໔. ອສ຺ສຂຬຸງ຺ກສຸຕ຺ຕໍ

໑໔. ‘‘ອຏ຺ຐ ຈ [ອຏ຺ຐ (ສ຺ຍາ.)], ຠິກ຺ຂເວ, ອສ຺ສຂຬຸງ຺ເກ [ອສ຺ສຂລຸງ຺ເກ (ສີ.)] ເທເສສ຺ສາມິ ອຏ຺ຐ ຈ ອສ຺ສໂທເສ, ອຏ຺ຐ ຈ ປຸຣິສຂຬຸງ຺ເກ ອຏ຺ຐ ຈ ປຸຣິສໂທເສ. ຕໍ ສຸຓາຖ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ກຕເມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐ ອສ຺ສຂຬຸງ຺ກາ ອຏ຺ຐ ຈ ອສ຺ສໂທສາ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ອສ຺ສຂຬຸງ຺ໂກ ‘ເປຫີ’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ, ວິທ຺ໂຘ ສມາໂນ ໂຈທິໂຕ ສາຣຖິນາ ປຈ຺ຉໂຕ ປຏິກ຺ກມຕິ, ປິຏ຺ຐິໂຕ ຣຖໍ ປວຕ຺ເຕຕິ. ເອວຣູໂປປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ອສ຺ສຂຬຸງ຺ໂກ ໂຫຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຐໂມ ອສ຺ສໂທໂສ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ອສ຺ສຂຬຸງ຺ໂກ ‘ເປຫີ’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ, ວິທ຺ໂຘ ສມາໂນ ໂຈທິໂຕ ສາຣຖິນາ ປຈ຺ຉາ ລງ຺ຆຕິ, ກຸພ຺ພຣໍ ຫນຕິ, ຕິທຓ຺ຑໍ ຠຎ຺ຊຕິ. ເອວຣູໂປປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ອສ຺ສຂຬຸງ຺ໂກ ໂຫຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸຕິໂຍ ອສ຺ສໂທໂສ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ອສ຺ສຂຬຸງ຺ໂກ ‘ເປຫີ’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ, ວິທ຺ໂຘ ສມາໂນ ໂຈທິໂຕ ສາຣຖິນາ ຣຖີສາຍ ສຕ຺ຖິໍ ອຸສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຣຖີສໍເຍວ ອຊ຺ໂຌມທ຺ທຕິ. ເອວຣູໂປປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ອສ຺ສຂຬຸງ຺ໂກ ໂຫຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຕິໂຍ ອສ຺ສໂທໂສ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ອສ຺ສຂຬຸງ຺ໂກ ‘ເປຫີ’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ, ວິທ຺ໂຘ ສມາໂນ ໂຈທິໂຕ ສາຣຖິນາ ອຸມ຺ມຄ຺ຄໍ ຄຓ຺ຫຕິ, ອຸພ຺ພຏຸມໍ ຣຖໍ ກໂຣຕິ. ເອວຣູໂປປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ອສ຺ສຂຬຸງ຺ໂກ ໂຫຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕຸຕ຺ໂຖ ອສ຺ສໂທໂສ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ອສ຺ສຂຬຸງ຺ໂກ ‘ເປຫີ’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ, ວິທ຺ໂຘ ສມາໂນ ໂຈທິໂຕ ສາຣຖິນາ ລງ຺ຆຕິ ປຸຣິມກາຍໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫຕິ ປຸຣິເມ ປາເທ. ເອວຣູໂປປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ອສ຺ສຂຬຸງ຺ໂກ ໂຫຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈໂມ ອສ຺ສໂທໂສ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ອສ຺ສຂຬຸງ຺ໂກ ‘ເປຫີ’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ, ວິທ຺ໂຘ ສມາໂນ ໂຈທິໂຕ ສາຣຖິນາ ອນາທິຍິຕ຺ວາ ສາຣຖິໍ ອນາທິຍິຕ຺ວາ ປໂຕທລຏ຺ຐິໍ [ປໂຕທໍ (ສີ. ປີ.), ປໂຕທຍຏ຺ຐິໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ທນ຺ເຕຫິ ມຸຂາຘານໍ [ມຸຂາຐານໍ (ກ.)] ວິຘໍສິຕ຺ວາ ເຍນ ກາມໍ ປກ຺ກມຕິ. ເອວຣູໂປປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ອສ຺ສຂຬຸງ຺ໂກ ໂຫຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຉຏ຺ໂຐ ອສ຺ສໂທໂສ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ອສ຺ສຂຬຸງ຺ໂກ ‘ເປຫີ’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ, ວິທ຺ໂຘ ສມາໂນ ໂຈທິໂຕ ສາຣຖິນາ ເນວ ອຠິກ຺ກມຕິ ໂນ ປຏິກ຺ກມຕິ ຕຕ຺ເຖວ ຂີລຏ຺ຐາຍີ ຐິໂຕ ໂຫຕິ. ເອວຣູໂປປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ອສ຺ສຂຬຸງ຺ໂກ ໂຫຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕໂມ ອສ຺ສໂທໂສ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ອສ຺ສຂຬຸງ຺ໂກ ‘ເປຫີ’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ, ວິທ຺ໂຘ ສມາໂນ ໂຈທິໂຕ ສາຣຖິນາ ປຸຣິເມ ຈ ປາເທ ສໍຫຣິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉິເມ ຈ ປາເທ ສໍຫຣິຕ຺ວາ [ສງ຺ຂຣິຕ຺ວາ (ກ.)] ຕຕ຺ເຖວ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປາເທ ອຠິນິສີທຕິ. ເອວຣູໂປປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ອສ຺ສຂຬຸງ຺ໂກ ໂຫຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐໂມ ອສ຺ສໂທໂສ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐ ອສ຺ສຂຬຸງ຺ກາ ອຏ຺ຐ ຈ ອສ຺ສໂທສາ.

[ວິຠ. ໙໕໖] ‘‘ກຕເມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐ ປຸຣິສຂຬຸງ຺ກາ ອຏ຺ຐ ຈ ປຸຣິສໂທສາ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ໂຈເທນ຺ຕິ. ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູຫິ ອາປຕ຺ຕິຍາ ໂຈທິຍມາໂນ ‘ນ ສຣາມີ’ຕິ ອສຕິຍາ ນິພ຺ເພເຐຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສ຺ສຂຬຸງ຺ໂກ ‘ເປຫີ’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ, ວິທ຺ໂຘ ສມາໂນ ໂຈທິໂຕ ສາຣຖິນາ ປຈ຺ຉໂຕ ປຏິກ຺ກມຕິ, ປິຏ຺ຐິໂຕ ຣຖໍ ວຕ຺ເຕຕິ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ. ເອວຣູໂປປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຣິສຂຬຸງ຺ໂກ ໂຫຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຐໂມ ປຸຣິສໂທໂສ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ໂຈເທນ຺ຕິ. ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູຫິ ອາປຕ຺ຕິຍາ ໂຈທິຍມາໂນ ໂຈທກໍເຍວ ປຏິປ຺ຜຣຕິ – ‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ຕຸຍ຺ຫໍ ພາລສ຺ສ ອພ຺ຍຕ຺ຕສ຺ສ ຠຓິເຕນ! ຕ຺ວມ຺ປິ ນາມ ຠຓິຕພ຺ພໍ ມຎ຺ຎສີ’ຕິ! ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສ຺ສຂຬຸງ຺ໂກ ‘ເປຫີ’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ, ວິທ຺ໂຘ ສມາໂນ ໂຈທິໂຕ ສາຣຖິນາ ປຈ຺ຉາ ລງ຺ຆຕິ, ກຸພ຺ພຣໍ ຫນຕິ, ຕິທຓ຺ຑໍ ຠຎ຺ຊຕິ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ. ເອວຣູໂປປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຣິສຂຬຸງ຺ໂກ ໂຫຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸຕິໂຍ ປຸຣິສໂທໂສ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ໂຈເທນ຺ຕິ. ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູຫິ ອາປຕ຺ຕິຍາ ໂຈທິຍມາໂນ ໂຈທກສ຺ເສວ ປຈ຺ຈາໂຣເປຕິ – ‘ຕ຺ວໍ ໂຂສິ ອິຕ຺ຖນ຺ນາມໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປນ຺ໂນ, ຕ຺ວໍ ຕາວ ປຐມໍ ປຏິກໂຣຫີ’ຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສ຺ສຂຬຸງ຺ໂກ ‘ເປຫີ’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ, ວິທ຺ໂຘ ສມາໂນ ໂຈທິໂຕ ສາຣຖິນາ ຣຖີສາຍ ສຕ຺ຖິໍ ອຸສ຺ສຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຣຖີສໍເຍວ ອຊ຺ໂຌມທ຺ທຕິ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ. ເອວຣູໂປປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຣິສຂຬຸງ຺ໂກ ໂຫຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຕິໂຍ ປຸຣິສໂທໂສ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ໂຈເທນ຺ຕິ. ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູຫິ ອາປຕ຺ຕິຍາ ໂຈທິຍມາໂນ ອຎ຺ເຎນາຎ຺ຎໍ ປຏິຈຣຕິ, ພຫິທ຺ຘາ ກຖໍ ອປນາເມຕິ, ໂກປຎ຺ຈ ໂທສຎ຺ຈ ອປ຺ປຈ຺ຈຍຎ຺ຈ ປາຕຸກໂຣຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສ຺ສຂຬຸງ຺ໂກ ‘ເປຫີ’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ, ວິທ຺ໂຘ ສມາໂນ ໂຈທິໂຕ ສາຣຖິນາ ອຸມ຺ມຄ຺ຄໍ ຄຓ຺ຫຕິ, ອຸພ຺ພຏຸມໍ ຣຖໍ ກໂຣຕິ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ. ເອວຣູໂປປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຣິສຂຬຸງ຺ໂກ ໂຫຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕຸຕ຺ໂຖ ປຸຣິສໂທໂສ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ໂຈເທນ຺ຕິ. ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູຫິ ອາປຕ຺ຕິຍາ ໂຈທິຍມາໂນ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ພາຫຸວິກ຺ເຂປໍ ກໂຣຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສ຺ສຂຬຸງ຺ໂກ ‘ເປຫີ’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ, ວິທ຺ໂຘ ສມາໂນ ໂຈທິໂຕ ສາຣຖິນາ ລງ຺ຆຕິ, ປຸຣິມກາຍໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫຕິ ປຸຣິເມ ປາເທ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ. ເອວຣູໂປປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຣິສຂຬຸງ຺ໂກ ໂຫຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈໂມ ປຸຣິສໂທໂສ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ໂຈເທນ຺ຕິ. ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູຫິ ອາປຕ຺ຕິຍາ ໂຈທິຍມາໂນ ອນາທິຍິຕ຺ວາ ສງ຺ຆໍ ອນາທິຍິຕ຺ວາ ໂຈທກໍ ສາປຕ຺ຕິໂກວ ເຍນ ກາມໍ ປກ຺ກມຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສ຺ສຂຬຸງ຺ໂກ ‘ເປຫີ’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ, ວິທ຺ໂຘ ສມາໂນ ໂຈທິໂຕ ສາຣຖິນາ ອນາທິຍິຕ຺ວາ ສາຣຖິໍ ອນາທິຍິຕ຺ວາ ປໂຕທລຏ຺ຐິໍ ທນ຺ເຕຫິ ມຸຂາຘານໍ ວິຘໍສິຕ຺ວາ ເຍນ ກາມໍ ປກ຺ກມຕິ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ. ເອວຣູໂປປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຣິສຂຬຸງ຺ໂກ ໂຫຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຉຏ຺ໂຐ ປຸຣິສໂທໂສ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ໂຈເທນ຺ຕິ. ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູຫິ ອາປຕ຺ຕິຍາ ໂຈທິຍມາໂນ ‘ເນວາຫໍ ອາປນ຺ໂນມ຺ຫິ, ນ ປນາຫໍ ອາປນ຺ໂນມ຺ຫີ’ຕິ ໂສ ຕຸຓ຺ຫີຠາເວນ ສງ຺ຆໍ ວິເຫເຐຕິ [ວິເຫເສຕິ (ປີ. ກ.)]. ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສ຺ສຂຬຸງ຺ໂກ ‘ເປຫີ’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ, ວິທ຺ໂຘ ສມາໂນ ໂຈທິໂຕ ສາຣຖິນາ ເນວ ອຠິກ຺ກມຕິ ໂນ ປຏິກ຺ກມຕິ ຕຕ຺ເຖວ ຂີລຏ຺ຐາຍີ ຐິໂຕ ໂຫຕິ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ. ເອວຣູໂປປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຣິສຂຬຸງ຺ໂກ ໂຫຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕໂມ ປຸຣິສໂທໂສ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ໂຈເທນ຺ຕິ. ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູຫິ ອາປຕ຺ຕິຍາ ໂຈທິຍມາໂນ ເອວມາຫ – ‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ຕຸມ຺ເຫ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ອຕິພາຬ຺ຫໍ ມຍິ ພ຺ຍາວຏາ ຍາວ [ອິທໍ ປທໍ ສີຫຬໂປຕ຺ຖເກ ນຕ຺ຖິ] ອິທານາຫໍ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ຫີນາຍາວຕ຺ຕິສ຺ສາມີ’ຕິ. ໂສ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ຫີນາຍາວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ເອວມາຫ – ‘ອິທານິ ໂຂ ຕຸມ຺ເຫ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕມນາ ໂຫຖາ’ຕິ? ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສ຺ສຂຬຸງ຺ໂກ ‘ເປຫີ’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ, ວິທ຺ໂຘ ສມາໂນ ໂຈທິໂຕ ສາຣຖິນາ ປຸຣິເມ ຈ ປາເທ ສໍຫຣິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉິເມ ຈ ປາເທ ສໍຫຣິຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປາເທ ອຠິນິສີທຕິ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ. ເອວຣູໂປປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຣິສຂຬຸງ຺ໂກ ໂຫຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐໂມ ປຸຣິສໂທໂສ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຏ຺ຐ ປຸຣິສຂຬຸງ຺ກາ ອຏ຺ຐ ຈ ປຸຣິສໂທສາ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.