໑໐. ກາຣຓ຺ຑວສຸຕ຺ຕໍ

໑໐. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຈມ຺ປາຍໍ ວິຫຣຕິ ຄຄ຺ຄຣາຍ ໂປກ຺ຂຣຓິຍາ ຕີເຣ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠິກ຺ຂູ ຠິກ຺ຂຸໍ ອາປຕ຺ຕິຍາ ໂຈເທນ຺ຕິ. ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂູຫິ ອາປຕ຺ຕິຍາ ໂຈທິຍມາໂນ ອຎ຺ເຎນາຎ຺ຎໍ ປຏິຈຣຕິ, ພຫິທ຺ຘາ ກຖໍ ອປນາເມຕິ, ໂກປຎ຺ຈ ໂທສຎ຺ຈ ອປ຺ປຈ຺ຈຍຎ຺ຈ ປາຕຸກໂຣຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ນິທ຺ຘມເຖຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄລໍ; ນິທ຺ຘມເຖຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄລໍ. ອປເນຍ຺ເຍໂສ [ອປເນຍ຺ໂຍ ໂສ (ສີ.), ອປເນຍ຺ໂຍ (ສ຺ຍາ.)], ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ. ກິໍ ໂວ ເຕນ ປຣປຸຕ຺ເຕນ ວິໂສຘິເຕນ [ກິໍ ໂວປຣປຸຕ຺ໂຕ ວິເຫຐິຍຕິ (ສີ.), ກິໍ ປຣປຸຕ຺ໂຕ ວິເຫເຐຕິ (ສ຺ຍາ.), ກິໍ ໂວ ປຣປຸຕ຺ຕາ ວິເຫເຐຕິ (ປີ.), ກິໍ ໂສ ປຣປຸຕ຺ໂຕ ວິໂສເຘຕິ (ກ.)]! ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຕາທິສໍເຍວ ໂຫຕິ ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ ປຏິກ຺ກນ຺ຕໍ ອາໂລກິຕໍ ວິໂລກິຕໍ ສມິຎ຺ຊິຕໍ ປສາຣິຕໍ ສງ຺ຆາຏິປຕ຺ຕຈີວຣຘາຣຓໍ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອຎ຺ເຎສໍ ຠທ຺ທການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ – ຍາວສ຺ສ ຠິກ຺ຂູ ອາປຕ຺ຕິໍ ນ ປສ຺ສນ຺ຕິ. ຍໂຕ ຈ ຂ຺ວສ຺ສ ຠິກ຺ຂູ ອາປຕ຺ຕິໍ ປສ຺ສນ຺ຕິ, ຕເມນໍ ເອວໍ ຊານນ຺ຕິ – ‘ສມຓທູສີວາຍໍ [ສມຓຣູປີ (ກ.)] ສມຓປລາໂປ ສມຓກາຣຓ຺ຑໂວ’ຕິ [ສມຓກຣຓ຺ຑໂວຕິ (ກ.)]. ຕເມນໍ ອິຕິ ວິທິຕ຺ວາ ພຫິທ຺ຘາ ນາເສນ຺ຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ມາ ອຎ຺ເຎ ຠທ຺ທເກ ຠິກ຺ຂູ ທູເສສີ’’ຕິ!

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ປນ຺ເນ ຍວກຣເຓ ຍວທູສີ [ຍວຣູປີ (ກ.)] ຊາເຍຖ ຍວປລາໂປ ຍວກາຣຓ຺ຑໂວຕິ. ຕສ຺ສ ຕາທິສໍເຍວ ມູລໍ ໂຫຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອຎ຺ເຎສໍ ຠທ຺ທການໍ ຍວານໍ; ຕາທິສໍເຍວ ນາຬໍ ໂຫຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອຎ຺ເຎສໍ ຠທ຺ທການໍ ຍວານໍ; ຕາທິສໍເຍວ ປຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອຎ຺ເຎສໍ ຠທ຺ທການໍ ຍວານໍ – ຍາວສ຺ສ ສີສໍ ນ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ. ຍໂຕ ຈ ຂ຺ວສ຺ສ ສີສໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ, ຕເມນໍ ເອວໍ ຊານນ຺ຕິ – ‘ຍວທູສີວາຍໍ ຍວປລາໂປ ຍວກາຣຓ຺ຑໂວ’ຕິ. ຕເມນໍ ອິຕິ ວິທິຕ຺ວາ ສມູລໍ ອຸປ຺ປາເຏຕ຺ວາ ພຫິທ຺ຘາ ຍວກຣຓສ຺ສ ຉຑ຺ເຑນ຺ຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ມາ ອຎ຺ເຎ ຠທ຺ທເກ ຍເວ ທູເສສີຕິ!

‘‘ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ຈສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຕາທິສໍເຍວ ໂຫຕິ ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ ປຏິກ຺ກນ຺ຕໍ ອາໂລກິຕໍ ວິໂລກິຕໍ ສມິຎ຺ຊິຕໍ ປສາຣິຕໍ ສງ຺ຆາຏິປຕ຺ຕຈີວຣຘາຣຓໍ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອຎ຺ເຎສໍ ຠທ຺ທການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ – ຍາວສ຺ສ ຠິກ຺ຂູ ອາປຕ຺ຕິໍ ນ ປສ຺ສນ຺ຕິ. ຍໂຕ ຈ ຂ຺ວສ຺ສ ຠິກ຺ຂູ ອາປຕ຺ຕິໍ ປສ຺ສນ຺ຕິ, ຕເມນໍ ເອວໍ ຊານນ຺ຕິ – ‘ສມຓທູສີວາຍໍ ສມຓປລາໂປ ສມຓກາຣຓ຺ຑໂວ’ຕິ. ຕເມນໍ ອິຕິ ວິທິຕ຺ວາ ພຫິທ຺ຘາ ນາເສນ຺ຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ມາ ອຎ຺ເຎ ຠທ຺ທເກ ຠິກ຺ຂູ ທູເສສີຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫໂຕ ຘຎ຺ຎຣາສິສ຺ສ ຜຸຓມານສ຺ສ [ວຸຍ຺ຫມານສ຺ສ (ສີ. ປີ.), ຜຸສຍມານສ຺ສ (ສ຺ຍາ.), ປຸນມານສ຺ສ (?)] ຕຕ຺ຖ ຍານິ ຕານິ ຘຎ຺ຎານິ ທຬ຺ຫານິ ສາຣວນ຺ຕານິ ຕານິ ເອກມນ຺ຕໍ ປຸຎ຺ຊໍ ໂຫຕິ, ຍານິ ປນ ຕານິ ຘຎ຺ຎານິ ທຸພ຺ພລານິ ປລາປານິ ຕານິ ວາໂຕ ເອກມນ຺ຕໍ ອປວຫຕິ [ອປກສ຺ສຕິ (ສີ.)]. ຕເມນໍ ສາມິກາ ສມ຺ມຊ຺ຊນິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຠິຍ຺ໂຍໂສມຕ຺ຕາຍ ອປສມ຺ມຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ມາ ອຎ຺ເຎ ຠທ຺ທເກ ຘຎ຺ເຎ ທູເສສີຕິ! ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ຈສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຕາທິສໍເຍວ ໂຫຕິ ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ ປຏິກ຺ກນ຺ຕໍ ອາໂລກິຕໍ ວິໂລກິຕໍ ສມິຎ຺ຊິຕໍ ປສາຣິຕໍ ສງ຺ຆາຏິປຕ຺ຕຈີວຣຘາຣຓໍ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອຎ຺ເຎສໍ ຠທ຺ທການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ – ຍາວສ຺ສ ຠິກ຺ຂູ ອາປຕ຺ຕິໍ ນ ປສ຺ສນ຺ຕິ. ຍໂຕ ຈ ຂ຺ວສ຺ສ ຠິກ຺ຂູ ອາປຕ຺ຕິໍ ປສ຺ສນ຺ຕິ, ຕເມນໍ ເອວໍ ຊານນ຺ຕິ – ‘ສມຓທູສີວາຍໍ ສມຓປລາໂປ ສມຓກາຣຓ຺ຑໂວ’ຕິ. ຕເມນໍ ອິຕິ ວິທິຕ຺ວາ ພຫິທ຺ຘາ ນາເສນ຺ຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ມາ ອຎ຺ເຎ ຠທ຺ທເກ ຠິກ຺ຂູ ທູເສສີຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຣິໂສ ອຸທປານປນາຬິຍຕ຺ຖິໂກ ຕິຓ຺ຫໍ ກຸຐາຣິໍ [ກຸຘາຣິໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ອາທາຍ ວນໍ ປວິເສຍ຺ຍ. ໂສ ຍໍ ຍເທວ ຣຸກ຺ຂໍ ກຸຐາຣິປາເສນ ອາໂກເຏຍ຺ຍ ຕຕ຺ຖ ຍານິ ຕານິ ຣຸກ຺ຂານິ ທຬ຺ຫານິ ສາຣວນ຺ຕານິ ຕານິ ກຸຐາຣິປາເສນ ອາໂກຏິຕານິ ກກ຺ຂຬໍ ປຏິນທນ຺ຕິ; ຍານິ ປນ ຕານິ ຣຸກ຺ຂານິ ອນ຺ໂຕປູຕີນິ ອວສ຺ສຸຕານິ ກສມ຺ພຸຊາຕານິ ຕານິ ກຸຐາຣິປາເສນ ອາໂກຏິຕານິ ທທ຺ທຣໍ ປຏິນທນ຺ຕິ. ຕເມນໍ ມູເລ ຉິນ຺ທຕິ, ມູເລ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ອຄ຺ເຄ ຉິນ຺ທຕິ, ອຄ຺ເຄ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕ ສຸວິໂສຘິຕໍ ວິໂສເຘຕິ, ອນ຺ໂຕ ສຸວິໂສຘິຕໍ ວິໂສເຘຕ຺ວາ ອຸທປານປນາຬິໍ ໂຍເຊຕິ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ຈສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຕາທິສໍເຍວ ໂຫຕິ ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ ປຏິກ຺ກນ຺ຕໍ ອາໂລກິຕໍ ວິໂລກິຕໍ ສມິຎ຺ຊິຕໍ ປສາຣິຕໍ ສງ຺ຆາຏິປຕ຺ຕຈີວຣຘາຣຓໍ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອຎ຺ເຎສໍ ຠທ຺ທການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ – ຍາວສ຺ສ ຠິກ຺ຂູ ອາປຕ຺ຕິໍ ນ ປສ຺ສນ຺ຕິ. ຍໂຕ ຈ ຂ຺ວສ຺ສ ຠິກ຺ຂູ ອາປຕ຺ຕິໍ ປສ຺ສນ຺ຕິ, ຕເມນໍ ເອວໍ ຊານນ຺ຕິ – ‘ສມຓທູສີວາຍໍ ສມຓປລາໂປ ສມຓກາຣຓ຺ຑໂວ’ຕິ. ຕເມນໍ ອິຕິ ວິທິຕ຺ວາ ພຫິທ຺ຘາ ນາເສນ຺ຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ມາ ອຎ຺ເຎ ຠທ຺ທເກ ຠິກ຺ຂູ ທູເສສີ’’ຕິ.

‘‘ສໍວາສາຍໍ ວິຊານາຖ, ປາປິຈ຺ໂຉ ໂກຘໂນ ອິຕິ;

ມກ຺ຂີ ຖມ຺ຠີ ປຬາສີ ຈ, ອິສ຺ສຸກີ ມຈ຺ຉຣີ ສໂຐ.

‘‘ສນ຺ຕວາໂຈ ຊນວຕິ, ສມໂຓ ວິຍ ຠາສຕິ;

ຣໂຫ ກໂຣຕິ ກຣຓໍ, ປາປທິຏ຺ຐິ ອນາທໂຣ.

‘‘ສໍສປ຺ປີ ຈ ມຸສາວາທີ, ຕໍ ວິທິຕ຺ວາ ຍຖາຕຖໍ;

ສພ຺ເພ ສມຄ຺ຄາ ຫຸຕ຺ວານ, ອຠິນິພ຺ພຊ຺ຊຍາຖ [ອຠິນິພ຺ພິຊ຺ຊເຍຖ (ກ.)] ນໍ.

‘‘ກາຣຓ຺ຑວໍ [ກຣຓ຺ຑວໍ (ກ.) ສຸ. ນິ. ໒໘໓ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ] ນິທ຺ຘມຖ, ກສມ຺ພຸໍ ອປກສ຺ສຖ [ອວກສ຺ສຖ (ກ.)];

ຕໂຕ ປລາເປ ວາເຫຖ, ອສ຺ສມເຓ ສມຓມານິເນ.

‘‘ນິທ຺ຘມິຕ຺ວານ ປາປິຈ຺ເຉ, ປາປອາຈາຣໂຄຈເຣ;

ສຸທ຺ຘາສຸທ຺ເຘຫິ ສໍວາສໍ, ກປ຺ປຍວ຺ໂຫ ປຕິສ຺ສຕາ;

ຕໂຕ ສມຄ຺ຄາ ນິປກາ, ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕໍ ກຣິສ຺ສຖາ’’ຕິ. ທສມໍ;

ເມຕ຺ຕາວຄ຺ໂຄ ປຐໂມ.