໑໐. ອນຸຣຸທ຺ຘມຫາວິຕກ຺ກສຸຕ຺ຕໍ

໓໐. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຠຄ຺ເຄສຸ ວິຫຣຕິ ສຸໍສຸມາຣຄິເຣ ເຠສກຬາວເນ ມິຄທາເຍ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ອນຸຣຸທ຺ໂຘ ເຈຕີສຸ ວິຫຣຕິ ປາຈີນວໍສທາເຍ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມໂຕ ອນຸຣຸທ຺ຘສ຺ສ ຣໂຫຄຕສ຺ສ ປຏິສລ຺ລີນສ຺ສ ເອວໍ ເຈຕໂສ ປຣິວິຕກ຺ໂກ ອຸທປາທິ – ‘‘ອປ຺ປິຈ຺ຉສ຺ສາຍໍ ຘມ຺ໂມ, ນາຍໍ ຘມ຺ໂມ ມຫິຈ຺ຉສ຺ສ; ສນ຺ຕຸຏ຺ຐສ຺ສາຍໍ ຘມ຺ໂມ, ນາຍໍ ຘມ຺ໂມ ອສນ຺ຕຸຏ຺ຐສ຺ສ; ປວິວິຕ຺ຕສ຺ສາຍໍ ຘມ຺ໂມ, ນາຍໍ ຘມ຺ໂມ ສງ຺ຄຓິກາຣາມສ຺ສ; ອາຣທ຺ຘວີຣິຍສ຺ສາຍໍ ຘມ຺ໂມ, ນາຍໍ ຘມ຺ໂມ ກຸສີຕສ຺ສ; ອຸປຏ຺ຐິຕສ຺ສຕິສ຺ສາຍໍ [ອຸປຏ຺ຐິຕສຕິສ຺ສາຍໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] ຘມ຺ໂມ, ນາຍໍ ຘມ຺ໂມ ມຸຏ຺ຐສ຺ສຕິສ຺ສ [ມຸຏ຺ຐສຕິສ຺ສ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)]; ສມາຫິຕສ຺ສາຍໍ ຘມ຺ໂມ, ນາຍໍ ຘມ຺ໂມ ອສມາຫິຕສ຺ສ; ປຎ຺ຎວໂຕ ອຍໍ ຘມ຺ໂມ, ນາຍໍ ຘມ຺ໂມ ທຸປ຺ປຎ຺ຎສ຺ສາ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມໂຕ ອນຸຣຸທ຺ຘສ຺ສ ເຈຕສາ ເຈໂຕປຣິວິຕກ຺ກມຎ຺ຎາຍ – ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ພລວາ ປຸຣິໂສ ສມິຎ຺ຊິຕໍ ວາ ພາຫໍ ປສາເຣຍ຺ຍ, ປສາຣິຕໍ ວາ ພາຫໍ ສມິຎ຺ເຊຍ຺ຍ; ເອວເມວໍ – ຠຄ຺ເຄສຸ ສຸໍສຸມາຣຄິເຣ ເຠສກຬາວເນ ມິຄທາເຍ ອນ຺ຕຣຫິໂຕ ເຈຕີສຸ ປາຈີນວໍສທາເຍ ອາຍສ຺ມໂຕ ອນຸຣຸທ຺ຘສ຺ສ ສມ຺ມຸເຂ ປາຕຸຣໂຫສິ. ນິສີທິ ຠຄວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ. ອາຍສ຺ມາປິ ໂຂ ອນຸຣຸທ຺ໂຘ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ

ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອນຸຣຸທ຺ຘໍ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ອນຸຣຸທ຺ຘ! ສາຘຸ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ອນຸຣຸທ຺ຘ, (ຍໍ ຕໍ ມຫາປຸຣິສວິຕກ຺ກໍ) [ສຕ຺ຕ ມຫາປຸຣິສວິຕກ຺ເກ (ສີ. ປີ.) ທີ. ນິ. ໓.໓໕໘] ວິຕກ຺ເກສິ – ‘ອປ຺ປິຈ຺ຉສ຺ສາຍໍ ຘມ຺ໂມ, ນາຍໍ ຘມ຺ໂມ ມຫິຈ຺ຉສ຺ສ; ສນ຺ຕຸຏ຺ຐສ຺ສາຍໍ ຘມ຺ໂມ, ນາຍໍ ຘມ຺ໂມ ອສນ຺ຕຸຏ຺ຐສ຺ສ; ປວິວິຕ຺ຕສ຺ສາຍໍ ຘມ຺ໂມ, ນາຍໍ ຘມ຺ໂມ ສງ຺ຄຓິກາຣາມສ຺ສ; ອາຣທ຺ຘວີຣິຍສ຺ສາຍໍ ຘມ຺ໂມ, ນາຍໍ ຘມ຺ໂມ ກຸສີຕສ຺ສ; ອຸປຏ຺ຐິຕສ຺ສຕິສ຺ສາຍໍ ຘມ຺ໂມ, ນາຍໍ ຘມ຺ໂມ ມຸຏ຺ຐສ຺ສຕິສ຺ສ; ສມາຫິຕສ຺ສາຍໍ ຘມ຺ໂມ, ນາຍໍ ຘມ຺ໂມ ອສມາຫິຕສ຺ສ; ປຎ຺ຎວໂຕ ອຍໍ ຘມ຺ໂມ, ນາຍໍ ຘມ຺ໂມ ທຸປ຺ປຎ຺ຎສ຺ສາ’ຕິ. ເຕນ ຫິ ຕ຺ວໍ, ອນຸຣຸທ຺ຘ, ອິມມ຺ປິ ອຏ຺ຐມໍ ມຫາປຸຣິສວິຕກ຺ກໍ ວິຕກ຺ເກຫິ – ‘ນິປ຺ປປຎ຺ຈາຣາມສ຺ສາຍໍ ຘມ຺ໂມ ນິປ຺ປປຎ຺ຈຣຕິໂນ, ນາຍໍ ຘມ຺ໂມ ປປຎ຺ຈາຣາມສ຺ສ ປປຎ຺ຈຣຕິໂນ’’’ຕິ.

‘‘ຍໂຕ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ອນຸຣຸທ຺ຘ, ອິເມ ອຏ຺ຐ ມຫາປຸຣິສວິຕກ຺ເກ ວິຕກ຺ເກສ຺ສສິ, ຕໂຕ ຕ຺ວໍ, ອນຸຣຸທ຺ຘ, ຍາວເທວ [ຍາວເທ (ສໍ. ນິ. ໒.໑໕໒)] ອາກງ຺ຂິສ຺ສສິ, ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ ວິວິຈ຺ຈ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສວິຕກ຺ກໍ ສວິຈາຣໍ ວິເວກຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິສ຺ສສິ.

‘‘ຍໂຕ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ອນຸຣຸທ຺ຘ, ອິເມ ອຏ຺ຐ ມຫາປຸຣິສວິຕກ຺ເກ ວິຕກ຺ເກສ຺ສສິ, ຕໂຕ ຕ຺ວໍ, ອນຸຣຸທ຺ຘ, ຍາວເທວ ອາກງ຺ຂິສ຺ສສິ, ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສມ຺ປສາທນໍ ເຈຕໂສ ເອໂກທິຠາວໍ ອວິຕກ຺ກໍ ອວິຈາຣໍ ສມາຘິຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິສ຺ສສິ.

‘‘ຍໂຕ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ອນຸຣຸທ຺ຘ, ອິເມ ອຏ຺ຐ ມຫາປຸຣິສວິຕກ຺ເກ ວິຕກ຺ເກສ຺ສສິ, ຕໂຕ ຕ຺ວໍ, ອນຸຣຸທ຺ຘ, ຍາວເທວ ອາກງ຺ຂິສ຺ສສິ, ປີຕິຍາ ຈ ວິຣາຄາ ອຸເປກ຺ຂໂກ ຈ ວິຫຣິສ຺ສສິ ສໂຕ ຈ ສມ຺ປຊາໂນ ສຸຂຎ຺ຈ ກາເຍນ ປຏິສໍເວທິສ຺ສສິ ຍໍ ຕໍ ອຣິຍາ ອາຈິກ຺ຂນ຺ຕິ – ‘ອຸເປກ຺ຂໂກ ສຕິມາ ສຸຂວິຫາຣີ’ຕິ ຕຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິສ຺ສສິ.

‘‘ຍໂຕ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ອນຸຣຸທ຺ຘ, ອິເມ ອຏ຺ຐ ມຫາປຸຣິສວິຕກ຺ເກ ວິຕກ຺ເກສ຺ສສິ, ຕໂຕ ຕ຺ວໍ, ອນຸຣຸທ຺ຘ, ຍາວເທວ ອາກງ຺ຂິສ຺ສສິ, ສຸຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ ປຸພ຺ເພວ ໂສມນສ຺ສໂທມນສ຺ສານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ອຸເປກ຺ຂາສຕິປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິສ຺ສສິ.

‘‘ຍໂຕ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ອນຸຣຸທ຺ຘ, ອິເມ ຈ ອຏ຺ຐ ມຫາປຸຣິສວິຕກ຺ເກ ວິຕກ຺ເກສ຺ສສິ, ອິເມສຎ຺ຈ ຈຕຸນ຺ນໍ ຌານານໍ ອາຠິເຈຕສິການໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣານໍ ນິກາມລາຠີ ຠວິສ຺ສສິ ອກິຈ຺ຉລາຠີ ອກສິຣລາຠີ, ຕໂຕ ຕຸຍ຺ຫໍ, ອນຸຣຸທ຺ຘ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ຄຫປຕິສ຺ສ ວາ ຄຫປຕິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ວາ ສາລີນໍ ໂອທໂນ ວິຈິຕກາຬໂກ ອເນກສູໂປ ອເນກພ຺ຍຎ຺ຊໂນ; ເອວເມວໍ ເຕ ປິຓ຺ຑິຍາໂລປໂຠຊນໍ ຂາຍິສ຺ສຕິ ສນ຺ຕຸຏ຺ຐສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ຣຕິຍາ ອປຣິຕສ຺ສາຍ ຜາສຸວິຫາຣາຍ ໂອກ຺ກມນາຍ ນິພ຺ພານສ຺ສ.

‘‘ຍໂຕ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ອນຸຣຸທ຺ຘ, ອິເມ ຈ ອຏ຺ຐ ມຫາປຸຣິສວິຕກ຺ເກ ວິຕກ຺ເກສ຺ສສິ, ອິເມສຎ຺ຈ ຈຕຸນ຺ນໍ ຌານານໍ ອາຠິເຈຕສິການໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣານໍ ນິກາມລາຠີ ຠວິສ຺ສສິ ອກິຈ຺ຉລາຠີ ອກສິຣລາຠີ, ຕໂຕ ຕຸຍ຺ຫໍ, ອນຸຣຸທ຺ຘ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ຄຫປຕິສ຺ສ ວາ ຄຫປຕິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ວາ ກູຏາຄາຣໍ ອຸລ຺ລິຕ຺ຕາວລິຕ຺ຕໍ ນິວາຕໍ ຜຸສິຕຄ຺ຄຬໍ ປິຫິຕວາຕປານໍ; ເອວເມວໍ ເຕ ຣຸກ຺ຂມູລເສນາສນໍ ຂາຍິສ຺ສຕິ ສນ຺ຕຸຏ຺ຐສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ຣຕິຍາ ອປຣິຕສ຺ສາຍ ຜາສຸວິຫາຣາຍ ໂອກ຺ກມນາຍ ນິພ຺ພານສ຺ສ.

‘‘ຍໂຕ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ອນຸຣຸທ຺ຘ, ອິເມ ຈ ອຏ຺ຐ ມຫາປຸຣິສວິຕກ຺ເກ ວິຕກ຺ເກສ຺ສສິ, ອິເມສຎ຺ຈ ຈຕຸນ຺ນໍ ຌານານໍ ອາຠິເຈຕສິການໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣານໍ ນິກາມລາຠີ ຠວິສ຺ສສິ ອກິຈ຺ຉລາຠີ ອກສິຣລາຠີ, ຕໂຕ ຕຸຍ຺ຫໍ, ອນຸຣຸທ຺ຘ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ຄຫປຕິສ຺ສ ວາ ຄຫປຕິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ວາ ປລ຺ລງ຺ໂກ ໂຄນກຕ຺ຖໂຕ ປຏິກຕ຺ຖໂຕ ປຏລິກຕ຺ຖໂຕ ກທລິມິຄປວຣປຈ຺ຈຕ຺ຖຣໂຓ [ກາທລິ… ປຈ຺ຈຕ຺ຖຣໂຓ (ສີ.)] ສອຸຕ຺ຕຣຈ຺ຉໂທ ອຸຠໂຕໂລຫິຕກູປຘາໂນ; ເອວເມວໍ ເຕ ຕິຓສນ຺ຖາຣກສຍນາສນໍ ຂາຍິສ຺ສຕິ ສນ຺ຕຸຏ຺ຐສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ຣຕິຍາ ອປຣິຕສ຺ສາຍ ຜາສຸວິຫາຣາຍ ໂອກ຺ກມນາຍ ນິພ຺ພານສ຺ສ.

‘‘ຍໂຕ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ອນຸຣຸທ຺ຘ, ອິເມ ຈ ອຏ຺ຐ ມຫາປຸຣິສວິຕກ຺ເກ ວິຕກ຺ເກສ຺ສສິ, ອິເມສຎ຺ຈ ຈຕຸນ຺ນໍ ຌານານໍ ອາຠິເຈຕສິການໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣານໍ ນິກາມລາຠີ ຠວິສ຺ສສິ ອກິຈ຺ຉລາຠີ ອກສິຣລາຠີ, ຕໂຕ ຕຸຍ຺ຫໍ, ອນຸຣຸທ຺ຘ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ຄຫປຕິສ຺ສ ວາ ຄຫປຕິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ວາ ນານາເຠສຊ຺ຊານິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ສປ຺ປິ ນວນີຕໍ ເຕລໍ ມຘຸ ຜາຓິຕໍ; ເອວເມວໍ ເຕ ປູຕິມຸຕ຺ຕເຠສຊ຺ຊໍ ຂາຍິສ຺ສຕິ ສນ຺ຕຸຏ຺ຐສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ຣຕິຍາ ອປຣິຕສ຺ສາຍ ຜາສຸວິຫາຣາຍ ໂອກ຺ກມນາຍ ນິພ຺ພານສ຺ສ. ເຕນ ຫິ ຕ຺ວໍ, ອນຸຣຸທ຺ຘ, ອາຍຕິກມ຺ປິ ວສ຺ສາວາສໍ ອິເຘວ ເຈຕີສຸ ປາຈີນວໍສທາເຍ ວິຫເຣຍ຺ຍາສີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອນຸຣຸທ຺ໂຘ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອນຸຣຸທ຺ຘໍ ອິມິນາ ໂອວາເທນ ໂອວທິຕ຺ວາ – ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ພລວາ ປຸຣິໂສ ສມິຎ຺ຊິຕໍ ວາ ພາຫໍ ປສາເຣຍ຺ຍ, ປສາຣິຕໍ ວາ ພາຫໍ ສມິຎ຺ເຊຍ຺ຍ, ເອວເມວໍ – ເຈຕີສຸ ປາຈີນວໍສທາເຍ ອນ຺ຕຣຫິໂຕ ຠຄ຺ເຄສຸ ສຸໍສຸມາຣຄິເຣ ເຠສກຬາວເນ ມິຄທາເຍ ປາຕຸຣໂຫສີຕິ. ນິສີທິ ຠຄວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ. ນິສຊ຺ຊ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຏ຺ຐ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາປຸຣິສວິຕກ຺ເກ ເທເສສ຺ສາມິ, ຕໍ ສຸຓາຖ…ເປ… ກຕເມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐ ມຫາປຸຣິສວິຕກ຺ກາ? ອປ຺ປິຈ຺ຉສ຺ສາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ໂມ, ນາຍໍ ຘມ຺ໂມ ມຫິຈ຺ຉສ຺ສ; ສນ຺ຕຸຏ຺ຐສ຺ສາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ໂມ, ນາຍໍ ຘມ຺ໂມ ອສນ຺ຕຸຏ຺ຐສ຺ສ; ປວິວິຕ຺ຕສ຺ສາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ໂມ, ນາຍໍ ຘມ຺ໂມ ສງ຺ຄຓິກາຣາມສ຺ສ; ອາຣທ຺ຘວີຣິຍສ຺ສາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ໂມ, ນາຍໍ ຘມ຺ໂມ ກຸສີຕສ຺ສ; ອຸປຏ຺ຐິຕສ຺ສຕິສ຺ສາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ໂມ, ນາຍໍ ຘມ຺ໂມ ມຸຏ຺ຐສ຺ສຕິສ຺ສ; ສມາຫິຕສ຺ສາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ໂມ, ນາຍໍ ຘມ຺ໂມ ອສມາຫິຕສ຺ສ; ປຎ຺ຎວໂຕ ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ໂມ, ນາຍໍ ຘມ຺ໂມ ທຸປ຺ປຎ຺ຎສ຺ສ; ນິປ຺ປປຎ຺ຈາຣາມສ຺ສາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ໂມ ນິປ຺ປປຎ຺ຈຣຕິໂນ, ນາຍໍ ຘມ຺ໂມ ປປຎ຺ຈາຣາມສ຺ສ ປປຎ຺ຈຣຕິໂນ’’.

‘‘‘ອປ຺ປິຈ຺ຉສ຺ສາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ໂມ, ນາຍໍ ຘມ຺ໂມ ມຫິຈ຺ຉສ຺ສາ’ຕິ, ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອປ຺ປິຈ຺ໂຉ ສມາໂນ ‘ອປ຺ປິຈ຺ໂຉຕິ ມໍ ຊາເນຍ຺ຍຸ’ນ຺ຕິ ນ ອິຈ຺ຉຕິ, ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐຕິ ມໍ ຊາເນຍ຺ຍຸ’ນ຺ຕິ ນ ອິຈ຺ຉຕິ, ປວິວິຕ຺ໂຕ ສມາໂນ ‘ປວິວິຕ຺ໂຕຕິ ມໍ ຊາເນຍ຺ຍຸ’ນ຺ຕິ ນ ອິຈ຺ຉຕິ, ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ ສມາໂນ ‘ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍຕິ ມໍ ຊາເນຍ຺ຍຸ’ນ຺ຕິ ນ ອິຈ຺ຉຕິ, ອຸປຏ຺ຐິຕສ຺ສຕິ ສມາໂນ ‘ອຸປຏ຺ຐິຕສ຺ສຕີຕິ ມໍ ຊາເນຍ຺ຍຸ’ນ຺ຕິ ນ ອິຈ຺ຉຕິ, ສມາຫິໂຕ ສມາໂນ ‘ສມາຫິໂຕຕິ ມໍ ຊາເນຍ຺ຍຸ’ນ຺ຕິ ນ ອິຈ຺ຉຕິ, ປຎ຺ຎວາ ສມາໂນ ‘ປຎ຺ຎວາຕິ ມໍ ຊາເນຍ຺ຍຸ’ນ຺ຕິ ນ ອິຈ຺ຉຕິ, ນິປ຺ປປຎ຺ຈາຣາໂມ ສມາໂນ ‘ນິປ຺ປປຎ຺ຈາຣາໂມຕິ ມໍ ຊາເນຍ຺ຍຸ’ນ຺ຕິ ນ ອິຈ຺ຉຕິ. ‘ອປ຺ປິຈ຺ຉສ຺ສາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ໂມ, ນາຍໍ ຘມ຺ໂມ ມຫິຈ຺ຉສ຺ສາ’ຕິ, ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘‘ສນ຺ຕຸຏ຺ຐສ຺ສາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ໂມ, ນາຍໍ ຘມ຺ໂມ ອສນ຺ຕຸຏ຺ຐສ຺ສາ’ຕິ, ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ ອິຕຣີຕຣຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາເຣນ. ‘ສນ຺ຕຸຏ຺ຐສ຺ສາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ໂມ, ນາຍໍ ຘມ຺ໂມ ອສນ຺ຕຸຏ຺ຐສ຺ສາ’ຕິ, ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘‘ປວິວິຕ຺ຕສ຺ສາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ໂມ, ນາຍໍ ຘມ຺ໂມ ສງ຺ຄຓິກາຣາມສ຺ສາ’ຕິ, ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ປວິວິຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ຠວນ຺ຕິ ອຸປສງ຺ກມິຕາໂຣ ຠິກ຺ຂູ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ອຸປາສກາ ອຸປາສິກາໂຍ ຣາຊາໂນ ຣາຊມຫາມຕ຺ຕາ ຕິຕ຺ຖິຍາ ຕິຕ຺ຖິຍສາວກາ. ຕຕ຺ຣ ຠິກ຺ຂຸ ວິເວກນິນ຺ເນນ ຈິຕ຺ເຕນ ວິເວກໂປເຓນ ວິເວກປພ຺ຠາເຣນ ວິເວກຏ຺ເຐນ ເນກ຺ຂມ຺ມາຠິຣເຕນ ອຎ຺ຎທຕ຺ຖຸ ອຸຍ຺ໂຍຊນິກປຏິສໍຍຸຕ຺ຕໍເຍວ ກຖໍ ກຕ຺ຕາ [ປວຕ຺ຕາ (ກ.)] ໂຫຕິ. ‘ປວິວິຕ຺ຕສ຺ສາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ໂມ, ນາຍໍ ຘມ຺ໂມ ສງ຺ຄຓິກາຣາມສ຺ສາ’ຕິ, ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘‘ອາຣທ຺ຘວີຣິຍສ຺ສາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ໂມ, ນາຍໍ ຘມ຺ໂມ ກຸສີຕສ຺ສາ’ຕິ, ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ ວິຫຣຕິ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ປຫານາຍ ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອຸປສມ຺ປທາຍ ຖາມວາ ທຬ຺ຫປຣກ຺ກໂມ ອນິກ຺ຂິຕ຺ຕຘຸໂຣ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ. ‘ອາຣທ຺ຘວີຣິຍສ຺ສາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ໂມ, ນາຍໍ ຘມ຺ໂມ ກຸສີຕສ຺ສາ’ຕິ, ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘‘ອຸປຏ຺ຐິຕສ຺ສຕິສ຺ສາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ໂມ, ນາຍໍ ຘມ຺ໂມ ມຸຏ຺ຐສ຺ສຕິສ຺ສາ’ຕິ, ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສຕິມາ ໂຫຕິ ປຣເມນ ສຕິເນປກ຺ເກນ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ຈິຣກຕມ຺ປິ ຈິຣຠາສິຕມ຺ປິ ສຣິຕາ ອນຸສ຺ສຣິຕາ. ‘ອຸປຏ຺ຐິຕສ຺ສຕິສ຺ສາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ໂມ, ນາຍໍ ຘມ຺ໂມ, ມຸຏ຺ຐສ຺ສຕິສ຺ສາ’ຕິ, ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘‘ສມາຫິຕສ຺ສາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ໂມ, ນາຍໍ ຘມ຺ໂມ ອສມາຫິຕສ຺ສາ’ຕິ, ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ…ເປ… ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ‘ສມາຫິຕສ຺ສາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ໂມ, ນາຍໍ ຘມ຺ໂມ ອສມາຫິຕສ຺ສາ’ຕິ, ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘‘ປຎ຺ຎວໂຕ ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ໂມ, ນາຍໍ ຘມ຺ໂມ ທຸປ຺ປຎ຺ຎສ຺ສາ’ຕິ, ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ປຎ຺ຎວາ ໂຫຕິ ອຸທຍຕ຺ຖຄາມິນິຍາ ປຎ຺ຎາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຣິຍາຍ ນິພ຺ເພຘິກາຍ ສມ຺ມາ ທຸກ຺ຂກ຺ຂຍຄາມິນິຍາ. ‘ປຎ຺ຎວໂຕ ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ໂມ, ນາຍໍ ຘມ຺ໂມ ທຸປ຺ປຎ຺ຎສ຺ສາ’ຕິ, ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ.

‘‘‘ນິປ຺ປປຎ຺ຈາຣາມສ຺ສາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ໂມ ນິປ຺ປປຎ຺ຈຣຕິໂນ, ນາຍໍ ຘມ຺ໂມ ປປຎ຺ຈາຣາມສ຺ສ ປປຎ຺ຈຣຕິໂນ’ຕິ, ອິຕິ ໂຂ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິຎ຺ເຈຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ປປຎ຺ຈນິໂຣເຘ ຈິຕ຺ຕໍ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ ປສີທຕິ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ວິມຸຈ຺ຈຕິ. ‘ນິປ຺ປປຎ຺ຈາຣາມສ຺ສາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ໂມ, ນິປ຺ປປຎ຺ຈຣຕິໂນ, ນາຍໍ ຘມ຺ໂມ ປປຎ຺ຈາຣາມສ຺ສ ປປຎ຺ຈຣຕິໂນ’ຕິ, ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອນຸຣຸທ຺ໂຘ ອາຍຕິກມ຺ປິ ວສ຺ສາວາສໍ ຕຕ຺ເຖວ ເຈຕີສຸ ປາຈີນວໍສທາເຍ ວິຫາສິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອນຸຣຸທ຺ໂຘ ເອໂກ ວູປກຏ຺ໂຐ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ອາຕາປີ ປຫິຕຕ຺ໂຕ ວິຫຣນ຺ໂຕ ນຈິຣສ຺ເສວ – ຍສ຺ສຕ຺ຖາຍ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ສມ຺ມເທວ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊນ຺ຕິ, ຕທນຸຕ຺ຕຣໍ – ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍປຣິໂຍສານໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫາສິ. ‘‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’’ຕິ ອພ຺ຠຎ຺ຎາສິ. ອຎ຺ຎຕໂຣ ຈ ປນາຍສ຺ມາ ອນຸຣຸທ຺ໂຘ ອຣຫຕໍ ອໂຫສີຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອນຸຣຸທ຺ໂຘ ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ໂຕ ຕາຍໍ ເວລາຍໍ ອິມາ ຄາຖາໂຍ ອຠາສິ –

[ເຖຣຄາ. ໙໐໑-໙໐໓] ‘‘ມມ ສງ຺ກປ຺ປມຎ຺ຎາຍ, ສຕ຺ຖາ ໂລເກ ອນຸຕ຺ຕໂຣ;

ມໂນມເຍນ ກາເຍນ, ອິທ຺ຘິຍາ ອຸປສງ຺ກມິ.

‘‘ຍຖາ ເມ ອຫຸ ສງ຺ກປ຺ໂປ, ຕໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ ເທສຍິ;

ນິປ຺ປປຎ຺ຈຣໂຕ ພຸທ຺ໂຘ, ນິປ຺ປປຎ຺ຈໍ ອເທສຍິ.

‘‘ຕສ຺ສາຫໍ ຘມ຺ມມຎ຺ຎາຍ, ວິຫາສິໍ ສາສເນ ຣໂຕ;

ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕາ, ກຕໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາສນ’’ນ຺ຕິ. ທສມໍ;

ຄຫປຕິວຄ຺ໂຄ ຕຕິໂຍ.