໑. ໂຄຕມີສຸຕ຺ຕໍ

໕໑. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສກ຺ເກສຸ ວິຫຣຕິ ກປິລວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ນິຄ຺ໂຣຘາຣາເມ. ອຖ ໂຂ ມຫາປຊາປຕີ [ມຫາປຊາປຕິ (ສ຺ຍາ.) ຈູຬວ. ໔໐໒] ໂຄຕມີ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ເອກມນ຺ຕໍ ຐິຕາ ໂຂ ມຫາປຊາປຕີ ໂຄຕມີ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ, ລເຠຍ຺ຍ ມາຕຸຄາໂມ ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິເຕ ຘມ຺ມວິນເຍ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊ຺ຊ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ອລໍ, ໂຄຕມິ! ມາ ເຕ ຣຸຈ຺ຈິ ມາຕຸຄາມສ຺ສ ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິເຕ ຘມ຺ມວິນເຍ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊ຺ຊາ’’ຕິ.

ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ມຫາປຊາປຕີ ໂຄຕມີ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ, ລເຠຍ຺ຍ ມາຕຸຄາໂມ ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິເຕ ຘມ຺ມວິນເຍ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊ຺ຊ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ອລໍ, ໂຄຕມິ! ມາ ເຕ ຣຸຈ຺ຈິ ມາຕຸຄາມສ຺ສ ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິເຕ ຘມ຺ມວິນເຍ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊ຺ຊາ’’ຕິ. ‘‘ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ມຫາປຊາປຕີ ໂຄຕມີ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສາຘຸ ຠນ຺ເຕ, ລເຠຍ຺ຍ ມາຕຸຄາໂມ ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິເຕ ຘມ຺ມວິນເຍ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊ຺ຊ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ອລໍ, ໂຄຕມິ! ມາ ເຕ ຣຸຈ຺ຈິ ມາຕຸຄາມສ຺ສ ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິເຕ ຘມ຺ມວິນເຍ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊ຺ຊາ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ມຫາປຊາປຕີ ໂຄຕມີ ‘‘ນ ຠຄວາ ອນຸຊານາຕິ ມາຕຸຄາມສ຺ສ ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິເຕ ຘມ຺ມວິນເຍ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊ຺ຊ’’ນ຺ຕິ ທຸກ຺ຂີ ທຸມ຺ມນາ ອສ຺ສຸມຸຂີ ຣຸທມານາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ກປິລວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ຍຖາຠິຣນ຺ຕໍ ວິຫຣິຕ຺ວາ ເຍນ ເວສາລີ ເຕນ ຈາຣິກໍ ປກ຺ກາມິ. ອນຸປຸພ຺ເພນ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ເຍນ ເວສາລີ ຕທວສຣິ. ຕຕ຺ຣ ສຸທໍ ຠຄວາ ເວສາລິຍໍ ວິຫຣຕິ ມຫາວເນ ກູຏາຄາຣສາລາຍໍ. ອຖ ໂຂ ມຫາປຊາປຕີ ໂຄຕມີ ເກເສ ເຉທາເປຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ສມ຺ພຫຸລາຫິ ສາກິຍານີຫິ ສທ຺ຘິໍ ເຍນ ເວສາລີ ເຕນ ປກ຺ກາມິ. ອນຸປຸພ຺ເພນ ເຍນ ເວສາລີ ມຫາວນໍ ກູຏາຄາຣສາລາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ. ອຖ ໂຂ ມຫາປຊາປຕີ ໂຄຕມີ ສູເນຫິ ປາເທຫິ ຣໂຊກິຓ຺ເຓນ ຄຕ຺ເຕນ ທຸກ຺ຂີ ທຸມ຺ມນາ ອສ຺ສຸມຸຂີ ຣຸທມານາ ພຫິທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐເກ ອຏ຺ຐາສິ.

ອທ຺ທສາ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ມຫາປຊາປຕິໍ ໂຄຕມິໍ ສູເນຫິ ປາເທຫິ ຣໂຊກິຓ຺ເຓນ ຄຕ຺ເຕນ ທຸກ຺ຂິໍ ທຸມ຺ມນໍ ອສ຺ສຸມຸຂິໍ ຣຸທມານໍ ພຫິທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐເກ ຐິຕໍ. ທິສ຺ວານ ມຫາປຊາປຕິໍ ໂຄຕມິໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກິໍ ນຸ ຕ຺ວໍ, ໂຄຕມິ, ສູເນຫິ ປາເທຫິ ຣໂຊກິຓ຺ເຓນ ຄຕ຺ເຕນ ທຸກ຺ຂີ ທຸມ຺ມນາ ອສ຺ສຸມຸຂີ ຣຸທມານາ ພຫິທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐເກ ຐິຕາ’’ຕິ? ‘‘ຕຖາ ຫິ ປນ, ຠນ຺ເຕ ອານນ຺ທ, ນ ຠຄວາ ອນຸຊານາຕິ ມາຕຸຄາມສ຺ສ ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິເຕ ຘມ຺ມວິນເຍ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊ຺ຊ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ ຕ຺ວໍ, ໂຄຕມິ, ມຸຫຸຕ຺ຕໍ ອິເຘວ ຕາວ ໂຫຫິ, ຍາວາຫໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ຍາຈາມິ ມາຕຸຄາມສ຺ສ ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິເຕ ຘມ຺ມວິນເຍ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊ຺ຊ’’ນ຺ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ເອສາ, ຠນ຺ເຕ, ມຫາປຊາປຕີ ໂຄຕມີ ສູເນຫິ ປາເທຫິ ຣໂຊກິຓ຺ເຓນ ຄຕ຺ເຕນ ທຸກ຺ຂີ ທຸມ຺ມນາ ອສ຺ສຸມຸຂີ ຣຸທມານາ ພຫິທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐເກ ຐິຕາ – ‘ນ ຠຄວາ ອນຸຊານາຕິ ມາຕຸຄາມສ຺ສ ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິເຕ ຘມ຺ມວິນເຍ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊ຺ຊ’ນ຺ຕິ. ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ, ລເຠຍ຺ຍ ມາຕຸຄາໂມ ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິເຕ ຘມ຺ມວິນເຍ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊ຺ຊ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ອລໍ, ອານນ຺ທ! ມາ ເຕ ຣຸຈ຺ຈິ ມາຕຸຄາມສ຺ສ ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິເຕ ຘມ຺ມວິນເຍ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊ຺ຊາ’’ຕິ.

ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ…ເປ… ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ, ລເຠຍ຺ຍ ມາຕຸຄາໂມ ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິເຕ ຘມ຺ມວິນເຍ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊ຺ຊ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ອລໍ, ອານນ຺ທ! ມາ ເຕ ຣຸຈ຺ຈິ ມາຕຸຄາມສ຺ສ ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິເຕ ຘມ຺ມວິນເຍ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊ຺ຊາ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມໂຕ ອານນ຺ທສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ນ ຠຄວາ ອນຸຊານາຕິ ມາຕຸຄາມສ຺ສ ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິເຕ ຘມ຺ມວິນເຍ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ. ຍໍນູນາຫໍ ອຎ຺ເຎນປິ ປຣິຍາເຍນ ຠຄວນ຺ຕໍ ຍາເຈຍ຺ຍໍ ມາຕຸຄາມສ຺ສ ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິເຕ ຘມ຺ມວິນເຍ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊ຺ຊ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຠພ຺ໂພ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ມາຕຸຄາໂມ ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິເຕ ຘມ຺ມວິນເຍ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໍ ວາ ສກທາຄາມິຜລໍ ວາ ອນາຄາມິຜລໍ ວາ ອຣຫຕ຺ຕຜລໍ ວາ ສຈ຺ຉິກາຕຸ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ຠພ຺ໂພ, ອານນ຺ທ, ມາຕຸຄາໂມ ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິເຕ ຘມ຺ມວິນເຍ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລມ຺ປິ ສກທາຄາມິຜລມ຺ປິ ອນາຄາມິຜລມ຺ປິ ອຣຫຕ຺ຕຜລມ຺ປິ ສຈ຺ຉິກາຕຸ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ສເຈ, ຠນ຺ເຕ, ຠພ຺ໂພ ມາຕຸຄາໂມ ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິເຕ ຘມ຺ມວິນເຍ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລມ຺ປິ…ເປ… ອຣຫຕ຺ຕຜລມ຺ປິ ສຈ຺ຉິກາຕຸໍ, ພຫຸກາຣາ, ຠນ຺ເຕ, ມຫາປຊາປຕີ ໂຄຕມີ ຠຄວໂຕ ມາຕຸຈ຺ຉາ ອາປາທິກາ ໂປສິກາ ຂີຣສ຺ສ ທາຍິກາ; ຠຄວນ຺ຕໍ ຊເນຕ຺ຕິຍາ ກາລງ຺ກຕາຍ ຖຎ຺ຎໍ ປາເຍສິ. ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ, ລເຠຍ຺ຍ ມາຕຸຄາໂມ ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິເຕ ຘມ຺ມວິນເຍ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊ຺ຊ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ສເຈ, ອານນ຺ທ, ມຫາປຊາປຕີ ໂຄຕມີ ອຏ຺ຐ ຄຣຸຘມ຺ເມ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ສາວສ຺ສາ ໂຫຕຸ ອຸປສມ຺ປທາ –

[ປາຈິ. ໑໔໙; ຈູຬວ. ໔໐໓] ‘‘ວສ຺ສສຕູປສມ຺ປນ຺ນາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຕທຫູປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຠິວາທນໍ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐານໍ ອຎ຺ຊລິກມ຺ມໍ ສາມີຈິກມ຺ມໍ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ. ອຍມ຺ປິ ຘມ຺ໂມ ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ [ຄຣຸກຕ຺ວາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] ມາເນຕ຺ວາ ປູເຊຕ຺ວາ ຍາວຊີວໍ ອນຕິກ຺ກມນີໂຍ.

‘‘ນ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ອຠິກ຺ຂຸເກ ອາວາເສ ວສ຺ສໍ ອຸປຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ອຍມ຺ປິ ຘມ຺ໂມ ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ມາເນຕ຺ວາ ປູເຊຕ຺ວາ ຍາວຊີວໍ ອນຕິກ຺ກມນີໂຍ.

‘‘ອນ຺ວຑ຺ຒມາສໍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໂຕ ທ຺ເວ ຘມ຺ມາ ປຈ຺ຈາສີສິຕພ຺ພາ [ປຈ຺ຈາສິໍສິຕພ຺ພາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] – ອຸໂປສຖປຸຈ຺ຉກຎ຺ຈ, ໂອວາທູປສງ຺ກມນຎ຺ຈ. ອຍມ຺ປິ ຘມ຺ໂມ ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ມາເນຕ຺ວາ ປູເຊຕ຺ວາ ຍາວຊີວໍ ອນຕິກ຺ກມນີໂຍ.

‘‘ວສ຺ສໍວຸຏ຺ຐາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ອຸຠໂຕສງ຺ເຆ ຕີຫິ ຐາເນຫິ ປວາເຣຕພ຺ພໍ – ທິຏ຺ເຐນ ວາ ສຸເຕນ ວາ ປຣິສງ຺ກາຍ ວາ. ອຍມ຺ປິ ຘມ຺ໂມ ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ມາເນຕ຺ວາ ປູເຊຕ຺ວາ ຍາວຊີວໍ ອນຕິກ຺ກມນີໂຍ.

‘‘ຄຣຸຘມ຺ມໍ ອຊ຺ຌາປນ຺ນາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ອຸຠໂຕສງ຺ເຆ ປກ຺ຂມານຕ຺ຕໍ ຈຣິຕພ຺ພໍ. ອຍມ຺ປິ ຘມ຺ໂມ ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ມາເນຕ຺ວາ ປູເຊຕ຺ວາ ຍາວຊີວໍ ອນຕິກ຺ກມນີໂຍ.

‘‘ທ຺ເວ ວສ຺ສານິ ຉສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສິກ຺ຂິຕສິກ຺ຂາຍ ສິກ຺ຂມານາຍ ອຸຠໂຕສງ຺ເຆ ອຸປສມ຺ປທາ ປຣິເຍສິຕພ຺ພາ. ອຍມ຺ປິ ຘມ຺ໂມ ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ມາເນຕ຺ວາ ປູເຊຕ຺ວາ ຍາວຊີວໍ ອນຕິກ຺ກມນີໂຍ.

‘‘ນ ເກນຈິ ປຣິຍາເຍນ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຠິກ຺ຂຸ ອກ຺ໂກສິຕພ຺ໂພ ປຣິຠາສິຕພ຺ໂພ. ອຍມ຺ປິ ຘມ຺ໂມ ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ມາເນຕ຺ວາ ປູເຊຕ຺ວາ ຍາວຊີວໍ ອນຕິກ຺ກມນີໂຍ.

‘‘ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ໂອວໂຏ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ຠິກ຺ຂູສຸ ວຈນປໂຖ, ອໂນວໂຏ ຠິກ຺ຂູນໍ ຠິກ຺ຂຸນີສຸ ວຈນປໂຖ. ອຍມ຺ປິ ຘມ຺ໂມ ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ມາເນຕ຺ວາ ປູເຊຕ຺ວາ ຍາວຊີວໍ ອນຕິກ຺ກມນີໂຍ.

‘‘ສເຈ, ອານນ຺ທ, ມຫາປຊາປຕີ ໂຄຕມີ ອິເມ ອຏ຺ຐ ຄຣຸຘມ຺ເມ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ສາວສ຺ສາ ໂຫຕຸ ອຸປສມ຺ປທາ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ອິເມ ອຏ຺ຐ ຄຣຸຘມ຺ເມ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ເຍນ ມຫາປຊາປຕີ ໂຄຕມີ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ມຫາປຊາປຕິໍ ໂຄຕມິໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ສເຈ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ໂຄຕມິ, ອຏ຺ຐ ຄຣຸຘມ຺ເມ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍາສິ, ສາວ ເຕ ຠວິສ຺ສຕິ ອຸປສມ຺ປທາ –

‘‘ວສ຺ສສຕູປສມ຺ປນ຺ນາຍ ຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຕທຫູປສມ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຠິວາທນໍ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐານໍ ອຎ຺ຊລິກມ຺ມໍ ສາມີຈິກມ຺ມໍ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ. ອຍມ຺ປິ ຘມ຺ໂມ ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ມາເນຕ຺ວາ ປູເຊຕ຺ວາ ຍາວຊີວໍ ອນຕິກ຺ກມນີໂຍ…ເປ….

‘‘ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ໂອວໂຏ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ຠິກ຺ຂູສຸ ວຈນປໂຖ, ອໂນວໂຏ ຠິກ຺ຂູນໍ ຠິກ຺ຂຸນີສຸ ວຈນປໂຖ. ອຍມ຺ປິ ຘມ຺ໂມ ສກ຺ກຕ຺ວາ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ມາເນຕ຺ວາ ປູເຊຕ຺ວາ ຍາວຊີວໍ ອນຕິກ຺ກມນີໂຍ. ສເຈ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ໂຄຕມິ, ອິເມ ອຏ຺ຐ ຄຣຸຘມ຺ເມ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍາສິ, ສາວ ເຕ ຠວິສ຺ສຕິ ອຸປສມ຺ປທາ’’ຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠນ຺ເຕ ອານນ຺ທ, ອິຕ຺ຖີ ວາ ປຸຣິໂສ ວາ ທຫໂຣ ຍຸວາ ມຓ຺ຑນກຊາຕິໂກ [ມຓ຺ຑນກຊາຕິໂຍ (ສີ. ປີ.)] ສີສໍນ຺ຫາໂຕ [ສີສໍນຫາໂຕ (ສີ. ປີ.), ສີສນຫາໂຕ (ສ຺ຍາ.)] ອຸປ຺ປລມາລໍ ວາ ວສ຺ສິກມາລໍ ວາ ອຘິມຸຕ຺ຕກມາລໍ [ອຕິມຸຕ຺ຕກມາລໍ (ສີ.)] ວາ ລຠິຕ຺ວາ ອຸໂຠຫິ ຫຕ຺ເຖຫິ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕມງ຺ເຄ ສິຣສ຺ມິໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຍ຺ຍ; ເອວເມວໍ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ ອານນ຺ທ, ອິເມ ອຏ຺ຐ ຄຣຸຘມ຺ເມ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາມິ ຍາວຊີວໍ ອນຕິກ຺ກມນີເຍ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ປຏິຄ຺ຄຫິຕາ, ຠນ຺ເຕ, ມຫາປຊາປຕິຍາ ໂຄຕມິຍາ ອຏ຺ຐ ຄຣຸຘມ຺ມາ ຍາວຊີວໍ ອນຕິກ຺ກມນີຍາ’’ຕິ.

‘‘ສເຈ, ອານນ຺ທ, ນາລຠິສ຺ສ ມາຕຸຄາໂມ ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິເຕ ຘມ຺ມວິນເຍ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ, ຈິຣຏ຺ຐິຕິກໍ, ອານນ຺ທ, ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ອຠວິສ຺ສ, ວສ຺ສສຫສ຺ສເມວ ສທ຺ຘມ຺ໂມ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ. ຍໂຕ ຈ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ມາຕຸຄາໂມ ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິເຕ ຘມ຺ມວິນເຍ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໂຕ, ນ ທານິ, ອານນ຺ທ, ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈິຣຏ຺ຐິຕິກໍ ຠວິສ຺ສຕິ. ປຎ຺ເຈວ ທານິ, ອານນ຺ທ, ວສ຺ສສຕານິ ສທ຺ຘມ຺ໂມ ຐສ຺ສຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອານນ຺ທ, ຍານິ ການິຈິ ກຸລານິ ພຫຸຕ຺ຖິການິ [ພຫຸກິຕ຺ຖິການິ (ສີ. ປີ.), ພຫຸອິຕ຺ຖິການິ (ສ຺ຍາ.)] ອປ຺ປປຸຣິສການິ, ຕານິ ສຸປ຺ປຘໍສິຍານິ ໂຫນ຺ຕິ ໂຈເຣຫິ ກຸມ຺ຠຕ຺ເຖນເກຫິ; ເອວເມວໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຍສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ລຠຕິ ມາຕຸຄາໂມ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ, ນ ຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈິຣຏ຺ຐິຕິກໍ ໂຫຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອານນ຺ທ, ສມ຺ປນ຺ເນ ສາລິກ຺ເຂຕ຺ເຕ ເສຕຏ຺ຐິກາ ນາມ ໂຣຄຊາຕິ ນິປຕຕິ, ເອວໍ ຕໍ ສາລິກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ນ ຈິຣຏ຺ຐິຕິກໍ ໂຫຕິ; ເອວເມວໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຍສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ລຠຕິ ມາຕຸຄາໂມ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ, ນ ຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈິຣຏ຺ຐິຕິກໍ ໂຫຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອານນ຺ທ, ສມ຺ປນ຺ເນ ອຸຈ຺ຉຸກ຺ເຂຕ຺ເຕ ມຎ຺ຊິຏ຺ຐິກາ [ມຎ຺ເຊຏ຺ຐິກາ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ນາມ ໂຣຄຊາຕິ ນິປຕຕິ, ເອວໍ ຕໍ ອຸຈ຺ຉຸກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ນ ຈິຣຏ຺ຐິຕິກໍ ໂຫຕິ; ເອວເມວໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ຍສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ລຠຕິ ມາຕຸຄາໂມ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ, ນ ຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈິຣຏ຺ຐິຕິກໍ ໂຫຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອານນ຺ທ, ປຸຣິໂສ ມຫໂຕ ຕຬາກສ຺ສ ປຏິກຈ຺ເຈວ [ປຏິຄຈ຺ເຈວ (ສີ. ປີ.)] ອາຬິໍ ພນ຺ເຘຍ຺ຍ ຍາວເທວ ອຸທກສ຺ສ ອນຕິກ຺ກມນາຍ; ເອວເມວໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ມຍາ ປຏິກຈ຺ເຈວ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ອຏ຺ຐ ຄຣຸຘມ຺ມາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາ ຍາວຊີວໍ ອນຕິກ຺ກມນີຍາ’’ຕິ. ປຐມໍ.