂກ ຈ. ຕຕ຺ຖ ຘມ຺ມານຸສາຣີ ຈ ທິຏ຺ຐິປຕ຺ໂຕ ຈ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ໂຕ ຈ ປຎ຺ຎາຘິໂກ ນາມ. ສທ຺ຘານຸສາຣີ ຈ ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ໂຕ ຈ ສທ຺ຘາຘິໂກ ນາມ. ກາຍສກ຺ຂີ ຈ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ໂຕ ຈ ວີຣິຍາຘິໂກ ນາມາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອຍຎ຺ຈ ປຸຄ຺ຄລວິຠາຄນໂຍ ປຏິສມ຺ຠິທາມຄ຺ຄນເຍນ ວຸຕ຺ໂຕ. ອຠິຘມ຺ເມ ປນ ປຸຄ຺ຄລ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍໍ ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ໂຕ ຈ ກາຍສກ຺ຂີ ຈ ທ຺ເວປຸຄ຺ຄລາ ເສກ຺ເຂສຸ ເອວ ວຸຕ຺ຕາ. ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕາ ປນ ເອເຕ ທ຺ເວປິ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕາ ເອວາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ເອຕ຺ຖ ສິຍາ, ສງ຺ຂາຣ ຘມ຺ມານໍ ຂຓິກ ຘມ຺ມຠາເວ ສຸຏ຺ຐຸ ສທ຺ທຫນໍ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາໂທ ສທ຺ຘາ ນາມາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິໍ ປນ ຕາທິເສນ ສທ຺ຘາມຕ຺ເຕນ ໂສຕາປຕ຺ຕິ ມຄ຺ຄໍ ປາປຸຓາຕີຕິ. ເອຕ຺ຖ ອມ຺ເຫຫິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ນຕ຺ຖິ. ຠຄວຕາ ເອວ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍຖາຫ ມຫາວຄ຺ເຄ ໂອກ຺ກນ຺ຕ ສໍຍຸຕ຺ເຕ ຈກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂເວ ອນິຈ຺ຈໍ ວິປຣິຓາມີ ອຎ຺ຎຖາຠາວີ, ໂຍ ເອວໍ ສທ຺ທຫຕິ, ເອວໍ ອຘິມຸຈ຺ຈຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ສທ຺ຘານຸສາຣີ. ໂອກ຺ກນ຺ໂຕ ອຣິຍຠູມິໍ. ອຕິກ຺ກນ຺ໂຕ ປຸຖຸຊ຺ຊນຠູມິໍ. ໂສ ເຍນກມ຺ເມນ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ນ ຕໍ ກມ຺ມໍ ກໂຣຕີຕິ. ໂສຕໍ ຠິກ຺ຂເວ ອນິຈ຺ຈໍ. ວິປຣິຓາມີ ອຎ຺ຎຖາຠາວີຕິອາທິນາ ທ຺ວາທສາຍຕນານິ ວິຕ຺ຖາເຣ ຕພ຺ພານິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ວິປຣິຓາມີ’’ຕິ ວິປຣິຓາໂມ ຍສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ວິປຣິຓາມີ. ວິປຣິຓາໂມຕິ ຈ ຂເຓ ຂເຓ ຊີຣຓຕາ ຠິຊ຺ຊນຕາ ວຸຈ຺ຈຕິ. ‘‘ອຎ຺ຎຖາຠາວີ’’ຕິ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ‘‘ເອວໍ ອຘິມຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ເອເຕນ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສທ຺ຘໍ ທີເປຕິ. ສາ ເອວ ໂສຕາປຕ຺ຕິຍງ຺ເຄສຸ ພຸທ຺ເຘ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ຘມ຺ເມ, ສງ຺ເຆ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນ ສມນ຺ນາຄໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສທ຺ຘາ ນາມ ຈກ຺ຂາທີນໍ ອນິຈ຺ຈນິມິຕ຺ຕ ທສ຺ສນຎ຺ຎາເຓນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ໂອກປ຺ປນສທ຺ຘາ. ອນິຈ຺ຈນິມິຕ຺ຕຎ຺ຈ ນາມ ຣູປໍ ອນິຈ຺ຈໍ ຂຍຏ຺ເຐນາຕິປເທ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ຈກ຺ຂາທິນິສ຺ສຍານໍ ມຫາຠູຕານໍ ສນ຺ຕຕິ ປຣິວຕ຺ຕນາທິກໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕຎ຺ຫິ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ຈກ຺ຂາທີນໍ ອນິຈ຺ຈຠາເວ ສທ຺ທຫຕິ, ອຘິມຸຈ຺ຈຕິ. ຕານິປິ ຂເຓ ຂເຓ ເອກນ຺ເຕນ ຠິຊ຺ຊຕິ ເຍວາຕິ ສທ຺ຘາຘິໂມກ຺ຂໍ ສທ຺ຘາວິນິຈ຺ຉຍໍ ປຏິລຠຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ພຸທ຺ເຘ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ອຣຫຕາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘຕາທີນໍ ພຸທ຺ຘຄຸຓາທີນໍ ທສ຺ສນຎ຺ຎາເຓນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ປສາໂທ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາໂທ ນາມ. ອຣິຍຠູມິ ນາມ ທິຏ຺ຐານຸສຍ ວິຈິກິຈ຺ຉານຸສເຍຫິ ປຣິສຸທ຺ຘາ ອວຕ຺ຖາຠູມິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເຕຫິ ສຫິຕາ ອວຕ຺ຖາຠູມິ ປຸຖຸຊ຺ຊນຠູມິ ນາມ. ກຖໍ ປນ ຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປຸຖຸຊ຺ຊນຠູມິໍ ອຕິກ຺ກນ຺ຕຕາ ອຣິຍຠູມິໍ ໂອກ຺ກນ຺ຕຕາ ຈ ວິຎ຺ຎາຍຕີຕິ ອາຫ ‘‘ໂສ ເຍນາ’’ຕິອາທິໍ. ໂຍ ອຕ຺ຕໂນ ຊີວິຕເຫຕຸປິ ກິຎ຺ຈິ ກມ຺ມປຖປຕ຺ຕໍ ອປາຍຄາມິ ກມ຺ມໍ ນ ກໂຣຕິ. ໂສ ເອກນ຺ເຕນ ປຸຖຸຊ຺ຊນຠູມິໍ ອຕິກ຺ກນ຺ໂຕ, ອຣິຍຠູມິໍ ໂອກ຺ກນ຺ໂຕຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອິທໍ ສທ຺ຘານຸສາຣິສຸຕ຺ຕໍ. ອປຣໍປິ ວຸຕ຺ຕໍ ຈກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂເວ ວິປຣິຓາມີ ອຎ຺ຎຖາຠາວີ. ຍສ຺ສ ເອວໍ ມຕ຺ຕໂສ ນິຊ຺ຌານໍ ຂມຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຘມ຺ມານຸສາຣີ ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ມຕ຺ຕໂສ ນິຊ຺ຌານໍ ຂມຕີ’’ຕິ ສທ຺ຘານຸສາຣີວິຍ ສທ຺ທຫນມຕ຺ເຕ ອຏ຺ຐຕ຺ວາ ຈກ຺ຂາທີນໍ ຕາທິສໍ ອນິຈ຺ຈຕໍ ສມນຸປສ຺ສນ຺ໂຕ ໂຖກໍ ໂຖກໍ ທສ຺ສນໍ ລຠຕິເຍວ. ເອວໍສຕິ, ຈກ຺ຂາທີນິ ຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ນິຊ຺ຌານໍ ໂອໂລກນໍ ມຕ຺ຕໂສ ຂມນ຺ຕິ ນາມ. ອິທໍ ຘມ຺ມານຸສາຣິສຸຕ຺ຕໍ. ອປຣໍປິ ວຸຕ຺ຕໍ ຈກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂເວ ອນິຈ຺ຈໍ ວິປຣິຓາມີ ອຎ຺ຎຖາຠາວີ. ໂຍ ເອວໍ ປຊານາຕິ ປສ຺ສຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ໂສຕາປນ຺ໂນ ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ປຊານາຕິ ປສ຺ສຕີ’’ຕິ ຘມ຺ມານຸສາຣີວິຍ ມຕ຺ຕໂສ ນິຊ຺ຌານກ຺ຂມມຕ຺ເຕ ອຏ຺ຐຕ຺ວາ ປຎ຺ຎາຍ ປຊານາຕິ, ຎາຓຈກ຺ຂຸໂນ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ປສ຺ສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິທໍ ທິຏ຺ຐິປຕ຺ຕາທີນໍ ສຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ຍຖາ ສກໍ ຜລໍ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ສສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ອິທໍ ສກໍ. ຍໍ ຍໍ ສກໍ ຍຖາສກນ຺ຕິ ອຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສາຕິອາທິນາ. ຜລສມາປຕ຺ຕິ ວີຖິຍໍ ປນ ອນຸໂລມຊວນານິ ເອວ ຜລານໍ ອາສນ຺ນກາຣຓານິ, ນ ມຄ຺ຄຊວນານີຕິ ອາຫ ‘‘ນ ມຄ຺ຄາຄມນວເສນາ’’ຕິ. ‘‘ໂສ’’ຕິ ມຄ຺ໂຄ. ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມາໂນ ສພ຺ຠາໂວ. ‘‘ອສ຺ສາ’’ຕິ ມຄ຺ຄສ຺ສ.

ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາ ກິຈ຺ຈໂຕ ອນິມິຕ຺ຕາ ໂຫຕິ. ສຠາວໂຕ ສນິມິຕ຺ຕາເອວ. ນິຈ຺ຈນິມິຕ຺ຕສຫິຕາເອວ. ຍໂຕ ສາ ເອໂສຫມສ຺ມີຕິຄ຺ຄຫຓໍ ລຠຕິ. ອິທໍປິ ວິປສ຺ສນາຎາຓໍ ອນິຈ຺ຈໍ ຂຍຏ຺ເຐນາຕິ ສມນຸປສ຺ສິຕພ຺ພາ ຈ ໂຫຕີຕິ. ຕຕ຺ຖ ຈ ອຠິຘມ຺ມໍ ປຕ຺ວາ ສຠາວປ຺ປຘານໍ ໂຫຕິ, ນ ກິຈ຺ຈປ຺ປຘານໍ. ຕສ຺ມາ ອຠິຘມ຺ມ ນເຍນ ວິປສ຺ສນາ ອຕ຺ຕໂນ ນິມິຕ຺ຕ ນາມໍ ມຄ຺ຄສ຺ສ ທາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ອຍໍ ອຏ຺ຐກຖາຍ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ກິເລສ ຘມ຺ມາ ນາມ ຍສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ປລິພຸນ຺ຘນ຺ຕິ. ສມ຺ພາຘໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ປລິໂພຘກຣານາມ. ຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ນິຈ຺ຈນິມິຕ຺ຕ ສຸຠນິມິຕ຺ຕ ສຸຂນິມິຕ຺ຕ ອຕ຺ຕນິມິຕ຺ຕານິ ຄາເຫນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ນິມິຕ຺ຕກຣານາມ. ຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ຠຸສໍ ນິຫິຕໍ ນິວິຏ຺ຐໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ປຓິຘິກຣານາມ. ເຕ ຈ ມຄ຺ຄຜລານິ ອາຣມ຺ມຓໍ ນ ກໂຣນ຺ຕິ. ມຄ຺ຄຜເລຫິ ຈ ສມ຺ປໂຍຄໍ ນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເອວໍ ອາຣມ຺ມຓກຣຓາ ທິວເສນ ມຄ຺ຄຜເລສຸ ເຕສໍ ອຠາໂວ. ອຠາວຕ຺ຕາເອວ ຈ ຕານິ ມຄ຺ຄຜລານິ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍ ຕີຓິນາມານິ ລຠນ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອາຣມ຺ມຓ ກຣຓວເສນວາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ສຠາເວນາ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍ.

‘‘ອຕ຺ຕທິຏ຺ຐິຍາ ອຸປ຺ປນ຺ນາຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ ອິທໍ ຕາສໍ ທິຏ຺ຐິວິຈິກິຈ຺ຉານໍ ອຕ຺ຕທິຏ຺ຐິຍາ ອວິນາຠາວໍ ທີເປຕິ. ນ ປນ ອຕ຺ຕທິຏ຺ຐິຍາ ຕາຫິ ອວິນາຠາວນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ວິປຈ຺ຈນ຺ຕີຕິ ອປາເຍສຸ ວິປຈ຺ຈນ຺ຕິ. ອປາຍປຏິສນ຺ຘິໍ ຊເນນ຺ຕິ. ທິຏ຺ຐສຈ຺ຈານຎ຺ຈ ອຣິຍປຸຄ຺ຄລານໍ. ທິຏ຺ຐິວິຈິກິຈ຺ຉາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ອກຸສລຘມ຺ມາ ທິຏ຺ຐິວິຈິກິຈ຺ຉາຄ຺ຄຫເຓນ ຄຫິຕາຕິ ອາຫ ‘‘ທິຏ຺ຐິວິຈິກິຈ຺ຉາ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕາ’’ຕິ. ‘‘ອກຸສລຘມ຺ມາເຈ ວາ’’ຕິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຠູຕາ ທສາກຸສລກມ຺ມປຖ ຘມ຺ມາ ເຈວ. ‘‘ສຕ຺ຕຫິ ຠເວຫີ’’ຕິ ກ຺ຣິຍາປວຄ຺ເຄ ກຣຓວຈນໍ. ຍຖາ ສຕ຺ຕຫິ ມາເສຫິ ວິຫາຣໍ ນິຏ຺ຐາເປຕີຕິ. ກ຺ຣິຍາປວຄ຺ໂຄຕິຈ ກ຺ຣິຍາຍສີຆຕຣໍ ນິຏ຺ຐາປນໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ‘‘ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ’’ຕິ ສຕ຺ຕວາຣາ. ຕີຓິ ສໍໂຍຊນານິນາມ ‘ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິ, ວິຈິກິຈ຺ຉາ, ສີລພ຺ພຕປຣາມາສສໍໂຍຊນານິ,. ‘‘ອວິນິປາຕ ຘມ຺ໂມ’’ຕິ ວິຣູປໍ ຫຸຕ຺ວາ ປຕນໍ ວິນິປາໂຕ. ອປາຍນິປາໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ‘‘ຘມ຺ໂມ’’ຕິ ສຠາໂວ. ນຕ຺ຖິ ວິນິປາໂຕ ຘມ຺ໂມ ຍສ຺ສາຕິ ວິຄ຺ຄໂຫ. ‘‘ນິຍໂຕ’’ຕິ ສຸຄຕິຠເວສຸ ນິຍຕ ຄຕິໂກ. ສມ຺ມາ ພຸຊ຺ຌຕີຕິ ສມ຺ໂພຘິ. ມຄ຺ຄຎ຺ຎາຓໍ. ‘‘ປຣາຍນໍ’’ຕິ ປຣຠາເຄ ຄນ຺ຕພ຺ພຏ຺ຐານໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສມ຺ໂພຘິສງ຺ຂາຕໍ ປຣາຍນໍ ອສ຺ສາຕິ ສມ຺ໂພຘິປຣາຍໂນ. ‘‘ອນິຍມຕ຺ໂຖ’’ຕິ ວາສທ຺ທຕ຺ໂຖຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ວາ ສທ຺ທຕ຺ເຖສຸ ຈ ອນິຍມຕ຺ໂຖ. ນ ວິກປ຺ປຕ຺ໂຖ. ວິກປ຺ປຕ຺ເຖຫິ ສຕິ ທ຺ເວ ເອວ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣມາ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ມິສ຺ສກຠໂວນ ລພ຺ຠຕິ. ອນິຍມຕ຺ເຖ ຕໂຍປິ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ສມຸຈ຺ຈຍຕ຺ຖສ຺ສ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ເອໂກ ມິສ຺ສກຠໂວ ເອວ ລພ຺ຠຕິ. ນນຸ ຈ ສທ຺ໂທ ນາມ ສມຸຈ຺ຈຍຕ຺ເຖ ປາກໂຏ, ນ ອນິຍມຕ຺ເຖ. ຕສ຺ມາ ສມຸຈ຺ຈຍຕ຺ໂຖວ ອິຘ ຍຸຕ຺ໂຕຕິ ເຈ. ນ ຍຸຕ຺ໂຕ. ກສ຺ມາ. ທ຺ວິນ຺ນໍ ອສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ. ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ສມຸຈ຺ຈຍຕ຺ຖໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເຕ ທ຺ເວ ປຸຄ຺ຄລາ ອິມສ຺ມິໍ ປາເຐ ອສງ຺ຄຫິຕາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍທິ ເຕ ອິມສ຺ມິໍ ປາເຐ ອສງ຺ຄຫິຕາ. ກຕ຺ຖເຕ ສງ຺ຄຫິຕາ ຠເວຍ຺ຍຸໍ. ນ ຫິ ໂກຈິ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸ ປຣໂມ ນາມ ອິຘ ອສງ຺ຄຫິໂຕຕິ ຍຸຕ຺ໂຕຕິ. ‘‘ອສ຺ສາ’’ຕິ ຕສ຺ສປາຬິປາຐສ຺ສ. ‘‘ເອຕ຺ຖ ຈ ຍສ຺ມາ. ລ. ປຣໂມ ນາມ ວຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ ອິທໍ ອຸປຣິ ‘ເຍ ກາມຠເວ ເຍວາ’ຕິອາທິນາ ‘ເຍທິຏ຺ຐ ຘມ຺ເມ ວາ’ຕິອາທິນາ ຈ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ໂສ ຈ ສຸກ຺ຂວິປສ຺ສໂກ ວາ ປຣິຫີນຊ຺ຌາໂນ ວາ ທຏ຺ຐພ຺ໂພຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ປາຬິຍໍ’’ຕິ ປຸຄ຺ຄລປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ປາຬິຍໍ. ‘‘ອິຘ ນິຏ຺ຐາ’’ຕິ ອິມສ຺ມິໍ ກາມໂລເກ ອາສວກ຺ຂຍໍ ປຕ຺ວາ ຂນ຺ຘປຣິນິພ຺ພານປຕ຺ຕິ ວເສນ ນິຏ຺ຐາ. ນິຏ຺ຐານໍ ປຣິໂຍສານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຸລໂຕ ກຸລໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ໂກລໍໂກໂລ. ຠວໂຕ ຠວໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອກເມວ ປຏິສນ຺ຘິສງ຺ຂາຕໍ ຠວພີຊໍ ອສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ເອກພີຊີ. ໂຍ ຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ອຣຫາ. ຕສ຺ສ ຈ ອິຘ ນິຏ຺ຐາຕິ ໂຍຊນາ. ເກນ ປນ ຕິຓ຺ຓໍ ໂສຕາປນ຺ນານໍ ວິເສໂສ ກໂຕຕິ. ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸ ປຣໂມ ຕາວ ເກວລໍ ປຖມມຄ຺ຄ ສມ຺ປຍຸຕ຺ເຕຫິ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ ກໂຕ. ອິຕເຣ ທ຺ເວ ອຸປຣິມຄ຺ຄຕ຺ຖາຍ ປວຕ຺ຕິເຕຫິ ວິປສ຺ສນິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ ກໂຕຕິ. ຕຕ຺ຖ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸ ປຣໂມ ສພ຺ພມຸທຸໂກ ໂຫຕິ. ຕໂຕ ໂກລໍໂກໂລ ຕິກ຺ໂຂ. ໂສ ປນ ຉ ຠວິໂກ, ປຎ຺ຈຠວິໂກ, ຈຕຸຠວິໂກ, ຕິຠວິໂກ, ທ຺ວິຠວິໂກຕິ ປຎ຺ຈວິໂຘ. ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຈຠວິໂກ ຕິກ຺ໂຂ. ເສສາ ອນຸກ຺ກເມນ ຕິກ຺ຂຕຣາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ເອກພີຊີ ປນ ເອກຠວິໂກ ສພ຺ພຕິກ຺ໂຂ. ຕຕ຺ຖ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸ ປຣໂມ ເກວເລນ ປຖມມຄ຺ຄານຸຠາເວນ ສິທ຺ຘຕ຺ຕາ ສພ຺ພມຸທຸໂກ ໂຫຕິ. ອິຕເຣ ທ຺ເວປກຕິຍາ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸ ປຣມຠາເວ ຐຕ຺ວາ ອຸປຣິມຄ຺ຄຕ຺ຖາຍ ວິປສ຺ສນາ ກມ຺ມໍ ປຏ຺ຐເປນ຺ຕິ. ຕທາ ເຕສໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ປຸນ ວິເສສ ປຕ຺ຕານິ ໂຫນ຺ຕິ, ຕິກ຺ຂານິ. ຕສ຺ມາ ເຕ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸ ປຣມໂຕ ຕິກ຺ຂານາມ ໂຫນ຺ຕີຕິ. ‘‘ສຕ຺ຕວາຣໂຕ ໂອຣໍ ວາ’’ຕິ ອິທໍ ໂກລໍໂກລ ເອກພີຊິໂນ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ອຸປຣິ ຕິຓ຺ຓໍ ມຄ຺ຄານໍ ວິປສ຺ສນາ ນິຍາເມຕີ’’ຕິ ອິທໍ ອຸປຣິເມ ທ຺ເວໂສຕາປນ຺ເນ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸ ປຣໂມປນ ປຖມມຄ຺ເຄເນວ ນິຍມິໂຕຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຕຖາຫິ ໂສເຍວ ສງ຺ຄຫປາເຐ ສຣູປໂຕ ອາຄໂຕ ໂສຕາປຕ຺ຕິ ມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕ຺ວາ ທິຏ຺ຐິວິຈິກິຈ຺ຉາປຫາເນນ ປຫີນາປາຍຄມໂນ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸ ປຣໂມ ໂສຕາປນ຺ໂນ ນາມ ໂຫຕີຕິ. ອິຕເຣ ປນ ທ຺ເວ ປາຬິຍໍ ໂສຕາປນ຺ນ ປຸຄ຺ຄລວິຠາຄຏ຺ຐາເນສ຺ເວວ ອາຄຕາຕິ. ‘‘ເຍ ປນາ’’ຕິ ເຍ ໂສຕາປນ຺ນ ປຸຄ຺ຄລາປນ. ຄາຖາຍໍ ‘‘ອິໂຕສຕ຺ຕາ’’ຕິ ອິມສ຺ມິໍ ມນຸສ຺ສໂລເກ ສຕ຺ຕ ສໍສຣານິ. ‘‘ຕໂຕສຕ຺ຕາ’’ຕິ ຕສ຺ມິໍ ເທວໂລເກ ສຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອງ຺ຄຸຕ຺ຕຣປາເຐ ‘‘ເຕນຈິຕ຺ຕປ຺ປສາເທນາ’’ຕິ ມຫາສຫສ຺ສິໂລກຘາຕຸໍ ສເຣນ ວິຎ຺ຎາເປຕຸໍ ສມຕ຺ຖສ຺ສ ສຕ຺ຖຸຄຸເຓ ຈິຕ຺ຕປ຺ປສາໂທ ຊາຍຕິ. ເຕນ ຈິຕ຺ຕປ຺ປສາເທນ. ‘‘ເຕນ ປຣິຍາເຍນາ’’ຕິ ສເຈ ໂສ ເທເວສຸ ເອວ ສໍສຣຕິ. ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ໂອປປາຕິກ ປຏິສນ຺ຘິໂຍ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ປຣິນິພ຺ພາຍິສ຺ສຕິ. ຍທິ ມນຸສ຺ເສສຸ ເອວ ສໍສຣຕິ. ສຕ຺ຕຄພ຺ຠເສຍ຺ຍກ ປຏິສນ຺ຘິໂຍ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ເອຕ຺ເຖວ ປຣິນິພ຺ພາຍິສ຺ສຕິ. ເອວໍ ເທສນາ ວາເຣນ ຈຸທ຺ທສ ກຕ຺ວາ ເທສິເຕນ ປຣິຍາເຍນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ຕໍ ວີມໍສິຕພ຺ພໍ’’ຕິ ວທນ຺ເຕນ ຏີກາຈຣິເຍນ ສຍໍ ຈຸທ຺ທສປຏິສນ຺ຘິໂຍວ ອິຈ຺ຉຕີຕິ ທີເປຕິ. ອິທານິ ຕໍ ຈຸທ຺ທສປຏິສນ຺ຘິວາທໍ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ‘‘ວິຠງ຺ເຄ ປນາ’’ຕິອາທິມາຫ. ‘‘ວິຠງ຺ເຄ’’ຕິ ອຠິຘມ຺ເມ ຎາຓວິຠງ຺ເຄ. ນຕ຺ຖິ ຐານມສ຺ສາຕິ ອຏ຺ຐານໍ. ‘‘ຐານໍ’’ຕິ ມູລກາຣຓໍ. ນຕ຺ຖິ ອວກາໂສ ອສ຺ສາຕິ ອນວກາໂສ. ‘‘ອວກາໂສ’’ຕິ ປຈ຺ຈຍກາຣຓໍ. ‘‘ຍໍ’’ຕິ ກ຺ຣິຍາປຣາມສນໍ. ຍໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຍ຺ຍ, ຕໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕນໍ ອຏ຺ຐານໍ. ໂສ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ ຘມ຺ໂມ ອນວກາໂສຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ອຠິສງ຺ຂາຣ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສາ’’ຕິ ສຕ຺ຕຠວໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ກາມຠເວ ປຏິສນ຺ຘິຊນກສ຺ສ ກຸສລາ ກຸສລກມ຺ມ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ. ‘‘ນິໂຣເຘນາ’’ຕິ ໂສຕາປຕ຺ຕິ ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ເອວ ນິໂຣຘເນນ. ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ນາມຎ຺ຈ ຣູປຎ຺ຈາ’’ຕິ ເຍ ນາມ ຣູປຘມ຺ມາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ. ເອເຕ ນາມ ຣູປຘມ຺ມາ ເອຕ຺ຖ ເອຕສ຺ມິໍ ອຠິສງ຺ຂາຣ ວິຎ຺ຎາຓ ນິໂຣຘກ຺ຂເຓ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ຍຖາວຸຕ຺ຕນເຍເນວາ’’ຕິ ເຕນ ປຣິຍາເຍນາຕິ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣນເຍເນວ. ‘‘ຕເທກຏ຺ຐໂມຫສ຺ສາ’’ຕິ ເຕນ ຣາເຄນ ເຕນ ໂທເສນ ເອກສ຺ມິໍ ຈິຕ຺ເຕ ເອກໂຕ ຐິຕສ຺ສ ໂມຫສ຺ສ. ນ ທິຏ຺ຐິວິຈິກິຈ຺ຉາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ໂມຫສ຺ສ. ຕສ຺ສ ປຖມມຄ຺ເຄ ເອວ ປຫີນຕ຺ຕາ. ນາປິ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈຈິຕ຺ຕສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ໂມຫສ຺ສ. ຕສ຺ສ ຈຕຸຕ຺ຖມຄ຺ເຄ ເອວ ປຫາຕພ຺ພຕ຺ຕາ. ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕາ ຣາຄໂທສໂມຫາ. ‘‘ຘມ຺ມິເກສູ’’ຕິ ຘມ຺ເມນ ສເມນ ອຸປ຺ປນ຺ເນສຸ. ‘‘ຍໂຕ’’ຕິ ຍໍກາຣຓາ. ພລວນ຺ຕກາຣຓາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ເຕສໍ’’ຕິ ໂສຕາປນ຺ນານໍ. ‘‘ສລ຺ລິຂນ ວເສນາ’’ຕິ ພຫລປກ຺ຂໍ ຖູລຠາຄໍ ສຸຏ຺ຐຸລິຂນວເສນ. ອຘິຈ຺ຈຸປ຺ປຕ຺ຕິ ນາມ ປຸພ຺ເພ ຍຖາປວຕ຺ຕໍ ກາລໍ ອຘິຈ຺ຈ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ. ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕານມ຺ປິ ຣາຄໂທສໂມຫານໍ. ‘‘ເຕສໍ ປີ’’ຕິ ສກທາຄາມີນມ຺ປິ. ‘‘ເມຖຸນວຕ຺ຖຸ ສມາໂຍໂຄ ອິຈ຺ຉິໂຕ’’ຕິ ຊາຍມ຺ປຕີນໍ ເມຖຸນກມ຺ມສມາໂຍໂຄ ນາມ ສກທາຄາມີນໍ ອຕ຺ຖີຕິ ອິຈ຺ຉິໂຕ. ເຖໂຣຫິ ອຘິຈ຺ຈຸປ຺ປຕ຺ຕິມຕ຺ຕໍ ອິຈ຺ຉຕິ. ປຣິຍຸຏ຺ຐານມນ຺ທຕໍ ນ ອິຈ຺ຉຕິ. ສກທາຄາມີນໍ ປຸຕ຺ຕຘີຕໂຣປິ ສນ຺ທິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ວທຕິ. ‘‘ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ’’ຕິ ເຖຣສ຺ສ ມໂນຣຖມຕ຺ຕໍຕິ ວຕ຺ວາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ. ອິທໍ ສພ຺ພໍ ອຏ຺ຐສາລິນິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ຉກ຺ກນິປາເຕ’’ຕິ ອງ຺ຄຸຕ຺ຕເຣ ຉກ຺ກນິປາເຕ. ‘‘ມິຄາສາຬວຕ຺ຖຸມ຺ຫີ’’ຕິ ມິຄາສາຬນາມິກາຍ ອຸປາສິກາຍ ວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ. ເກຈິ ອິມໍ ວຕ຺ຖຸໍ ທິສ຺ວາ ມຫາອຏ຺ຐກຖາວາທໍ ນ ໂຣເຈນ຺ຕິ. ມຫາສິວຕ຺ເຖຣວາທໍ ໂຣເຈນ຺ຕິ. ‘‘ອພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິໂນ’’ຕິ ເມຖຸນ ຘມ຺ມາ ອປ຺ປຏິວິຣຕສ຺ສ. ‘‘ສກທາຄາມິຕ຺ຕໍ ພ຺ຍາກຕໍ’’ຕິ ຕສ຺ມິໍ ກາລງ຺ກເຕ ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອິຘ ສກທາຄາມິຠາວໍ ປຕ຺ວາ ຕຸສິຕາກາຍໍ ອຸປປນ຺ໂນຕິ ເອວໍ ຕສ຺ສ ຍໍ ສກທາຄາມິຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ ພ຺ຍາກຕໍ. ‘‘ອຘິຄມວເສນາ’’ຕິ ສກທາຄາມິຠາວໍ ປຏິລາຠວເສນ. ນ ປນ ອພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິໂນ ສໂຕ ອຘິຄມວເສນາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ມຣຓາສນ຺ນກາເລປິ ຫິ ສິກ຺ຂາປທາຘິຏ຺ຐາເນນ ສຫ ອຸປຣິມຄ຺ຄຜລາຘິຄມນໍ ນາມ ຕິກ຺ຂປຎ຺ຎສ຺ສ ອຣິຍສາວກສ຺ສ ນ ທຸກ຺ກຣນ຺ຕິ. ເອເຕນ ເກສຎ຺ຈິ ເຖຣວາທໂຣຈນໍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ‘‘ສກິໍເທວ ອິມໍໂລກໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ’’ຕິ ເອເຕນ ອິໂຕ ປຣໂລກໍ ຄມນສ຺ສ ຈ ຕໂຕ ປຸນ ອິຘາຄມນສ຺ສ ຈ ສິທ຺ຘຕ຺ຕາ ອຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ສຸທ຺ເຘນ ມຄ຺ຄນິຍາເມນ ກາມຠເວ ທ຺ວິກ຺ຂຕ຺ຕຸ ປຣໂມນາມ ໂຫຕີຕິ ສິທ຺ໂຘ. ກຖໍ. ອິຘ ປຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອິຘ ປຣິນິພ຺ພາຍີ, ຕຕ຺ຖ ປຕ຺ວາ ອິຘ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ປຣິນິພ຺ພາຍີຕິ. ເສສາປນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ວິປສ຺ສນານິຍາເມນ ສິທ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕິ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ. ອິຘ ປຕ຺ວາ ອິຘ ປຣິນິພ຺ພາຍີ. ຕຕ຺ຖ ປຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ປຣິນິພ຺ພາຍີ. ອິຘ ປຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ປຣິນິພ຺ພາຍີ. ຕຕ຺ຖ ປຕ຺ວາ ອິຘ ປຣິນິພ຺ພາຍີຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຕີສຸ ໂສຕາປນ຺ເນສຸ ເອໂກສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸ ປຣໂມ ເອວ ມຄ຺ຄນິຍາເມນ ສິທ຺ໂຘ. ເສສາ ປນ ທ຺ເວ ໂສຕາປນ຺ນາ ວິປສ຺ສນານິຍາເມນ ສິທ຺ຘາ. ຉ ສກທາຄາມີສຸ ທ຺ເວ ເອວ ມຄ຺ຄນິຍາເມນ ສິທ຺ຘາ. ເສສາ ປນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ວິປສ຺ສນານິຍາເມນ ສິທ຺ຘາ. ຕຕ຺ຖ ມຄ຺ຄສິທ຺ເຘສຸ ໂສຕາປນ຺ນ ສກທາຄາມີສຸ ສງ຺ກໂຣ ນຕ຺ຖິ. ວິປສ຺ສນາສິທ຺ເຘສຸ ປນ ສງ຺ກໂຣ ອຕ຺ຖິ. ອຕ຺ຖໂຕ ອວິຣຸທ຺ເຘ ສຕິ, ໂວຫາຣມຕ຺ເຕນ ສງ຺ກເຣ ໂທໂສ ນຕ຺ຖີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອາຄນ຺ຕ຺ວາຕິ ປາຐວເສນ ອາຄມນໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອາຄນ຺ຕາຕິ ປນ ປາໂຐ ຍຸຕ຺ໂຕ. ອາຄມນສີໂລ ອາຄມນ ຘມ຺ໂມ ຫຸຕ຺ວາ ສກທາຄາມີ ນາມາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອນາຄນ຺ຕ຺ວາ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖປິ ເອເສວນໂຍ. ອຣຫໂຕ ຠາໂວ ອຣຫຕ຺ຕໍ. ອຣຫຕ຺ຕ ມຄ຺ຄໍ. ທກ຺ຂິຓາຍ ວິປຕ຺ຕິກຣານາມ ອປ຺ປປ຺ຜລ ອປ຺ປານິສໍສກຣາ. ສມ຺ປຕ຺ຕິກຣາ ນາມ ມຫປ຺ຜລ ມຫານິສໍສກຣາ. ສີລກ຺ຂນ຺ຘາທິຄຸຓາ ນາມ ສີລກ຺ຂນ຺ຘ ສມາຘິກ຺ຂນ຺ຘ ປຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ຘ ວິມຸຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘ ວິມຸຕ຺ຕິຎ຺ຎາຓ ທສ຺ສນກ຺ຂນ຺ຘຄຸຓາ. ‘‘ທກ຺ຂິເຓຍ຺ເຍສູ’’ຕິ ທກ຺ຂິຓາຣຫ ປຸຄ຺ຄເລສຸ. ‘‘ຘຸຣໍ’’ຕິ ປຘານສີສຏ຺ຐານິຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສທ຺ຘາ ເອວ ຘຸຣໍ ອສ຺ສາຕິ ສທ຺ຘາຘຸໂຣ. ເອວໍ ປຎ຺ຎາຘຸໂຣ. ກສ຺ມາ ປເນຕ຺ຖ ວີຣິຍຘຸໂຣ ນ ຄຫິໂຕຕິ. ປາຬິຍໍ ສທ຺ຘາວາຫີ ມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕິ, ປຎ຺ຎາວາຫີ ມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ ປນ ວຸຕ຺ຕໍ ວີຣິຍວາຫີ ມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕີຕິ. ຕສ຺ມາ ນ ຄຫິໂຕຕິ. ກສ຺ມາ ປນ ວີຣິຍວາຫີ ມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕີຕິ ນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ. ວຸຈ຺ຈເຕ. ມຄ຺ຄໍ ຠາເວນ຺ຕສ຺ສ ນາມ ອາທິມ຺ຫິ ທິຏ຺ຐິວິຈິກິຈ຺ຉານໍ ປຫານາຍ ກມ຺ມໍ ມຫນ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ກສ຺ມາ, ອປາຍມູລກຕ຺ຕາ. ຕຕ຺ຖ ສທ຺ຘາ ຈ ວິຈິກິຈ຺ຉາ ຈ ທ຺ເວ ອຸຊຸປ຺ປຏິປກ຺ຂາ ໂຫນ຺ຕິ. ຍສ຺ມິໍ ອາຣມ຺ມເຓ ສທ຺ຘາ ນິວິສຕິ, ຕສ຺ມິໍ ວິຈິກິຈ຺ຉາ ນຕ຺ຖິ. ຍສ຺ມິໍ ວິຈິກິຈ຺ຉາ ນິວິສຕິ, ຕສ຺ມິໍ ສທ຺ຘາ ນຕ຺ຖິ. ຕຖາ ປຎ຺ຎາທິຏ຺ຐິໂຍ ຈ ອຸຊຸປ຺ປຏິປກ຺ຂາ. ຍຕ຺ຖ ປຎ຺ຎາ, ນ ຕຕ຺ຖ ທິຏ຺ຐິ. ຍຕ຺ຖ ທິຏ຺ຐິ, ນ ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຎາຕິ. ອປິ ຈ ສທ຺ຘາ ອຕ຺ຕໂນ ວິສເຍ ທິຏ຺ຐິໍ ວິຘມຕິເຍວ. ປຎ຺ຎາຍ ວິຈິກິຈ຺ຉາວິຘມເນ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ນຕ຺ຖິ. ຕສ຺ມາ ອາຣທ຺ຘ ວິປສ຺ສໂກ ອນິຈ຺ຈາທີສຸ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາທມຕ຺ເຕນປິ ທິຏ຺ຐິວິຈິກິຈ຺ຉາໂຍ ປຊຫິຕ຺ວາ ສທ຺ຘານຸສາຣິຠາວຎ຺ຈ ສຸຏ຺ຐຸຕຣໍ ປສີທິຕ຺ວາ ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ຕຠາວຎ຺ຈ ປາປຸຓາຕິ. ປຎ຺ຎາຍ ອນິຈ຺ຈາທີນິ ນິຊ຺ຌານກ຺ຂມໍ ກຕ຺ວາ ຘມ຺ມານຸສາຣິຠາວຎ຺ຈ ສຸຏ຺ຐຸຕຣໍ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ທິຏ຺ຐິປຕ຺ຕປຎ຺ຎາ ວິມຸຕ຺ຕຠາວຎ຺ຈ ປາປຸຓາຕິ. ວີຣິຍໍ ປນ ທິຏ຺ຐິວິຈິກິຈ຺ຉານໍ ປຏິປກ຺ຂມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ຕາສໍ ສຫາໂຍປິ ໂຫຕິ, ຘຸຣຠູຕຎ຺ຈ. ປຄ຺ຄຫລກ຺ຂຓຎ຺ຫິ ວີຣິຍໍ. ຕໍ ສທ຺ຘໍປິ ປຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ປຎ຺ຎໍປິ ປຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ທິຏ຺ຐິໍປິ ປຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ວິຈິກິຈ຺ຉມ຺ປິ ປຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິເຍວ. ກຸໂຕປນ ອຕ຺ຕໂນ ສຠາເວນ ທິຏ຺ຐິວິຈິກິຈ຺ຉາໂຍ ປຊຫິຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສຕິ. ຕສ຺ມາ ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ວີຣິຍວາຫີຕິ ຈ ວີຣິຍຘຸໂຣຕິ ຈ ນ ວຸຕ຺ໂຕຕິ. ກາຍສກ຺ຂິມ຺ຫິ ປນ ສທ຺ຘາ ຈ ປຎ຺ຎາ ຈ ສມພລາ ໂຫນ຺ຕິ. ວີຣິຍຎ຺ຈ ສຍໍ ສມ຺ມປ຺ປຘານຏ຺ຐາເນ ຐຕ຺ວາ ຕທຸຠຍໍ ອຸປພ຺ຣູເຫຕິ. ໂສ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ຕທຸຠຍພເລນ ທິຏ຺ຐິວິຈິກິຈ຺ຉາທໂຍ ປຊຫິຕ຺ວາ ກາຍສກ຺ຂິຠາວໍ ປາປຸຓາຕິ. ອຏ຺ຐວິໂມກ຺ເຂ ວາ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ອຸຠໂຕຠາຄ ວິມຸຕ຺ຕຠາວໍ ປາປຸຓາຕິ. ອິເມສຸ ປນ ທ຺ວີສຸ ປຸຄ຺ຄເລສຸ ວີຣິຍສ຺ສ ຖາໂມ ສຸຏ຺ຐຸ ປາກໂຏ. ຕສ຺ມາ ອິເມ ທ຺ເວ ວີຣິຍາຘິກາຕ຺ເວວ ວຕ຺ຕພ຺ພາ. ນ ວີຣິຍຘຸໂຣຕິ. ຈຕຸປ຺ປຏິປທາ ນາມ ທຸກ຺ຂາປຏິປທາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ. ທຸກ຺ຂາປຏິປທາ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ. ສຸຂາປຏິປທາ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາ. ສຸຂາປຏິປທາ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎາ. ຕິວິຘວິໂມກ຺ໂຂ ນາມ ສຸຎ຺ຎໂຕ ວິໂມກ຺ໂຂ. ອນິມິຕ຺ໂຕ ວິໂມກ຺ໂຂ. ອປ຺ປຓິຫິໂຕ ວິໂມກ຺ໂຂ. ‘‘ຕໂຍ ອນ຺ຕຣາ ປຣິນິພ຺ພາຍິໂນ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອາຍຸກປ຺ປສ຺ສ ປຣິຍນ຺ຕໍ ອປຕ຺ວາ ອນ຺ຕຣາ ເອວ ກິເລສປຣິນິພ຺ພານປຕ຺ຕາ ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍີ ນາມ. ໂສ ຕິວິໂຘ. ອາຍຸກປ຺ປສ຺ສ ປຖມຠາເຄ ປຣິນິພ຺ພາຍີ, ທຸຕີຍຠາເຄ, ຕຕີຍຠາເຄຕິ. ອິເມ ຕໂຍ ອນ຺ຕຣາ ປຣິນິພ຺ພາຍິໂນ ນາມ. ອຸປຫຈ຺ຈປຣິນິພ຺ພາຍີ ນາມ ອາຍຸກປ຺ປ ປຣິຍນ຺ເຕ ປຣິນິພ຺ພາຍີ. ອຸທ຺ຘໍ ມຸໂຂ ວຏ຺ຏໂສໂຕ ເອຕສ຺ສາຕິ ອຸທ຺ຘໍໂສໂຕ. ອກນິຏ຺ຐໍ ອວສ຺ສໍ ຄມິສ຺ສຕີຕິ ອກນິຏ຺ຐຄາມີ. ວິປສ຺ສນາ ກມ຺ມໍ ສສງ຺ຂາຣໍ ສປ຺ປໂຍຄໍ ກຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍີ ສສງ຺ຂາຣ ປຣິນິພ຺ພາຍີ. ສງ຺ຂາຣຣຫິເຕນ ສຸເຂນ ວິປສ຺ສນາ ກມ຺ເມນ ປຣິນິພ຺ພາຍີ ອສງ຺ຂາຣ ປຣິນິພ຺ພາຍີ. ‘‘ທ຺ວາທສ ໂສຕາປນ຺ນາ’’ຕິ ເອກພີຊິກາ ຕໂຍ. ເຕ ເອວ ຈຕູຫິ ປຏິປທາຫິ ຄຸຓິຕາ ທ຺ວາທສ. ທ຺ວາທສ ສກທາຄາມິໂນ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນຍາ ເອວ.

ເອກຈ຺ຈານໍ ເອວ ອນາຄາມິ ອຣຫນ຺ຕານໍ ເອວ. ‘‘ອຊ຺ໂຌສິຕສ຺ສາ’’ຕິ ອຘິໂອສິຕສ຺ສ. ມເມວິທນ຺ຕິ ນິຏ຺ຐານໍ ກຕ຺ວາ ຐປິຕສ຺ສ. ຄິລິຕ຺ວາ ຐປິຕສ຺ສາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ພຫເລນ ຖູເລນ ກາມຣາເຄນ ວິມຸຕ຺ຕາ ພຫລຣາຄວິມຸຕ຺ຕາ. ອາຣຸປ຺ເປສຸ ຈ ຕສ຺ໂສ ອຣູປສມາປຕ຺ຕິໂຍ ເອວ ອຕ຺ຖິ. ນ ຈຕສ຺ໂສ ຣູປສມາປຕ຺ຕິໂຍ. ຕສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ອນຸປຸພ຺ພນິໂຣໂຘ ນ ລພ຺ຠຕິ. ‘‘ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍາ’’ຕິ ອຏ຺ຐສຸ ສມາປຕ຺ຕີສຸ ປຖມຊ຺ຌານ ສມາປຕ຺ຕິອາທິ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ. ອນຸປຸພ຺ພນິໂຣໂຘ ນາມ ປຖມຊ຺ຌາເນ ປຏິຆສຎ຺ຎານານຕ຺ຕສຎ຺ຎານໍ ນິໂຣໂຘ. ປຏິຆສຎ຺ຎາ ນາມ ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓສຎ຺ຎາ. ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎາ ນາມ ກສິຓ ນິມິຕ຺ຕໂຕ ອຎ຺ເຎສຸ ນານາຣມ຺ມເຓສຸ ປວຕ຺ຕມໂນວິຎ຺ຎາຓ ສຎ຺ຎາ. ທຸຕີຍຊ຺ຌາເນ ວິຕກ຺ກ ວິຈາຣານໍ ນິໂຣໂຘຕິອາທິນາ ອນຸປຸພ຺ພ ນິໂຣໂຘ. ‘‘ຕໂຕ ປຎ຺ຈມຊ຺ຌານໍ’’ຕິ ປຎ຺ຈກນເຍນ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິ ວຈນໍ ປນ ຈຕຸກ຺ກນເຍນ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕທຸຠຍໍປິ ປຸຄ຺ຄລານຸຣູປໍ ລພ຺ຠຕິເຍວ. ຍຸຄນນ຺ຘໍ ນາມ ທ຺ວນ຺ທພນ຺ຘນໍ, ສມຖວິປສ຺ສນານໍ ຍຸຄນນ຺ຘນ຺ຕິ ວິຄ຺ຄໂຫ. ‘‘ສມາປຊ຺ຊນ ວຸຏ຺ຐານ ວິປສ຺ສນາວເສນາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ວສິຠາວປຕ຺ຕໍ ສມາປຊ຺ຊນຎ຺ຈ ວຸຏ຺ຐານຎ຺ຈ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ອຕ຺ຕໂນ ສຣີຣາ ພທ຺ເຘສຸ ປຣິກ຺ຂາເຣສຸ ສມາປຕ຺ຕິພເລເນວ ອນ຺ຕຣາຍາຠາວໂຕ ວິສຸໍ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພ ກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ສຣີຣາພທ຺ເຘ ປຣິກ຺ຂາເຣ ຐເປຕ຺ວາ’’ຕິ. ‘‘ນານາພທ຺ຘານີ’’ຕິ ນານາຐາເນຫິ ອາພທ຺ຘານິ. ນານາຐາເນສຸ ຐປິຕານີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ‘‘ປຣິສ຺ສເຍນາ’’ຕິ ອນ຺ຕຣາເຍນ. ມາວິນສ຺ສນ຺ຕູຕິ ວາ ນານາພທ຺ຘ ອວິໂກປນໍ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພໍ. ຕທາ ວຸຏ຺ຐຫາມີຕິວາ ສງ຺ຆປ຺ປຕິມານນໍ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ສຕ຺ຖຸປກ຺ໂກສນໍປິ. ‘‘ອທ຺ຘານປຣິຈ຺ເຉໂທ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຊີວິຕກາລສ຺ສ ອຸປປຣິກ຺ຂຓໍ. ມຣຓຎ຺ຫິ ນາມ ສມາປຕ຺ຕິພເລນປິ ປຏິພາຫິຕຸໍ ນ ສກ຺ກາໂຫຕິ. ອນ຺ໂຕ ສມາປຕ຺ຕິຍຎ຺ຈ ມຣເຓ ສຕິ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີສຸ ກຕ຺ຕພ຺ພວຕ຺ຕໍ ນ ກເຣຍ຺ຍ. ເອຕຎ຺ຫິ ວຕ຺ຕໍ ຍໍ ອຣິຍສາວການໍ ມຣຓາສນ຺ເນ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ວາ ອຸປຏ຺ຐາການໍ ວາ ອປ຺ປມາທກຖານຸ ສາສນິກມ຺ມໍ. ສມາປຕ຺ຕິຍໍ ວາ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ຄຣຫາ ວິວຊ຺ຊນຕ຺ຖໍ. ເອວຎ຺ຫິ ເຕ ຄຣເຫຍ຺ຍຸໍ. ໂຄຕມສາວການໍ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິ ນາມ ເອກໍ ມຣຓມຸຂໍ. ຍໍ ສມາປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ອສຸໂກ ຠິກ຺ຂຸ ມຣຓໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ອນຣິຍ ກມ຺ມໍ ເຫຕນ຺ຕິ.

‘‘ຍທຕ຺ຖໍ’’ຕິ ປຏິປຕ຺ຕິ ຣສສ຺ສາທຕ຺ຖໍ. ‘‘ຕທຕ຺ເຖ’’ຕິ ຕສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ. ນິຣາມິສ ສຸຂໍ ນາມ ອາມິສຣຫິຕ ສຸຂໍ. ທຸວິຘຎ຺ຫິ ສຸຂໍ ສາມິສສຸຂຎ຺ຈ ນິຣາມິສສຸຂຎ຺ຈ. ຕຕ຺ຖ ເຍ ໂລເກ ອິຏ຺ຐ ກນ຺ຕ ມນາປິຍາ ປຎ຺ຈກາມຄຸຓາ ນາມ ອຕ຺ຖິ. ເຕ ກິເລເສຫິ ອາມສິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ອາມິສາ ນາມ. ຍຎ຺ຈສຸຂໍ ເຕ ອາມິເສ ປຏິຈ຺ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕໍ ສາມິສສຸຂໍ ນາມ. ຍໍ ໂລເກ ທິພ຺ພໍ ສຸຂໍ ມານຸສກໍ ສຸຂນ຺ຕິ ມມາຍນ຺ຕິ. ຍຎ຺ຈ ອນຸຠວນ຺ຕໍ ມຫາຊນໍ ສພ຺ພານິ ອປາຍຠຍ ວຏ຺ຏຠຍານິ ສມ຺ປຣິວາເຣນ຺ຕິ. ຌານສຸຂ ມຄ຺ຄສຸຂ ຜລສຸຂ ນິພ຺ພານສຸຂໍ ປນ ນິຣາມິສສຸຂໍ ນາມ. ຍໍ ເນກ຺ຂມ຺ມສຸຂນ຺ຕິ ຈ ປວິເວກສຸຂນ຺ຕິ ຈ ອຸປສມສຸຂນ຺ຕິ ຈ ສມ຺ໂພຘິສຸຂນ຺ຕິ ຈ ວິມຸຕ຺ຕິສຸຂນ຺ຕິ ຈ ອຣິຍສຸຂນ຺ຕິ ຈ ອນວຊ຺ຊສຸຂນ຺ຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍຎ຺ຈ ອນຸຠວນ຺ຕໍ ອຣິຍຊນໍ ສພ຺ພານິ ອປາຍຠຍ ວຏ຺ຏຠຍານິ ສມ຺ປຣິວຊ຺ຊນ຺ຕິ. ‘‘ອສ຺ສາທິຕພ຺ພຏ຺ເຐນາ’’ຕິ ກິເລສປລິໂພເຘຫິ ວິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ວິປຸລ ຄມ຺ຠີຣ ສນ຺ຕ ປຓີຕຣສຕ຺ຕາ ຈ ອໂຫສຸຂໍ ອໂຫສຸຂນ຺ຕິ ອຸທາຫຣນ຺ເຕນປິ ອສ຺ສາທິຕພ຺ພຏ຺ເຐນາຕິ.

ກມ຺ມຏ຺ຐານສງ຺ຄຫານຸທີປນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ນິຄມຄາຖາສຸ.

໒໖໒. ຈຣິຕພ຺ພນ຺ຕິ ຈາຣິຕ຺ຕໍ. ທສກຸສລກມ຺ມປຖຘມ຺ມຊາຕໍ. ‘‘ກຸລາຈາເຣນາ’’ຕິ ກຸລປຣມ຺ປຣໂຕ ອາຄເຕນ ອາຈາເຣນ. ‘‘ຎາຕິ ມິຕ຺ຕ ຘນ ໂຠຄສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ’’ຕິ ເຫຕຸອຕ຺ເຖ ກຣຓວຈນໍ. ‘‘ວິສາເລ’’ຕິ ວິປຸເລ. ‘‘ເຕນາ’’ຕິ ຕສ຺ສປທສ຺ສ ວິຠຕ຺ຍນ຺ຕ ທສ຺ສນໍ. ‘‘ສທ຺ຘາຍາ’’ຕິ ຣຕນຕ຺ຕເຍ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາທສທ຺ຘາວເສນ. ‘‘ອຠິວຸຑ຺ຒານໍ’’ຕິ ຫານຠາຄິຍ ຐິຕິຠາຄິຍຠາວໍ ອຕິກ຺ກມ຺ມວິເສສຠາຄິຍ ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍ ຠາວປຕ຺ຕິວເສນ ອຕິສ຺ສຍ ວຸຑ຺ຒານໍ. ‘‘ປຣິສຸທ຺ຘານຎ຺ຈາ’’ຕິ ອຕ຺ຕຸກ຺ກໍສນ ປຣວມ຺ຠນາທິ ໂທເສຫິ ປຣິສຸທ຺ຘານຎ຺ຈ. ນໍ ນໍ ຊນໍ ປາຕິຣກ຺ຂຕີຕິ ນມ຺ໂປ. ທິຏ຺ຐທິຏ຺ເຐສຸ ເມຕ຺ຕາວິຫາຣີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອາວ຺ຫາຕພ຺ໂພຕິ ອວ຺ຫໂຍ. ນາມໍ. ນມ຺ໂປ ອິຕິ ອວ຺ຫໂຍ ອສ຺ສາຕິ ນມ຺ປວ຺ຫໂຍຕິ ວຈນຕ຺ໂຖ. ‘‘ປຓິຘາຍາ’’ຕິ ປຕ຺ເຖຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ຖໍ ນິວຕ຺ເຕຕິ ‘‘ຠຸສໍ ນິຘາຍາ’’ຕິອາທິນາ. ‘‘ອຸປາທາຍ ປຏິຈ຺ຈາ’’ຕິ ຕສ຺ສ ປທສ຺ສ ປຣິຍາຍທສ຺ສນເມຕໍ. ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ມນ຺ທພຸທ຺ຘີນໍ’’ຕິ ປຈ຺ຈກ຺ເຂ ຘຣມານານນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເຕນາຫ ‘‘ປຈ຺ຉິມ ຊນານໍ ວາ’’ຕິ. ອນຸກມ຺ປນໍ ອນຸກມ຺ໂປ. ກຖໍ ນຸ ໂຂ ອິເມ ຊນາ ອຠິຘມ຺ມຕ຺ເຖສຸ ສຸເຂນ ອາຊາເນຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ໂຕ ຈິຕ຺ຕພ຺ຍາປາໂຣ. ອຕ຺ຖໂຕ ອນຸທຍສງ຺ຂາຕາ ກຣຸຓາເຍວ. ເຕນາຫ ‘‘ອນຸທຍໍ ກາຣຸຎ຺ຎໍ’’ຕິ. ‘‘ປຕ຺ຖິຕໍ’’ຕິ ວາ ສາຘຸວຕສ຺ສ ຍໍ ເຖໂຣ ເອວຣູປໍ ປກຣຓໍ ກເຣຍ຺ຍາຕິ ເອວໍ ຈິຣກາລໍ ປຕ຺ຖິຕໍ ອາສິໍສິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ຂຸທ຺ທສິກ຺ຂາຏີກາຍໍ’’ຕິ ໂປຣາຓຏີກໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂສມວິຫາໂຣຕ຺ເວວ ປຎ຺ຎາຍິຕ຺ຖ ຕສ຺ມິໍ ທີເປຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຄາຖາຍໍ ‘‘ອຖາ’’ຕິ ຕສ຺ມິໍກາເລ. ‘‘ເອຕ຺ຖາ’’ຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ນຄເຣ. ‘‘ສທ຺ໂທ’’ຕິ ກສ຺ມາ ຣາຊາ ເອວຣູປໍ ມງ຺ຄລຫຕ຺ຖິໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ອທາສິ. ເນຕໍ ປຕິຣູປໍ ຍໍ ຣຎ຺ຎາ ກຕນ຺ຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ໂຕ ອມນາປສທ຺ໂທ. ‘‘ເຠຣໂວ’’ຕິ ຠີຣຸຕາຊນໂກ ຠຍານໂກ. ‘‘ສິວີນໍ’’ຕິ ສິວິຣຏ຺ຐວາສີນໍ. ‘‘ຣຏ຺ຐວຑ຺ຒເນ’’ຕິ ຣຏ຺ຐໍ ວຑ຺ເຒຕີຕິ ຣຏ຺ຐວຑ຺ຒໂນ. ຫຕ຺ຖິນາໂຄ. ໂສ ຫິ ລກ຺ຂຓສມ຺ປນ຺ໂນ ອາຊານິໂຍ ໂຫຕິ. ຍສ຺ມິໍ ຣຏ຺ເຐ ຕໍ ອຠິມງ຺ຄລໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ຕສ຺ມິໍ ຣຏ຺ເຐ ເທໂວ ສມ຺ມາ ວສ຺ສຕິ, ນານາຠຍຸປທ຺ທວາ ຕສ຺ມິໍ ນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ໂລກສມ຺ມໂຕ ມງ຺ຄລຫຕ຺ຖີ ໂຫຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສິວີນໍ ຣຏ຺ຐວຑ຺ຒເນ’’ຕິ. ‘‘ວິຕ຺ຖິຓ຺ໂຓ’’ຕິ ວິຕ຺ຖາຣິໂຕ. ອຕິວິຕ຺ຖາໂຣຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຘນີຍນ຺ຕິ ມຫາຊເນຫິ ທຏ຺ຐຸໍ ປຕ຺ຖີຍນ຺ຕີຕິ ຘຎ຺ຎາ. ມຫິທ຺ຘິກາ. ອຘິວສນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ອຘິວາໂສ. ຘຎ຺ຎານໍ ອຘິວາໂສຕິ ສມາໂສ. ອຊ຺ຌາວສິໍສຸ ເອຕ຺ຖາຕິ ອຊ຺ຌາວຸຕ຺ຖໍ. ກິຕ຺ຕິຄຸຓວເສນ ອຸເທນ຺ຕິ ອຸຄ຺ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ອຸທິຕາ. ອຸທິຕານໍປິ ອຸທິໂຕຕິ ວິຄ຺ຄໂຫ. ເຕນາຫ ‘‘ນຠມຊ຺ເຌ’’ຕິອາທິໍ. ສາຣຊ຺ຊນໍ ສາຣໂທ. ວິຄໂຕ ສາຣໂທ ຍສ຺ສາຕິ ວິສາຣໂທ. ວິສາຣທສ຺ສ ຠາໂວ ເວສາຣຊ຺ຊໍ. ປຣິຍຕ຺ຕິຍໍ ເວສາຣຊ຺ຊໍ ປຣິຍຕ຺ຕິເວສາຣຊ຺ຊໍ. ເຕປິຏກປຣິຍຕ຺ຕິຍໍ ເວຍ຺ຍຕ຺ຕິຍຎ຺ຎາຓໍ. ຕໍ ອາທິ ເອຕິສ຺ສາ ປຎ຺ຎາຍາຕິ ປຣິຍຕ຺ຕິເວສາຣຊ຺ຊາທິ ປຎ຺ຎາ. ປາປໂຕ ລຊ຺ຊນສີລາຕິ ລຊ຺ຊິໂນຕິ ອາຫ ‘‘ປາປຄຣຫິໂນ’’ຕິ. ປາປໍ ຘມ຺ມໍ ຄຣຫນ຺ຕິອາທີນວໍ ກຖຍນ຺ຕິ ສີເລນາຕິ ປາປຄຣຫິໂນ. ‘‘ອນຸສ຺ສຣນ຺ຕູ’’ຕິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ສຣນ຺ຕຸ. ວິເສເສນ ຠວນ຺ຕິ ເວປຸລ຺ລໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ວິຠວາ. ປຸຎ຺ຎານິ ຈ ຕານິ ວິຠວາຈາຕິ ປຸຎ຺ຎວິຠວາ. ວິປຸລປຸຎ຺ຎານີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ວິປຸລານໍ’’ຕິອາທິມາຫ. ອນຸຕ຺ຕຣິຍ ຘມ຺ມາ ນາມ ທສ຺ສນານຸຕ຺ຕຣິຍ ສວນານຸຕ຺ຕຣິຍາທໂຍ. ໂລເກ ພຫູສຸ ທສ຺ສເນສຸ ອິໂຕ ອຸຕ຺ຕຣໍ ອຎ຺ຎໍ ທສ຺ສນໍ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ສນານຸຕ຺ຕຣິຍໍ. ຣຕນຕ຺ຕຍທສ຺ສນໍ. ຈຕຸສຈ຺ຈທສ຺ສນຎ຺ຈ. ຣຕນຕ຺ຕຍຄຸຓກຖາສວນໍ, ຂນ຺ຘາຍຕນ ຘາຕຸ ສຈ຺ຈປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທກຖາສວນຎ຺ຈ ສວນານຸຕ຺ຕຣິຍໍ ນາມ. ເຕສຸ ຣຕນຕ຺ຕຍາທີສຸ ສທ຺ຘາ ປຏິລາໂຠ ລາຠານຸຕ຺ຕຣິຍໍ ນາມ. ເຕສເມວ ປຸນປ຺ປຸນໍ ສຣຓໍ ອນຸສ຺ສຕານຸຕ຺ຕຣິຍໍ ນາມ. ຣຕນຕ຺ຕເຍ ຈຕູຫິ ປຈ຺ຈເຍຫິ ວາ ວຕ຺ຕປ຺ປຏິວຕ຺ຕກຣເຓນ ວາ ປຣິຈຣຓໍ ປາຣິຈຣິຍານຸຕ຺ຕຣິຍໍ ນາມ. ພຸທ຺ຘປຎ຺ຎຕ຺ຕາສຸ ຕີສຸ ສິກ຺ຂາສຸ ສມາທາຍ ສິກ຺ຂນໍ ສິກ຺ຂານຸຕ຺ຕຣິຍໍ ນາມ. ຕາທິເສ ປຎ຺ຎາວທາຕຄຸຓໂສຠາທິເກ ຄຸເຓ ອວສ຺ສໍ ຠຊນ຺ຕິ ປາປຸຓນ຺ຕີຕິ ຕາທິສຄຸຓຠາຄິໂນ. ‘‘ຠວິສ຺ສາມາ’’ຕິ ຠວິຕຸໍ ອຸສ຺ສາຫໍ ກຣິສ຺ສາມາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ທີປນິຍາ ນິຄມຄາຖາສຸ.

‘‘ພສ຺ຫ຺ຍຸສຸຎ຺ຎຈມ຺ເມກມ຺ຫີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ພສ຺ຫ຺ຍູ’’ຕິ ອຏ຺ຐສງ຺ຂ຺ຍາຍ ສງ຺ເກຕ ວຈນໍ. ‘‘ຈມ຺ມໍ’’ຕິ ທ຺ວິສງ຺ຂ຺ຍາຍ. ເອກຎ຺ຈ ທຸກຎ຺ຈ ສຸຎ຺ຎຎ຺ຈ ອຏ຺ຐຈາຕິ ຄຓນກ຺ກໂມ. ສຫສ຺ສ ທ຺ວິສຕ ອຏ຺ຐສງ຺ຂາເຕ ສາເກຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອສນໂຍ ປຣໂຕ ‘‘ນວປຎ຺ຈ ຈມ຺ເມກມ຺ຫີ’’ຕິ ປເທປິ. ຄາຖາວຓ຺ຓນາສຸ. ນຄຣຕິ ນ ຈວຕີຕິ ນຄຣໍ. ຖາວຣິຍນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ‘‘ຣຎ຺ເຊຕີ’’ຕິ ຣເມຕິ. ເຂມສຸຠິກ຺ຂຕາທິຄຸເຓຫິ ອນາຄເຕ ຊເນ ຄມາເປຕິ, ອາຄເຕ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຄນ຺ຕຸໍ ນ ເທຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ໂຣຫິຕມິຄາ ນາມ ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ຓມິຄາ. ‘‘ສາເກ’’ຕິ ສາກນາເມນ ຣຎ຺ຎາ ປຸນ ສງ຺ຂຕຕ຺ຕາ ອິມໍ ກລິຍຸຄໍ ສາກນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍໍ ເອຕຣຫິ ສາກ຺ຣຣາຊນ຺ຕິປິ ໂວຫຣນ຺ຕິ. ສາກຣາຊາ ຈ ນາມ ອຸຕ຺ຕຣາປເຖສຸ ເອໂກ ຄນ຺ຘາຣຣາຊາ. ຍໍ ເຊຏ຺ຐກໍ ກຕ຺ວາ ຠິນ຺ນລທ຺ຘິກາ ວຊ຺ຊີຠິກ຺ຂູ ອິມໍ ຘມ຺ມ ວິນຍໍ ມຫາສງ຺ຆີກໍ ນາມ ສງ຺ຄຫໍ ອາໂຣເປນ຺ຕິ. ໂສ ຈ ຘມ຺ມວິນຍສງ຺ຄໂຫ ອຸຕ຺ຕຣາປເຖສຸ ວຕ຺ຕຕິ. ເວສາລິຍໍ ຍສຕ຺ເຖຣ ສງ຺ຄໂຫ ປນ ທກ຺ຂິຓາປເຖສູຕິ. ຈຕ຺ຕາຣິຍຸຄານິ ນາມ ໂລເກ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ ສຕ຺ຍຍຸຄໍ, ທ຺ວາປຣຍຸຄໍ, ເຕຕ຺ຣຍຸຄໍ, ກລິຍຸຄ,ນ຺ຕິ. ຍຸຄນ຺ຕິ ຈ ອາຍຸປຣິມາຓໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິທານິປນ ກລິຍຸຄໍ ວຕ຺ຕຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສາເກຕິ ກລິຍຸເຄ’’ຕິ. ປາປຍຸເຄຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ລ ຕີ’’ຕິ ສາລິກ຺ເຂຕ຺ຕານໍ ໂສຘນຏ຺ຐານຕ຺ຕາ ເອວໍ ມ຺ຣມ຺ມເທສໂວຫາເຣນ ລທ຺ຘນາມໍ ອຣຎ຺ຎໍ. ຕໍ ປນ ມຸໍຣ຺ວານຄຣສ຺ສ ເອສນ຺ເນ ປຎ຺ຈຘນຸສຕິເກ ປເທເສ ຊາຕໍ. ‘‘ວິສ຺ສຸເຕ’’ຕິ ວິເສເສນ ກິຕ຺ຕິເຕ. ສາຣຎ຺ຈ ອສາຣຎ຺ຈ ວິເວເຈນ຺ຕິ ວິຈາເຣຕ຺ວາ ຊານນ຺ຕິສີເລນາຕິ ສາຣາສາຣ ວິເວກິໂນຕິ ວຈນຕ຺ໂຖຕິ.

ອິຕິ ປຣມຕ຺ຖທີປນິຍາ ອນຸທີປນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑. ປຣມຕ຺ຖທີປນີ ນາມ, ເຍນ ເຖເຣນ ສາ ກຕາ.

ເຕເນເວ ສາ ກຕາ ໂຫຕິ, ອຍໍ ຕສ຺ສານຸ ທີປນີ.

໒. ອຏ຺ຐສຕ຺ຕທ຺ວເຍກມ຺ຫິ, ສາເກ ສາ ເຊຏ຺ຐມາສເກ.

ກາເຬ ນວມິຍໍ ທິວາ, ມຊ຺ຌນ຺ຫິເກ ນິຏ຺ຐໍ ຄຕາ.

ອນຸທີປນີ ນິຏ຺ຐິຕາ.