໔. ວີຖິສງ຺ຄຫອນຸທີປນາ

໑໓໖. ວີຖິສງ຺ຄເຫ. ‘‘ເຕສຎ຺ເຎ ວາ’’ຕິ ຈິຕ຺ຕ ເຈຕສິການໍ ເອວ. ‘‘ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣນາ’’ຕິ ‘ຕຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕໍ ຕາວ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ໂຫຕິ ກາມາວຈຣໍ ຣູປາວຈຣໍ, ຕິອາທິນາ ອິຈ຺ເຈວໍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣນ. ‘‘ປຸພ຺ພາ ປຣນິຍາມິຕໍ’’ຕິ ວາ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສ ສຸຂ ປຸຎ຺ຎມ຺ຫາຕິອາທິນາ ນເຍນ ປຸພ຺ພາ ປຣນິຍາມິຕໍ. ‘‘ອາຣພ຺ຠຄາຖາຍາ’’ຕິ.

ວີຖິ ຈິຕ຺ຕວເສເນວໍ, ປວຕ຺ຕິຍ ມຸທີຣິໂຕ;

ປວຕ຺ຕິ ສງ຺ຄໂຫ ນາມ, ສນ຺ຘິຍໍ ທານິ ວຸຈ຺ຈຕີ.ຕິ

ເອວໍ ປວຕ຺ຕິກາເລ ປວຕ຺ຕິ ສງ຺ຄໂຫ, ປຏິສນ຺ຘິກາເລ ປວຕ຺ຕິ ສງ຺ຄໂຫຕິ ສິທ຺ໂຘ ໂຫຕິ. ເກຈິ ວາເທ ‘‘ປຏິສນ຺ຘິ ປວຕ຺ຕິຍໍ’’ຕິ ນິທ຺ຘາຣເຓ ຄຫິເຕ ທ຺ວີສຸ ປຏິສນ຺ຘິ ສງ຺ຄຫ ປວຕ຺ຕິ ສງ຺ຄເຫສຸ ອິທານິ ປວຕ຺ຕິ ສງ຺ຄຫໍ ປວກ຺ຂາມິ, ປຈ຺ຉາ ປຏິສນ຺ຘິ ສງ຺ຄຫໍ ປວກ຺ຂາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ປຏິສນ຺ຘິ ສງ຺ຄໂຫ’’ຕິ ປຏິສນ຺ຘິກາເລ ສງ຺ຄໂຫ. ‘‘ປວຕ຺ຕິ ສງ຺ຄໂຫ’’ຕິ ປວຕ຺ຕິກາເລ ສງ຺ຄໂຫ. ໂສ ຈ ອຸປຣິຄາຖາຍ ນ ສເມຕີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເອວໍ ສຕີ’’ຕິອາທິມາຫ. ‘‘ຕານິ ຕີຓິ ຉກ຺ການິ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕານີ’’ຕິ ຉກ຺ກມຕ຺ຕານິ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕານິ, ນ ສກລໍ. ວຕ຺ຖຸ ທ຺ວາຣາ ລມ຺ພຓ ສງ຺ຄໂຫຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ‘‘ສາ ປນາ’’ຕິ ສາວິສຍປ຺ປວຕ຺ຕິ ປນ. ‘‘ກາຈິ ສີຆຕມາ’’ຕິ ກາຈິ ອຕິເຣກຕຣໍ ສີຆາ. ‘‘ທນ຺ຘາ’’ຕິ ສຓິກາ, ຈິຣາຍິກາ. ‘‘ອນຸປປນ຺ນາ’’ຕິ ອສມ຺ປນ຺ນາ. ອສມ຺ປນ຺ນ ໂທໂສ ອາຄຈ຺ຉຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ‘‘ຘາຕຸເຠທໍ’’ຕິ ສຕ຺ຕ ວິຎ຺ຎາຓ ຘາຕູນໍ ວິຠາຄໍ. ‘‘ຘາຕຸນານຕ຺ຕໍ’’ຕິ ຘາຣຓ ກິຈ຺ຈນານຕ຺ຕໍ. ອິຕິ ຕສ຺ມາ ມໂນຘາຕຸ ວິສຸໍ ວຸຕ຺ຕາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ມນນໍ’’ຕິ ວິຊານນຠາວໍ ອປຕ຺ຕໍ. ອາວຊ຺ຊນມຕ຺ຕ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນມຕ຺ຕ ສງ຺ຂາຕໍ ຊານນມຕ຺ຕໍ. ‘‘ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ມນນໍ’’ຕິ ອນ຺ຕມໂສ ອາວຊ຺ຊນມຕ຺ຕ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນມຕ຺ຕໍ ປີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ‘‘ສຸທ຺ໂຘ ປນ ມໂນວິຎ຺ຎາຓປ຺ປພນ຺ໂຘ’’ຕິ ມໂນທ຺ວາຣ ວິກາຣໍ ປຏິຈ຺ຈ ປວຕ຺ໂຕ ມໂນວິຎ຺ຎາຓປ຺ປພນ຺ໂຘ. ນ ຠວງ຺ຄ ມໂນວິຎ຺ຎາຓປ຺ປພນ຺ໂຘ. ໂສ ຫິ ວີຖິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອິຘ ອປ຺ປສງ຺ໂຄຕິ. ມໂນທ຺ວາເຣ ປນ ທ຺ວິຘາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ປຖມາຠິນີຫາຣກາໂລ ນາມ ສຸເມຘຕາປສກາເລ ພຸທ຺ຘ ຠາວາຍ ກາຍ ຈິຕ຺ຕານໍ ອຠິນີຫາຣກາໂລ. ອາທິສທ຺ເທນ ປຈ຺ຉິມ ຠເວ ປຏິສນ຺ຘິຄ຺ຄຫຓາທິໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ‘‘ຊາຕິ ຜລິກກ຺ຂນ຺ຘາ ວິຍ ສມ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ ເຕນ ໂອຠາເສນ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຏຕ຺ຕາ ຊາຕິຜລິກກ຺ຂນ຺ຘ ສທິສາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ‘‘ອຸປປຕ຺ຕິ ເທວ ພ຺ຣຫ຺ມານໍ ປນາ’’ຕິ ອຸປປຕ຺ຕິປ຺ປຏິສນ຺ຘິການໍ ໂອປປາຕິກ ເທວ ພ຺ຣຫ຺ມານໍ ປນ. ‘‘ປສາທ ນິສ຺ສຍ ຠູຕານໍ’’ຕິ ຈກ຺ຂາທີນໍ ປສາທ ວຕ຺ຖູນໍ ນິສ຺ສຍ ມຫາຠູຕານໍ.

‘‘ຍານິ ປນາ’’ຕິອາທີສຸ. ທ຺ວຕ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓານິ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ອາປາຕໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ. ເອວໍ ປຣຕ຺ຖປິ. ວິຠູຕສ຺ສາຕິ ຈ ອວິຠູຕສ຺ສາຕິ ຈ ອິທໍ ອາທິມ຺ຫິ ມໂນທ຺ວາເຣ ປນ ວິຠູຕສ຺ສາຕິ ຈ ອວິຠູຕສ຺ສາຕິ ຈ ປທານໍ ອຸທ຺ຘຣຓໍ. ‘‘ຣູປາ ຣູປານໍ’’ຕິ ຣູປ ຘມ຺ມານຎ຺ຈ ອຣູປ ຘມ຺ມານຎ຺ຈ. ‘‘ຕາວາ’’ຕິ ວີຖິ ຈິຕ຺ຕປ຺ປວຕ຺ຕິ ທສ຺ສນໂຕ ປຖມຕຣໍ ເອວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ອທ຺ຘານ ປຣິຈ຺ເຉທໍ’’ຕິ ຂຓກາລ ປຣິຈ຺ເຉທໍ. ວິຠາວນິປາເຐ ‘‘ອຕິມຫນ຺ຕາ ທິວເສນ ວິສຍ ວວຕ຺ຖານໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຈເນນ ອາທິມ຺ຫິ ‘ຉວຕ຺ຖູນິ, ຉ ທ຺ວາຣານິ, ຉ ອາຣມ຺ມຓານິ, ຉ ວິຎ຺ຎາຓານິ, ຉ ວີຖິໂຍ, ຉ ຘາວິສຍປ຺ປວຕ຺ຕີ,ຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕສຸ ຉສຸ ຉກ຺ເກສຸ ຉຘາວິສຍປ຺ປວຕ຺ຕີຕິ ປທມຕ຺ຕໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ຕໍ ອນຸປປນ຺ນໍ ໂຫຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ເອວຎ຺ຫິ ສຕີ’’ຕິອາທິໍ. ‘‘ວິສຍ ວວຕ຺ຖານຕ຺ຖ ເມວາ’’ຕິ ອຕິມຫນ຺ຕາທິ ວິສຍ ວວຕ຺ຖານຕ຺ຖເມວ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ນ ຈ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ. ຣູປາ ຣູປ ຘມ຺ມານໍ ອທ຺ຘານ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ນາມ ອຠິຘມ຺ເມ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ. ຕສ຺ມາ ຕສ຺ສ ທສ຺ສນຕ຺ຖມ຺ປິ ຕໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ‘‘ສຠາວປ຺ປຏິລາໂຠ’’ຕິ ຈິນ຺ຕນ ຜຸສນາທີນໍ ປາຕຸຠາໂວ ວຸຈ຺ຈຕິ. ‘‘ອນິວຕ຺ຕີ’’ຕິ ອນນ຺ຕຣຘານໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ‘‘ປຣິຫາຍິຕ຺ວາ’’ຕິ ຊຣາ ກິຈ຺ຈໍ ອາຫ. ‘‘ອຈ຺ຉຣາສງ຺ຆາຏກ຺ຂຓສ຺ສາ’’ຕິ ອງ຺ຄຸລີນໍ ສງ຺ຆຏ຺ຏນກ຺ຂຓສ຺ສ. ອາຈຣິຍານນ຺ທຕ຺ເຖໂຣ ນາມ ອຠິຘມ຺ມ ຏີກາກາໂຣ ວຸຈ຺ຈຕິ. ‘‘ອສ຺ສາ ວິຊ຺ຊຸຍາຐິຕິ ນາມ ວິສຸໍ ນ ປຎ຺ຎາຍຕີ’’ຕິ ວິຊ຺ຊຸປ຺ປາທໍ ປສ຺ສນ຺ຕານໍ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ. ຕຖາ ຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ວຑ຺ຒນານນ຺ຕຣເມວ ຠິຊ຺ຊຕີຕິ ໂຍຊນາ. ເຕນາຫ ‘‘ຕໍ ປີ’’ຕິອາທິໍ. ອຸທຍຠາໂຄ ນາມ ວຑ຺ຒນຠາໂຄ, ວຍຠາໂຄ ນາມ ອນ຺ຕຣຘານຠາໂຄ. ‘‘ເອວຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ’’ຕິ ລທ຺ຘຄຸຓ ວຈນໍ. ‘‘ເອກໍຈິຕ຺ຕໍ ທິວສໍ ຕິຏ຺ຐຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉາ ວຈນໍ. ‘‘ອາມນ຺ຕາ’’ຕິ ປຏິຎ຺ຎາ ວຈນໍ. ‘‘ວຍກ຺ຂໂຓ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉາ. ‘‘ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ’’ຕິ ປຏິກ຺ເຂໂປ. ປຈ຺ຈຕ຺ຕ ວຈນສ຺ສ ເອກາຣຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ນວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ມຫາເຖເຣນາ’’ຕິ ໂມຄ຺ຄລິ ປຸຕ຺ຕຕິສ຺ສ ມຫາເຖເຣນ. ນນຸ ສຸຕ຺ຕນ຺ເຕສຸ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ນາ’’ຕິ ນ ອຸປລພ຺ຠຕິ. ‘‘ອິມສ຺ສ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ’’ຕິ ອິມສ຺ສ ວຈນສ຺ສ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ສງ຺ຂຕ ລກ຺ຂຓໍ ວິສໂຍ ເຍສໍ ຕານິ ສງ຺ຂຕ ວິສຍ ລກ຺ຂຓານິ. ສງ຺ຂຕ ຘມ຺ມເມວ ອາຫຈ຺ຈ ຕິຏ຺ຐຕິ. ອຍໍ ອຠິຘມ຺ເມ ຘມ຺ມຕາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ‘‘ສງ຺ຄຫ ກາເຣນາ’’ຕິ ອາຈຣິຍ ພຸທ຺ຘໂຆສຕ຺ເຖຣໍ ວທຕິ. ‘‘ອຕ຺ຖິກ຺ຂຓໍ’’ຕິ ຂຓທ຺ວຍເມວ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິຕິ ວຕ຺ວາ ຕມຕ຺ຖໍ ສາເຘນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຄາຖາຍໍ. ‘‘ຕສ຺ເສວາ’’ຕິ ຕສ຺ສາ ຐິຕິຍາ ເອວ ເຠໂທ. ສພ຺ພທາ ສພ຺ພປາຓິນໍ ມຣຓໍ ນາມ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ຕມຕ຺ຖໍ’’ຕິ ຕານິ ອຕ຺ຖິກ຺ຂຓໍ ອຸປາທາຍ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ຖໍ. ‘‘ອຖວາ’’ຕິ ເອໂກ ເຖຣວາໂທ. ‘‘ສນ຺ຕຕິ ວເສນ ຐານໍ’’ຕິ ຐິຕາຍ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຎາຍຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ຐິຕຠາວສງ຺ຂາຕໍ ຐານໍ ສນ຺ຕຕິ ຐິຕິວເສນ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ປນ ສຸຕ຺ເຕ’’ຕິ ເວທນາຍ ອຸປ຺ປາໂທ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ວໂຍ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ຐິຕາຍ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຎາຍຕີຕິ ອິທໍ ສຸຕ຺ຕໍ ວທຕິ. ‘‘ອປ຺ປຏິພາເຫຕ຺ວາ’’ຕິ ອນີວາເຣຕ຺ວາ. ຍາວຑ຺ຒນສ຺ສ ນິວຕ຺ຕິ ນາມ ອຕ຺ຖິ. ອຸທຍ ປຣິຍນ຺ຕ ມຕ຺ຕຠູຕາ ສາ ເອວ ນິວຕ຺ຕິ. ‘‘ທ຺ວີຫິ ຂນ຺ເຘຫີ’’ຕິ ຣູປ ຊຣາ ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘນ ສງ຺ຄຫິຕາ. ອຣູປ ຊຣາ ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ເຘນາຕິ ເອວໍ ທ຺ວີຫິ ຂນ຺ເຘຫິ. ຍຎ຺ຈ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຣູປສ຺ສ ອຸປ຺ປາໂທ ທ຺ວິຘາຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ເທສິໂຕ. ກຖໍ, ອຸປຈໂຍ ສນ຺ຕຕີ ຕິໂຍຊນາ. ‘‘ວິຠາຄາ ຣຫສ຺ສາ’’ຕິ ອຸປ຺ປາໂທ ອຸປ຺ປຊ຺ຊ ນຏ຺ເຐນ ເອໂກ ສມາໂນ ຣູປານໍ ວຑ຺ຒນ ສມເຍ ອຸປ຺ປາໂທ. ອຸປຣິ ວຑ຺ຒນຏ຺ເຐນ ອຸປຈໂຍຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ອວຑ຺ຒິຕ຺ວາ ຐິຕ ສມເຍ ອຸປ຺ປາໂທ ຍຖາ ຐິຕ ນີຫາເຣນ ຈິຣກາລໍ ປວຕ຺ຕິ ອຕ຺ເຖນ ສນ຺ຕຕີຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ເອວໍ ວິຠາຄາ ຣຫສ຺ສ. ‘‘ຍຖານຸໂລມ ສາສນໍ’’ຕິ ວິເນຕພ຺ພ ປຸຄ຺ຄລານໍ ອຊ຺ຌາສຍານຸໂລມ ສາສນໍ.

‘‘ອຣູປ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ. ‘‘ອຣູປໍ’’ຕິ ສພ຺ພໂສ ຣູປສຓ຺ຐານ ຣຫິຕຕ຺ຕາ ຈິຕ຺ຕ ເຈຕສິກໍ ນາມໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ‘‘ອຣູປິ ສຠາວຕ຺ຕາ’’ຕິ ອຣູປ ຘມ຺ມ ສຠາວຕ຺ຕາ ອິຈ຺ເຈວຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ອຣູປ ຘມ຺ມ ສຠາໂວ ນາມ ຣູປ ຘມ຺ມໂຕ ສຕຄຸເຓນວາສຫສ຺ສຄຸເຓນວາສຓ຺ຫສຸຂຸມສຠາໂວ. ວິຠາວ ນິປາເຐ. ‘‘ຄາຫກ ຄເຫຕພ຺ພ ຠາວສ຺ສ ຕໍ ຕໍ ຂຓວເສນ ນິປ຺ຜຊ຺ຊນໂຕ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ປຎ຺ຈທ຺ວາຣ ວີຖີສຸ ວີຖິ ຈິຕ຺ຕານຎ຺ຈ ອາຣມ຺ມຓານຎ຺ຈ ວິສຍີ ວິສຍຠາໂວ ຄາຫກ ຄເຫຕພ຺ພ ຠາໂວ ນາມ. ‘‘ຕໍ ຕໍ ຂຓວເສນ ນິປ຺ຜຊ຺ຊນໂຕ’’ຕິ ວີຖິ ຈິຕ຺ຕານິ ຈ ເອກສ຺ມິໍ ອາຣມ຺ມເຓປິ ອາວຊ຺ຊນາທີຫິ ນານາ ກິຈ຺ເຈຫິ ຄຓ຺ຫນ຺ຕາ ເອວ ຄຫຓ ກິຈ຺ຈໍ ສມ຺ປາເທນ຺ຕິ. ນານາ ກິຈ຺ຈານິ ຈ ນານາ ຈິຕ຺ຕານໍ ວເສນ ສມ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ອາຣມ຺ມຓານິ ຈ ປຸເຣຊາຕານິ ຫຸຕ຺ວາ ຍາວ ຕານິ ກິຈ຺ຈານິ ສມ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕາວ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຠາເວນ ຘຣມານານິ ເອວ ຄຫຓໍ ສມ຺ປາເທນ຺ຕິ. ເອວໍ ສຕິ, ຄາຫການໍ ວີຖິ ຈິຕ຺ຕານຎ຺ຈ ຂຓຕ຺ຕຍາຍຸກຕ຺ຕາ ເອວ ຄາຫກ ກິຈ຺ຈໍ ນິປ຺ຜຊ຺ຊຕິ, ສິຊ຺ຌຕິ. ຄເຫຕພ຺ພານໍ ອາຣມ຺ມຓານຎ຺ຈ ສຕ຺ຕຣສ ຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓາຍຸກຕ຺ຕາ ເອວ ຄເຫຕພ຺ພ ກິຈ຺ຈໍ ນິປ຺ຜຊ຺ຊຕິ, ສິຊ຺ຌຕິ. ເອວໍ ຕໍ ຕໍ ຂຓ ວເສນ ນິປ຺ຜຊ຺ຊນໂຕ. ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ ທ຺ວຍໍ ເອກ ຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓິກໍ. ກສ຺ມາ, ຈິຕ຺ຕານຸ ປຣິວຕ຺ຕິ ຘມ຺ມຕ຺ຕາ. ‘‘ອຸປ຺ປາທມຕ຺ຕາ’’ຕິ ນິປ຺ຜນ຺ນ ຣູປານໍ ອຸປ຺ປາທມຕ຺ຕາ. ‘‘ຠງ຺ຄມຕ຺ຕາ’’ຕິ ເຕສເມວ ຠງ຺ຄມຕ຺ຕາ. ‘‘ຣູປ ຘມ຺ມານໍ’’ຕິ ນິປ຺ຜນ຺ນ ຣູປ ຘມ຺ມານໍ. ‘‘ອຸປ຺ປາທນິໂຣຘ ວິຘານສ຺ສາ’’ຕິ ອຸປ຺ປາທ ນິໂຣຘ ວິຘານຠູຕສ຺ສ ມຫາອຏ຺ຐກຖາວາທສ຺ສ ປຏິສິທ຺ຘຕ຺ຕາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ຕໍ’’ຕິ ຕໍ ມຫາອຏ຺ຐກຖາ ວຈນໍ. ‘‘ຕສ຺ມິໍ ວາເທ’’ຕິ ຕສ຺ມິໍ ມຫາອຏ຺ຐກຖາວາເທ. ‘‘ຕຕ຺ຖ ອາຄຕາ’’ຕິ ຕສ຺ມິໍ ວາເທ ອາຄຕາ. ຍໍ ປນ ວິຠາວນິຍໍ ກາຣຓໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ຕໍ ຏີການຍໍ’’ຕິ ຕໍ ໂສຬສ ຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓາຍຸກ ທີປກໍ ມູລຏີການຍໍ. ຕທຕ຺ຖໍ ສາເຘນ຺ເຕນ ວິຠາວນິ ຏີກາຈຣິເຍນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສງ຺ຄຫກາຣສ຺ສ ອຏ຺ຐກຖາ ຈຣິຍສ຺ສ. ‘‘ອຸປຈຣີຍຕີ’’ຕິ ອຸປຈາຣ ວເສນ ໂວຫຣີຍຕິ. ວິຠາວນິປາເຐ. ‘‘ເອຕານີ’’ຕິ ອາຣມ຺ມຓານິ. ‘‘ຕໍ’’ຕິ ຕໍ ເອກ ຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓໍ. ‘‘ເຕ ຈາ’’ຕິ ຣູປ ຘມ຺ມາ ຈ. ‘‘ປຣິປຸຓ຺ຓ ປຈ຺ຈຍູປລທ຺ຘາ’’ຕິ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຈ຺ຈຍໍ ອຸປລທ຺ຘາ. ‘‘ໂສ’’ຕິ ຏີກາກາໂຣ. ‘‘ອິຕຣານີ’’ຕິ ຄນ຺ຘຣສ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພານິ. ‘‘ໂຄຈຣຠາວໍ’’ຕິ ປຎ຺ຈທ຺ວາຣິກ ຈິຕ຺ຕານໍ ໂຄຈຣຠາວໍ. ‘‘ປຸຣິມານິ ທ຺ເວ’’ຕິ ຣູປສທ຺ທາ ຣມ຺ມຓານິ. ‘‘ນິມິຕ຺ຕ ວເສນ ຆຏ຺ເຏນ຺ຕີ’’ຕິ ອາທາສໍ ປສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ ມຸຂສທິສໍ ມຸຂນິມິຕ຺ຕໍ ມຸຂປ຺ປຏິພິມ຺ພໍ ອາທາເສ ອຸປຏ຺ຐາຕິ. ເອວໍ ຣູປາຣມ຺ມຓໍ ຈກ຺ຂຸປສາເທ ສທ຺ທາຣມ຺ມຓຎ຺ຈ ໂສຕປສາເທ ຕໍ ສທິສ ນິມິຕ຺ຕ ວເສນ ຆຏ຺ເຏນ຺ຕິ. ນວຕ຺ຖຸ ວເສນ ຆຏ຺ເຏນ຺ຕິ. ສຍໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນ ຆຏ຺ເຏນ຺ຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອສມ຺ປຕ຺ຕານຎ຺ເຎວ ອາຣມ຺ມຓານໍ. ‘‘ນິມິຕ຺ຕຸ ປຏ຺ຐານ ວເສນາ’’ຕິ ນິມິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐານວເສນ. ‘‘ນິມິຕ຺ຕ ອປ຺ປນາວເສນາ’’ຕິ ນິມິຕ຺ຕສ຺ສ ປເວສນ ວເສນ. ມໂນທ຺ວາເຣ ປນ ອສມ຺ປຕ຺ຕານິເຍວ ຫຸຕ຺ວາຕິ ປາຐເສໂສ. ‘‘ອາປາຕາ ຄມນຎ຺ເຈຕ຺ຖາ’’ຕິອາທີສຸ. ‘‘ລຎ຺ຉການໍ’’ຕິ ລຎ຺ຉນກາຣານໍ. ‘‘ລຎ຺ຉນກ຺ຂນ຺ຘໍ’’ຕິ ອໂຍມຍໍ ລຎ຺ຉນກ຺ຂນ຺ຘໍ. ໂສ ຈ ລຎ຺ຉນກ຺ຂນ຺ໂຘ ຕາລປຓ຺ເຓ ອາປາເຕຕ຺ວາ ອກ຺ຂຣໍ ອຸປຏ຺ຐາເປຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອາປາເຕຕ຺ວາ’’ຕິ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ. ‘‘ຈກ຺ຂາທິປ຺ປເຖ’’ຕິ ຈກ຺ຂາທີນໍ ວິສຍກ຺ເຂຕ຺ເຕ. ນ ເກວລໍ ອຕ຺ຕໂນ ທ຺ວາເຣສຸ ເອວ ອາປາຕ ມາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ມໂນທ຺ວາເຣປິ ອາປາຕ ມາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ນ ເກວລໍ ຠວງ຺ຄ ມໂນທ຺ວາເຣ ເອວ ອາປາຕ ມາຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ເຕສຸ ປນາ’’ຕິ ເຕສຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ປນ. ຕານິ ອາຣມ຺ມຓານິ ເຍສໍ ຕານິ ຕທາ ຣມ຺ມຓານິ. ນ ເອກກ຺ຂເຓ ປຎ຺ຈສຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ວີຖິ ຈິຕ຺ຕານິ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ເອເກກສ຺ມິໍ ອາຣມ຺ມເຓ ເອວາຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ນ ທ຺ວີສຸ, ນ ຕີສຸ, ນ ຈຕູສູຕິປິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ພຫຸຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓາຕີຕານິ ປຎ຺ຈາຣມ຺ມຓານິ ພຫຸຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓາຕີເຕ ປຎ຺ຈທ຺ວາເຣຕິ ໂຍຊນາ. ປຎ຺ຈທ຺ວາເຣຕິ ຈ ປຎ຺ຈທ຺ວາເຣສູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ເອວໍ ສຕີ’’ຕິ ເຕສໍ ປສາທານໍ ອາວຊ຺ຊເນນ ສທ຺ຘິໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ສຕິ. ‘‘ອາທິລກ຺ຂຓໍ’’ຕິ ປຎ຺ຈາຣມ຺ມຓານໍ ປຎ຺ຈທ຺ວາເຣສຸ ອາປາຕາ ຄມນ ສງ຺ຂາຕໍ ວິສຍປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ອາທິລກ຺ຂຓໍ. ຈລນຎ຺ຈ ທຏ຺ຐພ຺ພນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ຍຖາ ຄຫິຕໍ’’ຕິ ປຏິສນ຺ຘິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຄຫິຕປ຺ປກາຣໍ. ວິຠາວນິປາເຐ ‘‘ໂຍຄ຺ຍ ເທສາວຏ຺ຐານ ວເສນາ’’ຕິ ອາປາຕໍ ອາຄນ຺ຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ອເວຈ຺ຈຏ຺ຐານ ວເສນ. ຍຸຊ຺ຊນຎ຺ຈ, ມນ຺ຖນຎ຺ຈ, ໂຂຠກຣຓຎ຺ຈ, ຆຏ຺ຏນນ຺ຕິ ຈ ອາປາຕາ ຄມນນ຺ຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ໂຍຊນາ. ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ໂຕເຍວ ອາປາຕາ ຄມນຎ຺ເຈຕ຺ຖາຕິອາທິນາ. ‘‘ນານາ ຐານິເຍສູ’’ຕິ ນານາ ຐາເນສຸ ຐິເຕສຸ. ‘‘ເອໂກ ຘມ຺ມນິຍາໂມ ນາມາ’’ຕິ ຍຖາ ໂພຘິສຕ຺ເຕ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິມ຺ຫິ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຓ຺ຫນ຺ເຕ ຘມ຺ມນິຍາມ ວເສນ ສກເລ ຊາຕິກ຺ເຂຕ຺ເຕ ປຖວິກມ຺ປນໍ ອໂຫສິ. ຕຖາ ອິຘປິ ປຎ຺ຈທ຺ວາເຣສຸ ເອເກກສ຺ມິໍ ທ຺ວາເຣ ອາຣມ຺ມເຓ ຆຏ຺ເຏນ຺ເຕ ຘມ຺ມນິຍາມ ວເສນ ຠວງ຺ຄ ຈລນໍ ໂຫຕິ. ອຍໍ ຘມ຺ມນິຍາໂມ ນາມ. ‘‘ສເຫວາ’’ຕິ ເອກໂຕເຍວ. ກຖໍ ຫທຍ ວຕ຺ຖຸ ນິສ຺ສິຕສ຺ສ ຠວງ຺ຄສ຺ສ ຈລນໍ ສິຍາຕິ ໂຍຊນາ. ເອຕ຺ຖ ຈ ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ຈລນໍ ສິຍາຕິ ອິທໍ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ກສ຺ມາ, ຕທາ ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອວິຊ຺ຊມານຕ຺ຕາ. ຍທາ ຈ ຕໍ ວິຊ຺ຊຕິ, ຕທາ ຕໍ ນ ຈລຕີຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ສພ຺ພມ຺ປິ ຫິ ວີຖິຈິຕ຺ຕໍ ນາມ ຈລຕິ ເຍວາຕິ. ສນ຺ຕຕິ ນາມ ປຸພ຺ພາ ປຣປ຺ປພນ຺ໂຘ. ສຓ຺ຐານໍ ນາມ ສຫປ຺ປວຕ຺ຕານໍ ເອກໂຕ ຐິຕິ. ອິຘ ສຓ຺ຐານໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ປຎ຺ຈນິສ຺ສຍ ມຫາຠູເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ຫທຍ ວຕ຺ຖຸ ນິສ຺ສຍຠູຕານໍ ເອກ ສຓ຺ຐານ ຠາເວນ ເອກາພທ຺ຘຕ຺ຕາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ສຓ຺ຐານ ວເສນາຕິ ປນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ’’ຕິ. ‘‘ຕາທິສສ຺ສ ອນຸກ຺ກມ ຈລນສ຺ສາ’’ຕິ ວິຠາວນິຍໍ ເຠຣິສກ຺ຂໂຣປມາຍ ສທ຺ຘິໍ ຣູປາທິນາ ປສາເທ ຆຏ຺ຏິເຕ ຕນ຺ນິສ຺ສ ເຍສຸ ມຫາຠູເຕສຸ ຈລິເຕສຸ ອນຸກ຺ກເມນ ຕໍ ສມ຺ພນ຺ຘານໍ ເສສຣູປານມ຺ປິ ຈລເນນ ຫທຍ ວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ຈລິເຕ ຕນ຺ນິສ຺ສິຕສ຺ສ ຠວງ຺ຄສ຺ສ ຈລນາ ກາເຣນ ປວຕ຺ຕິໂຕຕີຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ອນຸກ຺ກມ ຈລນສ຺ສ. ‘‘ຠວງ຺ຄປ຺ປວາຫໍ’’ຕິ ຠວງ຺ຄ ສນ຺ຕຕິໍ. ‘‘ກຸຣຸມານໍ’’ຕິ ກໂຣນ຺ຕໍ. ສລ຺ລກ຺ເຂນ຺ຕໍ’’ຕິ ອິທເມວາຕິ ສນ຺ນິຏ຺ຐາເປນ຺ຕໍ. ‘‘ໂຍນິ ໂສມນສິກາຣາທິວເສນາ’’ຕິ ໂຍນິ ໂສມນສິກາໂຣ ກຸສລ ຊວນຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຈໂຍ. ອໂຍນິ ໂສມນສິກາໂຣ ອກຸສລ ຊວນຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຈໂຍ. ນິຣນຸສຍ ສນ຺ຕານຕາ ກ຺ຣິຍຊວນຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຈໂຍ. ເຕສຸ ຈ ໂສມນສ຺ສ ຊວນາທີນໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ປຈ຺ຈໂຍປິ ເຫຏ຺ຐາ ຈິຕ຺ຕ ສງ຺ຄເຫ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ເວທິຕພ຺ໂພ.

‘‘ຠວງ຺ຄປາໂຕ’’ຕິອາທີສຸ. ‘‘ອາວຊ຺ຊນໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຸຏ຺ຐິຕໍ’’ຕິ ກມ຺ມ ວິປາກສນ຺ຕານໂຕ ຈ ຕທາຣມ຺ມຓໂຕ ຈ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ວິສຸໍ ກ຺ຣິຍາມຍ ພ຺ຍາປາເຣນ ອາຣມ຺ມຓນ຺ຕຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐິຕໍ ສມຸຏ຺ຐິຕໍ. ຠວງ຺ຄ ຈລນມ຺ປິ ອຸຏ຺ຐານສ຺ສ ອາທິ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ຕມ຺ປິ ອຸຏ຺ຐິເຕ ຈິຕ຺ຕ ສນ຺ຕາເນ ສງ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ປຖມ ຠວງ຺ຄ ຈລນໂຕເຍວ ວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ’’ຕິ ວີຖິ ຈິຕ຺ຕານໍ ອນຸກ຺ກເມນ ອຕ຺ຕໂນ ກິຈ຺ເຈຫິ ອາຣມ຺ມຓປ຺ປວຕ຺ຕິຏ຺ຐາເນ. ‘‘ໂທວາຣິໂກປມາ’’ຕິ ພຘິຣໂທວາຣິໂກປມາ. ‘‘ຄາມິລ຺ໂລປມາ’’ຕິ ຄາມທາຣໂກປມາ. ‘‘ອມ຺ໂພປມາ’’ຕິ ອມ຺ພປ຺ຜໂລປມາ. ອຎ຺ຎາປິ ອຸປມາ ອຕ຺ຖິ. ມກ຺ກຏສຸຕ຺ໂຕປມາ, ອຸຈ຺ຉຸຍນ຺ໂຕປມາ, ຊຈ຺ຈນ຺ໂຘປມາ. ຕາສພ຺ພາປິ ອຏ຺ຐສາລິນິຍໍ ວິປາກຸທ຺ຘາຣ ກຖາໂຕ ຄເຫຕພ຺ພາ. ‘‘ຍຕ຺ຖຫີ’’ຕິອາທີສຸ. ‘‘ກຖໍ ຉ ຉກ຺ກ ໂຍຊນາ ໂຫຕີ’’ຕິ. ຈກ຺ຂຸ ວຕ຺ຖຸ ວຈນຎ຺ຈ, ຈກ຺ຂຸທ຺ວາຣ ວຈນຎ຺ຈ, ຣູປາ ຣມ຺ມຓ ວຈນຎ຺ຈ, ຈກ຺ຂຸ ວິຎ຺ຎາຓ ວຈນຎ຺ຈ, ຈກ຺ຂຸທ຺ວາຣ ວີຖິ ຈກ຺ຂຸ ວິຎ຺ຎາຓ ວີຖິ ວຈນຎ຺ຈ, ອຕິມຫນ຺ຕາ ຣມ຺ມຓ ວຈນຎ຺ຈາ,ຕິ ເອຕານິ ຉວຈນານິ. ເຕຫິ ຉຉກ຺ເກຫິ ອາຫຣິຕ຺ວາ ອິມິສ຺ສໍ ວີຖິຍໍ ທສ຺ສິຕານິ. ເສສວີຖີສຸປິ ຍຖາລາຠໍ ທສ຺ສິຕພ຺ພານິ. ເອວໍ ຉຉກ຺ກໂຍຊນາ ໂຫຕິ. ‘‘ເອຕ຺ຖ ຈ ຍຕ຺ຕການີ’’ຕິອາທີສຸ. ‘‘ເອກູນ ປຎ຺ຎາສ ປຣິມາເຓສູ’’ຕິ ເອກສ຺ສນິປ຺ຜນ຺ນ ຣູປຘມ຺ມສ຺ສ ເອກປຎ຺ຎາສ ມຕ຺ເຕສຸ ຂຸທ຺ທກກ຺ຂເຓສຸ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂຓຎ຺ຈ ຠງ຺ຄກ຺ຂຓຎ຺ຈ ຐເປຕ຺ວາ ມຊ຺ເຌ ເອກູນ ປຎ຺ຎາສ ມຕ຺ຕານິ ຐິຕິກ຺ຂຓານິ ສນ຺ຕິ. ເຕສຸ ຂເຓສຸ ອນຸກ຺ກເມນ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ເອກູນ ປຎ຺ຎາສ ຈກ຺ຂຸ ປສາທາ ຈ ສນ຺ຕິ. ‘‘ກິສ຺ມິຎ຺ຈີ’’ຕິ ເຕສຸ ກຕຣສ຺ມິໍ ນາມ ຈກ຺ຂຸ ປສາເທ ນ ຆຏ຺ເຏນ຺ຕີຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພານິ. ‘‘ເຕສຸ ປນາ’’ຕິ ນິທ຺ຘາຣເຓ ຠຸມ຺ມວຈນໍ. ‘‘ຍເທວ ເອກໍ ຈກ຺ຂູ’’ຕິ ນິທ຺ຘາຣຓີຍໍ. ຕໍ ປນ ກຕມນ຺ຕິ. ອຕີຕ ຠວງ຺ເຄນ ສທ຺ຘິໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຕໍ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ຠວງ຺ຄ ຈລນກ຺ຂເຓ ລທ຺ຘຆຏນໍ ເອກໍ ຈກ຺ຂຸ. ຕໍ ປນ ຈກ຺ຂຸ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ວຕ຺ຖຸ ຠາວຎ຺ຈ ທ຺ວາຣຠາວຎ຺ຈ ສາເຘຕິ. ເສສວິຎ຺ຎາຓານໍ ທ຺ວາຣຠາວໍ ສາເຘຕີຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ຍຖາຣຫໍ’’ຕິ. ເອຕເທວ ເອຕໍ ເອວ ຈກ຺ຂຸ ກິຈ຺ຈ ສາຘນໍ ນາມ ໂຫຕິ ວີຖິ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ວຕ຺ຖຸ ກິຈ຺ຈທ຺ວາຣ ກິຈ຺ຈານໍ ສາຘນໂຕ. ‘‘ຍໍ ມຊ຺ຌິມາຍຸກໍ’’ຕິ ມນ຺ທາຍຸກ ອມນ຺ທາຍຸການໍ ມຊ຺ເຌ ປວຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຍໍ ມຊ຺ຌິມາຍຸກນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ຕໍ ກິຈ຺ຈ ສາຘນໍ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ອິຕຣານິ ປນາ’’ຕິ ເອກູນ ປຎ຺ຎາສ ປຣິມາເຓສຸ ຈກ຺ຂຸ ປສາເທສູຕິ ວຸຕ຺ຕານິ, ເຕສຸ ເອກໍ ກິຈ຺ຈ ສາຘນໍ ຐເປຕ຺ວາ ເສສານິ ອິຕຣານິ ອຏ຺ຐ ຈຕ຺ຕາລີສ ຈກ຺ຂູນິ ໂມຆວຕ຺ຖູນິ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ຣູປາ ຣມ຺ມເຓຫິ ສທ຺ຘິໍ ລທ຺ຘ ຆຏ຺ຏນານມ຺ປິ ສຕໍ ວີຖິ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ວຕ຺ຖຸ ກິຈ຺ຈທ຺ວາຣ ກິຈ຺ຈຣຫິຕຕ຺ຕາ. ເຕສຸ ກຕມານິ ມນ຺ທາຍຸການິ ນາມາຕິ ອາຫ ‘‘ຕານິ ປນາ’’ຕິອາທິໍ. ກິຈ຺ຈ ສາຘນໂຕ ປຸຣິມານິ ນາມ ອຕີຕ ຠວງ຺ຄໂຕ ປຸເຣ ເຕຣສສຸ ຠວງ຺ເຄສຸ ອາທິ ຠວງ຺ຄສ຺ສ ຠງ຺ຄກ຺ຂຓໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຂເຓ ຂເຓ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ສຕ຺ຕຕິໍສ ຈກ຺ຂຸ ປສາທາ. ຕານິ ມນ຺ທາຍຸການີຕິ ວທນ຺ຕິ. ກສ຺ມາ, ກິຈ຺ຈ ສາຘນໂຕ ອປ຺ປຕຣາຍຸກຕ຺ຕາ. ກິຈ຺ຈ ສາຘນໂຕ ປຈ຺ຉິມານິ ນາມ ອຕີຕ ຠວງ຺ຄສ຺ສ ຐິຕິກ຺ຂຓໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຂເຓ ຂເຓ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ເອກາທສ ຈກ຺ຂຸ ປສາທາ, ຕານິ ອມນ຺ທາຍຸການີຕິ ວທນ຺ຕິ. ກສ຺ມາ, ກິຈ຺ຈ ສາຘນໂຕ ພຫຸຕຣາຍຸກຕ຺ຕາ. ຕທຸຠຍານິປິ ອຏ຺ຐ ຈຕ຺ຕາລີສ ມຕ຺ຕານິ ເວທິຕພ຺ພານີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ຕໂຕ’’ຕິ ເຕຫິ ອຏ຺ຐຈຕ຺ຕາລີສ ມຕ຺ເຕຫິ. ‘‘ປຸຣິມຕຣານີ’’ຕິ ສຕ຺ຕຕິໍສ ມນ຺ທາຍຸເກຫິ ປຸຣິມຕຣານິ. ຕານິ ຫິ ຈກ຺ຂຸ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓ ຐິຕິ ຠາເວນ ອນຸປລທ຺ຘຕ຺ຕາ ອິຘ ນ ຄຫິຕານິ. ‘‘ປຈ຺ຉິມຕຣານີ’’ຕິ ເອກາທສ ອມນ຺ທາຍຸເກຫິ ປຈ຺ຉິມຕຣານິ. ຕານິ ຈ ຈກ຺ຂຸ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓ ອຸປ຺ປນ຺ນານິປິ ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ຐິຕິ ຠາເວນ ອນຸປລທ຺ຘຕ຺ຕາ ອິຘ ນ ຄຫິຕານິ. ກສ຺ມາ ປນ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓ ຐິຕິ ຠາເວນ ອນຸປລທ຺ຘານິ ຕທຸຠຍານິ ອິຘ ນ ຄຫິຕານີຕິ. ຈກ຺ຂຸ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓ ຐິຕິ ຠາເວນ ຘຣມານານໍ ອຏ຺ຐຈຕ຺ຕາລີສ ມຕ຺ຕານໍ ຈກ຺ຂູນໍ ມຊ຺ເຌ ເອວ ກຕມໍ ຈກ຺ຂຸ ຈກ຺ຂຸ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ວຕ຺ຖຸ ກິຈ຺ຈ ທ຺ວາຣ ກິຈ຺ຈໍ ສາເຘຕີຕິ ອາສງ຺ກິຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ປຎ຺ຈ ວຕ຺ຖູນິ ນາມ ອຕ຺ຕໂນ ຐິຕິກ຺ຂເຓ ເອວ ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓານໍ ວຕ຺ຖຸທ຺ວາຣ ກິຈ຺ຈ ສາຘກຕ຺ຕາ ຈກ຺ຂຸ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓ ຐິຕິ ຠາເວນ ອນຸປລທ຺ຘຕ຺ຕາ ອິຘ ນ ຄຫິຕານີຕິ ຈ, ຈກ຺ຂຸ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓ ຐິຕິ ຠາເວນ ຘຣມານານນ຺ຕິ ຈ, ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

‘‘ເອຕ຺ຖ ສິຍາ’’ຕິອາທີສຸ. ‘‘ອິມາຍ ວີຖິຍາ’’ຕິ ອິມາຍ ອຕິມຫນ຺ຕາ ຣມ຺ມຓ ວີຖິຍາ. ‘‘ສມຸທາຍຄ຺ຄາຫິກາ’’ຕິ ຣູປາ ຣມ຺ມຓານໍ ສມູຫຄ຺ຄາຫິກາ. ‘‘ວຓ຺ຓສລ຺ລກ຺ຂຓາ’’ຕິ ວຓ຺ຓວວຕ຺ຖານິກາ. ‘‘ວຕ຺ຖຸຄ຺ຄາຫິກາ’’ຕິ ທພ຺ພ ສຓ຺ຐານຄ຺ຄາຫິກາ. ‘‘ນາມຄ຺ຄາຫິກາ’’ຕິ ນາມ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຄ຺ຄາຫິກາ. ‘‘ອລາຕຈກ຺ກສ຺ສ ຄາຫິກາ ວິຍາ’’ຕິ ຣຕ຺ຕນ຺ຘກາເຣ ເອໂກ ອລາຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຣິພ຺ຠມຕິ. ອຎ຺ໂຎ ຕໍ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ຈກ຺ກໍ ວິຍ ມຎ຺ຎຕິ. ຕຕ຺ຖ ອລາຕສ຺ສ ຄຕຄຕຏ຺ຐາເນ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ຣູປໍ ອາຣພ຺ຠ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາຣ ວີຖິໂຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ມໂນທ຺ວາຣ ວີຖິໂຍ ປນ ປຸຣິມ ປຸຣິມາຫິ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາຣ ວີຖີຫິ ຄຫິຕານິ ອຕີຕ ຣູປານິ ອມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ເອກໂຕ ສຓ຺ຐານຎ຺ຈ ສນ຺ຕຕິຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ. ຕທາ ປສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ ຈກ຺ກໍ ວິຍ ອຸປຏ຺ຐາຕິ. ເອວໍ ອຍໍ ສມຸທາຍຄ຺ຄາຫິກາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ‘‘ນຕ຺ຖິ ຕທາຣມ຺ມຓຸປ຺ປາໂທ’’ຕິອາທີສຸ. ‘‘ຍສ຺ສາ’’ຕິ ຍສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓສ຺ສ. ຈິຕ຺ຕານີຕິ ຈ ນານາຣມ຺ມຓານີຕິ ຈ ກມ຺ມປທານິ. ອວເສເສ ຕສ຺ມິໍ ອາຣມ຺ມເຓ. ‘‘ສງ຺ຄຫ ກາເຣນາ’’ຕິ ໂປຣາຓ ອຏ຺ຐກຖາໂຍ ເອກໂຕ ສງ຺ຄເຫຕ຺ວາ ກຕຕ຺ຕາ ພຸທ຺ຘໂຆສຕ຺ເຖເຣນ ກຕາ ສພ຺ພາ ອຏ຺ຐກຖາໂຍ ສງ຺ຄຫຏ຺ຐກຖາ ນາມ. ໂສ ຈ ສງ຺ຄຫ ກາໂຣຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ‘‘ອິຘ ປີ’’ຕິ ອິມສ຺ມິໍ ອຠິຘມ຺ມຕ຺ຖ ສງ຺ຄເຫປິ. ‘‘ເຖເຣນາ’’ຕິ ອນຸຣຸທ຺ຘຕ຺ເຖເຣນ. ‘‘ເອກມ຺ປິ ອິຈ຺ຉຕິ ເຍວາ’’ຕິ. ‘‘ຍສ຺ສ ຫິ ຈຕ຺ຕາຣີ’’ຕິອາທີສຸ ຍສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓສ຺ສ ຈຕ຺ຕາຣິ ວາ ປຎ຺ຈວາ ຉວາຕິອາທິນາ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ‘‘ຊວນມ຺ປິ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ’’ຕິອາທີສຸ. ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ປຘານ ກ຺ຣິຍາຍາ’’ຕິ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາຕິ ປທສ຺ສ ປຣໂຕ ‘ຍໍ ປວຕ຺ຕຕີ’ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ປຘານ ກ຺ຣິຍາປທໍ ອຕ຺ຖິ. ເຕນ ອຕ຺ຕໂນ ກ຺ຣິຍາປເທນ ສທ຺ຘິນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ກຕ຺ຖຈິ ວຸຕ຺ຕາ’’ຕິ ກຕ຺ຖຈິ ສທ຺ທຄນ຺ເຖສຸ ວຸຕ຺ຕາ. ອປິ ຈ, ເຫຕຸມ຺ຫິ ຕ຺ວາປຈ຺ຈໂຍ ລກ຺ຂເຓ ເຫຕຸມ຺ຫິ ຈ ມານນ຺ຕ ປຈ຺ຈຍາ ໂຊຕນີຍຏ຺ເຐນ ວຸຕ຺ຕາ, ນ ວຈນີຍຏ຺ເຐນາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ‘‘ປກຕິ ນິຍາເມນາ’’ຕິ ເອເຕນ ປຈ຺ຈຍ ວິເສເສສຕິ, ຈຕ຺ຕາຣິ ວາ ປຎ຺ຈວາ ຉວາ ຊວນານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ທີເປຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ເອຕ຺ຖປນາ’’ຕິອາທິໍ. ‘‘ທ຺ວຕ຺ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ’’ຕິ ວາສທ຺ທຕ຺ເຖ ອຎ຺ຎປທຕ຺ຖ ສມາສປທນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ທ຺ວິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ວາ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ວາ’’ຕິ. ‘‘ໂວຏ຺ຐພ຺ພນສ຺ສ ອາເສວນຕາ’’ຕິ ອາເສວນ ປຈ຺ຈຍຕາວາ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນຕາວາ. ‘‘ອາວຊ຺ຊນາຍາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ໂວຏ຺ຐພ຺ພນ ກິຈ຺ຈໍ ອາວຊ຺ຊນມ຺ປິ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ອິຘປິ ອາຣມ຺ມຓ ທຸພ຺ພລຕາຍ ຈຕຸປ຺ປຎ຺ຈ ຊວນຸປ຺ປຕ຺ຕິ ອິຈ຺ຉິ ຕພ຺ພາຕິ ໂຍຊນາ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອິຘ ປີ’’ຕິ ອິມສ຺ມິໍ ປຣິຕ຺ຕາ ຣມ຺ມຓ ວາເຣປິ. ຕິໂວຏ຺ຐພ຺ພນິກາ ປຎ຺ຈ ປຣິຕ຺ຕາ ຣມ຺ມຓ ວີຖິໂຍຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ອິຕຣານີ’’ຕິ ປຣິຕ຺ຕ ມຫນ຺ຕາຕິ ມຫນ຺ຕາ ຣມ຺ມຓານິ. ‘‘ອຸຠຍຖາປີ’’ຕິ ອາປາຕາ ຄມນ ວເສນປິ ອາຣມ຺ມຓ ກຣຓ ວເສນປິ. ອິມສ຺ສ ປທສ຺ສ.

໑໓໗. ‘‘ມໂນທ຺ວາເຣ ປນາ’’ຕິອາທີສຸ. ‘‘ປຣິຕ຺ຕກ຺ຂຓາ ປີ’’ຕິ ຈິຕ຺ຕ ຜສ຺ສາທໂຍ ອປ຺ປຕຣກ຺ຂຓາປິ. ‘‘ອຕີຕານາຄຕາ ປີ’’ຕິ ອຕີຕານາຄຕ ຘມ຺ມາປິ. ‘‘ຆຏ຺ຏເນນາ’’ຕິ ຣູປາທີນໍ ຆຏ຺ຏເນນ. ‘‘ຍຕ຺ຖາ’’ຕິ ຍສ຺ມິໍ ຠວງ຺ເຄ. ‘‘ປຎ຺ຈທ຺ວາຣານຸ ພນ຺ຘກໍ’’ຕິ ປຎ຺ຈທ຺ວາຣ ວີຖິ ອນຸຄຕໍ. ອຕີຕໍ ອາລມ຺ພຓໍ ປວຕ຺ເຕຕິ ເຍວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ຍຖາປາຕາ ຄຕເມວາ’’ຕິ ປກຕິຍາ ອາປາຕາ ຄຕປ຺ປກາຣເມວ. ‘‘ຕຖາ ຕຖາ’’ຕິ ທິຏ຺ຐ ສມ຺ພນ຺ຘາທິນາ ເຕນ ເຕນ ປກາເຣນ. ‘‘ກິຎ຺ຈີ’’ຕິ ກິຎ຺ຈິ ອາຣມ຺ມຓໍ. ‘‘ທິສ຺ວາ’’ຕິ ປຈ຺ຈກ຺ຂໍ ກຕ຺ວາ. ປຎ຺ຈທ຺ວາຣຄ຺ຄຫິຕຎ຺ຫິ ອາຣມ຺ມຓໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂກຕຏ຺ເຐນ ທິຏ຺ຐນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ອາຣມ຺ມຓໍ. ‘‘ອນຸມາເນນ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ ເອວເມວ ຠວິຕ຺ຖ, ຠວິສ຺ສຕິ, ຠວຕີຕິ ອນຸມານຎ຺ຎາເຓນ ຈິນ຺ເຕນ຺ຕສ຺ສ. ຕໍ ສທິສໍ ອາຣມ຺ມຓໍ. ‘‘ປຣສ຺ສ ສທ຺ທຫນາ’’ຕິ ປຣວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ຍຖາ ອຍໍ ວທຕິ, ຕເຖ ເວຕນ຺ຕິ ສທ຺ທຫນາ. ‘‘ທິຏ຺ຐິ’’ ວຸຈ຺ຈຕິ ຎາຓໍ ວາ ລທ຺ຘິ ວາ. ‘‘ນິຊ຺ຌານໍ’’ຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ໂອໂລກນໍ. ‘‘ຂນ຺ຕີ’’ຕິ ຂມນໍ ສຫນໍ. ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ ອຄມນໍ. ທິຏ຺ຐິຍາ ນິຊ຺ຌານໍ ທິຏ຺ຐິນິຊ຺ຌານໍ. ທິຏ຺ຐິນິຊ຺ຌານສ຺ສ ຂນ຺ຕິ ທິຏ຺ຐິນິຊ຺ຌານກ຺ຂນ຺ຕິ. ‘‘ເສສໍ’’ຕິ ນານາກມ຺ມ ພເລນາຕິອາທິກໍ. ‘‘ເທວໂຕ ປສໍຫາຣວເສນາ’’ຕິ ເທວຕາ ກທາຈິ ເກສຎ຺ຈິ ສຸປິນນ຺ເຕ ນານາຣມ຺ມຓານິ ອຸປສໍຫຣິຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ຕິ. ເອວໍ ເທວໂຕ ປສໍຫາຣ ວເສນາປິ. ອນຸໂພໂຘ ນາມ ໂລກິຍຎ຺ຎາຓ ວເສນ ຈຕຸສ຺ສຈ຺ຈ ຘມ຺ມານໍ ອນຸພຸຊ຺ຌນໍ. ປຏິເວໂຘ ນາມ ໂລກຸຕ຺ຕຣຎ຺ຎາຓ ກິຈ຺ຈໍ. ອນນ຺ຕ ຣູປ ນິສ຺ສຍ ປຈ຺ຈຍຄ຺ຄຫເຓນ ປກຕູ ປນິສ຺ສຍ ປຈ຺ຈຍມ຺ປິ ອຸປລກ຺ເຂຕິ. ຈິຕ຺ຕ ສນ຺ຕານສ຺ສ ອນນ຺ຕຣູປນິສ຺ສຍ ປຈ຺ຈຍຠາໂວ ນາມາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອນນ຺ຕ ຣູປ ນິສ຺ສຍ ປຈ຺ຈຍສຕ຺ຕິ ນາມ ອນນ຺ຕຣ ປຣມ຺ປຣ ວິປ຺ຜຣຓວເສນ ມຫາຄຕິກາ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອນນ຺ຕ ຣູປ ນິສ຺ສຍ ປຈ຺ຈຍານຸ ຠາໂວຕິປິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ກຖໍ ມຫາວິປ຺ຜາໂຣຕິ ອາຫ ‘‘ສກິໍ ປີ’’ຕິອາທິໍ. ‘‘ສຸຏ຺ຐຸ ອາເສວິຕ຺ວາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ປຈ຺ຉາ ອປ຺ປມຸສ຺ສມານໍ ກຕ຺ວາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ເສວນໍ ສຸຏ຺ຐຸ ອາເສວນໍ ນາມ. ນ ເກວລໍ ປຸຣິມ ຈິຕ຺ຕ ສນ຺ຕານສ຺ສ ໂສ ອຸປນິສ຺ສຍ ປຈ຺ຈຍານຸຠາໂວ ເອວ ມຫາວິປ຺ຜາໂຣ ໂຫຕິ. ປກຕິຍາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວິຈິຕ຺ຕ ຠາວ ສງ຺ຂາຕໍ ຈິນ຺ຕນາ ກິຈ຺ຈມ຺ປິ ມຫາວິປ຺ຜາຣໍ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຈິຕ຺ຕຎ຺ຈ ນາມາ’’ຕິອາທິວຸຕ຺ຕໍ. ກຖໍ ມຫາວິປ຺ຜາຣໍ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ກິຎ຺ຈິ ນິມິຕ຺ຕໍ’’ຕິອາທິໍ. ‘‘ກິຎ຺ຈິ ນິມິຕ຺ຕໍ’’ຕິ ທິຏ຺ຐາທີສຸ ນານາ ຣມ຺ມເຓສຸ ກິຎ຺ຈິ ອປ຺ປມຕ຺ຕກໍ ທິຏ຺ຐາທິກໍ ອາຣມ຺ມຓ ນິມິຕ຺ຕໍ. ‘‘ເຕຫິ ຈກາຣເຓຫີ’’ຕິ ເຕຫິ ກຕ຺ຕຸຠູເຕຫິ ທິຏ຺ຐາທີຫິ ກາຣເຓຫິ. ‘‘ໂຈທີຍມານໍ’’ຕິ ປໂຍຊີຍມານໍ. ‘‘ອຊ຺ຌາສຍ ຍຸຕ຺ຕໍ’’ຕິ ອຊ຺ຌາສເຍນ ສໍຍຸຕ຺ຕໍ. ຠວງ຺ຄ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓໍ ນາມ ອວິຠູຕໍ ໂຫຕິ. ຠວງ຺ຄໍ ຈາເລຕ຺ວາ ອາວຊ຺ຊນໍ ນິໂຍເຊຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ລທ຺ຘ ປຈ຺ຈເຍສູ’’ຕິ ອາໂລກາທິວເສນ ວາ ທິຏ຺ຐາທິວເສນ ວາ ລທ຺ຘ ປຈ຺ຈຍວນ຺ເຕສຸ. ຕທຠິນິນ຺ນາກາໂຣ ນາມ ນິຈ຺ຈກາລມ຺ປິ ເຕສຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ອຠິມຸຂໍ ນິນ຺ນາກາໂຣ. ເຕນ ອາກາເຣນ ປວຕ຺ໂຕ ມນສິກາໂຣ. ເຕນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສ. ເອເຕຫິ ວຈເນຫິ ສຸທ຺ຘມໂນທ຺ວາເຣ ອາຣມ຺ມຓານໍ ອປາຕາຄມນຎ຺ຈ ຠວງ຺ຄ ຈລນຎ຺ຈ ນ ເກວລໍ ລທ຺ຘ ປຈ຺ຈຍານໍ ອາຣມ຺ມຓານໍ ວເສເນວ ໂຫຕິ. ຕາທິເສນ ປນ ມນສິກາເຣນ ຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ສຍຎ຺ຈ ວີຖິ ຈິຕ຺ຕ ຈິນ຺ຕນາ ກິຈ຺ຈສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວເສນາປິ ໂຫຕີຕິ ສິທ຺ຘໍ ໂຫຕິ. ນ ຫິ ອາຣມ຺ມຓນ຺ຕເຣ ອຠິນິນ຺ນາກາໂຣ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ. ກສ຺ມາ, ອຠາວິຕ ຈິຕ຺ຕານໍ ປມາທ ພຫຸລານໍ ຊນານໍ ກທາຈິ ກຣຫຈິ ຠາວນາ ມນສິກາເຣ ກຣີຍມາເນປິ ວີຖິ ຈິຕ຺ຕ ສນ຺ຕານສ຺ສ ພຫິທ຺ຘາ ນານາຣມ຺ມເຓສຸ ອຠິນິນ຺ນາກາຣສ຺ສ ສນ຺ທິສ຺ສນໂຕຕິ. ‘‘ຍຖາ ເຈຕ຺ຖາ’’ຕິ ຍຖາ ເອຕ຺ຖ ມໂນທ຺ວາເຣ ຣູປາຣູປ ສຕ຺ຕານໍ ວິຠູຕາ ຣມ຺ມເຓປິ ຕທາ ຣມ຺ມຓຸປ຺ປາໂທ ນຕ຺ຖິ, ເອວນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ຎາຓວິຠງ຺ຄຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ໂວຏ຺ຐພ຺ພນວາໂຣປິ ອາຄໂຕ. ຍຖາຫ ສຸປິເນເນວ ທິຏ຺ຐໍ ວິຍ ເມ, ສຸຕໍ ວິຍ ເມຕິ ກຖນກາເລປິ ອພ຺ຍາກໂຕ ເຍວາຕິ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ‘‘ອພ຺ຍາກໂຕ ເຍວາ’’ຕິ ສຸປິນນ຺ເຕ ມໂນທ຺ວາເຣ ທ຺ວຕ຺ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອາວຊ຺ຊນສ຺ສ ວເສນ ອພ຺ຍາກໂຕເຍວ. ຕໂຕ ປຣໍ ຠວງ຺ຄປາໂຕ. ອຏ຺ຐສາລິນິຍມ຺ປິ ວຸຕ຺ຕໍ ອຍໍ ປນ ວາໂຣ ທິຏ຺ຐໍ ວິຍ ເມ, ສຸຕໍ ວິຍ ເມ ຕິອາທີນິ ວທນກາເລ ລພ຺ຠຕີຕິ. ຕໍ ປນ ປຎ຺ຈ ທ຺ວາເຣ ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມເຓ ທ຺ວຕ຺ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ໂວຏ຺ຐພ຺ພນສ຺ສ ວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ໂສປິ ອິຘ ລທ຺ຘຸໍ ວຏ຺ຏຕິ ເຍວາ’’ຕິ ໂສປິ ວາໂຣ ອິມສ຺ມິໍ ມໂນທ຺ວາເຣ ລທ຺ຘຸໍ ວຏ຺ຏຕິເຍວ. ‘‘ຠວງ຺ເຄ ຈລິເຕ ນິວຕ຺ຕນກວາຣານໍ’’ຕິ ທ຺ວິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຠວງ຺ຄ ຈລນມຕ຺ເຕ ຐຕ຺ວາ ວີຖິ ຈິຕ຺ຕານິ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຠວງ຺ຄປາຕວເສນ ນິວຕ຺ຕນການໍ ໂມຆວາຣານໍ ມໂນທ຺ວາເຣປິ ປມາຓໍ ນ ຠວິສ຺ສຕິເຍວ. ອຖ ອິມສ຺ມິໍວາເຣ ວີຖິ ຈິຕ຺ຕປ຺ປວຕ຺ຕິ ນຕ຺ຖິ. ເອວໍ ສຕິ, ອິມສ຺ມິໍ ວີຖິ ສງ຺ຄເຫ ໂສ ວາໂຣ ນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພຕິ ເຈ. ວຕ຺ຕພ຺ໂພເຍວ. ກສ຺ມາ, ຉຘາ ວິສຍປ຺ປວຕ຺ຕີຕິ ອິມສ຺ມິໍ ຉກ຺ເກ ສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ວິສເຍ ຈ ອາປາຕາຄເຕ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອາຣມ຺ມຓຠູຕາ ວິສຍປ຺ປວຕ຺ຕິ. ເອເກກສ຺ມິໍ ອນຸພນ຺ຘກວາເຣ. ‘‘ຕທາຣມ຺ມຓ ວາຣາທໂຍ’’ຕິ ຕທາຣມ຺ມຓ ວາໂຣ ຊວນວາໂຣ ໂວຏ຺ຐພ຺ພນ ວາໂຣ ໂມຆວາໂຣ. ເຕສຸ ປນ ຕທາ ຣມ຺ມຓວາໂຣ ວຕ຺ຖຸຄ຺ຄຫເຓ ຈ ນາມຄ຺ຄຫເຓ ຈ ນ ລພ຺ຠຕິ. ‘‘ວຕ຺ຖູ’’ຕິ ຫິ ສຓ຺ຐານ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ‘‘ນາມໍ’’ຕິ ນາມ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ນ ຈ ຕທາ ຣມ຺ມຓໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາ ຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕີຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຍຖາຣຫໍ’’ຕິ. ‘‘ຕຕ຺ຖາ’’ຕິ ເຕສຸ ທິຏ຺ຐວາຣາທີສຸ ຉສຸ ວາເຣສຸ. ເອຕຣຫິ ປນ ເກຈິ ອາຈຣິຍາຕິ ປາຐເສໂສ. ‘‘ອຕີຕ ຠວງ຺ຄ ວເສນາ’’ຕິ ເອກໍ ຠວງ຺ຄໍ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ອາປາຕາ ຄເຕ ອາຣມ຺ມເຓ ເອໂກ ວາໂຣ, ທ຺ເວ ຠວງ຺ຄານິ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ອາປາຕາ ຄເຕ ເອໂກຕິອາທິນາ ອຕີຕ ຠວງ຺ຄ ເຠທວເສນ. ‘‘ຕທາ ຣມ຺ມຓ ວເສນາ’’ຕິ ຕທາ ຣມ຺ມຓສ຺ສ ອຸປ຺ປນ຺ນວາໂຣ ອນຸປ຺ປນ຺ນ ວາໂຣຕິ ເອວໍ ຕທາ ຣມ຺ມຓ ວເສນ. ກປ຺ເປນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕນ຺ຕິ, ວິທຫນ຺ຕິ ວາ. ‘‘ຂຓ ວເສນ ພລວທຸພ຺ພລຕາ ສມ຺ຠໂວ’’ຕິ ຍຖາ ປຎ຺ຈທ຺ວາເຣ ອຕິມຫນ຺ຕາ ຣມ຺ມເຓສຸປິ ອາຣມ຺ມຓ ຘມ຺ມາ ອຸປ຺ປາທໍ ປຕ຺ວາ ອາທິໂຕ ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓມຕ຺ເຕ ທຸພ຺ພລາ ໂຫນ຺ຕິ. ອຕ຺ຕໂນ ທ຺ວາເຣສຸ ອາປາຕໍ ອາຄນ຺ຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ. ເອກ ຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓໍ ປນ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ພລວນ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ອຕ຺ຕໂນ ທ຺ວາເຣສຸ ອາປາຕໍ ຄນ຺ຕຸໍ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ. ມຫນ຺ຕາ ຣມ຺ມຓາທີສຸ ປນ ທ຺ວິ ຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓິກມຕ຺ເຕ ທຸພ຺ພລາ ໂຫນ຺ຕີຕິອາທິນາ ວຕ຺ຕພ຺ພາ. ນ ຕຖາ ມໂນທ຺ວາເຣ ອາຣມ຺ມຓານໍ ຂຓ ວເສນ ພລວທຸພ຺ພລຕາ ສມ຺ຠໂວ ອຕ຺ຖິ. ກສ຺ມາ ນຕ຺ຖີຕິ ອາຫ ‘‘ຕທາ’’ຕິອາທິໍ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຕທາ’’ຕິ ຕສ຺ມິໍ ວີຖິ ຈິຕ຺ຕປ຺ປວຕ຺ຕິກາເລ. ‘‘ຕຕ຺ຖາ’’ຕິ ມໂນທ຺ວາເຣ.

‘‘ເອຕ຺ຖ ສິຍາ’’ຕິອາທີສຸ. ‘‘ສິຍາ’’ຕິ ເກສຎ຺ຈິ ວິຈາຣຓາ ສິຍາ. ເອກໍ ອາວຊ຺ຊນໍ ອສ຺ສາຕິ ເອກາວຊ຺ຊນາ. ‘‘ວີຖີ’’ຕິ ວີຖິຈິຕ຺ຕປ຺ປພນ຺ໂຘ. ເອກາວຊ຺ຊນາ ຈ ສາ ວີຖິ ຈາຕິ ວິຄ຺ຄໂຫ. ‘‘ອາວຊ຺ຊນໍ’’ຕິ ອາວຊ຺ຊນ ຈິຕ຺ຕໍ. ຕໍ ວາ ອາວຊ຺ຊຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ຕໍ ຕໍ ຊວເນນາ’’ຕິ ເຕນ ເຕນ ຊວເນນ ສຫຸປ຺ປນ຺ນໍ ວາ ປຣສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ອາວຊ຺ຊຕິ ກິນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ກິຎ຺ເຈຕ຺ຖາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ວຈເນ ກິຎ຺ຈິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ອຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍທິ ຕາວ ອາວຊ຺ຊນຎ຺ຈ ຊວນານິ ຈາຕິ ອຘິກາໂຣ. ‘‘ຕຎ຺ຫິ ຈິຕ຺ຕໍ’’ຕິ ປຣສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ. ‘‘ເອວມ຺ປິ ຠິນ຺ນເມວາ’’ຕິ ຊວນານໍ ຘມ຺ມໂຕ ຠິນ຺ນເມວ. ເອຕ຺ຖ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວິນິຈ຺ຉິຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ນິຣຸທ຺ຘມ຺ປິ ຊວນານມ຺ປິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນເມວ ໂຫຕີຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ອທ຺ຘາວເສນ ຄຫິຕໍ’’ຕິ ອທ຺ຘາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນ ວເສນ ຄຫິຕໍ. ‘‘ສນ຺ຕຕິວເສນ ຄຫິຕໍ’’ຕິ ສນ຺ຕຕິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນວເສນ ຄຫິຕໍ. ອາຈຣິຍານນ຺ທມເຕ. ສພ຺ເພສມ຺ປິ ອາວຊ຺ຊນ ຊວນານໍ. ຈິຕ຺ຕເມວ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຘມ຺ມໂຕ ອຠິນ຺ນໍ. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ກາລໂຕ ອຠິນ຺ນນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈເຍ ອຕີໂຕ ຈ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ໂນ ຈ ຂຓ ວເສນ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ຍທິ ອທ຺ຘາສນ຺ຕຕິ ວເສນ ຍຸຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ໂນ ຘມ຺ໂມ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ອນນ຺ຕຣ ປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ວຸຕ຺ໂຕ ຠເວຍ຺ຍ. ກສ຺ມາ, ເອກາວຊ຺ຊນ ວີຖິຍຎ຺ຫິ ສພ຺ພານິ ຈິຕ຺ຕານິ ອທ຺ຘາສນ຺ຕຕິ ວເສນ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານິ ເອວ ໂຫນ຺ຕີຕິ.

໑໓໘. ອປ຺ປນາວາເຣ. ‘‘ອປ຺ປນາ ຊວນໍ’’ຕິ ກມ຺ມປທໍ. ‘‘ຕທາ ຣມ຺ມຓໍ’’ຕິ ກຕ຺ຕຸປທໍ. ‘‘ອິນ຺ທ຺ຣິຍ ສມຕາທີຫີ’’ຕິ ສທ຺ຘາທີນໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອນຕິ ວຕ຺ຕນວເສນ ສມຕາທີຫິ. ‘‘ປຣິໂຕ’’ຕິ ສມນ຺ຕໂຕ. ‘‘ອຸເປຈ຺ຈາ’’ຕິ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ. ອປ຺ປນໍ ວຫິຕຸໍ ຊເນຕຸໍ ສມຕ຺ຖ ຠາໂວ ອປ຺ປນາວຫສມຕ຺ຖຠາໂວ. ‘‘ຍສ຺ສ ປວຕ຺ຕິຍາ’’ຕິ ຍສ຺ສ ອຸປຈາຣ ຊວນສ຺ສ ປວຕ຺ຕິໂຕ. ‘‘ອຈິຣໍ ກາລໍ’’ຕິ ອຈິເຣກາເລ. ປຣິຕ຺ຕ ຊາຕິກາ ນາມ ກາມາວຈຣຊາຕິ. ‘‘ໂຄຕ຺ຕໍ’’ຕິ ກມ຺ມກຕ຺ຕຸ ປທໍ. ‘‘ອຠິຠຸຍ຺ຍຕີ’’ຕິ ຠາວນາ ພເລນ ອຠິຠຸຍ຺ຍມານໍ ໂຫຕິ. ອຠິມທ຺ທີຍມານໍ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ຉິຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ອິທໍ ປນ ອຠິຠວນສ຺ສ ສິຂາປຕ຺ຕ ທສ຺ສນໍ. ຍາວ ຕໍ ໂຄຕ຺ຕໍ ເຉທໍ ປາປຸຓາຕິ, ຕາວ ອຠິຠຸຍ຺ຍຕິ, ມທ຺ທີຍຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ໂຄຕ຺ຕໍ ອຠິຠວຕີຕິ ໂຄຕ຺ຣຠູຕິປິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ‘‘ປຎ຺ຈມໍ’’ຕິ ປຎ຺ຈເມ ຈິຕ຺ຕວາເຣ. ‘‘ຕທາຫິ ຊວນໍ ປຕິຕໍ ນາມ ໂຫຕີ’’ຕິ ປກຕິຍາ ຊວນປ຺ປວຕ຺ຕິນາມ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸ ປຣໂມ ໂຫຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖຎ຺ຈ ມຸທ຺ຘປຕ຺ຕໍ. ປຎ຺ຈມໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປຕິຕໍ. ຕສ຺ມາ ຕສ຺ມິໍ ປຎ຺ຈມວາເຣ ຊວນໍ ປຕິຕໍ ນາມ ໂຫຕິ. ‘‘ທຸຕີເຍນາ’’ຕິ ທຸຕີເຍນ ເອວ ສທ຺ເທນ. ‘‘ທຸຕີຍໍ’’ຕິ ທຸຕີເຍ ຈິຕ຺ຕວາເຣ. ຕທາ ອນຸໂລມໍ ປຖມຊວນໍ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອລທ຺ຘາ ເສວນໍ ອນຸໂລມ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ເອເຕເນວາ’’ຕິ ເອເຕນ ເອວ ສທ຺ທ ທ຺ວເຍ ເນວ. ອຏ຺ຐສາລິນິຍໍ ປນ ອນຸຎ຺ຎາຕາ ວິຍ ທິສ຺ສຕິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຫິ ຕຕ຺ຖ. ມນ຺ທປຎ຺ຎສ຺ສ ຈຕ຺ຕາຣິ ອນຸໂລມານິ ໂຫນ຺ຕິ, ປຎ຺ຈມໍ ໂຄຕ຺ຣຠຸ, ຉຏ຺ຐໍ ມຄ຺ຄຈິຕ຺ຕໍ, ສຕ຺ຕມໍ ຜລນ຺ຕິ. ‘‘ອິຕຣຏ຺ຐກຖາສູ’’ຕິ ວິນຍຏ຺ຐ ກຖາທີສຸ. ‘‘ປຏິສິທ຺ຘຕ຺ຕາ’’ຕິ ປຎ຺ຈມໍ ໂຄຕ຺ຣ ຠຸປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ປຏິສິທ຺ຘຕ຺ຕາ ອາທິມ຺ຫິ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ອຎ຺ຎຕ຺ຣສ຺ມິໍຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອິຘ ນິຣຸທ຺ເຘຕິ ປທໍ ອວສ຺ສໍ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພເມວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ນິຣຸທ຺ເຘ ອນນ຺ຕຣເມວາຕິ ປທຈ຺ເຉໂທ’’ຕິ. ອນນ຺ຕຣ ສທ຺ທສ຺ສ ຈ ນິຈ຺ຈໍ ສມ຺ພນ຺ຘາເປກ຺ຂຕ຺ຕາ ຕເມວປທໍ ວິຠຕ຺ຕິ ປຣິຓາເມນ ອຘິກຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ນິຣຸທ຺ຘສ຺ສາຕິ ອຕ຺ຖໂຕ ລທ຺ຘເມວາ’’ຕິ. ‘‘ວສິຠູຕາປີ’’ຕິ ວສິຠູຕາປິ ສມານາ. ‘‘ເອກວາຣໍ ຊວິຕ຺ວາ’’ຕິ ອິທໍ ໂລກິຍປ຺ປນາວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂລກຸຕ຺ຕຣ ອປ຺ປນາປນ ສຕ຺ຕມມ຺ປິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິເຍວ. ມູລຏີກາ ປາເຐ ‘‘ຠູມນ຺ຕຣປຕ຺ຕິຍາ’’ຕິ ໂຄຕ຺ຣຠຸ ຈິຕ຺ຕໍ ກາມຠູມິ ໂຫຕິ. ອປ຺ປນາປນ ມຫຄ຺ຄຕຠູມິ ວາ ໂລກຸຕ຺ຕຣຠູມິ ວາ ໂຫຕິ. ເອວໍ ຠູມນ຺ຕຣປຕ຺ຕິຍາ. ‘‘ອາຣມ຺ມຓນ຺ຕຣ ລທ຺ຘິຍາ’’ຕິ ຜລສມາປຕ຺ຕິ ວີຖິຍໍ ຜລຊວນໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖຫິ ປຸຣິມານິ ອນຸໂລມ ຊວນານິ ສງ຺ຂາຣາ ຣມ຺ມຓານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຜລຊວນໍ ນິພ຺ພານາຣມ຺ມຓໍ. ອິທຎ຺ຈ ກາຣຓມຕ຺ຕເມວ. ຍຖາວຸຕ຺ຕ ເລຑ຺ຑຸປມາ ເອວ ອິຘ ຍຸຕ຺ຕຣູປາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ‘‘ນ ໂຂ ປເນຕໍ ເອວໍ ທຏ຺ຐພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ເອຕໍ ອຕ຺ຖຊາຕໍ ນ ໂຂ ເອວໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ‘‘ອນທ຺ຘນີຍາ’’ຕິ ອທ຺ຘານໍ ທີຆກາລໍ ນຂ ມນ຺ຕີຕິ ອນທ຺ຘນີຍາ. ອສາຣາ. ອສາຣຕ຺ຕາ ເອວ ສີຆຕຣໍ ຣຸຫນ຺ຕິ. ສີຆຕຣໍ ວຸທ຺ຘິໍ ວິຣຸຬ຺ຫິໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ສາຣວນ຺ຕາ ປນ ສາເຣນ ສຫ ວຑ຺ຒມານຕ຺ຕາ ສີຆຕຣໍ ນຣຸຫນ຺ຕິ. ສີຆຕຣໍ ວຸທ຺ຘິໍ ວິຣຸຬ຺ຫິໍ ນາ ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ເອກວສ຺ສຊີວິໂນ’’ຕິອາທິໍ. ‘‘ເອວເມວາ’’ຕິອາທີສຸ ‘‘ປຕິຕຊວເນສູ’’ຕິ ປຎ຺ຈມ ຉຏ຺ຐ ສຕ຺ຕມ ຊວເນສຸ. ‘‘ເອຕ຺ຖ ຈາ’’ຕິອາທີສຸ. ‘‘ສຸປກ຺ກສາລິຠຕ຺ຕ ສທິສານີ’’ຕິ ຍຖາ ສາລິຠຕ຺ຕານິ ສຸປກ຺ກຕ຺ຕາ ເອວ ມຸທຸຕຣານິ ຫຸຕ຺ວາ ທຸພ຺ພລານິ ອຈິຣຏ຺ຐິຕິການິ. ຕສ຺ມິໍ ທິວເສປິ ປູຕິຠາວໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເອວໍ ອປ຺ປນາ ຊວນານິ. ‘‘ຍສ຺ມາ ຈາ’’ຕິອາທີສຸ. ‘‘ທຸວິຘສ຺ສ ນິຍມສ຺ສາ’’ຕິ ຊວນນິຍມສ຺ສ ຈ ກາລນິຍມສ຺ສ ຈ. ‘‘ປຏິສນ຺ຘິຍາ ອນນ຺ຕຣ ປຈ຺ຈຍ ຠາວິໂນ’’ຕິ ສຕ຺ຕມ ຊວນ ເຈຕນາ ອນນ຺ຕຣ ປຈ຺ຈໂຍ, ຕທນນ຺ຕເຣ ປວຕ຺ຕໍ ວິປາກ ສນ຺ຕານໍ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ໂນ, ຕເມວ ຈ ອວສາເນ ຈຸຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ຠວນ຺ຕເຣ ປຏິສນ຺ຘິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອນນ຺ຕຣ ປຈ຺ຈໂຍ. ເອວໍ ປຏິສນ຺ຘິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອນນ຺ຕຣ ປຈ຺ຈຍ ຠາເວນ ອວສ຺ສໍ ຠວິສ຺ສມານສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິທຎ຺ຈ ກາຣຓ ມຕ຺ຕເມວ. ມຫາຏີກາວຈນໍ ປນ ກິຎ຺ຈິ ວຕ຺ຕພ຺ພ ຣູປນ຺ຕິ ນ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ. ‘‘ນິຣນ຺ຕຣປ຺ປວຕ຺ຕານໍ’’ຕິ ອາທີສຸ. ຠິນ຺ນາ ອສທິສາ ເວທນາ ເຍສໍ ຕານິ ຠິນ຺ນເວທນານິ. ‘‘ອາເສວນ ປຈ຺ຈນີການໍ’’ຕິ ອາເສວນ ປຈ຺ຈຍປ຺ປຏິ ປກ຺ຂານໍ. ອຠິນ຺ນາ ເວທນາ ເຍສນ຺ຕິ ວິຄ຺ຄໂຫ. ກ຺ຣິຍຊວນານນ຺ຕຣໍ ອຣຫຕ຺ຕຜລໍ ຜລສມາປຕ຺ຕິ ວີຖິຍໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເສສເມຕ຺ຖສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ.

໑໓໙. ‘‘ສພ຺ພຖາ ປີ’’ຕິອາທີສຸ. ໂລເກ ມຊ຺ຌິມເກ ຫິ ມຫາຊເນຫິ ອິຈ຺ຉິຕມ຺ປິ ກິຎ຺ຈິ ອາຣມ຺ມຓໍ ອຕິອຸກ຺ກຏ຺ເຐຫິ ມນ຺ຘາຕຸ ຣາຊາທີຫິ ອິຈ຺ຉິຕໍ ນ ໂຫຕິ. ຕຖາ ເຕຫິ ມຫາຊເນຫິ ອນິຈ຺ຉິຕມ຺ປິ ກິຎ຺ຈິ ອາຣມ຺ມຓໍ ອຕິທຸຄ຺ຄເຕຫິ ປຈ຺ຈນ຺ຕ ວາສີຫິ ອິຈ຺ຉິຕໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ອາຣມ຺ມຓານໍ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐ ວວຕ຺ຖານໍ ປຕ຺ວາ ອຕິອຸກ຺ກຏ຺ເຐຫິ ຈ ອຕິທຸຄ຺ຄເຕຫິ ຈ ວວຕ຺ຖານໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ, ມຊ຺ຌິມເກຫິ ເອວ ວວຕ຺ຖານໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ຕຕ຺ຖ ຈາ’’ຕິອາທິໍ. ‘‘ອາຣມ຺ມຓໍ’’ຕິ ກຕ຺ຕຸປທໍ. ‘‘ວິປາກຈິຕ຺ຕໍ’’ຕິ ກມ຺ມປທໍ. ‘‘ກິຎ຺ຈີ’’ຕິ ກິຎ຺ຈິ ຣູປໍ. ‘‘ກິສ຺ມິຎ຺ຈີ’’ຕິ ກສ຺ມິໍຈິ ເອກສ຺ມິໍ ປຸປ຺ເຜ. ‘‘ເຕນ ວາ’’ຕິ ເຕນ ວາ ສຸຂສມ຺ຜສ຺ເສນ ວຕ຺ເຖນ. ເສສເມຕ຺ຖ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ.

‘‘ເວທນານິຍໂມປນາ’’ຕິອາທີສຸ. ‘‘ອາທາເສ ມຸຂນິມິຕ຺ຕສ຺ສ ວິຍາ’’ຕິ ຍຖາ ອາທາເສ ມຸຂ ນິມິຕ຺ຕສ຺ສ ຈລນ ຈວນາທິໂຍໂຄ ນານາວຓ຺ຓໂຍໂຄ ຈ ຍຖາມຸຂເມວ ສິທ຺ໂຘ. ຕຖາ ວິປາການໍ. ເວທນາ ໂຍໂຄ ປນ ຍຖາຣມ຺ມຓເມວ ສິທ຺ໂຘຕິ ໂຍຊນາ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ເວທນາໂຍໂຄ’’ຕິ ນານາເວທນາໂຍໂຄ. ‘‘ກປ຺ເປຕ຺ວາ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ. ‘‘ປກປ຺ເປຕ຺ວາ’’ຕິ ນານປ຺ປກາຣໂຕ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ. ນ ເກວລຎ຺ຈ ວິປາການໍ ເອວ ຍຖາຣມ຺ມຓໍ ເວທນາ ໂຍໂຄ ໂຫຕີຕິ ໂຍຊນາ.

‘‘ອຍຎ຺ຈາ’’ຕິອາທີສຸ. ‘‘ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປີ’’ຕິ ປຏ຺ຐານ ອຏ຺ຐກຖາຍມ຺ປິ. ‘‘ຕທາຣມ຺ມຓ ວເສນາ’’ຕິ ຕທາຣມ຺ມຓວເສນ ປວຕ຺ຕານນ຺ຕິ ປາຐເສໂສ. ‘‘ປຎ຺ຈນ຺ນໍ’’ຕິ ໂສມນສ຺ສ ສນ຺ຕີຣເຓນ ສທ຺ຘິໍ ຈຕ຺ຕາຣິ ມຫາວິປາກ ໂສມນສ຺ສານິ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ປກຕິ ນີຫາເຣນາ’’ຕິ ປກຕິຍາ ນິຈ຺ຈກາລໍ ປວຕ຺ຕປ຺ປກາເຣນ. ປາຬິປາເຐ. ຠາວິຕານິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ເຍນາຕິ ຠາວິຕິນ຺ທ຺ຣິໂຍ. ‘‘ມນາປໍ’’ຕິ ມໂນຣມ຺ມໍ. ‘‘ອມນາປໍ’’ຕິ ອມໂນຣມ຺ມໍ. ວິຫເຣຍ຺ຍນ຺ຕິ ສເຈ ກງ຺ຂຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ປຏິກູເລ’’ຕິ ອມນາເປ. ‘‘ອປ຺ປຏິກູລ ສຎ຺ຎີ’’ຕິ ມນາປສຎ຺ຎີ. ເອວໍ ເສເສສຸ. ‘‘ເຕສໍ’’ຕິ ຂີຓາສວານໍ. ປາຬິປາເຐ. ‘‘ສຸມໂນ’’ຕິ ໂສມນສ຺ສິໂຕ. ‘‘ທຸມ຺ມໂນ’’ຕິ ໂທມນສ຺ສິໂຕ. ປາຬິປາເຐ. ‘‘ເມຕ຺ຕາຍວາ ຜຣຕີ’’ຕິ ອຍໍ ສຕ຺ໂຕ ອເວໂຣໂຫຕູຕິອາທິນາ ເມຕ຺ຕາຈິຕ຺ເຕນ ວາ ຜຣຕິ. ‘‘ຘາຕຸໂສ ອຸປສໍຫຣຕີ’’ຕິ ຍຖາ ມ ມ ກາໂຍປິ ຈຕຸຘາຕຸ ສມຸສ຺ສໂຍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເອກາປິ ຘາຕຸ ນາມ ປຏິກູລາ ວາ ອປ຺ປຏິກູລາ ວາ ນ ໂຫຕິ. ເກວລໍ ຕຸຈ຺ຉ ສຸຎ຺ຎ ສຠາວມຕ຺ຕາ ໂຫຕິ. ເອວເມວ ອິມສ຺ສ ສຕ຺ຕສ຺ສ ກາໂຍປີຕິອາທິນາ ຘາຕຸ ໂສ ອຸປສໍຫຣຕິ. ‘‘ອສຸຠາຍ ວາ’’ຕິ ອສຸຠ ຠາວນາຍ ວາ. ອສຸຠ ຠາວນາ ຈິຕ຺ເຕນ ວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ‘‘ອສຸຠາຍາ’’ຕິ ວາ ຕສ຺ສ ອສຸຠຠາວຕ຺ຖາຍ. ເທວນາຏກາ ເທວຈ຺ຉຣາ ນາມ. ກຸຖິຕານິ ກຸຏ຺ຐານິ ເຍສໍ ຕານິ ກຸຖິຕ ກຸຏ຺ຐານິ. ‘‘ສຣີຣານີ’’ຕິ ກາຍງ຺ຄານິ. ກຸຖິຕ ກຸຏ຺ຐານິ ສຣີຣານິ ຍສ຺ສ ໂສ ກຸຖິຕກຸຏ຺ຐສຣີໂຣ. ‘‘ກຸຖິຕານີ’’ຕິ ອພ຺ຠຸກ຺ກິຣຓານິ. ເວທນາ ຍຸຕ຺ຕານິ ໂຫນ຺ຕິ ອິຕິ ອປເຣ ວທນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ. ຕສ຺ມາ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ກຖໍ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຍຖາ ອານິສໍສ ທສ຺ສເນນາ’’ຕິອາທິໍ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອຏ຺ຐກຖາຍໍ’’ຕິ ວິສຸທ຺ຘິ ມຄ຺ຄຏ຺ຐກຖາຍໍ. ‘‘ພຸທ຺ຘສຸພຸທ຺ຘຕາ ທສ຺ສເນນາ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ສຕ຺ຖຸຠູຕສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສຸພຸທ຺ຘຕາ ທສ຺ສເນນ. ‘‘ອຕ຺ຕສມ຺ປຕ຺ຕິ ທສ຺ສເນນາ’’ຕິ ມຍໍ ປນ ເອວຣູປາ ທຸກ຺ຂາ ມຸຕ຺ຕາມ຺ຫາຕິ ເອວໍ ອຕ຺ຕໂນ ສມ຺ປຕ຺ຕິ ທສ຺ສເນນ. ‘‘ອຏ຺ຐິກງ຺ກລິກເປຕຣູເປ’’ຕິ ນິມ຺ມໍ ສໂລຫິເຕ ອຏ຺ຐິປຸຎ຺ຊເປຕສຣີເຣ. ‘‘ກຸຏ຺ຐິໂນ’’ຕິ ກຸຏ຺ຐສຣີຣສ຺ສ. ‘‘ອຏ຺ຐກຖາຍໍ’’ຕິ ຘມ຺ມປທ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ. ອຕິ ອິຏ຺ເຐ ເທວຈ຺ຉຣ ວຓ຺ຓາທິເກ. ອຕິ ອນິຏ຺ເຐ ກຸຖິຕກຸຏ຺ຐສຣີຣາທິເກ. ‘‘ວຕ຺ຖຸ ຠູໂຕ’’ຕິ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານ ຠູໂຕ. ‘‘ເຕສໍ ເຕສໍ ສຕ຺ຕານໍ’’ຕິ ກຕ຺ຕຸ ອຕ຺ເຖສາມິວຈນໍ. ‘‘ຕທຸຠຍໍ ປີ’’ຕິ ອຸຠຍໍ ຕໍ ຄຫຓໍປິ. ‘‘ເຕສໍ’’ຕິ ເຕສໍ ໂລກິຍ ມຫາຊນານໍ. ‘‘ວິປລ຺ລາສວເສເນວ ໂຫຕີ’’ຕິ ເທວຈ຺ຉຣວຓ຺ຓາທີສຸ ອຕິອິຏ຺ເຐສຸ ອຕິອິຏ຺ຐາກາຣໂຕ ຄຫຓມ຺ປິ ວິປລ຺ລາສ ວເສເນວ ໂຫຕິ. ກສ຺ມາ, ເທວຈ຺ຉຣ ວຓ຺ຓາທີສຸ ອຕິ ອິຏ຺ຐ ສຎ຺ຎາຍ ວິປລ຺ລາສ ສຎ຺ຎາຠາວໂຕ.

ວິຠາວນິປາເຐ. ‘‘ປວຕ຺ຕິຍາ’’ຕິ ປວຕ຺ຕນໂຕ. ອຏ຺ຐກຖາຘິປ຺ປາເຍ ຐຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອຏ຺ຐກຖາຄາຣເວນ’’ຕໍ ວິຈາເຣຕພ຺ພ ເມວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຕ຺ຖໂຕ ປນ ອຍຸຕ຺ຕເມວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເອສນໂຍ ອຎ຺ຎຕ຺ຖປິ. ‘‘ຘມ຺ມ ຈກ຺ຂຸຣຫິຕາ’’ຕິ ຘມ຺ມ ວວຕ຺ຖານຎ຺ຎາຓ ຈກ຺ຂຸ ຣຫິຕາ. ‘‘ກຸສລາກຸສລານິ ເຍວາ’’ຕິ ເຕສໍ ຘມ຺ມ ຈກ຺ຂຸ ຣຫິຕານໍ ອຸປ຺ປນ຺ນານິ ກຸສລາກຸສລານິເຍວ. ຄາຖາຍໍ. ‘‘ຣູປາ’’ຕິ ຣູປໂຕ ນປ຺ປເວຘນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ສທ຺ທາ’’ຕິອາທີສຸປິ ເອເສວນໂຍ. ນປ຺ປເວຘນ຺ຕີຕິ ຈ ນ ຈລນ຺ຕິ, ນ ກມ຺ປນ຺ຕິ, ຈິຕ຺ຕຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ ນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຕຖາ ອຸເປກ຺ຂາ ກ຺ຣິຍຊວນານນ຺ຕຣມ຺ປິ ຕທາຣມ຺ມຓານິ ໂສມນສ຺ສຸ ເປກ຺ຂາເວທນາ ຍຸຕ຺ຕານິ ເອວ ສິຍຸນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ມູລຏີກາປາເຐ. ‘‘ຕທາຣມ຺ມຓຕາ’’ຕິ ຕທາຣມ຺ມຓຕາຍ ຕທາຣມ຺ມຓຠາເວນ. ‘‘ກຕ຺ຖຈີ’’ຕິ ກຕ຺ຖຈິ ອຠິຘມ຺ມ ປາຬິຍໍ. ‘‘ວິຊ຺ຊມາເນ ຈ ຕສ຺ມິໍ’’ຕິ ຕສ຺ມິໍ ກ຺ຣິຍຊວນານຸ ພນ຺ຘເກ ຕທາ ຣມ຺ມເຓ ວິຊ຺ຊມາເນ ສຕິ. ເອຕໍ ຠວງ຺ຄຎ຺ຈ ນາມ ອນຸພນ຺ຘຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ນທີໂສໂຕ ປຏິໂສຕຄາມິນາວໍ ອນຸພນ຺ຘຕິ ວິຍາຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ສວິປ຺ຜາຣິກໍ ເອວຊວນໍ’’ຕິ ກິເລສ ຘມ຺ມານໍ ວິປລ຺ລາສ ຘມ຺ມານຎ຺ຈ ວເສນ ຂຓມຕ຺ເຕປິ ອເນກສເຕສຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ວິວິຘາກາເຣນ ຜຣຓເວຄສຫິຕໍ ກຸສລາກຸສລ ຊວນເມວ ອນຸພນ຺ຘຕີຕິ ຍຸຕ຺ຕໍ. ນ ປນ ກ຺ຣິຍຊວນໍ ອນຸພນ຺ຘຕີຕິ ຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ຉຬງ຺ຄຸ ເປກ຺ຂາວໂຕ’’ຕິ ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປໍ ທິສ຺ວາ ເນວ ສຸມໂນ ໂຫຕິ, ນ ທຸມ຺ມໂນ, ອຸເປກ຺ຂໂກ ວິຫຣຕີ-ຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕາຍ ຉ ທ຺ວາຣິກວເສນ ຉຬງ຺ຄ ສມນ຺ນາຄຕາຍ ອຸເປກ຺ຂາຍ ສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ. ວຕ຺ຕນໍ ວຸຕ຺ຕິ. ສນ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕິ ອສ຺ສາຕິ ສນ຺ຕ ວຸຕ຺ຕິ. ຕໍ ວິຈາເຣນ຺ໂຕ ‘‘ປຏ຺ຐາເນ ປນາ’’ຕິອາທິມາຫ. ‘‘ຍທິ ເຈຕໍ ວຸຈ຺ເຈຍ຺ຍາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ເອຕໍ’’ຕິ ກ຺ຣິຍາ ພ຺ຍາກເຕຕິອາທິກໍ ເອຕໍ ວຈນໍ. ‘‘ຕສ຺ມິໍ’’ຕິ ຕສ຺ມິໍ ວຈເນ. ‘‘ເອວມາທິນາ’’ຕິ ເອວມາທິນາ ນເຍນ. ວິຠາວນິປາເຐ. ‘‘ອຸຕ຺ຕຣໍ’’ຕິ ປຣິຫາຣໍ. ‘‘ວິປສ຺ສນາຈາຣ ວເສນາ’’ຕິ ວິປສ຺ສນາ ປວຕ຺ຕິ ວເສນ. ‘‘ເຕສໍ’’ຕິ ໂສມນສ຺ສ ໂທມນສ຺ສານໍ. ‘‘ອິຕຣີຕຣານນ຺ຕຣ ປຈ຺ຈຍຕາ’’ຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎານນ຺ຕຣ ປຈ຺ຈຍຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ເຖເຣນາ’’ຕິ ອນຸຣຸທ຺ຘຕ຺ເຖເຣນ. ສພ຺ພານິ ຕທາ ຣມ຺ມຓານິ, ສພ຺ພານິ ຠວງ຺ຄານິ ຈ. ‘‘ສມຸທາ ຈຣນ຺ຕີ’’ຕິ ຈິຣກາລໍ ສຎ຺ຈຣນ຺ຕິ. ‘‘ເອຕານິຫີ’’ຕິອາທິນາ ເຕສໍ ອຏ຺ຐາຣສນ຺ນໍ ຊວນານໍ ອນນ຺ຕຣໍ ຕທາຣມ຺ມຓານໍ ອນິຍມໂຕ ປວຕ຺ຕິຍາ ກາຣຓຍຸຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕິ. ສມ຺ຠວຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເອເຕນາຕິ ສມ຺ຠໂວ. ຕທາ ຣມ຺ມຓສ຺ສ ສມ຺ຠໂວ ຕທາ ຣມ຺ມຓ ສມ຺ຠໂວ. ອຖວາ, ສມ຺ຠວນໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໍ ສມ຺ຠໂວຕິ ອິເມ ທ຺ເວ ອຕ຺ເຖ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຕທາ ຣມ຺ມຓ ສມ຺ຠໂວ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ເຍສໍ ປນາ’’ຕິອາທີສຸ. ‘‘ເຍສໍ’’ຕິ ເຍສໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ. ‘‘ອິຕຣານີ’’ຕິ ອຸເປກ຺ຂາ ສນ຺ຕີຣຓ ທ຺ວຍໂຕ ອຎ຺ຎານິ. ‘‘ນ ໂຫນ຺ຕີຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພານີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍສຕິ, ກສ຺ມາ ເຖເຣນ ອິຘ ນ ວຸຕ຺ຕານີຕິ. ອຏ຺ຐສາລິນິຍໍ ອວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອິຘ ນ ວຸຕ຺ຕານີຕິ. ອຏ຺ຐສາລິນິຍໍ ປນ ກສ຺ມາ ນ ວຸຕ຺ຕານິ. ເຍຠູຍ຺ຍ ນິຍມໂສເຕ ປຕິຕຕ຺ຕາ ນ ວຸຕ຺ຕານິ. ນ ປນ ອລພ຺ຠມານຕ຺ຕາ ນ ວຸຕ຺ຕານີຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນາ’’ຕິອາທິມາຫ. ‘‘ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕ ສນ຺ຕີຣຓ ທ຺ວຍເມວ ວຸຕ຺ຕໍ’’ຕິ ອາຄນ຺ຕຸກ ຠວງ຺ຄຠາເວນ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍຖາຫ ອຖສ຺ສ ຍທາ ໂສມນສ຺ສ ສຫຄຕປ຺ປຏິສນ຺ຘິກສ຺ສ ປວຕ຺ເຕ ຌານໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ປມາເທນ ປຣິຫີນຊ຺ຌານສ຺ສ ປຓີຕ ຘມ຺ໂມ ເມ ນຏ຺ໂຐຕິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂໂຕ ວິປ຺ປຏິສາຣິ ວເສນ ໂທມນສ຺ສໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕທາ ກິໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ໂສມນສ຺ສານນ຺ຕຣຎ຺ຫິ ໂທມນສ຺ສໍ, ໂທມນສ຺ສານນ຺ຕຣຎ຺ຈ ໂສມນສ຺ສໍ ປຏ຺ຐາເນ ປຏິສິທ຺ຘໍ. ມຫຄ຺ຄຕ ຘມ຺ມໍ ອາຣພ຺ຠ ຊວເນ ຊວິເຕ ຕທາ ຣມ຺ມຓມ຺ປິ ຕຕ຺ເຖວ ປຏິສິທ຺ຘນ຺ຕິ. ກຸສລ ວິປາກາວາ ອກຸສລວິປາກາວາ ອຸເປກ຺ຂາ ສຫຄຕາ ເຫຕຸກມໂນວິຎ຺ຎາຓ ຘາຕຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ກິມສ຺ສາ ຣມ຺ມຓນ຺ຕິ. ຣູປາທີສຸ ປຣິຕ຺ຕ ຘມ຺ເມສຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ. ເອເຕສຸ ຫິ ຍເທວ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ອາປາຕມາຄຕໍ ໂຫຕິ. ຕໍ ອາຣພ຺ຠ ເອຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ-ຕິ. ເອວໍ ໂທມນສ຺ສສຫຄຕ ຊວນານຸຣູປໍ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕ ສນ຺ຕີຣຓ ທ຺ວຍເມວ ອາຄນ຺ຕຸກ ຠວງ຺ຄຠາເວນ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ. ‘‘ເອຕມ຺ປິ ຍຸຊ຺ຊຕິ ເຍວາ’’ຕິ ອກຸສລ ຊວນາວສາເນ ເອຕໍ ສເຫຕຸກໍ ອາຄນ຺ຕຸກ ຠວງ຺ຄໍປິ ຍຸຊ຺ຊຕິເຍວ. ‘‘ໂທມນສ຺ສ ຊວນານນ຺ຕຣໍ ຠວງ຺ຄ ປາໂຕວ ໂຫຕີ’’ຕິ ອຸເປກ຺ຂາ ສຫຄຕ ມູລຠວງ຺ຄ ປາໂຕວ ໂຫຕິ. ອາຄນ຺ຕຸກ ຠວງ຺ເຄນ ກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ. ກສ຺ມາ, ອຸເປກ຺ຂາ ປຏິສນ຺ຘິກຕ຺ຕາ. ເນວຕທາຣມ຺ມຓ ສມ຺ຠໂວ ອຕ຺ຖິ. ກສ຺ມາ, ເຕສຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ຕທາຣມ຺ມຓວາຣສ຺ສ ອສມ຺ຠວໂຕ. ນ ຫິ ມຫນ຺ຕາຣມ຺ມເຓສຸ ຈ ອວິຠູຕາຣມ຺ມເຓສຸ ຈ ຕທາຣມ຺ມຓວາໂຣ ສມ຺ຠວຕິ. ນ ຈ ມູລຠວງ຺ຄ ສມ຺ຠໂວ ອຕ຺ຖິ. ກສ຺ມາ, ມູລຠວງ຺ຄຠູ ຕສ຺ສ ໂສມນສ຺ສ ຠວງ຺ຄສ຺ສ ໂທມນສ຺ສ ຊວເນນ ສຫ ວິຣຸທ຺ຘຕ຺ຕາ. ‘‘ອິຕິ ກຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມິນາ ກາຣເຓນ. ‘‘ເອກໍ’’ຕິ ເອກໍ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕ ວິປາກໍ. ຕຖາ ຕສ຺ເສວ ໂທມນສ຺ສໍ ອຸປ຺ປາເທນ຺ຕສ຺ສ ເນວ ຕທາຣມ຺ມຓ ສມ຺ຠໂວ ອຕ຺ຖິ. ນ ຈ ມູລຠວງ຺ຄ ສມ຺ຠໂວຕິ ກຕ຺ວາ ໂທມນສ຺ສານນ຺ຕຣໍ ຉສຸ…ເປ… ປວຕ຺ຕຕີຕິ ໂຍຊນາ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຕສ຺ເສວາ’’ຕິ ໂສມນສ຺ສປ຺ປຏິສນ຺ຘິກສ຺ເສວ. ເນວຕທາຣມ຺ມຓ ສມ຺ຠໂວ ອຕ຺ຖິ. ກສ຺ມາ, ອາຣມ຺ມຓານໍ ອຕິມຫນ຺ຕຕ຺ເຕປິ ອຕິວິຠູຕຕ຺ເຕປິ ສຕິ ໂສມນສ຺ສ ຕທາຣມ຺ມຓສ຺ສ ຊວເນນ ສຫ ວິຣຸທ຺ຘຕ຺ຕາ. ອຸເປກ຺ຂາ ຕທາ ຣມ຺ມຓສ຺ສ ຈ ອາຣມ຺ມເຓນ ສຫ ວິຣຸທ຺ຘຕ຺ຕາ. ນ ຫິ ອຕິ ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມເຓ ອຸເປກ຺ຂາ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ປວຕ຺ຕຕິ. ມຫຄ຺ຄຕ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາ ຣມ຺ມເຓສຸ ປນ ອຸຠຍມ຺ປິ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິເຍວ. ນ ຈ ມູລຠວງ຺ຄ ສມ຺ຠໂວ ອຕ຺ຖິ. ກສ຺ມາ, ຊວເນນ ສຫ ວິຣຸທ຺ຘຕ຺ຕາຕິ.

‘‘ເອຕ຺ຖ ຈາ’’ຕິອາທີສຸ. ‘‘ສພ຺ພ ຘມ຺ເມສູ’’ຕິ ສພ຺ເພສຸ ອາຣມ຺ມຓ ຘມ຺ເມສຸ. ‘‘ປຖມ ສມນ຺ນາຫາໂຣ’’ຕິ ອາວຊ຺ຊນ ກິຈ຺ຈໍ ອາຫ. ສຸຕ຺ຕນ຺ຕ ປາເຐ. ‘‘ຕຊ຺ໂຊ’’ຕິ ເຕນ ອາຣມ຺ມຓານໍ ອາປາຕາ ຄມເນນ ຊາໂຕ. ‘‘ຕຊ຺ໂຊ’’ຕິ ວາ ຕທນຸຣູໂປຕິປິ ວທນ຺ຕິ. ‘‘ວິຎ຺ຎາຓຠາຄສ຺ສາ’’ຕິ ຈກ຺ຂຸ ທ຺ວາຣິກ ວິຎ຺ຎາຓ ໂກຏ຺ຐາສສ຺ສ. ‘‘ຍໂຕ’’ຕິ ຍສ຺ມິໍ ກາເລ. ກຖໍ ອາວຊ຺ຊເນນ ວິນາ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ອາຫ ‘‘ສເຈ ອາວຊ຺ຊເນນາ’’ຕິອາທິໍ. ‘‘ເອຕ຺ຖ ສິຍາ’’ຕິອາທີສຸ. ຍຖາ ປນ ນິຣາວຊ຺ຊນໍ ໂຫຕິ ຠິນ຺ນາ ຣມ຺ມຓຎ຺ຈ, ເອວໍ ຕຖາຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ເອກສ຺ສປີ’’ຕິ ເອກສ຺ສ ອາຄນ຺ຕຸກ ຠວງ຺ຄສ຺ສປິ ນຕ຺ຖິ ໂທໂສ. ມຫາອຏ຺ຐກຖາຍຎ຺ຈ ນຕ຺ຖິ. ອຏ຺ຐສາລິນິຍໍ ປນ ອຕ຺ຖິເຍວ. ‘‘ສວິປ຺ຜນ຺ທນຕ຺ຕາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ສວິປ຺ຜາຣິກນ຺ຕິ ປເທ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ເວທິຕພ຺ໂພ. ‘‘ອິຕເຣ ສຎ຺ຈາ’’ຕິ ມຫຄ຺ຄຕໂລກຸຕ຺ຕຣ ຊວນານຎ຺ຈ. ການິ ຈິ ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓານິປິ ສມານານິ. ຍທິ ຕທາຣມ຺ມຓູ ປນິສ຺ສ ຍສ຺ສ ກາມຠວງ຺ຄສ຺ສ ອຠາວໂຕ ຕທາຣມ຺ມຓານິ ຣູປາຣູປ ພ຺ຣຫ຺ມານໍ ນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ເອວໍ ສຕິ, ຈກ຺ຂຸໂສຕ ທ຺ວາຣິກ ຈິຕ຺ຕານິປິ ຣູປ ພ຺ຣຫ຺ມານໍ ນຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຈກ຺ຂຸ ໂສຕວິຎ຺ຎາຓານິ ປນາ’’ຕິອາທິໍ. ‘‘ອິນ຺ທ຺ຣິຍປ຺ປວຕ຺ຕິ ອານຸຠາວໂຕ’’ຕິ ຈກ຺ຂຸ ວຕ຺ຖຸ ໂສຕວຕ຺ຖຸ ສງ຺ຂາຕານໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍ ວຕ຺ຖູນໍ ຣູປ ພ຺ຣຫ຺ມ ສນ຺ຕາເນ ປວຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເຕສໍ ປວຕ຺ຕິ ອານຸຠາວໂຕ ຈກ຺ຂຸ ໂສຕວິຎ຺ຎາຓານິ ຣູປພ຺ຣຫ຺ມານໍ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິເຍ ວາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນ ສນ຺ຕີຣຓານີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ວິກປ຺ປພເລວາ’’ຕິ ກາມກຸສລາ ກຸສລານໍ ວິຍ ວິວິເຘນ ອາກາເຣນ ກປ຺ເປຕ຺ວາ ປກປ຺ເປຕ຺ວາ ອາຣມ຺ມຓຄ຺ຄຫສາມຕ຺ຖິເຍວາສຕິ. ‘‘ອປ຺ປນາປຕ຺ຕ ຠາວນາ ກມ຺ມວິເສເສ ວາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຠິຎ຺ຎາ ຊວນານິ ວິຍ ມຫຄ຺ຄຕ ວິປາກ ໂລກຸຕ຺ຕຣ ວິປາການິ ວິຍ ຈາຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ‘‘ອຏ຺ຐກຖາຍໍ’’ຕິ ປຏິຈ຺ຈ ສມຸປ຺ປາທ ວິຠງ຺ຄຏ຺ຐກຖາຍໍ. ‘‘ວິຠາວນິຍໍ ວຸຕ຺ຕ ກາຣຓານີ’’ຕິ ອຏ຺ຐກຖາໂຕ ອາຫຣິຕ຺ວາ ວິຠາວນິຍໍ ວຸຕ຺ຕານິ ‘ອຊນກຕ຺ຕາ ຊນກ ສມານຕ຺ຕາ ຠາວໂຕ’ຕິອາທີນິ ກາຣຓານິ.

໑໔໐. ຊວນ ນິຍເມ. ອຏ຺ຐກຖາຍມ຺ປິ ຉກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປວຕ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ຍຖາຫ ສເຈ ປນ ພລວາ ຣມ຺ມຓໍ ອາປາຕາຄຕໍ ໂຫຕິ. ກ຺ຣິຍມໂນຘາຕຸຍາ ຠວງ຺ເຄ ອາວຏ຺ຏິເຕ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີນິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຊວນຏ຺ຐາເນ ປນ ປຖມກາມາວຈຣ ກຸສລ ຈິຕ຺ຕໍ ຊວນໍ ຫຸຕ຺ວາ ຉສຕ຺ຕວາເຣ ຊວິຕ຺ວາ ຕທາຣມ຺ມຓສ຺ສ ວາຣໍ ເທຕີຕິ. ‘‘ມຸທຸຕຣ ຠາເວນາ’’ຕິ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິມ຺ຫິ ຐິຕກາເລວາ ສມ຺ປຕິ ຊາຕກາເລ ວາ ວຕ຺ຖຸສ຺ສ ອຕິມຸທຸຠາເວນ. ‘‘ເກນຈິອຸປທ຺ທຸຕ ຠາເວນາ’’ຕິ ພາຬ຺ຫເຄລຎ຺ຎຊາຕກາເລ ເກນຈິ ວາຕປິຕ຺ຕເສມ຺ຫາທິນາ ອຸປທ຺ທຸຕ ຠາເວນ. ‘‘ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຏ ຠາເວນາ’’ຕິ ຕສ຺ສ ເວວຈນມຕ຺ຕໍ. ມນ຺ທີຠູໂຕ ເວໂຄ ເຍສໍ ຕານິ ມນ຺ທີຠູຕ ເວຄານິ. ‘‘ອສຍ຺ຫ ຣູເປຫີ’’ຕິ ທຸກ຺ຂມສຠາເວຫິ. ອຠິຠູຕານໍ ສຕ຺ຕານໍ. ຕຎ຺ຈ ໂຂ ວຈນໍ ປາກຕິກ ສຕ຺ຕານໍ ວເສເນວ ວຸຕ຺ຕໍ. ນ ສຕ຺ຕວິເສສານໍ ວເສນ. ເອວໍ ສຕິ, ສຕ຺ຕວິເສສານໍ ວເສນ ກຖໍ ທຏ຺ຐພ຺ພນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ເຍ ປນາ’’ຕິອາທິໍ. ‘‘ອຸປຣີ’’ຕິ ມຣຓຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐາເນ. ‘‘ວຸຕ຺ຕຎ຺ຫີ’’ຕິ ວິສຸທ຺ຘິ ມຄ຺ເຄ ວຸຕ຺ຕເມວ. ‘‘ຍມກປ຺ປາຏິຫາຣິຍໍ’’ຕິ ຍຸຄຬວຕ຺ຖູນໍ ເອກໂຕ ປວຕ຺ຕ ອຈ຺ຉຣິຍ ກມ຺ມໍ. ‘‘ທ຺ເວ ຌານງ຺ຄານີ’’ຕິ ອຸເປກ຺ເຂກຄ຺ຄຕາ ຌານງ຺ຄານິ.

‘‘ໂຍຄກມ຺ມສິທ຺ຘິຍາ’’ຕິ ຠາວນານຸ ໂຍຄກມ຺ມສິທ຺ຘສ຺ສ. ອິທ຺ຘິ ວິກຸພ຺ພນໍ ນາມ ອິທ຺ຘິຍາ ນານາກມ຺ມກຣຓໍ. ‘‘ສິທ຺ຘິຍາ ເອວາ’’ຕິ ສິຊ຺ຌ ນຕ຺ຖາຍ ເອວ. ອຕ຺ຕໂນ ອນນ຺ຕເຣ ເອວ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຜລໍ ເອຕິສ຺ສາຕິ ອານນ຺ຕຣິກປ຺ຜລາ. ມຄ຺ຄເຈຕນາ. ‘‘ອິຕີ’’ຕິ ຕສ຺ມາ. ‘‘ມນ຺ທສ຺ສາ’’ຕິ ມນ຺ທ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ. ‘‘ຕິກ຺ຂສ຺ສາ’’ຕິ ຕິກ຺ຂ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ. ຕີຓິ ຜລຈິຕ຺ຕານິ. ‘‘ປໂຍຄາຠິສງ຺ຂາຣສ຺ສາ’’ຕິ ປຖມຊ຺ຌານໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສມຖ ວິປສ຺ສນາຍຸຄນນ຺ຘປ຺ປວຕ຺ຕິ ສງ຺ຂາຕສ຺ສ ປຸພ຺ພປ຺ປໂຍຄາຠິສງ຺ຂາຣສ຺ສ. ‘‘ອກຕາຘິກາຣສ຺ສາ’’ຕິ ອາສນ຺ເນ ປຸຣິມຠເວ ອກຕ ຌານປຣິກມ຺ມສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ. ສພ຺ເພສມ຺ປິ ຜລຏ຺ຐານໍ ຈິຓ຺ຓວສິຠາວາເນວ ໂຫນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ.

ຊວນນິຍໂມນິຏ຺ຐິໂຕ.

໑໔໑. ທຸເຫຕຸກາທີສຸ. ຊາຕິ ທ຺ວິເຫຕຸກາທໂຍ ເອວ ອຘິປ຺ເປຕາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຏິສນ຺ຘິວິຎ຺ຎາຓ ສຫຄຕາ’’ຕິອາທິໍ. ‘‘ເຕສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປີ’’ຕິ ທ຺ວິເຫຕຸການມ຺ປິ ອເຫຕຸການມ຺ປິ. ຠຸໂສຌານ ມຄ຺ຄຜລານິ ວາເຣນ຺ຕິ ນີວາເຣນ຺ຕີຕິ ອາວຣຓານິ. ວິປາການິ ຈ ຕານິ ອາວຣຓານິ ຈາຕິ ວິຄ຺ຄໂຫ. ‘‘ວິປາການີ’’ຕິ ອເຫຕຸກ ທ຺ວິເຫຕຸກ ວິປາການິ. ເຕຫິ ຄຫິຕປ຺ປຏິສນ຺ຘິການໍ ອິມສ຺ມິໍ ຠເວຌານ ມຄ຺ຄຜລປ຺ປຏິລາໂຠ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ເຕນາຫ ‘‘ວິປາກາວຣຓ ສພ຺ຠາວໂຕ’’ຕິອາທິໍ. ‘‘ເຕສໍ’’ຕິ ທຸຄ຺ຄຕິ ອເຫຕຸກ ປຸຄ຺ຄລານໍ. ປຸຄ຺ຄລານນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ນ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ອິຕເຣສໍ’’ຕິ ຕໂຕ ອຎ຺ເຎສໍ ສຸຄຕິ ອເຫຕຸກ ປຸຄ຺ຄລານໍ.

‘‘ເອຕ຺ຖ ສິຍາ’’ຕິອາທີສຸ. ທຸຄ຺ຄຕິ ປຣິຍາປນ຺ນານຎ຺ຈ ອເຫຕຸການໍ. ‘‘ມູລຠວງ຺ເຄ’’ຕິອາທິມ຺ຫິ ປຏິສນ຺ຘິ ຈິຕ຺ຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ອາຄເຕ ມູລຠວງ຺ເຄ. ‘‘ຍໍ ກິຎ຺ຈີ’’ຕິ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຠວງ຺ຄໍ. ‘‘ວຸຈ຺ຈເຕ’’ຕິ ວິສຊ຺ຊນາ ວຸຈ຺ຈເຕ. ‘‘ສພ຺ພ ອຏ຺ຐກຖາສຸ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ’’ຕິ ອຏ຺ຐສາລິນິຍໍ ຕາວ ວິປາກຸທ຺ຘາຣກຖາຍໍ ໂສຬສສຸ ກາມາວຈຣ ກຸສລ ວິປາເກສຸ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ອເຫຕຸກ ວິປາການໍ ເອວ ອາປາຍິເກສຸ ສຕ຺ເຕສຸ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕິ. ນ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ສເຫຕຸກ ວິປາການໍ. ຕຖາ ປຏິຈ຺ຈ ສມຸປ຺ປາທຏ຺ຐ ກຖາສຸ ຈ ວິຎ຺ຎາຓ ປທວຓ຺ຓນາສຸ ອຎ຺ຎາສຸ ຈ ອຠິຘມ຺ມາວຕາຣາທີສູຕິ ເອວໍ ສພ຺ພຏ຺ຐກຖາສຸ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕາ ນາມ ໂຫຕິ. ‘‘ໂຍຄສາ ຘນີຍຕ຺ຕາ’’ຕິ ປໂຍເຄນ ສາເຘຕພ຺ພຕ຺ຕາ. ກຸສລາກຸສລານິ ຫິ ວຑ຺ເຒຕຸໍ ວາ ຫາເປຕຸໍ ວາ ປໂຍເຄ ກເຕ ວຑ຺ຒນ຺ຕິ ເຈວ ຫາຍນ຺ຕິ ຈ. ຎາຓວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕຠູຕໍ ຄເຫຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕໍ. ກສ຺ມາ, ອເຫຕຸກສ຺ສ ຠວງ຺ຄສ຺ສາຕິ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ມູລຠວງ຺ຄສ຺ສ ອເຫຕຸກຕ຺ຕາ. ‘‘ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ອເຫຕຸການໍ’’ຕິ ທຸຄ຺ຄຕິ ອເຫຕຸການຎ຺ຈ ສຸຄຕິ ອເຫຕຸການຎ຺ຈ. ‘‘ອປເຣປນາ’’ຕິອາທິ ວິຠາວນິຍໍ ອາຄໂຕ ອປເຣ ວາໂທ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຫິ ຕຕ຺ຖ ‘ອປເຣປນ ຍຖາ ອເຫຕຸການໍ ສເຫຕຸກ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕິ, ເອວໍ ທ຺ວິເຫຕຸການໍ ຕິເຫຕຸກ ຕທາຣມ຺ມຓໍປີ’ຕິ ວຓ຺ເຓນ຺ຕິ. ເຕສໍມຕານຸໂຣເຘນ ຈ ອິຘປິ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕ ວິປາກປ຺ປຏິກ຺ເຂໂປ ອເຫຕຸເກເຍວ ສນ຺ຘາຍາຕິ ວທນ຺ຕີຕິ. ຕໍ ປນ ວິປາກຸທ຺ຘາຣກຖາຍໍ ‘ເອຕ຺ເຖວ ທ຺ວາທສ ກມຄ຺ໂຄປີ’ຕິ ຈ, ເອຕ຺ເຖວ ທສກມຄ຺ໂຄປີ’ຕິ ຈ ອາຄເຕຫິ ນ ສເມຕິ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ໂສຬສສຸກຸສລວິປາເກສຸ ທ຺ວິເຫຕຸກ ກມ຺ມນິພ຺ພຕ຺ຕານໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ທ຺ວິເຫຕຸກາເຫຕຸກ ປຸຄ຺ຄລານໍ ຈຕ຺ຕາຣິ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕ ວິປາການິ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ທ຺ວາທສ ກມຄ຺ໂຄ ນາມ ໂຫຕິ. ປຸນ ເສເສສຸ ທ຺ວາທສ ວິປາເກສຸປິ ອສງ຺ຂາຣິກ ກມ຺ມນິພ຺ພຕ຺ຕານໍ ທ຺ເວ ຎາຓວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕ ສສງ຺ຂາຣິກ ວິປາການິ, ສສງ຺ຂາຣິກ ກມ຺ມນິພ຺ພຕ຺ຕານຎ຺ຈ ທ຺ເວ ຎາຓວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕ ອສງ຺ຂາຣິກ ວິປາການິ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ທຸຕິຍຕ຺ເຖຣ ວາເທ ທສກມຄ຺ໂຄ ນາມ ໂຫຕີຕິ. ເອຕ຺ຖ ປນ ທ຺ວິ ເຫຕຸໂກປິ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຘິເກນ ຉນ຺ເທນ ວາ ວີຣິເຍນ ວາ ຈິຕ຺ເຕນ ວາ ຍຸຕ຺ໂຕ ປຣິຍຕ຺ຕິ ຘມ຺ມໍ ວາ ນານາວິຊ຺ຊາສິປ຺ປານິ ວາ ພຫຸໍ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ, ສຸເຓຍ຺ຍ, ຘາເຣຍ຺ຍ, ວາເຈຍ຺ຍ, ຈິນ຺ເຕຍ຺ຍ. ອຖສ຺ສ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕ ຊວນໍ ພຫຸລໍ ສມຸທາ ຈເຣຍ຺ຍ. ຕທາ ຕສ຺ສ ນານາກມ຺ເມນ ຊວນານຸ ຣູປໍ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕ ຕທາຣມ຺ມຓໍ ນ ນ ສມ຺ຠວຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໍ ຍຸຕ຺ຕໍ ວິຍ ທິສ຺ສຕີຕິ. ‘‘ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ປິຫິ. ລ. ວຸຕ຺ຕາ’’ຕິ ກຖໍ ວຸຕ຺ຕາ. ເອຕານິ ຫິ ມນຸສ຺ເສສຸ ຈ ກາມາວຈຣ ເທເວສຸ ຈ ປຸຎ຺ຎວນ຺ຕານໍ ທ຺ວິເຫຕຸກຕິ ເຫຕຸການໍ ປຏິສນ຺ຘິກາເລ ປຏິສນ຺ຘິ ຫຸຕ຺ວາ ວິປຈ຺ຈນ຺ຕີຕິອາທິນາ ວຸຕ຺ຕາຕິ. ເຕ ປນ ຕິວິຘາ, ນວວິຘາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ເຕສໍ ຕພ຺ຠາໂວ’’ຕິ ກຸສລານໍ ກຸສລຠາໂວ, ອກຸສລານໍ ອກຸສລຠາໂວ. ‘‘ສິກ຺ຂນ ຘມ຺ມຍຸຕ຺ຕາ’’ຕິ ຕີຫິ ສິກ຺ຂາຫິ ປຫາຕພ຺ພານໍ ກິເລສານໍ ອຕ຺ຖິຕາຍ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພຕາ ປກຕິຍໍ ຐິຕາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.‘‘ເຫຏ຺ຐິມານຎ຺ຈາ’’ຕິ ເຫຏ຺ຐິມ ຜລານຎ຺ຈ. ຍານິຍານິສການິ ຍຖາສກໍ. ‘‘ອຸປຣິມານໍ’’ຕິ ອຸປຣິມານໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ. ‘‘ປຣິນິຏ຺ຐິຕ ສິກ຺ຂາ ກິຈ຺ຈຕ຺ຕາ’’ຕິ ສິກ຺ຂາ ກິຈ຺ຈໍ ນາມ ກິເລສ ຘມ຺ມານໍ ປຫານຕ຺ຖາຍ ເອວ ໂຫຕີຕິ ເຕສຸ ສພ຺ພໂສ ປຫີເນສຸ ສິກ຺ຂາ ກິຈ຺ຈໍ ປຣິນິຏ຺ຐິຕໍ ໂຫຕິ. ເອວໍ ປຣິນິຏ຺ຐິຕ ສິກ຺ຂາ ກິຈ຺ຈຕ຺ຕາ. ສຸຏ຺ຐຸ ຠພ຺ໂພຕິ ສມ຺ຠໂວ. ສມ຺ຠໂວຕິ ວິເສສນ ປທເມຕນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຍຖາ ສມ຺ຠວໍ’’ຕິ.

໑໔໒. ‘‘ເອຕ຺ເຖວາ’’ຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ກາມໂລເກ ເອວ. ‘‘ຕໍ ຕໍ ປສາທຣຫິຕານໍ’’ຕິ ເຕນເຕນ ປສາເທນ ຣຫິຕານໍ. ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ທ຺ວາເຣ ອຸປ຺ປນ຺ນານິ ຕໍ ຕໍ ທ຺ວາຣິການິ. ຈຕຸສຏ຺ຐິວີຖິ ຈິຕ຺ຕານິ. ທ຺ເວ ຈຕ຺ຕາລີສ ວີຖິ ຈິຕ຺ຕານິ. ‘‘ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ວາ’’ຕິອາທີສຸ. ອິທໍ ອຏ຺ຐກຖາ ວຈນໍ. ຍຖາຫ ຣູປຠເວ ຈຕຸນ຺ນໍ ວິຎ຺ຎາຓານໍ, ຕເຖວ ປຈ຺ຈໂຍ. ປວຕ຺ເຕ, ໂນປຏິສນ຺ຘິຍໍ. ໂສຈ ໂຂ ກາມາວຈເຣ ອນິຏ຺ຐ ຣູປທສ຺ສນ ສທ຺ທສວນວເສນ, ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ປນ ອນິຏ຺ຐາ ຣູປາທໂຍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ຕຖາ ກາມາວຈຣ ເທວໂລເກ ປີຕິ. ຕານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ຈິຕ຺ຕານິ. ‘‘ຕຕ຺ຖາ’’ຕິ ຕສ຺ມິໍ ຣູປໂລເກ. ວິຠາວນິປາເຐ. ‘‘ອິຘາ’’ຕິ ອິມສ຺ມິໍ ວຈເນ. ‘‘ຕໍ ຕໍ ຠູມິ ປຣິຍາປນ຺ເນ’’ຕິ ຕິສ຺ສໍ ຕິສ຺ສໍ ຠູມິຍໍ ປຣິຍາປນ຺ເນ. ເສສເມຕ຺ຖ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ.

ວີຖິສງ຺ຄຫທີປນິຍາອນຸທີປນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.