໔. ຘມ຺ມຎ຺ຎູສຸຕ຺ຕໍ

໖໘. ‘‘ສຕ຺ຕຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອາຫຸເນຍ຺ໂຍ ໂຫຕິ …ເປ… ອນຸຕ຺ຕຣໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ໂລກສ຺ສ. ກຕເມຫິ ສຕ຺ຕຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຘມ຺ມຎ຺ຎູ ຈ ໂຫຕິ ອຕ຺ຖຎ຺ຎູ ຈ ອຕ຺ຕຎ຺ຎູ ຈ ມຕ຺ຕຎ຺ຎູ ຈ ກາລຎ຺ຎູ ຈ ປຣິສຎ຺ຎູ ຈ ປຸຄ຺ຄລປໂຣປຣຎ຺ຎູ ຈ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຘມ຺ມຎ຺ຎູ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຘມ຺ມໍ ຊານາຕິ – ສຸຕ຺ຕໍ ເຄຍ຺ຍໍ ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ ຄາຖໍ ອຸທານໍ ອິຕິວຸຕ຺ຕກໍ ຊາຕກໍ ອພ຺ຠຸຕຘມ຺ມໍ ເວທລ຺ລໍ. ໂນ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຘມ຺ມໍ ຊາເນຍ຺ຍ – ສຸຕ຺ຕໍ ເຄຍ຺ຍໍ…ເປ… ອພ຺ຠຸຕຘມ຺ມໍ ເວທລ຺ລໍ, ນຍິຘ ‘ຘມ຺ມຎ຺ຎູ’ຕິ ວຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ. ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຘມ຺ມໍ ຊານາຕິ – ສຸຕ຺ຕໍ ເຄຍ຺ຍໍ…ເປ… ອພ຺ຠຸຕຘມ຺ມໍ ເວທລ຺ລໍ, ຕສ຺ມາ ‘ຘມ຺ມຎ຺ຎູ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິຕິ ຘມ຺ມຎ຺ຎູ.

‘‘ອຕ຺ຖຎ຺ຎູ ຈ ກຖໍ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ສ ຕສ຺ເສວ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ຊານາຕິ – ‘ອຍໍ ອິມສ຺ສ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ, ອຍໍ ອິມສ຺ສ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ’ຕິ. ໂນ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ສ ຕສ຺ເສວ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ຊາເນຍ຺ຍ – ‘ອຍໍ ອິມສ຺ສ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ, ອຍໍ ອິມສ຺ສ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ’ຕິ, ນຍິຘ ‘ອຕ຺ຖຎ຺ຎູ’ຕິ ວຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ. ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຕສ຺ສ ຕສ຺ເສວ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ຊານາຕິ – ‘ອຍໍ ອິມສ຺ສ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ, ອຍໍ ອິມສ຺ສ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ’ຕິ, ຕສ຺ມາ ‘ອຕ຺ຖຎ຺ຎູ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິຕິ ຘມ຺ມຎ຺ຎູ, ອຕ຺ຖຎ຺ຎູ.

‘‘ອຕ຺ຕຎ຺ຎູ ຈ ກຖໍ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຕ຺ຕານໍ ຊານາຕິ – ‘ເອຕ຺ຕໂກມ຺ຫິ ສທ຺ຘາຍ ສີເລນ ສຸເຕນ ຈາເຄນ ປຎ຺ຎາຍ ປຏິຠາເນນາ’ຕິ. ໂນ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຕ຺ຕານໍ ຊາເນຍ຺ຍ – ‘ເອຕ຺ຕໂກມ຺ຫິ ສທ຺ຘາຍ ສີເລນ ສຸເຕນ ຈາເຄນ ປຎ຺ຎາຍ ປຏິຠາເນນາ’ຕິ, ນຍິຘ ‘ອຕ຺ຕຎ຺ຎູ’ຕິ ວຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ. ຍສ຺ມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຕ຺ຕານໍ ຊານາຕິ – ‘ເອຕ຺ຕໂກມ຺ຫິ ສທ຺ຘາຍ ສີເລນ ສຸເຕນ ຈາເຄນ ປຎ຺ຎາຍ ປຏິຠາເນນາ’ຕິ, ຕສ຺ມາ ‘ອຕ຺ຕຎ຺ຎູ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິຕິ ຘມ຺ມຎ຺ຎູ, ອຕ຺ຖຎ຺ຎູ, ອຕ຺ຕຎ຺ຎູ.

‘‘ມຕ຺ຕຎ຺ຎູ ຈ ກຖໍ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ມຕ຺ຕໍ ຊານາຕິ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣານໍ ປຏິຄ຺ຄຫຓາຍ. ໂນ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ມຕ຺ຕໍ ຊາເນຍ຺ຍ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣານໍ ປຏິຄ຺ຄຫຓາຍ, ນຍິຘ ‘ມຕ຺ຕຎ຺ຎູ’ຕິ ວຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ. ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ມຕ຺ຕໍ ຊານາຕິ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣານໍ ປຏິຄ຺ຄຫຓາຍ, ຕສ຺ມາ ‘ມຕ຺ຕຎ຺ຎູ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິຕິ ຘມ຺ມຎ຺ຎູ, ອຕ຺ຖຎ຺ຎູ, ອຕ຺ຕຎ຺ຎູ, ມຕ຺ຕຎ຺ຎູ.

‘‘ກາລຎ຺ຎູ ຈ ກຖໍ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ, ກາລໍ ຊານາຕິ – ‘ອຍໍ ກາໂລ ອຸທ຺ເທສສ຺ສ, ອຍໍ ກາໂລ ປຣິປຸຈ຺ຉາຍ, ອຍໍ ກາໂລ ໂຍຄສ຺ສ, ອຍໍ ກາໂລ ປຏິສລ຺ລານສ຺ສາ’ຕິ. ໂນ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ກາລໍ ຊາເນຍ຺ຍ – ‘ອຍໍ ກາໂລ ອຸທ຺ເທສສ຺ສ, ອຍໍ ກາໂລ ປຣິປຸຈ຺ຉາຍ, ອຍໍ ກາໂລ ໂຍຄສ຺ສ, ອຍໍ ກາໂລ ປຏິສລ຺ລານສ຺ສາ’ຕິ, ນຍິຘ ‘ກາລຎ຺ຎູ’ຕິ ວຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ. ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ກາລໍ ຊານາຕິ – ‘ອຍໍ ກາໂລ ອຸທ຺ເທສສ຺ສ, ອຍໍ ກາໂລ ປຣິປຸຈ຺ຉາຍ, ອຍໍ ກາໂລ ໂຍຄສ຺ສ, ອຍໍ ກາໂລ ປຏິສລ຺ລານສ຺ສາ’ຕິ, ຕສ຺ມາ ‘ກາລຎ຺ຎູ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິຕິ ຘມ຺ມຎ຺ຎູ, ອຕ຺ຖຎ຺ຎູ, ອຕ຺ຕຎ຺ຎູ, ມຕ຺ຕຎ຺ຎູ, ກາລຎ຺ຎູ.

‘‘ປຣິສຎ຺ຎູ ຈ ກຖໍ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ປຣິສໍ ຊານາຕິ – ‘ອຍໍ ຂຕ຺ຕິຍປຣິສາ, ອຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓປຣິສາ, ອຍໍ ຄຫປຕິປຣິສາ, ອຍໍ ສມຓປຣິສາ. ຕຕ຺ຖ ເອວໍ ອຸປສງ຺ກມິຕພ຺ພໍ, ເອວໍ ຐາຕພ຺ພໍ, ເອວໍ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ, ເອວໍ ນິສີທິຕພ຺ພໍ, ເອວໍ ຠາສິຕພ຺ພໍ, ເອວໍ ຕຸຓ຺ຫີ ຠວິຕພ຺ພ’ນ຺ຕິ. ໂນ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ປຣິສໍ ຊາເນຍ຺ຍ – ‘ອຍໍ ຂຕ຺ຕິຍປຣິສາ…ເປ… ເອວໍ ຕຸຓ຺ຫີ ຠວິຕພ຺ພ’ນ຺ຕິ, ນຍິຘ ‘ປຣິສຎ຺ຎູ’ຕິ ວຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ. ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ປຣິສໍ ຊານາຕິ – ‘ອຍໍ ຂຕ຺ຕິຍປຣິສາ, ອຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓປຣິສາ, ອຍໍ ຄຫປຕິປຣິສາ, ອຍໍ ສມຓປຣິສາ. ຕຕ຺ຖ ເອວໍ ອຸປສງ຺ກມິຕພ຺ພໍ, ເອວໍ ຐາຕພ຺ພໍ, ເອວໍ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ, ເອວໍ ນິສີທິຕພ຺ພໍ, ເອວໍ ຠາສິຕພ຺ພໍ, ເອວໍ ຕຸຓ຺ຫີ ຠວິຕພ຺ພ’ນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ‘ປຣິສຎ຺ຎູ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິຕິ ຘມ຺ມຎ຺ຎູ, ອຕ຺ຖຎ຺ຎູ, ອຕ຺ຕຎ຺ຎູ, ມຕ຺ຕຎ຺ຎູ, ກາລຎ຺ຎູ, ປຣິສຎ຺ຎູ.

‘‘ປຸຄ຺ຄລປໂຣປຣຎ຺ຎູ ຈ ກຖໍ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ [ສພ຺ພຕ຺ຖປິ ອິຘ ອາຣມ຺ເຠ ‘‘ຠິກ຺ຂຸໂນ’’ ຕ຺ເວວ ທິສ຺ສຕິ] ທ຺ວເຍນ ປຸຄ຺ຄລາ ວິທິຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ທ຺ເວ ປຸຄ຺ຄລາ – ເອໂກ ອຣິຍານໍ ທສ຺ສນກາໂມ, ເອໂກ ອຣິຍານໍ ນ ທສ຺ສນກາໂມ. ຍ຺ວາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຣິຍານໍ ນ ທສ຺ສນກາໂມ, ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ຄາຣຍ຺ໂຫ. ຍ຺ວາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຣິຍານໍ ທສ຺ສນກາໂມ, ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ປາສໍໂສ.

‘‘ທ຺ເວ ປຸຄ຺ຄລາ ອຣິຍານໍ ທສ຺ສນກາມາ – ເອໂກ ສທ຺ຘມ຺ມໍ ໂສຕຸກາໂມ, ເອໂກ ສທ຺ຘມ຺ມໍ ນ ໂສຕຸກາໂມ. ຍ຺ວາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ສທ຺ຘມ຺ມໍ ນ ໂສຕຸກາໂມ, ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ຄາຣຍ຺ໂຫ. ຍ຺ວາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ສທ຺ຘມ຺ມໍ ໂສຕຸກາໂມ, ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ປາສໍໂສ.

‘‘ທ຺ເວ ປຸຄ຺ຄລາ ສທ຺ຘມ຺ມໍ ໂສຕຸກາມາ – ເອໂກ ໂອຫິຕໂສໂຕ ຘມ຺ມໍ ສຸຓາຕິ, ເອໂກ ອໂນຫິຕໂສໂຕ ຘມ຺ມໍ ສຸຓາຕິ. ຍ຺ວາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ອໂນຫິຕໂສໂຕ ຘມ຺ມໍ ສຸຓາຕິ, ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ຄາຣຍ຺ໂຫ. ຍ຺ວາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ໂອຫິຕໂສໂຕ ຘມ຺ມໍ ສຸຓາຕິ, ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ປາສໍໂສ.

‘‘ທ຺ເວ ປຸຄ຺ຄລາ ໂອຫິຕໂສຕາ ຘມ຺ມໍ ສຸຓນ຺ຕິ [ສຸຓນ຺ຕາ (ກ.)] – ເອໂກ ສຸຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ຘາເຣຕິ, ເອໂກ ສຸຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ນ ຘາເຣຕິ. ຍ຺ວາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ສຸຕ຺ວາ ນ ຘມ຺ມໍ ຘາເຣຕິ, ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ຄາຣຍ຺ໂຫ. ຍ຺ວາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ສຸຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ຘາເຣຕິ, ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ປາສໍໂສ.

‘‘ທ຺ເວ ປຸຄ຺ຄລາ ສຸຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ຘາເຣນ຺ຕິ [ຘາເຣນ຺ຕາ (ກ.)] – ເອໂກ ຘາຕານໍ [ຘຕານໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ຘມ຺ມານໍ ອຕ຺ຖໍ ອຸປປຣິກ຺ຂຕິ, ເອໂກ ຘາຕານໍ ຘມ຺ມານໍ ອຕ຺ຖໍ ນ ອຸປປຣິກ຺ຂຕິ. ຍ຺ວາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ຘາຕານໍ ຘມ຺ມານໍ ອຕ຺ຖໍ ນ ອຸປປຣິກ຺ຂຕິ, ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ຄາຣຍ຺ໂຫ. ຍ຺ວາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ຘາຕານໍ ຘມ຺ມານໍ ອຕ຺ຖໍ ອຸປປຣິກ຺ຂຕິ, ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ປາສໍໂສ.

‘‘ທ຺ເວ ປຸຄ຺ຄລາ ຘາຕານໍ ຘມ຺ມານໍ ອຕ຺ຖໍ ອຸປປຣິກ຺ຂນ຺ຕິ [ອຸປປຣິກ຺ຂນ຺ຕາ (ກ.)] – ເອໂກ ອຕ຺ຖມຎ຺ຎາຍ ຘມ຺ມມຎ຺ຎາຍ ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປ຺ປຏິປນ຺ໂນ, ເອໂກ ອຕ຺ຖມຎ຺ຎາຍ ຘມ຺ມມຎ຺ຎາຍ ນ ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປ຺ປຏິປນ຺ໂນ. ຍ຺ວາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຕ຺ຖມຎ຺ຎາຍ ຘມ຺ມມຎ຺ຎາຍ ນ ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປ຺ປຏິປນ຺ໂນ, ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ຄາຣຍ຺ໂຫ. ຍ຺ວາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຕ຺ຖມຎ຺ຎາຍ ຘມ຺ມມຎ຺ຎາຍ ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປ຺ປຏິປນ຺ໂນ, ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ປາສໍໂສ.

‘‘ທ຺ເວ ປຸຄ຺ຄລາ ອຕ຺ຖມຎ຺ຎາຍ ຘມ຺ມມຎ຺ຎາຍ ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປ຺ປຏິປນ຺ນາ – ເອໂກ ອຕ຺ຕຫິຕາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂນ ປຣຫິຕາຍ, ເອໂກ ອຕ຺ຕຫິຕາຍ ຈ ປຏິປນ຺ໂນ ປຣຫິຕາຍ ຈ. ຍ຺ວາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຕ຺ຕຫິຕາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂນ ປຣຫິຕາຍ, ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ຄາຣຍ຺ໂຫ. ຍ຺ວາຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຕ຺ຖຫິຕາຍ ຈ ປຏິປນ຺ໂນ ປຣຫິຕາຍ ຈ, ເອວໍ ໂສ ເຕນງ຺ເຄນ ປາສໍໂສ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ [ຠິກ຺ຂຸນາ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ທ຺ວເຍນ ປຸຄ຺ຄລາ ວິທິຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ເອວໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ປຸຄ຺ຄລປໂຣປຣຎ຺ຎູ ໂຫຕິ. ‘‘ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອາຫຸເນຍ຺ໂຍ ໂຫຕິ ປາຫຸເນຍ຺ໂຍ…ເປ… ອນຸຕ຺ຕຣໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ໂລກສ຺ສາ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.