໑. ສມ຺ໂພຘິວຄ຺ໂຄ

໑. ສມ຺ໂພຘິສຸຕ຺ຕໍ

໑. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ –

‘‘ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ເອວໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ – ‘ສມ຺ໂພຘິປກ຺ຂິການໍ [ສມ຺ໂພຘປກ຺ຂິການໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)], ອາວຸໂສ, ຘມ຺ມານໍ ກາ ອຸປນິສາ ຠາວນາຍາ’ຕິ, ເອວໍ ປຸຏ຺ຐາ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕສໍ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ກິນ຺ຕິ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ? ‘‘ຠຄວໍມູລກາ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ມາ…ເປ… ຠຄວໂຕ ສຸຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ຘາເຣສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ.

‘‘ເຕນ ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຓາຖ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ເອວໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ – ‘ສມ຺ໂພຘິປກ຺ຂິການໍ, ອາວຸໂສ, ຘມ຺ມານໍ ກາ ອຸປນິສາ ຠາວນາຍາ’ຕິ, ເອວໍ ປຸຏ຺ຐາ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເຕສໍ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ເອວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາຖ –

‘‘ອິຘາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ ກລ຺ຍາຓສຫາໂຍ ກລ຺ຍາຓສມ຺ປວງ຺ໂກ. ສມ຺ໂພຘິປກ຺ຂິການໍ, ອາວຸໂສ, ຘມ຺ມານໍ ອຍໍ ປຐມາ ອຸປນິສາ ຠາວນາຍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ສີລວາ ໂຫຕິ, ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສໍວຸໂຕ ວິຫຣຕິ ອາຈາຣໂຄຈຣສມ຺ປນ຺ໂນ ອຓຸມຕ຺ເຕສຸ ວຊ຺ເຊສຸ ຠຍທສ຺ສາວີ, ສມາທາຍ ສິກ຺ຂຕິ ສິກ຺ຂາປເທສຸ. ສມ຺ໂພຘິປກ຺ຂິການໍ, ອາວຸໂສ, ຘມ຺ມານໍ ອຍໍ ທຸຕິຍາ ອຸປນິສາ ຠາວນາຍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ຍາຍໍ ກຖາ ອຠິສລ຺ເລຂິກາ ເຈໂຕວິວຣຓສປ຺ປາຍາ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ອປ຺ປິຈ຺ຉກຖາ ສນ຺ຕຸຏ຺ຐິກຖາ ປວິເວກກຖາ ອສໍສຄ຺ຄກຖາ ວີຣິຍາຣມ຺ຠກຖາ ສີລກຖາ ສມາຘິກຖາ ປຎ຺ຎາກຖາ ວິມຸຕ຺ຕິກຖາ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນກຖາ, ເອວຣູປິຍາ ກຖາຍ ນິກາມລາຠີ ໂຫຕິ ອກິຈ຺ຉລາຠີ ອກສິຣລາຠີ. ສມ຺ໂພຘິປກ຺ຂິການໍ, ອາວຸໂສ, ຘມ຺ມານໍ ອຍໍ ຕຕິຍາ ອຸປນິສາ ຠາວນາຍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ ວິຫຣຕິ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ປຫານາຍ, ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອຸປສມ຺ປທາຍ, ຖາມວາ ທຬ຺ຫປຣກ຺ກໂມ ອນິກ຺ຂິຕ຺ຕຘຸໂຣ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ. ສມ຺ໂພຘິປກ຺ຂິການໍ, ອາວຸໂສ, ຘມ຺ມານໍ ອຍໍ ຈຕຸຕ຺ຖີ ອຸປນິສາ ຠາວນາຍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ປຎ຺ຎວາ ໂຫຕິ ອຸທຍຕ຺ຖຄາມິນິຍາ ປຎ຺ຎາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຣິຍາຍ ນິພ຺ເພຘິກາຍ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍຄາມິນິຍາ. ສມ຺ໂພຘິປກ຺ຂິການໍ, ອາວຸໂສ, ຘມ຺ມານໍ ອຍໍ ປຎ຺ຈມີ ອຸປນິສາ ຠາວນາຍ’’.

‘‘ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕສ຺ເສຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ປາຏິກງ຺ຂໍ ກລ຺ຍາຓສຫາຍສ຺ສ ກລ຺ຍາຓສມ຺ປວງ຺ກສ຺ສ – ສີລວາ ຠວິສ຺ສຕິ, ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສໍວຸໂຕ ວິຫຣິສ຺ສຕິ ອາຈາຣໂຄຈຣສມ຺ປນ຺ໂນ ອຓຸມຕ຺ເຕສຸ ວຊ຺ເຊສຸ ຠຍທສ຺ສາວີ, ສມາທາຍ ສິກ຺ຂິສ຺ສຕິ ສິກ຺ຂາປເທສຸ.

‘‘ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕສ຺ເສຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ປາຏິກງ຺ຂໍ ກລ຺ຍາຓສຫາຍສ຺ສ ກລ຺ຍາຓສມ຺ປວງ຺ກສ຺ສ – ຍາຍໍ ກຖາ ອຠິສລ຺ເລຂິກາ ເຈໂຕວິວຣຓສປ຺ປາຍາ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ອປ຺ປິຈ຺ຉກຖາ ສນ຺ຕຸຏ຺ຐິກຖາ ປວິເວກກຖາ ອສໍສຄ຺ຄກຖາ ວີຣິຍາຣມ຺ຠກຖາ ສີລກຖາ ສມາຘິກຖາ ປຎ຺ຎາກຖາ ວິມຸຕ຺ຕິກຖາ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນກຖາ, ເອວຣູປິຍາ ກຖາຍ ນິກາມລາຠີ ຠວິສ຺ສຕິ ອກິຈ຺ຉລາຠີ ອກສິຣລາຠີ.

‘‘ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕສ຺ເສຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ປາຏິກງ຺ຂໍ ກລ຺ຍາຓສຫາຍສ຺ສ ກລ຺ຍາຓສມ຺ປວງ຺ກສ຺ສ – ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ ວິຫຣິສ຺ສຕິ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ປຫານາຍ, ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອຸປສມ຺ປທາຍ, ຖາມວາ ທຬ຺ຫປຣກ຺ກໂມ ອນິກ຺ຂິຕ຺ຕຘຸໂຣ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ.

‘‘ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕສ຺ເສຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ປາຏິກງ຺ຂໍ ກລ຺ຍາຓສຫາຍສ຺ສ ກລ຺ຍາຓສມ຺ປວງ຺ກສ຺ສ – ປຎ຺ຎວາ ຠວິສ຺ສຕິ ອຸທຍຕ຺ຖຄາມິນິຍາ ປຎ຺ຎາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຣິຍາຍ ນິພ຺ເພຘິກາຍ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍຄາມິນິຍາ.

‘‘ເຕນ ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນາ ອິເມສຸ ປຎ຺ຈສຸ ຘມ຺ເມສຸ ປຕິຏ຺ຐາຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ມາ ອຸຕ຺ຕຣິ [ອຸຕ຺ຕຣິໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] ຠາເວຕພ຺ພາ – ອສຸຠາ ຠາເວຕພ຺ພາ ຣາຄສ຺ສ ປຫານາຍ, ເມຕ຺ຕາ ຠາເວຕພ຺ພາ ພ຺ຍາປາທສ຺ສ ປຫານາຍ, ອານາປານສ຺ສຕິ [ອານາປານສຕິ (ສີ. ປີ.)] ຠາເວຕພ຺ພາ ວິຕກ຺ກຸປຈ຺ເຉທາຍ, ອນິຈ຺ຈສຎ຺ຎາ ຠາເວຕພ຺ພາ ອສ຺ມິມານສມຸຄ຺ຆາຕາຍ. ອນິຈ຺ຈສຎ຺ຎິໂນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຕ຺ຕສຎ຺ຎາ ສຓ຺ຐາຕິ. ອນຕ຺ຕສຎ຺ຎີ ອສ຺ມິມານສມຸຄ຺ຆາຕໍ ປາປຸຓາຕິ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ນິພ຺ພານ’’ນ຺ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ນິສ຺ສຍສຸຕ຺ຕໍ

໒. ອຖ ໂຂ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ…ເປ… ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘‘ນິສ຺ສຍສມ຺ປນ຺ໂນ ນິສ຺ສຍສມ຺ປນ຺ໂນ’ຕິ, ຠນ຺ເຕ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກິຕ຺ຕາວຕາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ ນິສ຺ສຍສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕີ’’ຕິ? ‘‘ສທ຺ຘໍ ເຈ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠິກ຺ຂຸ ນິສ຺ສາຍ ອກຸສລໍ ປຊຫຕິ ກຸສລໍ ຠາເວຕິ, ປຫີນເມວສ຺ສ ຕໍ ອກຸສລໍ ໂຫຕິ. ຫິຣິໍ ເຈ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠິກ຺ຂຸ ນິສ຺ສາຍ…ເປ… ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ ເຈ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠິກ຺ຂຸ ນິສ຺ສາຍ…ເປ… ວີຣິຍໍ ເຈ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠິກ຺ຂຸ ນິສ຺ສາຍ…ເປ… ປຎ຺ຎໍ ເຈ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠິກ຺ຂຸ ນິສ຺ສາຍ ອກຸສລໍ ປຊຫຕິ ກຸສລໍ ຠາເວຕິ, ປຫີນເມວສ຺ສ ຕໍ ອກຸສລໍ ໂຫຕິ. ຕໍ ຫິສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອກຸສລໍ ປຫີນໍ ໂຫຕິ ສຸປ຺ປຫີນໍ, ຍໍສ ອຣິຍາຍ ປຎ຺ຎາຍ ທິສ຺ວາ ປຫີນໍ’’.

‘‘ເຕນ ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠິກ຺ຂຸນາ ອິເມສຸ ປຎ຺ຈສຸ ຘມ຺ເມສຸ ປຕິຏ຺ຐາຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫາຕພ຺ພາ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠິກ຺ຂຸ ສງ຺ຂາເຍກໍ ປຏິເສວຕິ, ສງ຺ຂາເຍກໍ ອຘິວາເສຕິ, ສງ຺ຂາເຍກໍ ປຣິວຊ຺ເຊຕິ, ສງ຺ຂາເຍກໍ ວິໂນເທຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠິກ຺ຂຸ ນິສ຺ສຍສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕີ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ເມຆິຍສຸຕ຺ຕໍ

໓. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຈາລິກາຍໍ ວິຫຣຕິ ຈາລິກາປພ຺ພເຕ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ເມຆິໂຍ ຠຄວໂຕ ອຸປຏ຺ຐາໂກ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ເມຆິໂຍ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ເອກມນ຺ຕໍ ຐິໂຕ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ເມຆິໂຍ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອິຈ຺ຉາມຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຊນ຺ຕຸຄາມໍ [ຊຕຸຄາມໍ (ສີ. ອຏ຺ຐ., ສ຺ຍາ. ອຏ຺ຐ.), ຊຕ຺ຕຸຄາມໍ (ກ. ອຏ຺ຐກຖາຍມ຺ປິ ປາຐນ຺ຕຣໍ)] ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສິຕຸ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ຍສ຺ສ ທານິ ຕ຺ວໍ, ເມຆິຍ, ກາລໍ ມຎ຺ຎສີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ເມຆິໂຍ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ຊນ຺ຕຸຄາມໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິ. ຊນ຺ຕຸຄາເມ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິກ຺ກນ຺ໂຕ ເຍນ ກິມິກາຬາຍ ນທິຍາ ຕີຣໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ. ອທ຺ທສາ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ເມຆິໂຍ ກິມິກາຬາຍ ນທິຍາ ຕີເຣ ຊງ຺ຆາວິຫາຣໍ [ຊງ຺ຆວິຫາຣໍ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ອນຸຈງ຺ກມມາໂນ ອນຸວິຈຣມາໂນ ອມ຺ພວນໍ ປາສາທິກໍ ຣມຓີຍໍ. ທິສ຺ວານສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ປາສາທິກໍ ວຕິທໍ ອມ຺ພວນໍ ຣມຓີຍໍ, ອລໍ ວຕິທໍ ກຸລປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຘານຕ຺ຖິກສ຺ສ ປຘານາຍ. ສເຈ ມໍ ຠຄວາ ອນຸຊາເນຍ຺ຍ, ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາຫໍ ອິມໍ ອມ຺ພວນໍ ປຘານາຍາ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ເມຆິໂຍ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ເມຆິໂຍ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອິຘາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ຊນ຺ຕຸຄາມໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິໍ. ຊນ຺ຕຸຄາເມ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິກ຺ກນ຺ໂຕ ເຍນ ກິມິກາຬາຍ ນທິຍາ ຕີຣໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍ. ອທ຺ທສໍ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ກິມິກາຬາຍ ນທິຍາ ຕີເຣ ຊງ຺ຆາວິຫາຣໍ ອນຸຈງ຺ກມມາໂນ ອນຸວິຈຣມາໂນ ອມ຺ພວນໍ ປາສາທິກໍ ຣມຓີຍໍ. ທິສ຺ວານ ເມ ເອຕທໂຫສິ – ‘ປາສາທິກໍ ວຕິທໍ ອມ຺ພວນໍ ຣມຓີຍໍ. ອລໍ ວຕິທໍ ກຸລປຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຘານຕ຺ຖິກສ຺ສ ປຘານາຍ. ສເຈ ມໍ ຠຄວາ ອນຸຊາເນຍ຺ຍ, ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາຫໍ ອິມໍ ອມ຺ພວນໍ ປຘານາຍາ’ຕິ. ສເຈ ມໍ ຠຄວາ ອນຸຊາເນຍ຺ຍ, ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາຫໍ ຕໍ ອມ຺ພວນໍ ປຘານາຍາ’’ຕິ. ‘‘ອາຄເມຫິ ຕາວ, ເມຆິຍ! ເອກກມ຺ຫິ [ເອກກມ຺ຫາ (ສີ. ປີ.)] ຕາວ [ວຕ (ກ.)] ຍາວ ອຎ຺ໂຎປິ ໂກຈິ ຠິກ຺ຂຸ ອາຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ [ທິສ຺ສຕູຕິ (ສພ຺ພຕ຺ຖ, ຏີກາຍມ຺ປິ ປາຐນ຺ຕຣໍ), ອາຄຈ຺ຉຕູຕິ, ທິສ຺ສຕີຕິ (ຏີກາຍໍ ປາຐນ຺ຕຣານິ)].

ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ເມຆິໂຍ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຠຄວໂຕ, ຠນ຺ເຕ, ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈິ ອຸຕ຺ຕຣິ ກຣຓີຍໍ, ນຕ຺ຖິ ກຕສ຺ສ ປຏິຈໂຍ. ມຍ຺ຫໍ ໂຂ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ອຕ຺ຖິ ອຸຕ຺ຕຣິ ກຣຓີຍໍ, ອຕ຺ຖິ ກຕສ຺ສ ປຏິຈໂຍ. ສເຈ ມໍ ຠຄວາ ອນຸຊາເນຍ຺ຍ, ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາຫໍ ຕໍ ອມ຺ພວນໍ ປຘານາຍາ’’ຕິ. ‘‘ອາຄເມຫິ ຕາວ, ເມຆິຍ, ເອກກມ຺ຫິ ຕາວ ຍາວ ອຎ຺ໂຎປິ ໂກຈິ ຠິກ຺ຂຸ ອາຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ.

ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ເມຆິໂຍ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຠຄວໂຕ, ຠນ຺ເຕ, ນຕ຺ຖິ ກິຎ຺ຈິ ອຸຕ຺ຕຣິ ກຣຓີຍໍ, ນຕ຺ຖິ ກຕສ຺ສ ປຏິຈໂຍ. ມຍ຺ຫໍ ໂຂ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ອຕ຺ຖິ ອຸຕ຺ຕຣິ ກຣຓີຍໍ, ອຕ຺ຖິ ກຕສ຺ສ ປຏິຈໂຍ. ສເຈ ມໍ ຠຄວາ ອນຸຊາເນຍ຺ຍ, ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາຫໍ ຕໍ ອມ຺ພວນໍ ປຘານາຍາ’’ຕິ. ‘‘ປຘານນ຺ຕິ ໂຂ, ເມຆິຍ, ວທມານໍ ກິນ຺ຕິ ວເທຍ຺ຍາມ! ຍສ຺ສ ທານິ ຕ຺ວໍ, ເມຆິຍ, ກາລໍ ມຎ຺ຎສີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ເມຆິໂຍ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ເຍນ ຕໍ ອມ຺ພວນໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕໍ ອມ຺ພວນໍ ອຊ຺ໂຌຄາເຫຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ຂມູເລ ທິວາວິຫາຣໍ ນິສີທິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມໂຕ ເມຆິຍສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ອມ຺ພວເນ ວິຫຣນ຺ຕສ຺ສ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ຕໂຍ ປາປກາ ອກຸສລາ ວິຕກ຺ກາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ກາມວິຕກ຺ໂກ, ພ຺ຍາປາທວິຕກ຺ໂກ, ວິຫິໍສາວິຕກ຺ໂກ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມໂຕ ເມຆິຍສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ ວຕ ໂຠ, ອພ຺ຠຸຕໍ ວຕ ໂຠ! ສທ຺ຘາຍ ຈ ວຕມ຺ຫາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິຕາ; ອຖ ຈ ປນິເມຫິ ຕີຫິ ປາປເກຫິ ອກຸສເລຫິ ວິຕກ຺ເກຫິ ອນ຺ວາສຕ຺ຕາ – ກາມວິຕກ຺ເກນ, ພ຺ຍາປາທວິຕກ຺ເກນ, ວິຫິໍສາວິຕກ຺ເກນາ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ເມຆິໂຍ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ເມຆິໂຍ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ອິຘ ມຍ຺ຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຕສ຺ມິໍ ອມ຺ພວເນ ວິຫຣນ຺ຕສ຺ສ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ຕໂຍ ປາປກາ ອກຸສລາ ວິຕກ຺ກາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ກາມວິຕກ຺ໂກ, ພ຺ຍາປາທວິຕກ຺ໂກ, ວິຫິໍສາວິຕກ຺ໂກ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ ວຕ ໂຠ, ອພ຺ຠຸຕໍ ວຕ ໂຠ! ສທ຺ຘາຍ ຈ ວຕມ຺ຫາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິຕາ; ອຖ ຈ ປນິເມຫິ ຕີຫິ ປາປເກຫິ ອກຸສເລຫິ ວິຕກ຺ເກຫິ ອນ຺ວາສຕ຺ຕາ – ກາມວິຕກ຺ເກນ, ພ຺ຍາປາທວິຕກ຺ເກນ, ວິຫິໍສາວິຕກ຺ເກນາຕິ’’’.

‘‘ອປຣິປກ຺ກາຍ, ເມຆິຍ, ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຍາ ປຎ຺ຈ ຘມ຺ມາ ປຣິປກ຺ກາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ອິຘ, ເມຆິຍ, ຠິກ຺ຂຸ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ ກລ຺ຍາຓສຫາໂຍ ກລ຺ຍາຓສມ຺ປວງ຺ໂກ. ອປຣິປກ຺ກາຍ, ເມຆິຍ, ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຍາ ອຍໍ ປຐໂມ ຘມ຺ໂມ ປຣິປກ຺ກາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ເມຆິຍ, ຠິກ຺ຂຸ ສີລວາ ໂຫຕິ, ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສໍວຸໂຕ ວິຫຣຕິ ອາຈາຣໂຄຈຣສມ຺ປນ຺ໂນ ອຓຸມຕ຺ເຕສຸ ວຊ຺ເຊສຸ ຠຍທສ຺ສາວີ, ສມາທາຍ ສິກ຺ຂຕິ ສິກ຺ຂາປເທສຸ. ອປຣິປກ຺ກາຍ, ເມຆິຍ, ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຍາ ອຍໍ ທຸຕິໂຍ ຘມ຺ໂມ ປຣິປກ຺ກາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ເມຆິຍ, ຍາຍໍ ກຖາ ອຠິສລ຺ເລຂິກາ ເຈໂຕວິວຣຓສປ຺ປາຍາ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ອປ຺ປິຈ຺ຉກຖາ ສນ຺ຕຸຏ຺ຐິກຖາ ປວິເວກກຖາ ອສໍສຄ຺ຄກຖາ ວີຣິຍາຣມ຺ຠກຖາ ສີລກຖາ ສມາຘິກຖາ ປຎ຺ຎາກຖາ ວິມຸຕ຺ຕິກຖາ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນກຖາ, ເອວຣູປິຍາ ກຖາຍ ນິກາມລາຠີ ໂຫຕິ ອກິຈ຺ຉລາຠີ ອກສິຣລາຠີ. ອປຣິປກ຺ກາຍ, ເມຆິຍ, ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຍາ ອຍໍ ຕຕິໂຍ ຘມ຺ໂມ ປຣິປກ຺ກາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ເມຆິຍ, ຠິກ຺ຂຸ ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ ວິຫຣຕິ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ປຫານາຍ, ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອຸປສມ຺ປທາຍ, ຖາມວາ ທຬ຺ຫປຣກ຺ກໂມ ອນິກ຺ຂິຕ຺ຕຘຸໂຣ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ. ອປຣິປກ຺ກາຍ, ເມຆິຍ, ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຍາ ອຍໍ ຈຕຸຕ຺ໂຖ ຘມ຺ໂມ ປຣິປກ຺ກາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ເມຆິຍ, ຠິກ຺ຂຸ ປຎ຺ຎວາ ໂຫຕິ ອຸທຍຕ຺ຖຄາມິນິຍາ ປຎ຺ຎາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຣິຍາຍ ນິພ຺ເພຘິກາຍ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍຄາມິນິຍາ. ອປຣິປກ຺ກາຍ, ເມຆິຍ, ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຍາ ອຍໍ ປຎ຺ຈໂມ ຘມ຺ໂມ ປຣິປກ຺ກາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕສ຺ເສຕໍ, ເມຆິຍ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ປາຏິກງ຺ຂໍ ກລ຺ຍາຓສຫາຍສ຺ສ ກລ຺ຍາຓສມ຺ປວງ຺ກສ຺ສ – ‘ສີລວາ ຠວິສ຺ສຕິ…ເປ. … ສມາທາຍ ສິກ຺ຂິສ຺ສຕິ ສິກ຺ຂາປເທສຸ’’’.

‘‘ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕສ຺ເສຕໍ, ເມຆິຍ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ປາຏິກງ຺ຂໍ ກລ຺ຍາຓສຫາຍສ຺ສ ກລ຺ຍາຓສມ຺ປວງ຺ກສ຺ສ – ‘ຍາຍໍ ກຖາ ອຠິສລ຺ເລຂິກາ ເຈໂຕວິວຣຓສປ຺ປາຍາ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ອປ຺ປິຈ຺ຉກຖາ…ເປ… ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນກຖາ, ເອວຣູປິຍາ ກຖາຍ ນິກາມລາຠີ ຠວິສ຺ສຕິ ອກິຈ຺ຉລາຠີ ອກສິຣລາຠີ’’’.

‘‘ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕສ຺ເສຕໍ, ເມຆິຍ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ປາຏິກງ຺ຂໍ ກລ຺ຍາຓສຫາຍສ຺ສ ກລ຺ຍາຓສມ຺ປວງ຺ກສ຺ສ – ‘ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ ວິຫຣິສ຺ສຕິ…ເປ… ອນິກ຺ຂິຕ຺ຕຘຸໂຣ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ’’’.

‘‘ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕສ຺ເສຕໍ, ເມຆິຍ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ປາຏິກງ຺ຂໍ ກລ຺ຍາຓສຫາຍສ຺ສ ກລ຺ຍາຓສມ຺ປວງ຺ກສ຺ສ – ‘ປຎ຺ຎວາ ຠວິສ຺ສຕິ…ເປ… ສມ຺ມາທຸກ຺ຂກ຺ຂຍຄາມິນິຍາ’’’.

‘‘ເຕນ ຈ ປນ, ເມຆິຍ, ຠິກ຺ຂຸນາ ອິເມສຸ ປຎ຺ຈສຸ ຘມ຺ເມສຸ ປຕິຏ຺ຐາຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ມາ ອຸຕ຺ຕຣິ ຠາເວຕພ຺ພາ – ອສຸຠາ ຠາເວຕພ຺ພາ ຣາຄສ຺ສ ປຫານາຍ, ເມຕ຺ຕາ ຠາເວຕພ຺ພາ ພ຺ຍາປາທສ຺ສ ປຫານາຍ, ອານາປານສ຺ສຕິ ຠາເວຕພ຺ພາ ວິຕກ຺ກຸປຈ຺ເຉທາຍ, ອນິຈ຺ຈສຎ຺ຎາ ຠາເວຕພ຺ພາ ອສ຺ມິມານສມຸຄ຺ຆາຕາຍ. ອນິຈ຺ຈສຎ຺ຎິໂນ, ເມຆິຍ, ອນຕ຺ຕສຎ຺ຎາ ສຓ຺ຐາຕິ. ອນຕ຺ຕສຎ຺ຎີ ອສ຺ມິມານສມຸຄ຺ຆາຕໍ ປາປຸຓາຕິ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ນິພ຺ພານ’’ນ຺ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ນນ຺ທກສຸຕ຺ຕໍ

໔. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ນນ຺ທໂກ ອຸປຏ຺ຐານສາລາຍໍ ຠິກ຺ຂູ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ເສຕິ ສມາທເປຕິ ສມຸຕ຺ເຕເຊຕິ ສມ຺ປຫໍເສຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ສາຍນ຺ຫສມຍໍ ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ເຍນຸປຏ຺ຐານສາລາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ພຫິທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐເກ ອຏ຺ຐາສິ ກຖາປຣິໂຍສານໍ ອາຄມຍມາໂນ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ກຖາປຣິໂຍສານໍ ວິທິຕ຺ວາ ອຸກ຺ກາເສຕ຺ວາ ອຄ຺ຄຬໍ ອາໂກເຏສິ. ວິວຣິໍສຸ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ທ຺ວາຣໍ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອຸປຏ຺ຐານສາລໍ ປວິສິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາສເນ ນິສີທິ. ນິສຊ຺ຊ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ນນ຺ທກໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ທີໂຆ ໂຂ ຕ຺ຍາຍໍ, ນນ຺ທກ, ຘມ຺ມປຣິຍາໂຍ ຠິກ຺ຂູນໍ ປຏິຠາສິ. ອປິ ເມ ປິຏ຺ຐິ ອາຄິລາຍຕິ ພຫິທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐເກ ຐິຕສ຺ສ ກຖາປຣິໂຍສານໍ ອາຄມຍມານສ຺ສາ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອາຍສ຺ມາ ນນ຺ທໂກ ສາຣຊ຺ຊມານຣູໂປ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ນ ໂຂ ປນ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ຊານາມ ‘ຠຄວາ ພຫິທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐເກ ຐິໂຕ’ຕິ. ສເຈ ຫິ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ຊາເນຍ຺ຍາມ ‘ຠຄວາ ພຫິທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐເກ ຐິໂຕ’ຕິ, ເອຕ຺ຕກມ຺ປິ ( ) [(ຘມ຺ມໍ) ກຕ຺ຖຈິ] ໂນ ນປ຺ປຏິຠາເສຍ຺ຍາ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ນນ຺ທກໍ ສາຣຊ຺ຊມານຣູປໍ ວິທິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ນນ຺ທກໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສາຘຸ, ສາຘຸ, ນນ຺ທກ! ເອຕໍ ໂຂ, ນນ຺ທກ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ປຕິຣູປໍ ກຸລປຸຕ຺ຕານໍ ສທ຺ຘາຍ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິຕານໍ, ຍໍ ຕຸມ຺ເຫ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ນິສີເທຍ຺ຍາຖ. ສນ຺ນິປຕິຕານໍ ໂວ, ນນ຺ທກ, ທ຺ວຍໍ ກຣຓີຍໍ – ຘມ຺ມີ ວາ ກຖາ ອຣິໂຍ ວາ ຕຸຓ຺ຫີຠາໂວ. [ອ. ນິ. ໘.໗໑; ໙.໑] ສທ຺ໂຘ ຈ, ນນ຺ທກ, ຠິກ຺ຂຸ ໂຫຕິ, ໂນ ຈ ສີລວາ. ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ອປຣິປູໂຣ ໂຫຕິ. ເຕນ ຕໍ ອງ຺ຄໍ ປຣິປູເຣຕພ຺ພໍ – ‘ກິນ຺ຕາຫໍ ສທ຺ໂຘ ຈ ອສ຺ສໍ ສີລວາ ຈາ’ຕິ. ຍໂຕ ຈ ໂຂ, ນນ຺ທກ, ຠິກ຺ຂຸ ສທ຺ໂຘ ຈ ໂຫຕິ ສີລວາ ຈ, ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ປຣິປູໂຣ ໂຫຕິ.

‘‘ສທ຺ໂຘ ຈ, ນນ຺ທກ, ຠິກ຺ຂຸ ໂຫຕິ ສີລວາ ຈ, ໂນ ຈ ລາຠີ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ເຈໂຕສມາຘິສ຺ສ. ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ອປຣິປູໂຣ ໂຫຕິ. ເຕນ ຕໍ ອງ຺ຄໍ ປຣິປູເຣຕພ຺ພໍ – ‘ກິນ຺ຕາຫໍ ສທ຺ໂຘ ຈ ອສ຺ສໍ ສີລວາ ຈ ລາຠີ ຈ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ເຈໂຕສມາຘິສ຺ສາ’ຕິ. ຍໂຕ ຈ ໂຂ, ນນ຺ທກ, ຠິກ຺ຂຸ ສທ຺ໂຘ ຈ ໂຫຕິ ສີລວາ ຈ ລາຠີ ຈ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ເຈໂຕສມາຘິສ຺ສ, ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ປຣິປູໂຣ ໂຫຕິ.

‘‘ສທ຺ໂຘ ຈ, ນນ຺ທກ, ຠິກ຺ຂຸ ໂຫຕິ ສີລວາ ຈ ລາຠີ ຈ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ເຈໂຕສມາຘິສ຺ສ, ນ ລາຠີ ອຘິປຎ຺ຎາຘມ຺ມວິປສ຺ສນາຍ. ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ອປຣິປູໂຣ ໂຫຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ນນ຺ທກ, ປາຓໂກ ຈຕຸປ຺ປາທໂກ ອສ຺ສ. ຕສ຺ສ ເອໂກ ປາໂທ ໂອມໂກ ລາມໂກ. ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ອປຣິປູໂຣ ອສ຺ສ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ນນ຺ທກ, ຠິກ຺ຂຸ ສທ຺ໂຘ ຈ ໂຫຕິ ສີລວາ ຈ ລາຠີ ຈ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ເຈໂຕສມາຘິສ຺ສ, ນ ລາຠີ ອຘິປຎ຺ຎາຘມ຺ມວິປສ຺ສນາຍ. ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ອປຣິປູໂຣ ໂຫຕິ. ເຕນ ຕໍ ອງ຺ຄໍ ປຣິປູເຣຕພ຺ພໍ – ‘ກິນ຺ຕາຫໍ ສທ຺ໂຘ ຈ ອສ຺ສໍ ສີລວາ ຈ ລາຠີ ຈ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ເຈໂຕສມາຘິສ຺ສ ລາຠີ ຈ ອຘິປຎ຺ຎາຘມ຺ມວິປສ຺ສນາຍາ’’’ຕິ.

‘‘ຍໂຕ ຈ ໂຂ, ນນ຺ທກ, ຠິກ຺ຂຸ ສທ຺ໂຘ ຈ ໂຫຕິ ສີລວາ ຈ ລາຠີ ຈ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ເຈໂຕສມາຘິສ຺ສ ລາຠີ ຈ ອຘິປຎ຺ຎາຘມ຺ມວິປສ຺ສນາຍ, ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ປຣິປູໂຣ ໂຫຕີ’’ຕິ. ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອິທໍ ວຕ຺ວານ ສຸຄໂຕ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປາວິສິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ນນ຺ທໂກ ອຈິຣປກ຺ກນ຺ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອິທານິ, ອາວຸໂສ, ຠຄວາ ຈຕູຫິ ປເທຫິ ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ – ‘ສທ຺ໂຘ ຈ, ນນ຺ທກ, ຠິກ຺ຂຸ ໂຫຕິ, ໂນ ຈ ສີລວາ. ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ອປຣິປູໂຣ ໂຫຕິ. ເຕນ ຕໍ ອງ຺ຄໍ ປຣິປູເຣຕພ຺ພໍ – ກິນ຺ຕາຫໍ ສທ຺ໂຘ ຈ ອສ຺ສໍ ສີລວາ ຈາ’ຕິ. ຍໂຕ ຈ ໂຂ ນນ຺ທກ ຠິກ຺ຂຸ ສທ຺ໂຘ ຈ ໂຫຕິ ສີລວາ ຈ, ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ປຣິປູໂຣ ໂຫຕິ. ສທ຺ໂຘ ຈ ນນ຺ທກ ຠິກ຺ຂຸ ໂຫຕິ ສີລວາ ຈ, ໂນ ຈ ລາຠີ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ເຈໂຕສມາຘິສ຺ສ…ເປ… ລາຠີ ຈ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ເຈໂຕສມາຘິສ຺ສ, ນ ລາຠີ ອຘິປຎ຺ຎາຘມ຺ມວິປສ຺ສນາຍ, ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ອປຣິປູໂຣ ໂຫຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ນນ຺ທກ ປາຓໂກ ຈຕຸປ຺ປາທໂກ ອສ຺ສ, ຕສ຺ສ ເອໂກ ປາໂທ ໂອມໂກ ລາມໂກ, ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ອປຣິປູໂຣ ອສ຺ສ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ນນ຺ທກ, ຠິກ຺ຂຸ ສທ຺ໂຘ ຈ ໂຫຕິ ສີລວາ ຈ, ລາຠີ ຈ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ເຈໂຕສມາຘິສ຺ສ, ນ ລາຠີ ອຘິປຎ຺ຎາຘມ຺ມວິປສ຺ສນາຍ, ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ອປຣິປູໂຣ ໂຫຕິ, ເຕນ ຕໍ ອງ຺ຄໍ ປຣິປູເຣຕພ຺ພໍ ‘ກິນ຺ຕາຫໍ ສທ຺ໂຘ ຈ ອສ຺ສໍ ສີລວາ ຈ, ລາຠີ ຈ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ເຈໂຕສມາຘິສ຺ສ, ລາຠີ ຈ ອຘິປຎ຺ຎາຘມ຺ມວິປສ຺ສນາຍາ’ຕິ. ຍໂຕ ຈ ໂຂ, ນນ຺ທກ, ຠິກ຺ຂຸ ສທ຺ໂຘ ຈ ໂຫຕິ ສີລວາ ຈ ລາຠີ ຈ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ເຈໂຕສມາຘິສ຺ສ ລາຠີ ຈ ອຘິປຎ຺ຎາຘມ຺ມວິປສ຺ສນາຍ, ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ປຣິປູໂຣ ໂຫຕີ’’ຕິ.

‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ອາວຸໂສ, ອານິສໍສາ ກາເລນ ຘມ຺ມສ຺ສວເນ ກາເລນ ຘມ຺ມສາກຈ຺ຉາຍ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ອິຘາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ອາທິກລ຺ຍາຓໍ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓໍ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓໍ ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ, ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສຕິ. ຍຖາ ຍຖາ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ອາທິກລ຺ຍາຓໍ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓໍ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓໍ ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ, ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສຕິ, ຕຖາ ຕຖາ ໂສ ສຕ຺ຖຸ ປິໂຍ ຈ ໂຫຕິ ມນາໂປ ຈ ຄຣຸ ຈ ຠາວນີໂຍ ຈ. ອຍໍ, ອາວຸໂສ, ປຐໂມ ອານິສໍໂສ ກາເລນ ຘມ຺ມສ຺ສວເນ ກາເລນ ຘມ຺ມສາກຈ຺ຉາຍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ອາທິກລ຺ຍາຓໍ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓໍ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓໍ ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ, ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສຕິ. ຍຖາ ຍຖາ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ອາທິກລ຺ຍາຓໍ…ເປ… ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສຕິ, ຕຖາ ຕຖາ ໂສ ຕສ຺ມິໍ ຘມ຺ເມ ອຕ຺ຖປ຺ປຏິສໍເວທີ ຈ ໂຫຕິ ຘມ຺ມປ຺ປຏິສໍເວທີ ຈ. ອຍໍ, ອາວຸໂສ, ທຸຕິໂຍ ອານິສໍໂສ ກາເລນ ຘມ຺ມສ຺ສວເນ ກາເລນ ຘມ຺ມສາກຈ຺ຉາຍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ອາທິກລ຺ຍາຓໍ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓໍ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓໍ ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ, ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສຕິ. ຍຖາ ຍຖາ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ອາທິກລ຺ຍາຓໍ…ເປ… ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສຕິ, ຕຖາ ຕຖາ ໂສ ຕສ຺ມິໍ ຘມ຺ເມ ຄມ຺ຠີຣໍ ອຕ຺ຖປທໍ ປຎ຺ຎາຍ ອຕິວິຊ຺ຌ ປສ຺ສຕິ. ອຍໍ, ອາວຸໂສ, ຕຕິໂຍ ອານິສໍໂສ ກາເລນ ຘມ຺ມສ຺ສວເນ ກາເລນ ຘມ຺ມສາກຈ຺ຉາຍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ອາທິກລ຺ຍາຓໍ…ເປ… ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສຕິ. ຍຖາ ຍຖາ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ອາທິກລ຺ຍາຓໍ…ເປ… ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສຕິ, ຕຖາ ຕຖາ ນໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ອຸຕ຺ຕຣິ ສມ຺ຠາເວນ຺ຕິ – ‘ອທ຺ຘາ ອຍມາຍສ຺ມາ ປຕ຺ໂຕ ວາ ປຊ຺ຊຕິ ວາ’. ອຍໍ, ອາວຸໂສ, ຈຕຸຕ຺ໂຖ ອານິສໍໂສ ກາເລນ ຘມ຺ມສ຺ສວເນ ກາເລນ ຘມ຺ມສາກຈ຺ຉາຍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ອາທິກລ຺ຍາຓໍ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓໍ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓໍ ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ, ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສຕິ. ຍຖາ ຍຖາ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູນໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ອາທິກລ຺ຍາຓໍ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓໍ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓໍ ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ, ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສຕິ, ຕຕ຺ຖ ເຍ ໂຂ ຠິກ຺ຂູ ເສຂາ ອປ຺ປຕ຺ຕມານສາ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ໂຍຄກ຺ເຂມໍ ປຕ຺ຖຍມານາ ວິຫຣນ຺ຕິ, ເຕ ຕໍ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ວີຣິຍໍ ອາຣຠນ຺ຕິ ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອນຘິຄຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອສຈ຺ຉິກຕສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ. ເຍ ປນ ຕຕ຺ຖ ຠິກ຺ຂູ ອຣຫນ຺ໂຕ ຂີຓາສວາ ວຸສິຕວນ຺ໂຕ ກຕກຣຓີຍາ ໂອຫິຕຠາຣາ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕສທຕ຺ຖາ ປຣິກ຺ຂີຓຠວສໍໂຍຊນາ ສມ຺ມທຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕາ, ເຕ ຕໍ ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣໍເຍວ ອນຸຍຸຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ. ອຍໍ, ອາວຸໂສ, ປຎ຺ຈໂມ ອານິສໍໂສ ກາເລນ ຘມ຺ມສ຺ສວເນ ກາເລນ ຘມ຺ມສາກຈ຺ຉາຍ. ອິເມ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ປຎ຺ຈ ອານິສໍສາ ກາເລນ ຘມ຺ມສ຺ສວເນ ກາເລນ ຘມ຺ມສາກຈ຺ຉາຍາ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ພລສຸຕ຺ຕໍ

໕. ‘‘ຈຕ຺ຕາຣິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ພລານິ. ກຕມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ? ປຎ຺ຎາພລໍ, ວີຣິຍພລໍ, ອນວຊ຺ຊພລໍ, ສງ຺ຄາຫພລໍ. ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຎາພລໍ? ເຍ ຘມ຺ມາ ກຸສລາ ກຸສລສງ຺ຂາຕາ ເຍ ຘມ຺ມາ ອກຸສລາ ອກຸສລສງ຺ຂາຕາ ເຍ ຘມ຺ມາ ສາວຊ຺ຊາ ສາວຊ຺ຊສງ຺ຂາຕາ ເຍ ຘມ຺ມາ ອນວຊ຺ຊາ ອນວຊ຺ຊສງ຺ຂາຕາ ເຍ ຘມ຺ມາ ກຓ຺ຫາ ກຓ຺ຫສງ຺ຂາຕາ ເຍ ຘມ຺ມາ ສຸກ຺ກາ ສຸກ຺ກສງ຺ຂາຕາ ເຍ ຘມ຺ມາ ເສວິຕພ຺ພາ ເສວິຕພ຺ພສງ຺ຂາຕາ ເຍ ຘມ຺ມາ ອເສວິຕພ຺ພາ ອເສວິຕພ຺ພສງ຺ຂາຕາ ເຍ ຘມ຺ມາ ນາລມຣິຍາ ນາລມຣິຍສງ຺ຂາຕາ ເຍ ຘມ຺ມາ ອລມຣິຍາ ອລມຣິຍສງ຺ຂາຕາ, ຕ຺ຍາສ຺ສ ຘມ຺ມາ ປຎ຺ຎາຍ ໂວທິຏ຺ຐາ ໂຫນ຺ຕິ ໂວຈຣິຕາ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຎາພລໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ວີຣິຍພລໍ? ເຍ ຘມ຺ມາ ອກຸສລາ ອກຸສລສງ຺ຂາຕາ ເຍ ຘມ຺ມາ ສາວຊ຺ຊາ ສາວຊ຺ຊສງ຺ຂາຕາ ເຍ ຘມ຺ມາ ກຓ຺ຫາ ກຓ຺ຫສງ຺ຂາຕາ ເຍ ຘມ຺ມາ ອເສວິຕພ຺ພາ ອເສວິຕພ຺ພສງ຺ຂາຕາ ເຍ ຘມ຺ມາ ນາລມຣິຍາ ນາລມຣິຍສງ຺ຂາຕາ, ເຕສໍ ຘມ຺ມານໍ ປຫານາຍ ຉນ຺ທໍ ຊເນຕິ ວາຍມຕິ ວີຣິຍໍ ອາຣຠຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ ປທຫຕິ. ເຍ ຘມ຺ມາ ກຸສລາ ກຸສລສງ຺ຂາຕາ ເຍ ຘມ຺ມາ ອນວຊ຺ຊາ ອນວຊ຺ຊສງ຺ຂາຕາ ເຍ ຘມ຺ມາ ສຸກ຺ກາ ສຸກ຺ກສງ຺ຂາຕາ ເຍ ຘມ຺ມາ ເສວິຕພ຺ພາ ເສວິຕພ຺ພສງ຺ຂາຕາ ເຍ ຘມ຺ມາ ອລມຣິຍາ ອລມຣິຍສງ຺ຂາຕາ, ເຕສໍ ຘມ຺ມານໍ ປຏິລາຠາຍ ຉນ຺ທໍ ຊເນຕິ ວາຍມຕິ ວີຣິຍໍ ອາຣຠຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ ປທຫຕິ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ວີຣິຍພລໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນວຊ຺ຊພລໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ອນວຊ຺ເຊນ ກາຍກມ຺ເມນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ, ອນວຊ຺ເຊນ ວຈີກມ຺ເມນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ, ອນວຊ຺ເຊນ ມໂນກມ຺ເມນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນວຊ຺ຊພລໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ຄາຫພລໍ? ຈຕ຺ຕາຣິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ຄຫວຕ຺ຖູນິ – ທານໍ, ເປຍ຺ຍວຊ຺ຊໍ, ອຕ຺ຖຈຣິຍາ, ສມານຕ຺ຕຕາ. ເອຕທຄ຺ຄໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທານານໍ ຍທິທໍ ຘມ຺ມທານໍ. ເອຕທຄ຺ຄໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເປຍ຺ຍວຊ຺ຊານໍ ຍທິທໍ ອຕ຺ຖິກສ຺ສ ໂອຫິຕໂສຕສ຺ສ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ. ເອຕທຄ຺ຄໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕ຺ຖຈຣິຍານໍ ຍທິທໍ ອສ຺ສທ຺ຘໍ ສທ຺ຘາສມ຺ປທາຍ ສມາທເປຕິ ນິເວເສຕິ ປຕິຏ຺ຐາເປຕິ, ທຸສ຺ສີລໍ ສີລສມ຺ປທາຍ… ເປ… ມຈ຺ຉຣິໍ ຈາຄສມ຺ປທາຍ…ເປ… ທຸປ຺ປຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎາສມ຺ປທາຍ ສມາທເປຕິ ນິເວເສຕິ ປຕິຏ຺ຐາເປຕິ. ເອຕທຄ຺ຄໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມານຕ຺ຕຕານໍ ຍທິທໍ ໂສຕາປນ຺ໂນ ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ ສມານຕ຺ໂຕ, ສກທາຄາມີ ສກທາຄາມິສ຺ສ ສມານຕ຺ໂຕ, ອນາຄາມີ ອນາຄາມິສ຺ສ ສມານຕ຺ໂຕ, ອຣຫາ ອຣຫໂຕ ສມານຕ຺ໂຕ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສງ຺ຄາຫພລໍ. ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາຣິ ພລານິ.

‘‘ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕູຫິ ພເລຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຣິຍສາວໂກ ປຎ຺ຈ ຠຍານິ ສມຕິກ຺ກນ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ກຕມານິ ປຎ຺ຈ? ອາຊີວິກຠຍໍ, ອສິໂລກຠຍໍ, ປຣິສສາຣຊ຺ຊຠຍໍ, ມຣຓຠຍໍ, ທຸຄ຺ຄຕິຠຍໍ. ສ ໂຂ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ນາຫໍ ອາຊີວິກຠຍສ຺ສ ຠາຍາມິ. ກິສ຺ສາຫໍ ອາຊີວິກຠຍສ຺ສ ຠາຍິສ຺ສາມິ? ອຕ຺ຖິ ເມ ຈຕ຺ຕາຣິ ພລານິ – ປຎ຺ຎາພລໍ, ວີຣິຍພລໍ, ອນວຊ຺ຊພລໍ, ສງ຺ຄາຫພລໍ. ທຸປ຺ປຎ຺ໂຎ ໂຂ ອາຊີວິກຠຍສ຺ສ ຠາເຍຍ຺ຍ. ກຸສີໂຕ ອາຊີວິກຠຍສ຺ສ ຠາເຍຍ຺ຍ. ສາວຊ຺ຊກາຍກມ຺ມນ຺ຕວຈີກມ຺ມນ຺ຕມໂນກມ຺ມນ຺ໂຕ ອາຊີວິກຠຍສ຺ສ ຠາເຍຍ຺ຍ. ອສງ຺ຄາຫໂກ ອາຊີວິກຠຍສ຺ສ ຠາເຍຍ຺ຍ. ນາຫໍ ອສິໂລກຠຍສ຺ສ ຠາຍາມິ…ເປ… ນາຫໍ ປຣິສສາຣຊ຺ຊຠຍສ຺ສ ຠາຍາມິ…ເປ… ນາຫໍ ມຣຓຠຍສ຺ສ ຠາຍາມິ…ເປ… ນາຫໍ ທຸຄ຺ຄຕິຠຍສ຺ສ ຠາຍາມິ. ກິສ຺ສາຫໍ ທຸຄ຺ຄຕິຠຍສ຺ສ ຠາຍິສ຺ສາມິ? ອຕ຺ຖິ ເມ ຈຕ຺ຕາຣິ ພລານິ – ປຎ຺ຎາພລໍ, ວີຣິຍພລໍ, ອນວຊ຺ຊພລໍ, ສງ຺ຄາຫພລໍ. ທຸປ຺ປຎ຺ໂຎ ໂຂ ທຸຄ຺ຄຕິຠຍສ຺ສ ຠາເຍຍ຺ຍ. ກຸສີໂຕ ທຸຄ຺ຄຕິຠຍສ຺ສ ຠາເຍຍ຺ຍ. ສາວຊ຺ຊກາຍກມ຺ມນ຺ຕວຈີກມ຺ມນ຺ຕມໂນກມ຺ມນ຺ໂຕ ທຸຄ຺ຄຕິຠຍສ຺ສ ຠາເຍຍ຺ຍ. ອສງ຺ຄາຫໂກ ທຸຄ຺ຄຕິຠຍສ຺ສ ຠາເຍຍ຺ຍ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕູຫິ ພເລຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຣິຍສາວໂກ ອິມານິ ປຎ຺ຈ ຠຍານິ ສມຕິກ຺ກນ຺ໂຕ ໂຫຕີ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ເສວນາສຸຕ຺ຕໍ

໖. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ…ເປ… ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ປຸຄ຺ຄໂລປິ, ອາວຸໂສ, ທຸວິເຘນ ເວທິຕພ຺ໂພ – ເສວິຕພ຺ໂພປິ ອເສວິຕພ຺ໂພປິ. ຈີວຣມ຺ປິ, ອາວຸໂສ, ທຸວິເຘນ ເວທິຕພ຺ພໍ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ. ປິຓ຺ຑປາໂຕປິ, ອາວຸໂສ, ທຸວິເຘນ ເວທິຕພ຺ໂພ – ເສວິຕພ຺ໂພປິ ອເສວິຕພ຺ໂພປິ. ເສນາສນມ຺ປິ, ອາວຸໂສ, ທຸວິເຘນ ເວທິຕພ຺ພໍ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ. ຄາມນິຄໂມປິ, ອາວຸໂສ, ທຸວິເຘນ ເວທິຕພ຺ໂພ – ເສວິຕພ຺ໂພປິ ອເສວິຕພ຺ໂພປິ. ຊນປທປເທໂສປິ ອາວຸໂສ, ທຸວິເຘນ ເວທິຕພ຺ໂພ – ເສວິຕພ຺ໂພປິ ອເສວິຕພ຺ໂພປິ.

‘‘‘ປຸຄ຺ຄໂລປິ, ອາວຸໂສ, ທຸວິເຘນ ເວທິຕພ຺ໂພ – ເສວິຕພ຺ໂພປິ ອເສວິຕພ຺ໂພປີ’ຕິ, ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຊຎ຺ຎາ ປຸຄ຺ຄລໍ – ‘ອິມໍ ໂຂ ເມ ປຸຄ຺ຄລໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ; ເຍ ຈ ໂຂ ເມ ປພ຺ພຊິເຕນ ຊີວິຕປຣິກ຺ຂາຣາ ສມຸທາເນຕພ຺ພາ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣາ ເຕ ຈ ກສິເຣນ ສມຸທາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ; ຍສ຺ສ ຈມ຺ຫິ ອຕ຺ຖາຍ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ໂສ ຈ ເມ ສາມຎ຺ຎຕ຺ໂຖ ນ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕີ’ຕິ, ເຕນາວຸໂສ, ປຸຄ຺ຄເລນ ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລ ຣຕ຺ຕິຠາຄໍ ວາ ທິວສຠາຄໍ ວາ ສງ຺ຂາປິ ອນາປຸຈ຺ຉາ ປກ຺ກມິຕພ຺ພໍ ນານຸພນ຺ຘິຕພ຺ໂພ.

‘‘ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຊຎ຺ຎາ ປຸຄ຺ຄລໍ – ‘ອິມໍ ໂຂ ເມ ປຸຄ຺ຄລໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ; ເຍ ຈ ໂຂ ເມ ປພ຺ພຊິເຕນ ຊີວິຕປຣິກ຺ຂາຣາ ສມຸທາເນຕພ຺ພາ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣາ ເຕ ຈ ອປ຺ປກສິເຣນ ສມຸທາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ; ຍສ຺ສ ຈມ຺ຫິ ອຕ຺ຖາຍ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ໂສ ຈ ເມ ສາມຎ຺ຎຕ຺ໂຖ ນ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕີ’ຕິ, ເຕນາວຸໂສ, ປຸຄ຺ຄເລນ ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລ ສງ຺ຂາປິ ອນາປຸຈ຺ຉາ ປກ຺ກມິຕພ຺ພໍ ນານຸພນ຺ຘິຕພ຺ໂພ.

‘‘ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຊຎ຺ຎາ ປຸຄ຺ຄລໍ – ‘ອິມໍ ໂຂ ເມ ປຸຄ຺ຄລໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ; ເຍ ຈ ໂຂ ເມ ປພ຺ພຊິເຕນ ຊີວິຕປຣິກ຺ຂາຣາ ສມຸທາເນຕພ຺ພາ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣາ ເຕ ຈ ກສິເຣນ ສມຸທາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ; ຍສ຺ສ ຈມ຺ຫິ ອຕ຺ຖາຍ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ໂສ ຈ ເມ ສາມຎ຺ຎຕ຺ໂຖ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕີ’ຕິ, ເຕນາວຸໂສ, ປຸຄ຺ຄເລນ ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລ ສງ຺ຂາປິ ອນຸພນ຺ຘິຕພ຺ໂພ ນ ປກ຺ກມິຕພ຺ພໍ.

‘‘ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຊຎ຺ຎາ ປຸຄ຺ຄລໍ – ‘ອິມໍ ໂຂ ເມ ປຸຄ຺ຄລໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ; ເຍ ຈ ໂຂ ເມ ປພ຺ພຊິເຕນ ຊີວິຕປຣິກ຺ຂາຣາ ສມຸທາເນຕພ຺ພາ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣາ ເຕ ຈ ອປ຺ປກສິເຣນ ສມຸທາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ; ຍສ຺ສ ຈມ຺ຫິ ອຕ຺ຖາຍ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ໂສ ຈ ເມ ສາມຎ຺ຎຕ຺ໂຖ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕີ’ຕິ, ເຕນາວຸໂສ, ປຸຄ຺ຄເລນ ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລ ຍາວຊີວໍ ອນຸພນ຺ຘິຕພ຺ໂພ ນ ປກ຺ກມິຕພ຺ພໍ ອປິ ປນຸຊ຺ຊມາເນນ [ປຓຸຊ຺ຊມາເນນ (?)]. ‘ປຸຄ຺ຄໂລປິ, ອາວຸໂສ, ທຸວິເຘນ ເວທິຕພ຺ໂພ – ເສວິຕພ຺ໂພປິ ອເສວິຕພ຺ໂພປີ’ຕິ, ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘‘ຈີວຣມ຺ປິ, ອາວຸໂສ, ທຸວິເຘນ ເວທິຕພ຺ພໍ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປີ’ຕິ, ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຊຎ຺ຎາ ຈີວຣໍ – ‘ອິທໍ ໂຂ ເມ ຈີວຣໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕີ’ຕິ, ເອວຣູປໍ ຈີວຣໍ ນ ເສວິຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຊຎ຺ຎາ ຈີວຣໍ – ‘ອິທໍ ໂຂ ເມ ຈີວຣໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕີ’ຕິ, ເອວຣູປໍ ຈີວຣໍ ເສວິຕພ຺ພໍ. ‘ຈີວຣມ຺ປິ, ອາວຸໂສ, ທຸວິເຘນ ເວທິຕພ຺ພໍ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປີ’ຕິ, ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘‘ປິຓ຺ຑປາໂຕປິ, ອາວຸໂສ, ທຸວິເຘນ ເວທິຕພ຺ໂພ – ເສວິຕພ຺ໂພປິ ອເສວິຕພ຺ໂພປີ’ຕິ, ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຊຎ຺ຎາ ປິຓ຺ຑປາຕໍ – ‘ອິມໍ ໂຂ ເມ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕີ’ຕິ, ເອວຣູໂປ ປິຓ຺ຑປາໂຕ ນ ເສວິຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຊຎ຺ຎາ ປິຓ຺ຑປາຕໍ – ‘ອິມໍ ໂຂ ເມ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕີ’ຕິ, ເອວຣູໂປ ປິຓ຺ຑປາໂຕ ເສວິຕພ຺ໂພ. ‘ປິຓ຺ຑປາໂຕປິ, ອາວຸໂສ, ທຸວິເຘນ ເວທິຕພ຺ໂພ – ເສວິຕພ຺ໂພປິ ອເສວິຕພ຺ໂພປີ’ຕິ, ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘‘ເສນາສນມ຺ປິ, ອາວຸໂສ, ທຸວິເຘນ ເວທິຕພ຺ພໍ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປີ’ຕິ, ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຊຎ຺ຎາ ເສນາສນໍ – ‘‘ອິທໍ ໂຂ ເມ ເສນາສນໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕີ’ຕິ, ເອວຣູປໍ ເສນາສນໍ ນ ເສວິຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຊຎ຺ຎາ ເສນາສນໍ – ‘ອິທໍ ໂຂ ເມ ເສນາສນໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕີ’ຕິ, ເອວຣູປໍ ເສນາສນໍ ເສວິຕພ຺ພໍ. ‘ເສນາສນມ຺ປິ, ອາວຸໂສ, ທຸວິເຘນ ເວທິຕພ຺ພໍ – ເສວິຕພ຺ພມ຺ປິ ອເສວິຕພ຺ພມ຺ປີ’ຕິ, ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘‘ຄາມນິຄໂມປິ, ອາວຸໂສ, ທຸວິເຘນ ເວທິຕພ຺ໂພ – ເສວິຕພ຺ໂພປິ ອເສວິຕພ຺ໂພປີ’ຕິ, ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຊຎ຺ຎາ ຄາມນິຄມໍ – ‘ອິມໍ ໂຂ ເມ ຄາມນິຄມໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕີ’ຕິ, ເອວຣູໂປ ຄາມນິຄໂມ ນ ເສວິຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຊຎ຺ຎາ ຄາມນິຄມໍ – ‘ອິມໍ ໂຂ, ເມ ຄາມນິຄມໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕີ’ຕິ, ເອວຣູໂປ ຄາມນິຄໂມ ເສວິຕພ຺ໂພ. ‘ຄາມນິຄໂມປິ, ອາວຸໂສ, ທຸວິເຘນ ເວທິຕພ຺ໂພ – ເສວິຕພ຺ໂພປິ ອເສວິຕພ຺ໂພປີ’ຕິ, ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘‘ຊນປທປເທໂສປິ, ອາວຸໂສ, ທຸວິເຘນ ເວທິຕພ຺ໂພ – ເສວິຕພ຺ໂພປິ ອເສວິຕພ຺ໂພປີ’ຕິ, ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຊຎ຺ຎາ ຊນປທປເທສໍ – ‘ອິມໍ ໂຂ ເມ ຊນປທປເທສໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕີ’ຕິ, ເອວຣູໂປ ຊນປທປເທໂສ ນ ເສວິຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຊຎ຺ຎາ ຊນປທປເທສໍ – ‘ອິມໍ ໂຂ ເມ ຊນປທປເທສໍ ເສວໂຕ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຠິວຑ຺ຒນ຺ຕີ’ຕິ, ເອວຣູໂປ ຊນປທປເທໂສ ເສວິຕພ຺ໂພ. ‘ຊນປທປເທໂສປິ, ອາວຸໂສ, ທຸວິເຘນ ເວທິຕພ຺ໂພ – ເສວິຕພ຺ໂພປິ ອເສວິຕພ຺ໂພປີ’ຕິ, ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ສຸຕວາສຸຕ຺ຕໍ

໗. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ຄິຊ຺ຌກູເຏ ປພ຺ພເຕ. ອຖ ໂຂ ສຸຕວາ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ສຸຕວາ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ເອກມິທາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ສມຍໍ ຠຄວາ ອິເຘວ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣາມິ ຄິຣິພ຺ພເຊ. ຕຕ຺ຣ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ ສມ຺ມຸຂາ ສຸຕໍ ສມ຺ມຸຂາ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ – ‘ໂຍ ໂສ, ສຸຕວາ [ສຸຕວ (ສ຺ຍາ.)], ຠິກ຺ຂຸ ອຣຫໍ ຂີຓາສໂວ ວຸສິຕວາ ກຕກຣຓີໂຍ ໂອຫິຕຠາໂຣ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕສທຕ຺ໂຖ ປຣິກ຺ຂີຓຠວສໍໂຍຊໂນ ສມ຺ມທຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ໂຕ, ອຠພ຺ໂພ ໂສ ປຎ຺ຈ ຐານານິ ອຊ຺ຌາຈຣິຕຸໍ – ອຠພ຺ໂພ ຂີຓາສໂວ ຠິກ຺ຂຸ ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ປາຓໍ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປຕຸໍ, ອຠພ຺ໂພ ຂີຓາສໂວ ຠິກ຺ຂຸ ອທິນ຺ນໍ ເຖຍ຺ຍສງ຺ຂາຕໍ ອາທາຕຸໍ, ອຠພ຺ໂພ ຂີຓາສໂວ ຠິກ຺ຂຸ ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິເສວິຕຸໍ, ອຠພ຺ໂພ ຂີຓາສໂວ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ປຊານມຸສາ [ສມ຺ປຊານໍ ມຸສາ (ກ. ສີ.)] ຠາສິຕຸໍ, ອຠພ຺ໂພ ຂີຓາສໂວ ຠິກ຺ຂຸ ສນ຺ນິຘິກາຣກໍ ກາເມ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ເສຍ຺ຍຖາປິ ປຸພ຺ເພ ອຄາຣິຍຠູໂຕ’ຕິ. ກຈ຺ຈິ ເມຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ ສຸສ຺ສຸຕໍ ສຸຄ຺ຄຫິຕໍ ສຸມນສິກຕໍ ສູປຘາຣິຕ’’ນ຺ຕິ?

‘‘ຕຄ຺ຆ ເຕ ເອຕໍ, ສຸຕວາ, ສຸສ຺ສຸຕໍ ສຸຄ຺ຄຫິຕໍ ສຸມນສິກຕໍ ສູປຘາຣິຕໍ. ປຸພ຺ເພ ຈາຫໍ, ສຸຕວາ, ເອຕຣຫິ ຈ ເອວໍ ວທາມິ – ‘ໂຍ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ອຣຫໍ ຂີຓາສໂວ ວຸສິຕວາ ກຕກຣຓີໂຍ ໂອຫິຕຠາໂຣ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕສທຕ຺ໂຖ ປຣິກ຺ຂີຓຠວສໍໂຍຊໂນ ສມ຺ມທຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ໂຕ, ອຠພ຺ໂພ ໂສ ນວ ຐານານິ ອຊ຺ຌາຈຣິຕຸໍ – ອຠພ຺ໂພ ຂີຓາສໂວ ຠິກ຺ຂຸ ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ປາຓໍ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປຕຸໍ, ອຠພ຺ໂພ ຂີຓາສໂວ ຠິກ຺ຂຸ ອທິນ຺ນໍ ເຖຍ຺ຍສງ຺ຂາຕໍ ອາທາຕຸໍ, ອຠພ຺ໂພ ຂີຓາສໂວ ຠິກ຺ຂຸ ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິເສວິຕຸໍ, ອຠພ຺ໂພ ຂີຓາສໂວ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ປຊານມຸສາ ຠາສິຕຸໍ, ອຠພ຺ໂພ ຂີຓາສໂວ ຠິກ຺ຂຸ ສນ຺ນິຘິກາຣກໍ ກາເມ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ເສຍ຺ຍຖາປິ ປຸພ຺ເພ ອຄາຣິຍຠູໂຕ, ອຠພ຺ໂພ ຂີຓາສໂວ ຠິກ຺ຂຸ ຉນ຺ທາຄຕິໍ ຄນ຺ຕຸໍ, ອຠພ຺ໂພ ຂີຓາສໂວ ຠິກ຺ຂຸ ໂທສາຄຕິໍ ຄນ຺ຕຸໍ, ອຠພ຺ໂພ ຂີຓາສໂວ ຠິກ຺ຂຸ ໂມຫາຄຕິໍ ຄນ຺ຕຸໍ, ອຠພ຺ໂພ ຂີຓາສໂວ ຠິກ຺ຂຸ ຠຍາຄຕິໍ ຄນ຺ຕຸໍ’. ປຸພ຺ເພ ຈາຫໍ, ສຸຕວາ, ເອຕຣຫິ ຈ ເອວໍ ວທາມິ – ‘ໂຍ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ອຣຫໍ ຂີຓາສໂວ ວຸສິຕວາ ກຕກຣຓີໂຍ ໂອຫິຕຠາໂຣ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕສທຕ຺ໂຖ ປຣິກ຺ຂີຓຠວສໍໂຍຊໂນ ສມ຺ມທຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ໂຕ, ອຠພ຺ໂພ ໂສ ອິມານິ ນວ ຐານານິ ອຊ຺ຌາຈຣິຕຸ’’’ນ຺ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ສຊ຺ຌສຸຕ຺ຕໍ

໘. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ຄິຊ຺ຌກູເຏ ປພ຺ພເຕ. ອຖ ໂຂ ສຊ຺ໂຌ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ສຊ຺ໂຌ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ເອກມິທາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ສມຍໍ ຠຄວາ ອິເຘວ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣາມິ ຄິຣິພ຺ພເຊ. ຕຕ຺ຣ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ ສມ຺ມຸຂາ ສຸຕໍ ສມ຺ມຸຂາ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ – ‘ໂຍ ໂສ, ສຊ຺ຌ, ຠິກ຺ຂຸ ອຣຫໍ ຂີຓາສໂວ ວຸສິຕວາ ກຕກຣຓີໂຍ ໂອຫິຕຠາໂຣ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕສທຕ຺ໂຖ ປຣິກ຺ຂີຓຠວສໍໂຍຊໂນ ສມ຺ມທຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ໂຕ, ອຠພ຺ໂພ ໂສ ປຎ຺ຈ ຐານານິ ອຊ຺ຌາຈຣິຕຸໍ – ອຠພ຺ໂພ ຂີຓາສໂວ ຠິກ຺ຂຸ ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ປາຓໍ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປຕຸໍ, ອຠພ຺ໂພ ຂີຓາສໂວ ຠິກ຺ຂຸ ອທິນ຺ນໍ ເຖຍ຺ຍສງ຺ຂາຕໍ ອາທາຕຸໍ, ອຠພ຺ໂພ ຂີຓາສໂວ ຠິກ຺ຂຸ ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິເສວິຕຸໍ, ອຠພ຺ໂພ ຂີຓາສໂວ ຠິກ຺ຂຸ ສມ຺ປຊານມຸສາ ຠາສິຕຸໍ, ອຠພ຺ໂພ ຂີຓາສໂວ ຠິກ຺ຂຸ ສນ຺ນິຘິກາຣກໍ ກາເມ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ເສຍ຺ຍຖາປິ ປຸພ຺ເພ ອຄາຣິຍຠູໂຕ’ຕິ. ກຈ຺ຈິ ເມຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ ສຸສ຺ສຸຕໍ ສຸຄ຺ຄຫິຕໍ ສຸມນສິກຕໍ ສູປຘາຣິຕ’’ນ຺ຕິ?

‘‘ຕຄ຺ຆ ເຕ ເອຕໍ, ສຊ຺ຌ, ສຸສ຺ສຸຕໍ ສຸຄ຺ຄຫິຕໍ ສຸມນສິກຕໍ ສູປຘາຣິຕໍ. ປຸພ຺ເພ ຈາຫໍ, ສຊ຺ຌ, ເອຕຣຫິ ຈ ເອວໍ ວທາມິ – ‘ໂຍ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ອຣຫໍ ຂີຓາສໂວ ວຸສິຕວາ ກຕກຣຓີໂຍ ໂອຫິຕຠາໂຣ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕສທຕ຺ໂຖ ປຣິກ຺ຂີຓຠວສໍໂຍຊໂນ ສມ຺ມທຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ໂຕ, ອຠພ຺ໂພ ໂສ ນວ ຐານານິ ອຊ຺ຌາຈຣິຕຸໍ – ອຠພ຺ໂພ ຂີຓາສໂວ ຠິກ຺ຂຸ ສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ປາຓໍ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປຕຸໍ…ເປ… ອຠພ຺ໂພ ຂີຓາສໂວ ຠິກ຺ຂຸ ສນ຺ນິຘິກາຣກໍ ກາເມ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ເສຍ຺ຍຖາປິ ປຸພ຺ເພ ອຄາຣິຍຠູໂຕ, ອຠພ຺ໂພ ຂີຓາສໂວ ຠິກ຺ຂຸ ພຸທ຺ຘໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕຸໍ, ອຠພ຺ໂພ ຂີຓາສໂວ ຠິກ຺ຂຸ ຘມ຺ມໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕຸໍ, ອຠພ຺ໂພ ຂີຓາສໂວ ຠິກ຺ຂຸ ສງ຺ຆໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕຸໍ, ອຠພ຺ໂພ ຂີຓາສໂວ ຠິກ຺ຂຸ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕຸໍ’. ປຸພ຺ເພ ຈາຫໍ, ສຊ຺ຌ, ເອຕຣຫິ ຈ ເອວໍ ວທາມິ – ‘ໂຍ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ອຣຫໍ ຂີຓາສໂວ ວຸສິຕວາ ກຕກຣຓີໂຍ ໂອຫິຕຠາໂຣ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕສທຕ຺ໂຖ ປຣິກ຺ຂີຓຠວສໍໂຍຊໂນ ສມ຺ມທຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ໂຕ, ອຠພ຺ໂພ ໂສ ອິມານິ ນວ ຐານານິ ອຊ຺ຌາຈຣິຕຸ’’’ນ຺ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ປຸຄ຺ຄລສຸຕ຺ຕໍ

໙. ‘‘ນວຍິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ. ກຕເມ ນວ? ອຣຫາ, ອຣຫຕ຺ຕາຍ ປຏິປນ຺ໂນ, ອນາຄາມີ, ອນາຄາມິຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ ປຏິປນ຺ໂນ, ສກທາຄາມີ, ສກທາຄາມິຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ ປຏິປນ຺ໂນ, ໂສຕາປນ຺ໂນ, ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ ປຏິປນ຺ໂນ, ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ນວ ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິ’’ນ຺ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ອາຫຸເນຍ຺ຍສຸຕ຺ຕໍ

໑໐. ‘‘ນວຍິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄລາ ອາຫຸເນຍ຺ຍາ ປາຫຸເນຍ຺ຍາ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍາ ອຎ຺ຊລິກຣຓີຍາ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ໂລກສ຺ສ. ກຕເມ ນວ? ອຣຫາ, ອຣຫຕ຺ຕາຍ ປຏິປນ຺ໂນ, ອນາຄາມີ, ອນາຄາມິຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ ປຏິປນ຺ໂນ, ສກທາຄາມີ, ສກທາຄາມິຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ ປຏິປນ຺ໂນ, ໂສຕາປນ຺ໂນ, ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ ປຏິປນ຺ໂນ, ໂຄຕ຺ຣຠູ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ນວ ປຸຄ຺ຄລາ ອາຫຸເນຍ຺ຍາ…ເປ… ອນຸຕ຺ຕຣໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ໂລກສ຺ສາ’’ຕິ. ທສມໍ.

ສມ຺ໂພຘິວຄ຺ໂຄ ປຐໂມ.