໓. ປກິຓ຺ຓກສງ຺ຄຫອນຸທີປນາ

໑໒໙. ປກິຓ຺ຓກສງ຺ຄເຫ. ອຸຠິນ຺ນໍ ຈິຕ຺ຕ ເຈຕສິການໍ. ‘‘ເຕປຎ຺ຎາສາ’’ຕິ ເຕປຎ຺ຎາສວິຘາ. ‘‘ຠາໂວ’’ຕິ ວິຊ຺ຊມານກິຣິຍາ. ໂຍ ລກ຺ຂຓ ຣສາທີສຸ ລກ຺ຂຓນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ຘມ຺ມານໍ’’ຕິອາທິໍ. ປວຕ຺ໂຕຕິ ປາຐເສສ ປທໍ. ເອເຕນ ‘ເວທນາ ເຠເທນ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິການໍ ສງ຺ຄໂຫ’ຕິອາທີສຸປິ ເວທນາ ເຠເທນ ປວຕ຺ໂຕ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິການໍ ສງ຺ຄໂຫຕິອາທິນາ ສມ຺ພນ຺ຘໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ວຈນຕ຺ໂຖ ທສ຺ສິໂຕ’’ຕິ, ກຖໍ ທສ຺ສິໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ເວທນາ ເຠເທນ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິການໍ ສງ຺ຄໂຫ’’ຕິອາທິ. ‘‘ເຕສໍ ທານິ ຍຖາຣຫໍ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ເຕສໍ’’ຕິ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິການໍ, ສງ຺ຄໂຫ ນາມາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອເຕນ ອຍໍ ສງ຺ຄໂຫ ຈິຕ຺ຕ ເຈຕສິການໍ ເອວ ສງ຺ຄໂຫຕິ ສິທ຺ຘໍ ໂຫຕິ. ເວທນາ ເຫຕຸໂຕ. ລ. ລມ຺ພຓວຕ຺ຖຸໂຕ ສງ຺ຄໂຫ ນາມາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ເອເຕນ ອຸປຣິ ເວທນາ ສງ຺ຄໂຫຕິອາທີສຸ ເວທນາໂຕ ສງ຺ຄໂຫ ເວທນາ ສງ຺ຄໂຫ. ລ. ວຕ຺ຖຸໂຕ ສງ຺ຄໂຫ ວຕ຺ຖຸ ສງ຺ຄໂຫຕິ ສິທ຺ຘໍ ໂຫຕິ, ເວທນາໂຕຕິອາທີສຸ ຈ ເວທນາ ເຠທໂຕຕິອາທິ ອຕ຺ຖໂຕ ສິທ຺ຘໍ ໂຫຕິ. ເອວໍ ຉນ຺ນໍ ປກິຓ຺ຓກສງ຺ຄຫານໍ ວຈນຕ຺ໂຖ ທສ຺ສິໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ເວທນາ ເຠເທນາ’’ຕິອາທິໍ. ອາທິນາ ທສ຺ສິໂຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ສງ຺ຄໂຫ ນາມ ນິຍ຺ຍເຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ນີໂຕ ນາມ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ນິຍ຺ຍເຕ’’ຕິ ຈ ປວຕ຺ຕີຍເຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນນຸ ເຕສໍ ‘‘ສງ຺ຄໂຫ ນາມ ນິຍ຺ຍເຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ທ຺ວີຫິ ຈິຕ຺ຕ ເຈຕສິເກຫິ ເອວ ອຍໍ ສງ຺ຄໂຫ ເນຕພ຺ໂພຕິ. ນ. ຈິຕ຺ເຕນ ນີເຕ ເຈຕສິເກຫິ ວິສຸໍ ເນຕພ຺ພ ກິຈ຺ຈສ຺ສ ອຠາວໂຕຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຈິຕ຺ເຕ ປນ ສິທ຺ເຘ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໑໓໐. ເວທນາ ສງ຺ຄເຫ. ເວທນາ ເຠທໍ ນິສ຺ສາຍ ອິມສ຺ສ ສງ຺ຄຫສ຺ສ ປວຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ນິສ຺ສຍ ຘມ຺ມ ປຣິຄ຺ຄຫຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ສໍຍຸຕ຺ຕເກ’’ຕິ ເວທນາ ສໍຍຸຕ຺ຕເກ. ‘‘ອາຣມ຺ມຓໍ ອນຸໂຠນ຺ຕີ’’ຕິ ອາຣມ຺ມຓ ຣສໍ ອນຸໂຠນ຺ຕິ. ‘‘ເຕ’’ຕິ ເຕຊນາ. ‘‘ຕໍ’’ຕິ ຕໍ ອາຣມ຺ມຓໍ. ‘‘ສາຕໂຕ’’ຕິ ສຸຂາກາຣໂຕ. ‘‘ອສ຺ສາຕໂຕ’’ຕິ ທຸກ຺ຂາ ກາຣໂຕ. ຕໂຕ ອຎ຺ໂຎປກາໂຣ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ເວທນາ ອນຸຠວນ ລກ຺ຂເຓນ ຕິວິຘາ ເອວ ໂຫຕີຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ທ຺ເວ’’ຕິ ທ຺ເວ ເວທນາໂຍ. ອຸເປກ຺ຂໍ ສຸເຂ ສງ຺ຄເຫຕ຺ວາ ສຸຂທຸກ຺ຂວເສນ ວາ ທ຺ເວ ເວທນາ ວຸຕ຺ຕາຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ສນ຺ຕສ຺ມິໍ ເອສາ ປຓີເຕ ສຸເຂ’’ຕິ ຌານສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ອທຸກ຺ຂມ ສຸຂໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຎ຺ຈ ເຠທາທີສຸ ວິຕ຺ຖາໂຣ ເວທນາ ສໍຍຸຕ຺ເຕ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ເວທຍິຕນ຺ຕິ ຈ ເວທນາຕິ ຈ ອຕ຺ຖໂຕ ເອກໍ. ‘‘ສພ຺ພໍ ຕໍ ທຸກ຺ຂສ຺ມິໍ’’ຕິ ສພ຺ພໍ ຕໍ ເວທຍິຕໍ ທຸກ຺ຂສ຺ມິໍ ເອວ ປວິຏ຺ຐໍ ໂຫຕິ. ສງ຺ຂາຣ ທຸກ຺ຂຕໍ ອານນ຺ທ ມຍາ ສນ຺ຘາຍ ຠາສິຕໍ ສງ຺ຂາຣ ວິປຣິຓາມຕຎ຺ຈ, ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ເວທຍິຕໍ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ທຸກ຺ຂສ຺ມິໍຕິ ປາຬິ. ‘‘ອິນ຺ທ຺ຣິຍເຠທວເສນາ’’ຕິ ໂສມນສ຺ສ ສຫຄຕໍ, ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕໍ, ໂທມນສ຺ສ ສຫຄຕໍ, ສຸຂສຫຄຕໍ, ທຸກ຺ຂ ສຫຄຕນ຺ຕິ ເອວໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍ ເຠທວເສນ. ‘‘ເຍສຸ ຘມ຺ເມສູ’’ຕິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕ ຘມ຺ເມສຸ. ‘‘ເຕສໍ’’ຕິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕ ຘມ຺ມານໍ. ຕຕ຺ຖ ສຸຂສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ຘມ຺ມາ ກາຍິກ ສຸຂ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕ ເຈຕສິກ ສຸຂ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕ ວເສນ ທຸວິຘາ. ເອວໍ ອິສ຺ສຣຏ຺ຐານຠູຕານໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕ ຘມ຺ມານໍ ທຸວິຘຕ຺ຕາ ອນຸຠວນ ເຠເທ ຕີສຸ ເວທນາສຸ ເອກໍ ສຸຂ ເວທນໍ ທ຺ວິຘາ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ສຸຂິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ໂສມນສ຺ສິນ຺ທ຺ຣິຍນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ທຸກ຺ຂສມ຺ປຍຸຕ຺ຕ ຘມ຺ເມສຸປິ ເອເສວນໂຍ. ‘‘ອປິ ຈາ’’ຕິ ກິຎ຺ຈິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ອຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ເຕປີ’’ຕິ ອຸເປກ຺ຂາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາປິ ຘມ຺ມາ. ຈກ຺ຂາທິ ປສາທກາຍາ ນາມ ຈກ຺ຂຸ ໂສຕ ຆານ ຊິວ຺ຫາ ປສາທກາຍາ. ເຕສຸ ນິສ຺ສິຕາ ນາມ ຈກ຺ຂຸ ວິຎ຺ຎາຓ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທາທໂຍ. ‘‘ສພ຺ຠາວາ’’ຕິ ສນ຺ຕຠາວໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານ ຠາວໂຕ ທຸວິຘາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ເອກ ຣສຕ຺ຕາ’’ຕິ ມຊ຺ຌຕ຺ຕຠາເວນ ເອກຣສຕ຺ຕາ. ‘‘ອິຕຣານີ’’ຕິ ໂສມນສ຺ສ ໂທມນສ຺ສ ອຸເປກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍານິ. ເສສເມຕ຺ຖ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ.

໑໓໑. ເຫຕຸສງ຺ຄເຫ. ‘‘ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕຠາວສາຘນໍ’’ຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ປຕິຏ຺ຐຫນ຺ຕີຕິ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕາ. ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕ ຠາວສາຘນໍ ເຫຕຸ ກິຈ຺ຈໍ ນາມາຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ອິເມປິ ຘມ຺ມາ’’ຕິ ອິເມປິ ຉ ເຫຕຸ ຘມ຺ມາ. ‘‘ຕຕ຺ຖາ’’ຕິ ເຕສຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ, ສາເຘນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕ ຠາວສາຘນໍ ເຫຕຸກິຈ຺ຈໍ ນາມາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ອປເຣ ປນາ’’ຕິ ປຏ຺ຐານຏ຺ຐ ກຖາຍໍ ອາຄໂຕ ເຣວຕຕ຺ເຖຣ ວາໂທ. ‘‘ຘມ຺ມານໍ ກຸສລາທິ ຠາວສາຘນໍ’’ຕິ ສຫຊາຕຘມ຺ມານໍ ກຸສລຠາວສາຘນໍ ອກຸສລຠາວສາຘນໍ ອພ຺ຍາກຕຠາວສາຘນໍ. ‘‘ເອວໍ ສນ຺ເຕ’’ຕິອາທິ ຕໍ ວາທໍ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ຕານໍ ປຏິກ຺ເຂປວຈນໍ. ‘‘ເຍສ’’ນ຺ຕິ ໂມຫມູລ ຈິຕ຺ຕ ທ຺ວເຍ ໂມໂຫ ຈ ອເຫຕຸກ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທ ຣູປ ນິພ຺ພານານິ ຈ. ‘‘ນ ສມ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ ສຫຊາຕ ເຫຕຸໂນ ອຠາວາ ຕສ຺ສ ໂມຫສ຺ສ ອກຸສລ ຠາໂວ, ອິຕເຣ ສຎ຺ຈ ອພ຺ຍາກຕ ຠາໂວ ນ ສມ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເຫຕຸ ນາມ ສຫຊາຕ ຘມ຺ມານໍ ກຸສລາທິຠາວໍ ສາເຘຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ສຕິ, ໂສ ໂມໂຫ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕ ຘມ຺ມານໍ ອກຸສລ ຠາວໍ ສາເຘຍ຺ຍ. ອຕ຺ຕໂນ ປນ ອກຸສລ ຠາວໍ ສາເຘນ຺ໂຕ ສຫຊາໂຕ ອຎ຺ໂຎ ເຫຕຸ ນຕ຺ຖິ. ຕສ຺ມາ ຕສ຺ສ ອກຸສລຠາໂວ ນ ສມ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ຕຖາ ອເຫຕຸກ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທ ຣູປ ນິພ຺ພານານຎ຺ຈ ອພ຺ຍາກຕຠາວໍ ສາເຘນ຺ໂຕ ໂກຈິ ສຫຊາໂຕ ເຫຕຸ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ເຕສມ຺ປິ ອພ຺ຍາກຕ ຠາໂວ ນ ສມ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ນ ຈ ນ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຕສ຺ມາ ໂສ ເຖຣວາໂທ ນ ຍຸຕ຺ໂຕຕິ. ເອຕ຺ຖ ສິຍາ. ໂສຈ ໂມໂຫ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍ ອກຸສໂລ ໂຫຕິ. ຕານິ ຈ ອເຫຕຸກ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທຣູປ ນິພ຺ພານານິ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍ ອພ຺ຍາກຕານິ ໂຫນ຺ຕີຕິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ, ຍຖາ ເຕ ຘມ຺ມາ. ຕຖາ ອຎ຺ເຎປິ ຘມ຺ມາ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍ ເອວ ກຸສລາ ກຸສລາ ພ຺ຍາກຕາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ. ນ ເຈຕ຺ຖ ກາຣຓໍ ອຕ຺ຖິ, ເຍນກາຣເຓນ ເຕ ເອວ ຘມ຺ມາ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍ ອກຸສລາ ພ຺ຍາກຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ອຎ຺ເຎ ປນ ຘມ຺ມາ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍ ກຸສລາ ກຸສລາ ພ຺ຍາກຕາ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ເຫຕູຫິ ເອວ ໂຫນ຺ຕີຕິ. ຕສ຺ມາ ເຕສໍ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ກຸສລາທິ ຠາວຕ຺ຖາຍ ເຫຕູຫິ ປໂຍຊນໍ ນຕ຺ຖິ. ຕສ຺ມາ ໂສ ເຖຣວາໂທ ນ ຍຸຕ຺ໂຕ ເຍວາຕິ. ນ ເກວລຎ຺ຈ ຕສ຺ມິໍ ເຖຣວາເທ ເອຕ຺ຕໂກ ໂທໂສ ອຕ຺ຖິ. ອຖ ໂຂ ອຎ຺ໂຎປິ ໂທໂສ ອຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຍານິ ຈາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖາຍໍ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ສເຈ ຘມ຺ມານໍ ກຸສລາທິ ຠາໂວ ສຫຊາຕ ເຫຕຸປ຺ປຏິພທ຺ໂຘ ສິຍາ. ເອວໍ ສຕິ, ເຫຕຸ ປຈ຺ຈເຍ ກຸສລ ເຫຕຸໂຕ ລທ຺ຘ ປຈ຺ຈຍານິ ຣູປານິ ກຸສລານິ ຠເວຍ຺ຍຸໍ. ອກຸສລ ເຫຕຸໂຕ ລທ຺ຘ ປຈ຺ຈຍານິ ຣູປານິ ອກຸສລານິ ຠເວຍ຺ຍຸໍ. ນ ຈ ຠວນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ໂສ ວາໂທ ອຍຸຕ຺ໂຕ ເຍວາຕິ. ອິທານິ ປຸນ ຕໍ ເຖຣວາທໍ ປຄ຺ຄເຫຕຸໍ ‘‘ຍຖາປນາ’’ຕິອາທິມາຫ. ‘‘ຘມ຺ເມສູ’’ຕິ ຈຕຸສ຺ສຈ຺ຈ ຘມ຺ເມສຸ. ມຸຍ຺ຫນກິຣິຍາ ນາມ ອນ຺ຘກາຣ ກິຣິຍາ. ຘມ຺ມຈ຺ຉນ຺ໂທ ນາມ ທານໍ ທາຕຸກາໂມ, ສີລໍ ປູເຣຕຸກາໂມ, ຠາວນໍ ຠາເວຕຸກາໂມ ອິຈ຺ຈາທິນາ ປວຕ຺ໂຕ ຉນ຺ໂທ. ‘‘ອກ຺ຂນ຺ຕີ’’ຕິ ອກ຺ຂມນໍ, ອໂຣຈນໍ, ອມນາໂປ. ປາປ ຘມ຺ມ ປາປາ ຣມ຺ມຓ ວິໂຣໂຘ ນາມ ກາມຣາຄຏ຺ຐານີເຍຫິ ສຕ຺ຕວິຘ ເມຖຸນ ຘມ຺ມາທີຫິ ປາປ ຘມ຺ເມຫິ ເຈວ ປຎ຺ຈກາມຄຸຓາ ຣມ຺ມເຓ ຫິ ຈ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວິໂຣໂຘ, ເຊຄຸຈ຺ໂຉ ປຏິກູໂລ. ມຸຍ຺ຫນກິຣິຍາ ປນ ເອກນ຺ຕ ອກຸສລ ຊາຕິກາ ເອວ ໂຫຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ໂມຫມູລ ຈິຕ຺ຕ ທ຺ວເຍ ໂມໂຫ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍ ອກຸສໂລ ໂຫຕີຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຕິ. ‘‘ເອວໍ ສນ຺ເຕ’’ຕິອາທິກໍ ຕຕ຺ຖ ໂທສາໂຣປນໍ ວິຘມຕິ. ອິທານິ ອເຫຕຸກ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທ ຣູປ ນິພ຺ພານານິ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍ ອພ຺ຍາກຕານິ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຕຸໍ ‘‘ໂຍຈ ຘມ຺ໂມ’’ຕິອາທິມາຫ. ‘‘ເອຕ຺ຕກເມວາ’’ຕິ ອຎ຺ຎໍ ທຸກ຺ກຣ ກາຣຓໍ ນຕ຺ຖີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ‘‘ອເຫຕຸກ ຈິຕ຺ຕານໍ’’ຕິ ອເຫຕຸກ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທານໍ. ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍ ເອວ ສິທ຺ໂຘ. ເອຕ຺ຕາວຕາ-ອເຫຕຸກ. ລ. ນິພ຺ພານານິ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍ ອພ຺ຍາກຕານິ ໂຫນ຺ຕີ-ຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຕິ. ‘‘ເອວໍ ສນ຺ເຕ’’ຕິອາທິ ຕຕ຺ຖ ໂທສາໂຣປນໍ ອປເນຕິ. ອິທານິ ສພ຺ໂພປິ ໂມໂຫ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍ ອກຸສລ ຠາເວຐຕ຺ວາ ອຎ຺ເຎສໍ ອິຈ຺ຉາ ນາມ ອຕ຺ຖິ, ອກ຺ຂນ຺ຕິ ນາມ ອຕ຺ຖີຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕານໍ ອິຈ຺ຉາ ອກ຺ຂນ຺ຕິ ຘມ຺ມານມ຺ປິ ອກຸສລ ຠາວໍ ສາເຘຕີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຕຕ຺ຖ ໂມໂຫ’’ຕິອາທິມາຫ. ‘‘ມຸຍ຺ຫນ ນິສ຺ສນ຺ທານິ ເອວາ’’ຕິ ມຸຍ຺ຫນກິຣິຍາຍ ນິສ຺ສນ຺ທປ຺ຜລານິ ເອວ. ນ ເກວລໍ ໂສ ໂລຠາທີນໍ ອກຸສລຠາວໍ ສາເຘຕິ, ອຖ ໂຂ ອໂລຠາທີນມ຺ປິ ກຸສລຠາວໍ ໂສ ເອວ ສາເຘຕີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອໂລຠາທີນຎ຺ຈາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ອວິຊ຺ຊານຸສເຍນ ສເຫວ ສິທ຺ໂຘ’’ຕິ ຕານິ ສຕ຺ຕສນ຺ຕາເນ ອວິຊ຺ຊານຸສເຍ ອປ຺ປຫີເນ ກຸສລານິ ໂຫນ຺ຕິ. ປຫີເນ ກິຣິຍານິ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອິທານິ ໂລຠ ໂທສານໍ ອໂລຠາທີນຎ຺ຈ ເຫຕຸ ກິຈ຺ຈໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຕານິ ປນ ໂລຠາທີນີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຣຊ຺ຊນ ທຸສ຺ສນານໍ ນິສ຺ສນ຺ທານິ ຣຊ຺ຊນາທິນິສ຺ສນ຺ທານິ. ‘‘ທິຏ຺ຐິ ມານາທີນີ’’ຕິ ທິຏ຺ຐິ ມານ ອິສ຺ສາ ມຈ຺ຉຣິຍາທີນິ. ອຣຊ຺ຊນ ອທຸສ຺ສນ ອມຸຍ຺ຫນານໍ ນິສ຺ສນ຺ທານິ ອຣຊ຺ຊນາທິ ນິສ຺ສນ຺ທານິ. ‘‘ສທ຺ຘາທີນີ’’ຕິ ສທ຺ຘາ ສຕິ ຫິຣິ ໂອຕ຺ຕປ຺ປາທີນິ. ‘‘ເຫຕຸມຸເຂນປີ’’ຕິ ອເຫຕຸກ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທ ຣູປ ນິພ຺ພານານໍ ອພ຺ຍາກຕຠາໂວ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍ ສິທ຺ໂຘຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ສເຫຕຸກ ວິປາກ ກ຺ຣິຍານໍ ອພ຺ຍາກຕ ຠາໂວ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍ ສິທ຺ໂຘຕິປິ ສຫຊາຕ ເຫຕູນໍ ເຫຕຸ ກິຈ຺ເຈນ ສິທ຺ໂຘຕິປິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ວິຠາວ ນິປາເຐ. ‘‘ມຄ຺ຄິຕພ຺ໂພ’’ຕິ ຄເວສິຕພ຺ໂພ. ອຖ ເຕສໍ ກຸສລາທິ ຠາໂວ ເສສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕ ເຫຕຸປ຺ປຏິ ພທ຺ໂຘ ສິຍາຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ອປ຺ປຏິ ພທ຺ໂຘ’’ຕິ ເຫຕຸນາ ອປ຺ປຏິ ພທ຺ໂຘ. ‘‘ກຸສລາທິຠາໂວ’’ຕິ ກຸສລາທິຠາໂວ ສິຍາ. ‘‘ໂສ’’ຕິ ກຸສລາທິຠາໂວ. ‘‘ອເຫຕຸການໍ’’ຕິ ອເຫຕຸກ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທ ຣູປ ນິພ຺ພານານໍ. ອິທານິ ‘ຍານິ ຈ ລທ຺ຘເຫຕຸ ປຈ຺ຈຍານີ’ຕິອາທິ ວຈນໍ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ‘‘ຍຖາຈາ’’ຕິອາທິມາຫ. ‘‘ຣູປາຣູປ ຘມ຺ເມສູ’’ຕິ ນິທ຺ຘາຣເຓ ຠຸມ຺ມ ວຈນໍ. ‘‘ອຣູປ ຘມ຺ເມສຸ ເອວາ’’ຕິ ນິທ຺ຘາຣຓີຍໍ. ນ ຣູປ ຘມ຺ເມສຸ ຜຣນ຺ຕິ. ເອວໍ ສຕິ, ກສ຺ມາ ເຕ ຣູປ ຘມ຺ມາ ຌານປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ວຸຕ຺ຕາຕິ ອາຫ ‘‘ເຕ ປນາ’’ຕິອາທິໍ. ເສສເມຕ຺ຖ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ. ‘‘ຕໍ ປນ ເຕສໍ’’ຕິ ເຕສໍ ຫໍສາທີນໍ ຕໍ ວຓ຺ຓວິເສສໍ. ‘‘ໂຍນິໂຍ’’ຕິ ມາຕາປິຕຸ ຊາຕິໂຍ. ‘‘ອພ຺ຍາກຕານໍ ປນາຕິ ສພ຺ພໍ’’ຕິ ອພ຺ຍາກຕານໍ ປນ ອພ຺ຍາກຕຠາໂວ ນິຣນຸສຍ ສນ຺ຕານປ຺ປຏິ ພທ຺ໂຘ, ກມ຺ມປ຺ປຏິ ພທ຺ໂຘ, ອວິປາກຠາວປ຺ປຏິ ພທ຺ໂຘ ຈາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພນ຺ຕິ ອິທໍ ສພ຺ພໍ. ‘‘ວຸຕ຺ຕ ປກ຺ເຂປຕຕິ ເຍວາ’’ຕິ ຕສ຺ມິໍ ປກ຺ເຂ ອນ຺ໂຕຄຘເມວາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

໑໓໒. ກິຈ຺ຈສງ຺ຄເຫ. ຕສ຺ມິໍ ປຣິກ຺ຂີເຓຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ກມ຺ມສ຺ສາ’’ຕິ ກມ຺ມນ຺ຕຣສ຺ສ. ຈຸຕສ຺ສ ສຕ຺ຕສ຺ສ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ຠວນ຺ຕຣາທິປ຺ປຏິ ສນ຺ຘານ ວເສນາ’’ຕິ ຠວນ຺ຕຣສ຺ສ ອາທິໂກຏິຍາ ປຏິສນ຺ຘານ ວເສນ. ຠວສນ຺ຕານສ຺ສ ປວຕ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ກຖໍ ປວຕ຺ຕີຕິ ອາຫ ‘‘ຍາວ ຕໍ ກມ຺ມໍ’’ຕິອາທິໍ. ‘‘ອວິຈ຺ເຉທປ຺ປວຕ຺ຕິ ປຈ຺ຈຍງ຺ຄຠາເວນາ’’ຕິ ອວິຈ຺ເຉທປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ປຘານ ປຈ຺ຈຍ ສງ຺ຂາເຕນ ອງ຺ຄຠາເວນ. ເອເຕນ ຠວງ຺ຄປເທ ອງ຺ຄສທ຺ທສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ວທຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ຕສ຺ສຫີ’’ຕິອາທິໍ. ‘‘ຕສ຺ສາ’’ຕິ ຠວງ຺ຄສ຺ສ. ອາວຊ຺ຊນໍ ອາວຏ຺ຏນນ຺ຕິ ເອໂກ ວຈນຕ຺ໂຖ. ຕໍ ວາ ອາວຊ຺ເຊຕີຕິ ເອໂກ. ‘‘ຕໍ’’ຕິ ຈິຕ຺ຕ ສນ຺ຕານໍ. ອາວຏ຺ຏຕິ ວາ ຕໍ ເອຕ຺ຖາຕິ ເອໂກ. ອາວຏ຺ຏຕິ ວາ ຕໍ ເອເຕນາຕິ ເອໂກ. ‘‘ຕໍ’’ຕິ ຈິຕ຺ຕ ສນ຺ຕານໍ. ອາວຊ຺ເຊຕິ ວາຕິ ເອໂກ. ‘‘ໂວຏ຺ຐພ຺ພນໍ’’ຕິ ວິ-ອວ-ຐປນໍຕິ ປທຈ຺ເຉໂທ. ວິຠາວນິ ວິຈາຣຓາຍໍ. ‘‘ເອກາວຊ຺ຊນ ປຣິກມ຺ມ ຈິຕ຺ຕໂຕ’’ຕິ ມຄ຺ເຄນ ວາ ອຠິຎ຺ຎາຍ ວາ ເອກໍ ສມານໍ ອາວຊ຺ຊນໍ ອສ຺ສາຕິ ວິຄ຺ຄໂຫ. ຕສ຺ສໍ ວີຖິຍໍ ‘ອາວຊ຺ຊນໍ, ປຣິກມ຺ມໍ, ອຸປຈາໂຣ, ອນຸໂລມໍ, ໂຄຕ຺ຣຠູ,ຕິ ເອຕ຺ຖ ປຣິກມ຺ມ ຊວນຈິຕ຺ຕໍ ອິຘ ປຣິກມ຺ມ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ຕານີ’’ຕິ ມຄ຺ຄາ ຠິຎ຺ຎາຊວນານິ. ‘‘ຕຕ຺ຖາ’’ຕິ ຕສ຺ມິໍ ວິຠາວນິ ປາເຐ. ‘‘ທີຆໍ ອທ຺ຘານໍ’’ຕິ ສກລຣຕ຺ຕິຍໍ ວາ ສກລ ທິວສໍ ວາ ນິທ຺ໂທກ຺ກມນ ວເສນ ທີຆໍ ກາລໍ. ເສສເມຕ຺ຖ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ. ‘‘ປຏິສນ຺ຘິຍາຐານໍ’’ຕິ ປຏິສນ຺ຘິກິຈ຺ຈສ຺ສ ຐານໍ. ກາໂລຫິ ນາມ ວິສຸໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓ ຠູໂຕ ເອໂກ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ຘມ຺ໂມຕິ ເອເຕນ ກາໂລ ນາມ ສຠາວໂຕ ອວິຊ຺ຊມານຕ຺ຕາ ກຖໍ ກິຈ຺ຈານໍ ປວຕ຺ຕິຏ຺ຐານໍ ນາມ ສກ຺ກາ ຠວິຕຸນ຺ຕິ ອິມໍ ອາສງ຺ກໍ ວິໂສເຘຕິ. ‘‘ອິຕຣຖາ’’ຕິ ຕຖາ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຖາ ກິຈ຺ຈຏ຺ຐານານໍ ອເຠເທ ຄຫິເຕ ສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ສຍໍ ໂສມນສ຺ສ ຍຸຕ຺ຕໍປີ’’ຕິ ກທາຈິ ສຍໍ ໂສມນສ຺ສ ຍຸຕ຺ຕໍປິ. ‘‘ຕໍ’’ຕິ ໂສມນສ຺ສ ສນ຺ຕີຣຓໍ. ‘‘ລທ຺ຘປຈ຺ຈຍ ຠາເວນາ’’ຕິ ລທ຺ຘອນນ຺ຕຣ ປຈ຺ຈຍຠາເວນ. ‘‘ອາເສວນ ຠາວ ຣຫິຕໍ ປີ’’ຕິ ອາເສວນ ຄຸຓ ຣຫິຕມ຺ປິ. ຕຎ຺ຫິ ອາເສວນ ປຈ຺ຈເຍ ປຈ຺ຈໂຍປິ ນ ໂຫຕິ, ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນມ຺ປິ ນ ໂຫຕີຕິ. ‘‘ປຣິກມ຺ມ ຠາວນາ ພເລນ ຈ ປວຕ຺ຕຕ຺ຕາ’’ຕິ ອິທໍ ຜລສມາປຕ຺ຕິ ວີຖິຍໍ ຜລຊວເນສຸ ປາກຏໍ. ເສສເມຕ຺ຖສຸໂພຘເມວ.

໑໓໓. ທ຺ວາຣສງ຺ຄເຫ. ‘‘ອາທາສປຏ຺ຏມໂຍ’’ຕິ ອາທາສປຏ຺ເຏນ ປກໂຕ. ‘‘ທ຺ເວ ເອວາ’’ຕິ ທ຺ເວ ເອວ ທ຺ວາຣານິ. ‘‘ທ຺ວາຣ ສທິສຕ຺ຕາ’’ຕິ ນຄຣ ທ຺ວາຣ ສທິສຕ຺ຕາ. ‘‘ກມ຺ມວິເສສ ມຫາຠູຕ ວິເສສ ສິທ຺ເຘນາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ກມ຺ມວິເສເສນ ຈ ມຫາຠູຕ ວິເສເສນ ຈ ສິທ຺ໂຘຕິ ວິຄ຺ຄໂຫ. ອາວຊ຺ຊນາທີນິ ຈ ວີຖິ ຈິຕ຺ຕານິ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ. ‘‘ຍມ຺ຫີ’’ຕິ ຍສ຺ມິໍ ຈກ຺ຂຸມ຺ຫິ. ຕເທວ ຈກ຺ຂຸ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາຣໍ ນາມາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ເຕສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ’’ຕິ ຣູປ ນິມິຕ຺ຕານຎ຺ຈ ອາວຊ຺ຊນາທິ ວີຖິຈິຕ຺ຕານຎ຺ຈ. ‘‘ວິສຍ ວິສຍີ ຠາວູປຄມນສ຺ສາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ຣູປ ນິມິຕ຺ຕານໍ ວິສຍຠາວສ຺ສ ອຸປຄມນໍ ນາມ ຈກ຺ຂຸ ມຓ຺ເຑ ອາປາຕາຄມນໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອາວຊ຺ຊນາທີນໍ ວິສຍີ ຠາວສ຺ສ ອຸປຄມນໍ ນາມ ເຕສໍ ນິມິຕ຺ຕານໍ ອາຣມ຺ມຓ ກຣຓໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ‘‘ມຸຂປ຺ປຖຠູຕຕ຺ຕາ’’ຕິ ມຸຂມຄ຺ຄຠູຕຕ຺ຕາ. ເອວໍ ທ຺ວາຣ ສທ຺ທສ຺ສ ກຣຓ ສາຘນຍຸຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ອຘິກຣຓ ສາຘນ ຍຸຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ອຖວາ’’ຕິອາທິນາ. ‘‘ຣູປານໍ’’ຕິ ຣູປ ນິມິຕ຺ຕານໍ. ‘‘ຈກ຺ຂຸເມວ ຈກ຺ຂຸ ທ຺ວາຣ’’ນ຺ຕິ ເອເຕນ ຈກ຺ຂຸເມວ ທ຺ວາຣໍ ຈກ຺ຂຸ ທ຺ວາຣນ຺ຕິ ອວຘາຣຓ ສມາສໍ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ກາຣຓໍ ວຸຕ຺ຕເມວາ’’ຕິ ເຫຏ຺ຐາ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຄເຫ ມໂນທ຺ວາຣາວຊ຺ຊນປເທ ວຸຕ຺ຕເມວ. ສພ຺ພໍ ເອກູນ ນວຸຕິວິຘໍ ຈິຕ຺ຕໍ ມໂນທ຺ວາຣເມວ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຖາຫິ ວຸຕ຺ຕໍ ອຏ຺ຐສາລິນິຍໍ ອຍໍ ນາມມໂນ ມໂນທ຺ວາຣໍ ນາມ ນ ໂຫຕີຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພຕິ. ‘‘ອຸປປຕ຺ຕິ ທ຺ວາຣເມວາ’’ຕິ ອຸປປຕ຺ຕິຠວ ປຣິຍາປນ຺ນໍ ກມ຺ມຊທ຺ວາຣເມວ. ‘‘ອິຘ ຈາ’’ຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສງ຺ຄຫຄນ຺ເຖ ຈ. ຍຎ຺ຈ ສາຘກ ວຈນນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ຕຕ຺ຖາ’’ຕິ ວິຠາວນິຍໍ. ‘‘ຕຕ຺ເຖວ ຕໍ ຍຸຕ຺ຕໍ’’ຕິ ຕສ຺ມິໍ ປາຬິປ຺ປເທເສ ເອວ ຕໍ ສາຘກ ວຈນໍ ຍຸຕ຺ຕໍ. ອິຕເຣ ທ຺ເວ ປຈ຺ຈຍາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ມນຎ຺ຈາຕິ ເອຕ຺ຖາ’’ຕິ ມນຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ຘມ຺ເມ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ມໂນວິຎ຺ຎາຓໍຕິ ວາກ຺ເຍ ມນຎ຺ຈາຕິປເທ. ຕຕ຺ຖ ປນ ຊວນ ມໂນວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈຕູສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ມນຎ຺ຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ທ຺ວາຣຠູຕໍ ຠວງ຺ຄມໂນ ຈ ອາວຊ຺ຊນ ມໂນ ຈາຕິ ທ຺ເວ ປຈ຺ຈຍາ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ຘມ຺ເມ ຈາຕິ ປເທ ຘມ຺ມາຣມ຺ມຓ ສງ຺ຂາໂຕ ເອໂກ ປຈ຺ຈໂຍ ລພ຺ຠຕິ. ຈ ສທ຺ເທນ ມໂນວິຎ຺ຎາຓ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ຘາ ຄຍ຺ຫນ຺ຕິ. ເອວໍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ. ‘‘ເອຕ຺ຖ ຈາ’’ຕິ ອິມສ຺ມິໍ ອຏ຺ຐກຖາ ວຈເນ. ‘‘ສນ຺ນິຫິຕ ປຈ຺ຈຍານໍ ເອວ ຕຕ຺ຖ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ’’ຕິ ປຏິຈ຺ຈ ສທ຺ທສາມຕ຺ຖິເຍນ ອາສນ຺ເນ ຘຣມານປຈ຺ຈຍານໍ ເອວ ຕສ຺ມິໍ ປາຬິວາກ຺ເຍ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ. ‘‘ທ຺ວາຣຠາວາຣຫສ຺ສາ’’ຕິ ວິສຍ ວິສຍີນໍ ວຸຕ຺ຕ ນເຍນ ປວຕ຺ຕິ ມຸຂຠາວາຣຫສ຺ສ. ເອເຕນ ອາຣມ຺ມຓານິ ອາປາຕໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕຸ ວາ, ມາວາ, ວີຖິ ຈິຕ຺ຕານິ ປວຕ຺ຕນ຺ຕຸວາ, ມາວາ, ອປ຺ປມາຓໍ. ປຠສ຺ສຣປ຺ປສນ຺ນຠາເວນ ທ຺ວາຣຠາວາ ຣຫຕາ ເອວ ປມາຓນ຺ຕິ ທີເປຕິ. ‘‘ນິຏ຺ຐເມຕ຺ຖ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ’’ຕິ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ ເອຕ຺ຖ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ທ຺ວາຣວິກາຣ ມູລການິ ຕາທິສານິ ກິຈ຺ຈານິ ເຍສໍ ຕານິ ຕໍ ກິຈ຺ຈວນ຺ຕານິ. ‘‘ກມ຺ມວເສນ ສິຊ຺ຌນ຺ຕີ’’ຕິ ສຕ຺ຕສນ຺ຕາເນ ປວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຕໍ ກິຈ຺ຈວນ຺ຕານິ ຈິຕ຺ຕານິ. ວິຠາວນິ ປາເຐ ‘‘ມໂນທ຺ວາຣ ສງ຺ຂາຕ ຠວງ຺ຄໂຕ’’ຕິ ມໂນທ຺ວາຣ ສງ຺ຂາຕ ຠວງ຺ຄ ຠາວໂຕ ຈ. ‘‘ອາຣມ຺ມຓນ຺ຕຣຄ຺ຄຫຓວເສນ ອປ຺ປວຕ຺ຕິໂຕ’’ຕິ ປຏິສນ຺ຘິ ຈິຕ຺ເຕນ ຍຖາ ຄຫິຕໍ ກມ຺ມກມ຺ມນິມິຕ຺ຕາທິກໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕິກາເລ ຉສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ອາປາຕາຄຕສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓນ຺ຕຣສ຺ສ ຄຫຓ ວເສນ ອປ຺ປວຕ຺ຕິໂຕ ຈ. ເຫຏ຺ຐາປິ ປຎ຺ຈທ຺ວາຣາ ວຊ຺ຊນ ຈກ຺ຂຸ ວິຎ຺ຎາຓ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນ ສນ຺ຕີຣຓ ໂວຏ຺ຐພ຺ພນ ກາມາວຈຣຊວນ ຕທາ ຣມ຺ມຓ ວເສນາຕິອາທິນາ ກິຈ຺ຈສີເສເນວ. ລ. ວຸຕ຺ໂຕ. ເອຕ຺ຖຫິ ອາວຊ຺ຊນ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນາທີນິ ກິຈ຺ຈ ວິເສສານໍ ນາມານິ ໂຫນ຺ຕິ. ‘‘ເຈ’’ຕິ ເຈ ວເທຍ຺ຍ. ‘‘ນາ’’ຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ‘‘ຕຖາ ອສ຺ສຸຕຕ຺ຕາ’’ຕິ ເອກູນ ວີສຕິ ທ຺ວາຣ ວິມຸຕ຺ຕານີຕິ ຈ, ຉ ທ຺ວາຣິການິ ເຈວ ທ຺ວາຣ ວິມຸຕ຺ຕານີຕິ ຈ, ມຫຄ຺ຄຕ ວິປາການິ ທ຺ວາຣ ວິມຸຕ຺ຕາເນ ວາຕິ ຈ, ສຸຕໍ. ນ ປນ ທ຺ວາຣິກ ວິມຸຕ຺ຕານີຕິ ສຸຕໍ.

໑໓໔. ອາຣມ຺ມຓ ສງ຺ຄເຫ. ‘‘ທຸພ຺ພລ ປຸຣິເສນາ’’ຕິ ເຄລຎ຺ຎາຠິຠູຕຕ຺ຕາ ວາ ຊຣາຠິຠູຕຕ຺ຕາ ວາ ທຓ຺ເຑນ ວາ ຣຊ຺ຊຸເກນ ວາ ວິນາ ອຸຏ຺ຐາຕຸມ຺ປິ ປຕິຏ຺ຐາຕຸມ຺ປິ ອປຣາປຣໍ ຄນ຺ຕຸມ຺ປິ ອສກ຺ໂກນ຺ເຕນ ທຸພ຺ພລ ປຸຣິເສນ ທຓ຺ຑກໍ ວາ ຣຊ຺ຊຸກໍ ວາ ອາລມ຺ພິຍຕິ. ອາລມ຺ພິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຕິ. ປຕິຏ຺ຐາຕິ. ອປຣາປຣໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ເອວເມວ. ອມຸຎ຺ຈ ມາເນຫິ ຫຸຕ຺ວາຕິ ປາຐເສໂສ. ‘‘ອາຄນ຺ຕ຺ວາ’’ຕິ ອາຣມ຺ມຓ ກຣຓ ວເສນ ຕໂຕ ຕໂຕ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ. ‘‘ວິສຸໍ ສິທ຺ຘານີ’’ຕິ ອາລມ຺ພິຍຕີຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ສຕິ, ອາລມ຺ພຓນ຺ຕິ ສິຊ຺ຌຕິ. ອາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ນ ສິຊ຺ຌຕິ. ຕານິ ເອຕ຺ຖ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຣມນ຺ຕີຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ສຕິ, ອາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ສິຊ຺ຌຕິ. ອາລມ຺ພຓນ຺ຕິ ນ ສິຊ຺ຌຕິ. ເອວຎ຺ຈ ສຕິ ເອກໍ ປທໍ ທ຺ວີຫິວາກ຺ເຍຫິ ທສ຺ສນໍ ນ ສຸນ຺ທຣນ຺ຕິ. ‘‘ອຎ຺ຎານິ ອາຣມ຺ມຓານີ’’ຕິ ຣູປາຣມ຺ມຓໂຕ ອຎ຺ຎານິ ສທ຺ທາຣມ຺ມຓາທີນິ. ‘‘ອາຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ອາວິຠາວໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ອຸປ຺ປາທປ຺ປວຕ຺ຕິ ວເສນ ປຈ຺ຈກ຺ຂຠາວໍ ປາປຸຓາຕິ. ‘‘ອາຄຈ຺ຉິຕ຺ຖາ’’ຕິ ອາວິຠາວໍ ຄຈ຺ຉິຕ຺ຖ, ອຸປ຺ປາທປ຺ປວຕ຺ຕິ ວເສນ ປຈ຺ຈກ຺ຂຠາວໍ ປາປຸຓິຕ຺ຖ. ‘‘ອນາຄຕໍ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ນ ກາໂຣ ອວຕ຺ຖາ ວເສນ ປຏິເສໂຘ. ໂຍ ຘມ຺ໂມ ປຈ຺ຈຍ ສາມຄ຺ຄິຍໍ ສຕິ ອາຄມນ ຊາຕິໂກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ ສີໂລ. ໂສ ເອວ ອິທານິ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ອິທານິ ອາຄຈ຺ຉິຕ຺ຖ, ອິທານິ ອາຄມນ ຊາຕິຍໍ ຐິໂຕ, ນາຄຈ຺ຉຕິ ນາຄຈ຺ຉິຕ຺ຖາຕິ ອິມິນາ ອຕ຺ເຖນ ໂສ ອນາຄໂຕ ນາມ. ນິພ຺ພານ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍ ປນ ອາຄມນ ຊາຕິກາ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ອາຄມນປ຺ປສງ຺ຄາຠາວໂຕ ອນາຄຕາຕິ ນ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕີຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອຸປ຺ປາທ ຊາຕິກາ’’ຕິອາທິໍ. ‘‘ຕໍ ວິຈາເຣຕພ຺ພໍ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ວິຈາຣຓາກາຣໍ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ສພ຺ເພປິຫີ’’ຕິອາທິນາ. ເຕ ຍທາ ວຕ຺ຕພ຺ພ ປກ຺ເຂ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອຸປ຺ປາທ ຊາຕິການຎ຺ເຎວ ສງ຺ຂຕ ຘມ຺ມານໍ. ຕາສໍ ນິພ຺ພານ ປຎ຺ຎຕ຺ຕີນໍ. ‘‘ນ ຕຖາ ອິເມສໍ’’ຕິ ອິເມສໍ ທ຺ວາຣ ວິມຸຕ຺ຕານໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ປນ ຕຖາ ນ ໂຫຕີຕິ ໂຍຊນາ. ‘‘ຕຕ຺ຖາ’’ຕິ ຕສ຺ມິໍ ຠວ ວິເສເສ. ວິຠາວນິປາເຐ ‘‘ອາວຊ຺ຊນສ຺ສວິຍາ’’ຕິ ອາວຊ຺ຊນສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓໍ ວິຍ. ອຄ຺ຄຫິຕເມວ ຫຸຕ຺ວາ. ‘‘ເອກວຊ຺ຊນ ວີຖິຍໍ ອຄ຺ຄຫິຕ ຠາໂວ ອິຘ ນ ປມາຓ’’ນ຺ຕິ ຉ ທ຺ວາຣຄ຺ຄຫິຕນ຺ຕິ ອິຘ ອປ຺ປມາຓໍ. ຠວນ຺ຕເຣ ຄຫິຕສ຺ສ ອຘິປ຺ເປຕຕ຺ຕາ. ‘‘ກາລວິມຸຕ຺ຕ ສາມຎ຺ຎໍ’’ວາຕິ ຍໍ ກິຎ຺ຈິກາລ ວິມຸຕ຺ຕໍ ວາ ນ ໂຫຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອາຄມສິທ຺ຘິ ໂວຫາໂຣ ນາມ ‘‘ກມ຺ມນ຺ຕິ ວາ, ກມ຺ມນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ວາ, ຄຕິ ນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ວາ, ປສິທ຺ໂຘ ໂວຫາໂຣ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຊາຕ ສຕ຺ຕຸຣາຊາ ສງ຺ກິຈ຺ຈຊາຕເກປິ ປິຕຣໍ ມາເຣຕິ. ຕສ຺ມາ ‘‘ທ຺ວີສຸຠເວສູ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ຉ ຫິ ທ຺ວາເຣຫີ’’ຕິ ກຣຓ ຠູເຕຫິ ຉຫິ ຈກ຺ຂາທິ ທ຺ວາເຣຫິ. ‘‘ມຣຓາສນ຺ນ ຊວເນຫີ’’ຕິ ກຕ຺ຕຸ ຠູເຕຫິ ມຣຓາສນ຺ເນ ປວຕ຺ເຕຫິ ຉ ທ຺ວາຣິກ ຊວເນຫິ. ‘‘ອເນກໍ ສຠາວໍ’’ຕິ ອເນກນ຺ຕ ຠາວໍ. ຍຎ຺ຫິ ອາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ‘‘ເກນຈິ ທ຺ວາເຣນ ອຄ຺ຄຫິຕເມວ ໂຫຕີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອສຎ຺ຎີ ຠວໂຕ ຈຸຕານໍ ສຕ຺ຕານໍ ກາມປຏິສນ຺ຘິຍາ ກມ຺ມາທິ ອາຣມ຺ມຓໍ ຠວນ຺ຕເຣ ເກນຈິ ທ຺ວາເຣນ ອຄ຺ຄຫິຕນ຺ຕິ ຍຸຕ຺ຕໍ. ກສ຺ມາ, ຕສ຺ມິໍ ຠເວ ກສ຺ສຈິທ຺ວາຣສ຺ເສວ ອຠາວໂຕ. ອຣູປຠວໂຕ ຈຸຕານໍ ປນ ກາມປຏິສນ຺ຘິຍາ ຄຕິ ນິມິຕ຺ຕ ສມ຺ມຕໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຖໍ ຠວນ຺ຕເຣ ເກນຈິ ທ຺ວາເຣນ ອຄ຺ຄຫິຕໍ ຠເວຍ຺ຍ, ມໂນທ຺ວາຣຄ຺ຄຫິຕເມວ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ອິມໍ ໂຈທນໍ ວິໂສເຘຕຸໍ ‘‘ເອຕ຺ຖ ຈ ຍສ຺ມາ ປຏ຺ຐາເນ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໂຕ ຈຸຕານໍ ສຕ຺ຕານໍ ຍາ ກາມປຏິສນ຺ຘິ, ຕສ຺ສາກາມປຏິ ສນ຺ຘິຍາ. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ຄຕິນິມິຕ຺ຕໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ເອຕິສ຺ສາຕິ ວິຄ຺ຄໂຫ. ກາມປຏິສນ຺ຘິ. ປເຣສໍ ປໂຍຄ ພເລນາປິ ກມ຺ມາທີນໍ ອຸປຏ຺ຐານໍ ນາມ ໂຫຕີຕິອາທິນາ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ‘‘ສຸຏ຺ຐຸ ອາເສວິຕານໍ’’ຕິ ຈິຣກາລໍ ສງ຺ຆ ວຕ຺ຕ ເຈຕິຍວຕ຺ຕ ກຣຓາທິວເສນ ຕໍ ຕໍ ຠາວນາ ກມ຺ມວເສນ ຈ ສຸຏ຺ຐຸ ອາເສວິຕານໍ ກມ຺ມກມ຺ມນິມິຕ຺ຕານໍ. ‘‘ໂຫຕິ ເຍວາ’’ຕິ ກມ຺ມາທີນໍ ອຸປຏ຺ຐານໍ ນາມ ໂຫຕິເຍວ. ‘‘ອາຄນ຺ຕ຺ວາ’’ຕິ ອິມໍ ມນຸສ຺ສ ໂລກໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິເຍວ. ຕທາປິ ນິຣຍປາເລຫິ ທສ຺ສິຕໍ ຕໍ ຕໍ ຄຕິ ນິມິຕ຺ຕໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ຈວນ຺ຕິ. ‘‘ຕໍ’’ຕິ ເຣວຕິໍ ນາມ ອິຕ຺ຖິໍ. ນນຸ ນິຣຍປາລາ ນາມ ຕາວຕິໍສາ ຠວນໍ ຄນ຺ຕຸໍ ນ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຸນ຺ຕິ. ໂນ ນສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຸໍ. ກສ຺ມາ, ມຫິທ຺ຘິກ ຍກ຺ຂ ຊາຕິກຕ຺ຕາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ເຕຫີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ເວສ຺ສວຓ ທູຕາ’’ຕິ ເວສ຺ສວຓມຫາຣາຊສ຺ສ ທູຕາ. ‘‘ອຸປຈາຣຊ຺ຌາເນຐຕ຺ວາ’’ຕິ ອປ຺ປນາຌານໍ ອປຕ຺ຕຕາຍ ອຸປຈາຣຠາວນາຠູເຕ ກາມາວຈຣຊ຺ຌາເນຐຕ຺ວາ. ‘‘ຕາເນວ ນິມິຕ຺ຕານີ’’ຕິ ປຖວີກສິຓ ນິມິຕ຺ຕາທີນິ ປຏິຠາຄ ນິມິຕ຺ຕານິ. ‘‘ກາມປຏິສນ຺ຘິຍາ ອາຣມ຺ມຓໍ’’ຕິ ເຕຫິ ນິມິຕ຺ຕາຣມ຺ມເຓຫິ ອຎ຺ຎໍ ອຸປຈາຣ ຠາວນາ ກມ຺ມໍ ວາ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ອນຸຣູປໍ ຄຕິ ນິມິຕ຺ຕໍ ວາ. ‘‘ຕາເນວ ນິມິຕ຺ຕານິ ຄເຫຕ຺ວາ’’ຕິ ວຈເນນ ຕານິ ນິມິຕ຺ຕານິ ມຣຓາສນ຺ນ ຊວເນຫິ ຄຫິຕານີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຕານິ ຈ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ຘມ຺ມຕ຺ຕາ ກາມປຏິສນ຺ຘິຍາ ອາຣມ຺ມຓໍ ນ ໂຫນ຺ຕີຕິ. ‘‘ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຄຕິ ນິມິຕ຺ເຕ ສິທ຺ເຘ ສິທ຺ຘເມວາ’’ຕິ ຕສ຺ມິໍ ຠເວ ຄຕສ຺ສ ຕຕ຺ຖ ຍາວຊີວມ຺ປິ ອນຸ ຠວິຕພ຺ພໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ນາມ ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ຘຣມານໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນມ຺ປິ ອຕ຺ຖິ. ຕໂຕ ວຑ຺ຒມານໍ ອນາຄຕມ຺ປິ ອຕ຺ຖິ. ຕຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ເຕ ປຏິສນ຺ຘິຍາ ອາຣມ຺ມຓໍ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ. ອນາຄຕໍ ປນ ອນຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕມ຺ປິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ອນ຺ໂຕຄຘສທິສໍ ໂຫຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ວິຠາວນິ ປາເຐນ ຈ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນ ຄຕິນິມິຕ຺ຕໍ ວິຍ ອາປາຕມາຄຕໍ, ກສ຺ມາ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນ ຄຕິ ນິມິຕ຺ເຕເນວ ກິຈ຺ຈ ສິທ຺ຘິໂຕ-ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເສສເມຕ຺ຖ ສຸໂພຘໍ. ‘‘ຕານິຫີ’’ຕິອາທີສຸ. ເກຈິ ວທນ຺ຕິ. ອເນໂຊສນ຺ຕິ ມາຣພ຺ຠ. ຍໍ ກາລມກຣີມຸນີຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ສພ຺ພຎ຺ຎຸ ພຸທ຺ຘາທີນໍ ປຣິນິພ຺ພານ ຈຸຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ສນ຺ຕິ ລກ຺ຂຓໍ ນິພ຺ພານໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກໂຣຕີຕິ. ຕໍ ສພ຺ພຖາປິ ກາມາວຈຣາ ລມ຺ພຓາ ເນວາຕິ ອິມິນາ ອປເນຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຕາ ນິຫິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸ ພຸທ຺ຘານໍ ອຸປ຺ປນ຺ນານິ ປີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ໂລກຸຕ຺ຕຣ ຘມ຺ມາ’’ຕິອາທີສຸ. ‘‘ຕານີ’’ຕິ ທ຺ວາທສາ ກຸສລ ຈິຕ຺ຕານິ ອຏ຺ຐຎາຓ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕ ກຸສລ ກ຺ຣິຍ ຊວນານິ ຈ. ອຊ຺ຌານ ລາຠິໂນ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ ມຫຄ຺ຄຕຊ຺ຌານານິປິ ອາລມ຺ພິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ສຫ ກາມາວຈຣາ ຣມ຺ມຓານີ’’ຕິ. ‘‘ຕາເນ ວາ’’ຕິ ຎາຓ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕ ກາມ ກຸສລານິ ເອວ. ຌານລາຠີນໍ ຕາເນວ ຎາຓ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕກາມ ກຸສລານິ. ເຫຏ຺ຐິມ ຜລຏ຺ຐານໍ ຕາເນວ ອຕ຺ຕນາ ອຘິຄຕ ມຄ຺ຄຜລ ນິພ຺ພານາ ຣມ຺ມຓານິ. ‘‘ຌານານິ ປຕ຺ເຖນ຺ຕີ’’ຕິ ອາຍຕິໍ ຌານລາຠິໂນ ຠເວຍ຺ຍາມາຕິ ປຕ຺ຖນໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ‘‘ເຕສໍ ປີ’’ຕິ ເຕສໍ ປຸຖຸຊ຺ຊນານມ຺ປິ. ‘‘ເຕ’’ຕິ ເຕ ໂລກຸຕ຺ຕຣ ຘມ຺ມາ. ‘‘ອນຸໂຠນ຺ຕີ’’ຕິ ສມ຺ປາປຸຓນ຺ຕິ. ‘‘ນວນິປາເຕ’’ຕິ ອງ຺ຄຸຕ຺ຕຣ ນິກາເຍ ນວນິປາເຕ. ເສສໍ ສພ຺ພໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍເມວ.

໑໓໕. ວຕ຺ຖຸສງ຺ຄເຫ. ‘‘ວຕ຺ຖູ’’ຕິ ນິສ຺ສຍ ວິເສໂສ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕານິ ນິສ຺ສຍ ວຕ຺ຖູນິ ເຍສໍ ຕານິ ຕພ຺ພຕ຺ຖຸການິ. ‘‘ເຕສຎ຺ຈ ສທ຺ໂທ ນ ຍຸຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ເຕສໍ ວາເທ ຈ ສທ຺ໂທ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ນ ຫິ ອລຸຕ຺ຕ ຈ ກາຣໍ ທ຺ວນ຺ທ ປທໍ ນາມ ອຕ຺ຖີຕິ. ‘‘ປຸພ຺ພປເທສຸ ອາເນຕພ຺ໂພ’’ຕິ ຈກ຺ຂຸ ວຕ຺ຖຸ ຈ ໂສຕວຕ຺ຖຸ ຈາຕິອາທິນາ ອາເນຕພ຺ໂພ. ສມາສ ປທໍ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ນ ຫິ ສມາສ ປທໂຕ ເອກ ເທສໍ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ອາເນຕຸໍ ຍຸຊ຺ຊຕີຕິ. ອວິຠຕ຺ຕິກ ນິທ຺ເທໂສ ນາມ ຈກ຺ຂຸໍ, ໂສຕໍ, ຆານໍ, ຊິວ຺ຫາ, ກາໂຍ, ຫທຍໍ, ວຕ຺ຖຸ ຈາຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ປຸພ຺ພປເທສຸ ອວິຠຕ຺ຕິກ ນິທ຺ເທໂສ. ເອວຎ຺ຈສຕິ ວຕ຺ຖຸ ສທ຺ໂທ ຈ ສທ຺ໂທ ຈ ປຸພ຺ພປເທສຸ ອາເນຕຸໍ ລພ຺ຠນ຺ຕີຕິ. ກາມຕຓ຺ຫາຍ ອຘີເນນ ອາຍຕ຺ເຕນ ກາມາວຈຣ ກມ຺ເມນ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ ກາມຕຓ຺ຫາຘີນ ກມ຺ມ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ. ‘‘ຣູປາທີນໍ ປຣິໂຠໂຄ’’ຕິ ຣູປາທີນໍ ປຎ຺ຈກາມຄຸຓານໍ ປຣິໂຠໂຄ. ‘‘ປຣິຕ຺ຕກມ຺ມໍ ປີ’’ຕິ ສພ຺ພໍ ກາມາວຈຣ ກມ຺ມມ຺ປິ. ‘‘ປູຣຍມານໍ’’ຕິ ປຣິປູເຣນ຺ຕໍ. ຈກ຺ຂຸ ທສ຺ສນານຸຕ຺ຕຣິຍໍ ນາມ. ໂສຕໍ ສວນານຸຕ຺ຕຣິຍໍ ນາມ. ສພ຺ເພສໍ ທສ຺ສນ ກິຈ຺ຈານໍ ມຊ຺ເຌ ພຸທ຺ຘ ທສ຺ສນາ ທິວເສນ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ທສ຺ສນໍ ຊເນຕີຕິ ທສ຺ສນານຸຕ຺ຕຣິຍໍ. ເອວໍ ສວນານຸຕ຺ຕຣິເຍປິ ຈຕຸສຈ຺ຈ ຘມ຺ມສ຺ສວນາ ທິວເສນາຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕ ພຫິທ຺ຘ ສນ຺ຕາ ເນສຸ ປີ’’ຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕ ສນ຺ຕາເນປິ ພຫິທ຺ຘ ສນ຺ຕາເນປິ. ‘‘ສຸທ຺ເຘ’’ຕິ ເກນຈິ ອາໂລເກນ ຈ ອນ຺ຘກາເຣນ ຈ ວິຣຫິເຕ. ອາໂລໂກ ຫິ ເອໂກ ຣູປ ວິເສໂສ. ຕຖາ ອນ຺ຘກາໂຣ ຈ. ເຕ ຈ ຕຕ຺ຖ ນຕ຺ຖິ. ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ສງ຺ຄເຫ’’ຕິ ວຕ຺ຖຸ ສງ຺ຄເຫ. ວິສິຏ຺ຐໍ ຊານນໍ ວິຊານນໍ. ຕຎ຺ຈ ວິຊານນໍ ຕີສຸ ມໂນຘາຕູສຸ ນຕ຺ຖີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ວິຊານນ ກິຈ຺ຈາຠາວໂຕ’’ຕິ. ອາວຊ຺ຊນ ກິຈ຺ຈໍ ກິເມຕນ຺ຕິ, ມນສິກາຣ ມຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນ ກິຈ຺ຈຎ຺ຈ ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາເຓຫິ ຍຖາ ຄຫິຕາເນວ ປຎ຺ຈາຣມ຺ມຓານິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນ ມຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ວິເສສຊານນ ກິຈ຺ຈານິ ນ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ. ທສ຺ສນໍ, ສວນໍ, ຆາຍນໍ, ສາຍນໍ, ຜຸສນ, ນ຺ຕິ ອິມານິ ກິຈ຺ຈານິ ໂຖກໍ ວິເສສ ຊານນ ກິຈ຺ຈານິ ໂຫນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ທສ຺ສນາ ທິວເສນາ’’ຕິອາທິໍ. ໂຖກໍ ວິເສສ ຊານນ ກິຈ຺ຈານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ຕານິ ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓານີຕິ ວຸຕ຺ຕານິ. ອວເສສາ ປນ ສນ຺ຕີຣຓາທໂຍ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸໂຍ ນາມາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ນນຸ ມນນຏ຺ເຐນ ມໂນ ຈ ຕໍ ວິຊານນຏ຺ເຐນ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາເຓຫິ ວິເສໂສ ນຕ຺ຖີຕິ ອາຫ ‘‘ອຕິສ຺ສຍ ວິເສສ ຊານນ ຘາຕຸໂຍຕິ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ໂສ ອຕ຺ໂຖ ສທ຺ທຍຸຕ຺ຕິຍາ ສິທ຺ໂຘ ນ ໂຫຕິ. ຍທິຈ຺ຉາ ວເສນ ວຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ປຣິຍາຍ ປທານໍ’’ຕິອາທິ. ເອເຕນ ໂສ ອຕ຺ໂຖ ສທ຺ທຍຸຕ຺ຕິຍາ ເອວ ສິທ຺ໂຘ. ນ ຍທິຈ຺ຉາວເສນ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ທສ຺ເສຕິ. ‘‘ວິເສສນ ສມາເສ’’ຕິ ມໂນ ຈ ຕໍ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຕິ ມໂນວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ເອວຣູເປ ກມ຺ມຘາຣຍ ສມາເສ. ‘‘ປທຏ຺ຐານໍ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ປທນ຺ຕິ ຈ ຐານນ຺ຕິ ຈ ກາຣຓຕ຺ຖ ວຈນານິ, ຕສ຺ມາ ປຣິຍາຍ ສທ຺ທາ ນາມ. ປທຎ຺ຈ ຕໍ ຐານຎ຺ຈາຕິ ວຸຕ຺ເຕ ອຕິສ຺ສຍ ກາຣຓນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ ວິຎ຺ຎາຍຕິ. ຕຖາ ທຸກ຺ຂ ທຸກ຺ຂໍ, ຣູປ ຣູປໍ, ຣາຊ ຣາຊາ, ເທວເທໂວຕິອາທີນິ. ‘‘ກຕ຺ຖຈິ ທິສ຺ສຕິ ຍຸຊ຺ຊຕິ ຈາ’’ຕິ ນ ຫິ ກຕ຺ຖຈິ ທິສ຺ສຕິ ຈ. ສເຈປິ ກຕ຺ຖຈິ ທິສ຺ເສຍ຺ຍ, ນ ຫິ ຍຸຊ຺ຊຕິ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ມນໂສ ວິຎ຺ຎາຓໍ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ປຏິສນ຺ຘິ ຈິຕ຺ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວຈຸຕິ ຈິຕ຺ຕາ ອນ຺ຕເຣ ສພ຺ພໍ ຈິຕ຺ຕ ສນ຺ຕານໍ ສຕ຺ຕ ວິຎ຺ຎາຓ ຘາຕູນໍ ວເສນ ວິຠາຄໍ ກຕ຺ວາ ອຕ຺ໂຖ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ປຎ຺ຈທ຺ວາຣາ ວຊ຺ຊນຎ຺ຈ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນ ທ຺ວຍຎ຺ຈ ມໂນຘາຕຸ ມຕ຺ຕຕ຺ຕາ ມໂນ ນາມ. ປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓານິ ວິຎ຺ຎາຓ ມຕ຺ຕານິ ນາມ. ອວເສສານິ ສພ຺ພານິ ວິຎ຺ຎາຓານິ ມນສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ອຕ຺ເຖນ ມໂນວິຎ຺ຎາຓານິ ນາມ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ມນສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓໍ’’ຕິ ອນນ຺ຕຣ ປຈ຺ຈຍ ຠູຕສ຺ສ ວາ ມນສ຺ສ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນ ຠູຕໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ. ເອຕ຺ຖ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນ ທ຺ວຍໍ ປຈ຺ຈຍມໂນ ນາມ. ສນ຺ຕີຣຓໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ທ຺ວາຣນ຺ຕເຣ ປຎ຺ຈທ຺ວາຣາ ວຊ຺ຊນໍ ນາຄຈ຺ຉຕິ, ຕາວ ອນ຺ຕເຣ ສພ຺ພໍ ມໂນວິຎ຺ຎາຓ ສນ຺ຕານໍ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນ ວິຎ຺ຎາຓໍ ນາມ. ປຸນ ‘‘ມນສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຓ’’ນ຺ຕິ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນ ຠູຕສ຺ສ ມນສ຺ສ ປຈ຺ຈຍ ຠູຕໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ. ເອຕ຺ຖ ປຎ຺ຈທ຺ວາຣາ ວຊ຺ຊນໍ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປນ຺ນ ມໂນ ນາມ. ຕໂຕ ປຸເຣ ສພ຺ພໍ ມໂນວິຎ຺ຎາຓ ສນ຺ຕານໍ ປຈ຺ຈຍ ມໂນ ນາມ. ເສສໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ. ອວເສສາປນາຕິອາທີສຸ. ‘‘ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ຠາວໍ ສມ຺ຠາເວຕີ’’ຕິ ອວເສສາ ປນ ຘມ຺ມາ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ຈ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ, ຫທຍ ວຕ຺ຖຸຎ຺ຈ ນິສ຺ສາຍເຍວ ວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ເອວໍ ເຕສໍ ຘມ຺ມານໍ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ຠາວຎ຺ຈ ສມ຺ຠາເວຕິ, ວຓ຺ເຓຕິ. ສຸຏ຺ຐຸ ປກາເສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕ຺ຖ ປນາຕິອາທີສຸ. ‘‘ປາຬິຍໍ’’ຕິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍ ສໍຍຸຕ຺ຕ ປາຬິຍໍ. ທຸຕີຍຊ຺ຌາເນ ເອວ ອປຣິເສສ ນິໂຣຘ ວຈນໍ ວິຣຸທ຺ຘໍ ສິຍາ. ກຖໍ, ສເຈ ປຏິໂຆ ອນີວຣຓາ ວຕ຺ໂຖ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ປຖມຊ຺ຌານໂຕ ປຸພ຺ເພ ເອວ ໂສ ນິຣຸທ຺ໂຘ ສິຍາ. ອຖ ທຸຕີຍຊ຺ຌານຸປຈາເຣປິ ໂສ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ປຖມຊ຺ຌານມ຺ປິ ປຣິຫີນໍ ສິຍາ. ຕສ຺ມິໍ ປຣິຫີເນ ສຕິ, ທຸຕີຍຊ຺ຌານມ຺ປິ ນຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ເອວໍ ວິຣຸທ຺ຘໍ ສິຍາ. ‘‘ປຸຣິມ ກາຣຓເມວາ’’ຕິ ອນີວຣຓາ ວຕ຺ຖສ຺ສ ປຏິຆສ຺ສ ອຠາວໂຕຕິ ກາຣຓໍ ເອວ. ປຣໂຕໂຆໂສ ນາມ ສາວການໍ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິປ຺ປຏິລາຠາຍ ປຘານ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ໂສ ຈ ອຣູປຠເວ ນຕ຺ຖິ. ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ ນາມ ຈຕຸສຈ຺ຈ ຘມ຺ມປ຺ປຏິເວໂຘ, ພຸທ຺ຘາ ຈ ປຈ຺ເຈກ ສມ຺ພຸທ຺ຘາ ຈ ສຍມ຺ຠຸໂນ ປຣໂຕ ໂຆເສນ ວິນາ ຘມ຺ມໍ ປຏິວິຊ຺ຌນ຺ຕິ. ເຕ ຈ ຕຕ຺ຖ ນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ‘‘ຣູປວິຣາຄ ຠາວນາຍາ’’ຕິ ຣູປວິຣາຄ ຠາວນາ ພເລນ. ເຕສໍ ຣູປາວຈຣ ຈິຕ຺ຕານໍ. ‘‘ສມຕິກ຺ກນ຺ຕຕ຺ຕາ’’ຕິ ເຕສຸ ນິກນ຺ຕິປ຺ປຫານວເສນ ສຸຏ຺ຐຸ ອຕິກ຺ກນ຺ຕຕ຺ຕາ. ເສສໍ ສພ຺ພໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ.

ປກິຓ຺ຓກສງ຺ຄຫທີປນິຍາອນຸທີປນານິຏ຺ຐິຕາ.