໔. ນນ຺ທກສຸຕ຺ຕໍ

໔. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ນນ຺ທໂກ ອຸປຏ຺ຐານສາລາຍໍ ຠິກ຺ຂູ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ເສຕິ ສມາທເປຕິ ສມຸຕ຺ເຕເຊຕິ ສມ຺ປຫໍເສຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ສາຍນ຺ຫສມຍໍ ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ເຍນຸປຏ຺ຐານສາລາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ພຫິທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐເກ ອຏ຺ຐາສິ ກຖາປຣິໂຍສານໍ ອາຄມຍມາໂນ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ກຖາປຣິໂຍສານໍ ວິທິຕ຺ວາ ອຸກ຺ກາເສຕ຺ວາ ອຄ຺ຄຬໍ ອາໂກເຏສິ. ວິວຣິໍສຸ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ທ຺ວາຣໍ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອຸປຏ຺ຐານສາລໍ ປວິສິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາສເນ ນິສີທິ. ນິສຊ຺ຊ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ນນ຺ທກໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ທີໂຆ ໂຂ ຕ຺ຍາຍໍ, ນນ຺ທກ, ຘມ຺ມປຣິຍາໂຍ ຠິກ຺ຂູນໍ ປຏິຠາສິ. ອປິ ເມ ປິຏ຺ຐິ ອາຄິລາຍຕິ ພຫິທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐເກ ຐິຕສ຺ສ ກຖາປຣິໂຍສານໍ ອາຄມຍມານສ຺ສາ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອາຍສ຺ມາ ນນ຺ທໂກ ສາຣຊ຺ຊມານຣູໂປ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ນ ໂຂ ປນ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ຊານາມ ‘ຠຄວາ ພຫິທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐເກ ຐິໂຕ’ຕິ. ສເຈ ຫິ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ຊາເນຍ຺ຍາມ ‘ຠຄວາ ພຫິທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐເກ ຐິໂຕ’ຕິ, ເອຕ຺ຕກມ຺ປິ ( ) [(ຘມ຺ມໍ) ກຕ຺ຖຈິ] ໂນ ນປ຺ປຏິຠາເສຍ຺ຍາ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ນນ຺ທກໍ ສາຣຊ຺ຊມານຣູປໍ ວິທິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ນນ຺ທກໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສາຘຸ, ສາຘຸ, ນນ຺ທກ! ເອຕໍ ໂຂ, ນນ຺ທກ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ປຕິຣູປໍ ກຸລປຸຕ຺ຕານໍ ສທ຺ຘາຍ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິຕານໍ, ຍໍ ຕຸມ຺ເຫ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ນິສີເທຍ຺ຍາຖ. ສນ຺ນິປຕິຕານໍ ໂວ, ນນ຺ທກ, ທ຺ວຍໍ ກຣຓີຍໍ – ຘມ຺ມີ ວາ ກຖາ ອຣິໂຍ ວາ ຕຸຓ຺ຫີຠາໂວ. [ອ. ນິ. ໘.໗໑; ໙.໑] ສທ຺ໂຘ ຈ, ນນ຺ທກ, ຠິກ຺ຂຸ ໂຫຕິ, ໂນ ຈ ສີລວາ. ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ອປຣິປູໂຣ ໂຫຕິ. ເຕນ ຕໍ ອງ຺ຄໍ ປຣິປູເຣຕພ຺ພໍ – ‘ກິນ຺ຕາຫໍ ສທ຺ໂຘ ຈ ອສ຺ສໍ ສີລວາ ຈາ’ຕິ. ຍໂຕ ຈ ໂຂ, ນນ຺ທກ, ຠິກ຺ຂຸ ສທ຺ໂຘ ຈ ໂຫຕິ ສີລວາ ຈ, ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ປຣິປູໂຣ ໂຫຕິ.

‘‘ສທ຺ໂຘ ຈ, ນນ຺ທກ, ຠິກ຺ຂຸ ໂຫຕິ ສີລວາ ຈ, ໂນ ຈ ລາຠີ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ເຈໂຕສມາຘິສ຺ສ. ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ອປຣິປູໂຣ ໂຫຕິ. ເຕນ ຕໍ ອງ຺ຄໍ ປຣິປູເຣຕພ຺ພໍ – ‘ກິນ຺ຕາຫໍ ສທ຺ໂຘ ຈ ອສ຺ສໍ ສີລວາ ຈ ລາຠີ ຈ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ເຈໂຕສມາຘິສ຺ສາ’ຕິ. ຍໂຕ ຈ ໂຂ, ນນ຺ທກ, ຠິກ຺ຂຸ ສທ຺ໂຘ ຈ ໂຫຕິ ສີລວາ ຈ ລາຠີ ຈ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ເຈໂຕສມາຘິສ຺ສ, ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ປຣິປູໂຣ ໂຫຕິ.

‘‘ສທ຺ໂຘ ຈ, ນນ຺ທກ, ຠິກ຺ຂຸ ໂຫຕິ ສີລວາ ຈ ລາຠີ ຈ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ເຈໂຕສມາຘິສ຺ສ, ນ ລາຠີ ອຘິປຎ຺ຎາຘມ຺ມວິປສ຺ສນາຍ. ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ອປຣິປູໂຣ ໂຫຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ນນ຺ທກ, ປາຓໂກ ຈຕຸປ຺ປາທໂກ ອສ຺ສ. ຕສ຺ສ ເອໂກ ປາໂທ ໂອມໂກ ລາມໂກ. ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ອປຣິປູໂຣ ອສ຺ສ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ນນ຺ທກ, ຠິກ຺ຂຸ ສທ຺ໂຘ ຈ ໂຫຕິ ສີລວາ ຈ ລາຠີ ຈ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ເຈໂຕສມາຘິສ຺ສ, ນ ລາຠີ ອຘິປຎ຺ຎາຘມ຺ມວິປສ຺ສນາຍ. ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ອປຣິປູໂຣ ໂຫຕິ. ເຕນ ຕໍ ອງ຺ຄໍ ປຣິປູເຣຕພ຺ພໍ – ‘ກິນ຺ຕາຫໍ ສທ຺ໂຘ ຈ ອສ຺ສໍ ສີລວາ ຈ ລາຠີ ຈ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ເຈໂຕສມາຘິສ຺ສ ລາຠີ ຈ ອຘິປຎ຺ຎາຘມ຺ມວິປສ຺ສນາຍາ’’’ຕິ.

‘‘ຍໂຕ ຈ ໂຂ, ນນ຺ທກ, ຠິກ຺ຂຸ ສທ຺ໂຘ ຈ ໂຫຕິ ສີລວາ ຈ ລາຠີ ຈ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ເຈໂຕສມາຘິສ຺ສ ລາຠີ ຈ ອຘິປຎ຺ຎາຘມ຺ມວິປສ຺ສນາຍ, ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ປຣິປູໂຣ ໂຫຕີ’’ຕິ. ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອິທໍ ວຕ຺ວານ ສຸຄໂຕ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປາວິສິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ນນ຺ທໂກ ອຈິຣປກ຺ກນ຺ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອິທານິ, ອາວຸໂສ, ຠຄວາ ຈຕູຫິ ປເທຫິ ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ – ‘ສທ຺ໂຘ ຈ, ນນ຺ທກ, ຠິກ຺ຂຸ ໂຫຕິ, ໂນ ຈ ສີລວາ. ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ອປຣິປູໂຣ ໂຫຕິ. ເຕນ ຕໍ ອງ຺ຄໍ ປຣິປູເຣຕພ຺ພໍ – ກິນ຺ຕາຫໍ ສທ຺ໂຘ ຈ ອສ຺ສໍ ສີລວາ ຈາ’ຕິ. ຍໂຕ ຈ ໂຂ ນນ຺ທກ ຠິກ຺ຂຸ ສທ຺ໂຘ ຈ ໂຫຕິ ສີລວາ ຈ, ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ປຣິປູໂຣ ໂຫຕິ. ສທ຺ໂຘ ຈ ນນ຺ທກ ຠິກ຺ຂຸ ໂຫຕິ ສີລວາ ຈ, ໂນ ຈ ລາຠີ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ເຈໂຕສມາຘິສ຺ສ…ເປ… ລາຠີ ຈ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ເຈໂຕສມາຘິສ຺ສ, ນ ລາຠີ ອຘິປຎ຺ຎາຘມ຺ມວິປສ຺ສນາຍ, ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ອປຣິປູໂຣ ໂຫຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນນ຺ທກ ປາຓໂກ ຈຕຸປ຺ປາທໂກ ອສ຺ສ, ຕສ຺ສ ເອໂກ ປາໂທ ໂອມໂກ ລາມໂກ, ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ອປຣິປູໂຣ ອສ຺ສ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ນນ຺ທກ, ຠິກ຺ຂຸ ສທ຺ໂຘ ຈ ໂຫຕິ ສີລວາ ຈ, ລາຠີ ຈ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ເຈໂຕສມາຘິສ຺ສ, ນ ລາຠີ ອຘິປຎ຺ຎາຘມ຺ມວິປສ຺ສນາຍ, ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ອປຣິປູໂຣ ໂຫຕິ, ເຕນ ຕໍ ອງ຺ຄໍ ປຣິປູເຣຕພ຺ພໍ ‘ກິນ຺ຕາຫໍ ສທ຺ໂຘ ຈ ອສ຺ສໍ ສີລວາ ຈ, ລາຠີ ຈ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ເຈໂຕສມາຘິສ຺ສ, ລາຠີ ຈ ອຘິປຎ຺ຎາຘມ຺ມວິປສ຺ສນາຍາ’ຕິ. ຍໂຕ ຈ ໂຂ, ນນ຺ທກ, ຠິກ຺ຂຸ ສທ຺ໂຘ ຈ ໂຫຕິ ສີລວາ ຈ ລາຠີ ຈ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ເຈໂຕສມາຘິສ຺ສ ລາຠີ ຈ ອຘິປຎ຺ຎາຘມ຺ມວິປສ຺ສນາຍ, ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ປຣິປູໂຣ ໂຫຕີ’’ຕິ.

‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ອາວຸໂສ, ອານິສໍສາ ກາເລນ ຘມ຺ມສ຺ສວເນ ກາເລນ ຘມ຺ມສາກຈ຺ຉາຍ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ອິຘາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ອາທິກລ຺ຍາຓໍ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓໍ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓໍ ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ, ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສຕິ. ຍຖາ ຍຖາ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ອາທິກລ຺ຍາຓໍ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓໍ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓໍ ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ, ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສຕິ, ຕຖາ ຕຖາ ໂສ ສຕ຺ຖຸ ປິໂຍ ຈ ໂຫຕິ ມນາໂປ ຈ ຄຣຸ ຈ ຠາວນີໂຍ ຈ. ອຍໍ, ອາວຸໂສ, ປຐໂມ ອານິສໍໂສ ກາເລນ ຘມ຺ມສ຺ສວເນ ກາເລນ ຘມ຺ມສາກຈ຺ຉາຍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ອາທິກລ຺ຍາຓໍ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓໍ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓໍ ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ, ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສຕິ. ຍຖາ ຍຖາ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ອາທິກລ຺ຍາຓໍ…ເປ… ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສຕິ, ຕຖາ ຕຖາ ໂສ ຕສ຺ມິໍ ຘມ຺ເມ ອຕ຺ຖປ຺ປຏິສໍເວທີ ຈ ໂຫຕິ ຘມ຺ມປ຺ປຏິສໍເວທີ ຈ. ອຍໍ, ອາວຸໂສ, ທຸຕິໂຍ ອານິສໍໂສ ກາເລນ ຘມ຺ມສ຺ສວເນ ກາເລນ ຘມ຺ມສາກຈ຺ຉາຍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ອາທິກລ຺ຍາຓໍ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓໍ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓໍ ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ, ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສຕິ. ຍຖາ ຍຖາ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ອາທິກລ຺ຍາຓໍ…ເປ… ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສຕິ, ຕຖາ ຕຖາ ໂສ ຕສ຺ມິໍ ຘມ຺ເມ ຄມ຺ຠີຣໍ ອຕ຺ຖປທໍ ປຎ຺ຎາຍ ອຕິວິຊ຺ຌ ປສ຺ສຕິ. ອຍໍ, ອາວຸໂສ, ຕຕິໂຍ ອານິສໍໂສ ກາເລນ ຘມ຺ມສ຺ສວເນ ກາເລນ ຘມ຺ມສາກຈ຺ຉາຍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ອາທິກລ຺ຍາຓໍ…ເປ… ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສຕິ. ຍຖາ ຍຖາ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ອາທິກລ຺ຍາຓໍ…ເປ… ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສຕິ, ຕຖາ ຕຖາ ນໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ອຸຕ຺ຕຣິ ສມ຺ຠາເວນ຺ຕິ – ‘ອທ຺ຘາ ອຍມາຍສ຺ມາ ປຕ຺ໂຕ ວາ ປຊ຺ຊຕິ ວາ’. ອຍໍ, ອາວຸໂສ, ຈຕຸຕ຺ໂຖ ອານິສໍໂສ ກາເລນ ຘມ຺ມສ຺ສວເນ ກາເລນ ຘມ຺ມສາກຈ຺ຉາຍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ອາທິກລ຺ຍາຓໍ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓໍ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓໍ ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ, ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສຕິ. ຍຖາ ຍຖາ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ອາທິກລ຺ຍາຓໍ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓໍ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓໍ ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ, ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສຕິ, ຕຕ຺ຖ ເຍ ໂຂ ຠິກ຺ຂູ ເສຂາ ອປ຺ປຕ຺ຕມານສາ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ໂຍຄກ຺ເຂມໍ ປຕ຺ຖຍມານາ ວິຫຣນ຺ຕິ, ເຕ ຕໍ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ວີຣິຍໍ ອາຣຠນ຺ຕິ ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອນຘິຄຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອສຈ຺ຉິກຕສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ. ເຍ ປນ ຕຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂູ ອຣຫນ຺ໂຕ ຂີຓາສວາ ວຸສິຕວນ຺ໂຕ ກຕກຣຓີຍາ ໂອຫິຕຠາຣາ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕສທຕ຺ຖາ ປຣິກ຺ຂີຓຠວສໍໂຍຊນາ ສມ຺ມທຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕາ, ເຕ ຕໍ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣໍເຍວ ອນຸຍຸຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ. ອຍໍ, ອາວຸໂສ, ປຎ຺ຈໂມ ອານິສໍໂສ ກາເລນ ຘມ຺ມສ຺ສວເນ ກາເລນ ຘມ຺ມສາກຈ຺ຉາຍ. ອິເມ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ປຎ຺ຈ ອານິສໍສາ ກາເລນ ຘມ຺ມສ຺ສວເນ ກາເລນ ຘມ຺ມສາກຈ຺ຉາຍາ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.