໑໐. ອຣກສຸຕ຺ຕໍ

໗໔. ‘‘ຠູຕປຸພ຺ພໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣໂກ ນາມ ສຕ຺ຖາ ອໂຫສິ ຕິຕ຺ຖກໂຣ ກາເມສຸ ວີຕຣາໂຄ. ອຣກສ຺ສ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຖຸໂນ ອເນການິ ສາວກສຕານິ ອເຫສຸໍ. ອຣໂກ ສຕ຺ຖາ ສາວການໍ ເອວໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ – ອປ຺ປກໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຊີວິຕໍ ມນຸສ຺ສານໍ ປຣິຕ຺ຕໍ ລຫຸກໍ [ລຫຸສໍ (ຏີກາ)] ພຫຸທຸກ຺ຂໍ ພຫຸປາຍາສໍ ມນ຺ຕາຍໍ [ມນ຺ຕາຍ (ສພ຺ພຕ຺ຖ) ຏີກາ ປສ຺ສິຕພ຺ພາ] ໂພທ຺ຘພ຺ພໍ, ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກຸສລໍ, ຈຣິຕພ຺ພໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ນຕ຺ຖິ ຊາຕສ຺ສ ອມຣຓໍ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຕິຓຄ຺ເຄ ອຸສ຺ສາວພິນ຺ທຸ ສູຣິເຍ ອຸຄ຺ຄຈ຺ຉນ຺ເຕ ຂິປ຺ປໍເຍວ ປຏິວິຄຈ຺ຉຕິ, ນ ຈິຣຏ຺ຐິຕິກໍ ໂຫຕິ; ເອວເມວໍ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອຸສ຺ສາວພິນ຺ທູປມໍ ຊີວິຕໍ ມນຸສ຺ສານໍ ປຣິຕ຺ຕໍ ລຫຸກໍ ພຫຸທຸກ຺ຂໍ ພຫຸປາຍາສໍ ມນ຺ຕາຍໍ ໂພທ຺ຘພ຺ພໍ, ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກຸສລໍ, ຈຣິຕພ຺ພໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ນຕ຺ຖິ ຊາຕສ຺ສ ອມຣຓໍ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຖຸລ຺ລຜຸສິຕເກ ເທເວ ວສ຺ສນ຺ເຕ ອຸທກພຸພ຺ພຸຬໍ [ອຸທກປຸປ຺ຜຸຬໍ (ກ.)] ຂິປ຺ປໍເຍວ ປຏິວິຄຈ຺ຉຕິ, ນ ຈິຣຏ຺ຐິຕິກໍ ໂຫຕິ; ເອວເມວໍ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອຸທກພຸພ຺ພຸຬູປມໍ ຊີວິຕໍ ມນຸສ຺ສານໍ ປຣິຕ຺ຕໍ ລຫຸກໍ ພຫຸທຸກ຺ຂໍ ພຫຸປາຍາສໍ ມນ຺ຕາຍໍ ໂພທ຺ຘພ຺ພໍ, ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກຸສລໍ, ຈຣິຕພ຺ພໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ນຕ຺ຖິ ຊາຕສ຺ສ ອມຣຓໍ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອຸທເກ ທຓ຺ຑຣາຊິ ຂິປ຺ປໍເຍວ ປຏິວິຄຈ຺ຉຕິ, ນ ຈິຣຏ຺ຐິຕິກາ ໂຫຕິ; ເອວເມວໍ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອຸທເກ ທຓ຺ຑຣາຊູປມໍ ຊີວິຕໍ ມນຸສ຺ສານໍ ປຣິຕ຺ຕໍ…ເປ… ນຕ຺ຖິ ຊາຕສ຺ສ ອມຣຓໍ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ນທີ ປພ຺ພເຕຍ຺ຍາ ທູຣງ຺ຄມາ ສີຆໂສຕາ ຫາຣຫາຣິນີ, ນຕ຺ຖິ ໂສ ຂໂຓ ວາ ລໂຍ ວາ ມຸຫຸຕ຺ໂຕ ວາ ຍໍ ສາ [ຍາຍ (ກ.)] ອາວຕ຺ຕຕິ [ຖຣຕິ (ສີ.), ຘຣຕິ (ສ຺ຍາ.), ອວຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ (?)], ອຖ ໂຂ ສາ ຄຈ຺ຉເຕວ ວຕ຺ຕເຕວ ສນ຺ທເຕວ; ເອວເມວໍ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ນທີປພ຺ພເຕຍ຺ຍູປມໍ ຊີວິຕໍ ມນຸສ຺ສານໍ ປຣິຕ຺ຕໍ ລຫຸກໍ…ເປ… ນຕ຺ຖິ ຊາຕສ຺ສ ອມຣຓໍ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ພລວາ ປຸຣິໂສ ຊິວ຺ຫຄ຺ເຄ ເຂຬປິຓ຺ຑໍ ສໍຍູຫິຕ຺ວາ ອກສິເຣເນວ ວເມຍ຺ຍ [ປຕາເປຍ຺ຍ (ກ.)]; ເອວເມວໍ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເຂຬປິຓ຺ຑູປມໍ ຊີວິຕໍ ມນຸສ຺ສານໍ ປຣິຕ຺ຕໍ…ເປ… ນຕ຺ຖິ ຊາຕສ຺ສ ອມຣຓໍ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ທິວສໍສນ຺ຕຕ຺ເຕ ອໂຍກຏາເຫ ມໍສເປສິ [ມໍສເປສີ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ປກ຺ຂິຕ຺ຕາ ຂິປ຺ປໍເຍວ ປຏິວິຄຈ຺ຉຕິ, ນ ຈິຣຏ຺ຐິຕິກາ ໂຫຕິ; ເອວເມວໍ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ມໍສເປສູປມໍ ຊີວິຕໍ ມນຸສ຺ສານໍ ປຣິຕ຺ຕໍ…ເປ… ນຕ຺ຖິ ຊາຕສ຺ສ ອມຣຓໍ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຄາວີ ວຊ຺ຌາ ອາຆາຕນໍ ນີຍມານາ ຍໍ ຍເທວ ປາທໍ ອຸທ຺ຘຣຕິ, ສນ຺ຕິເກວ ໂຫຕິ ວຘສ຺ສ ສນ຺ຕິເກວ ມຣຓສ຺ສ; ເອວເມວໍ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ໂຄວຊ຺ຌູປມໍ [ຄາວີວຊ຺ຌູປມໍ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] ຊີວິຕໍ ມນຸສ຺ສານໍ ປຣິຕ຺ຕໍ ລຫຸກໍ ພຫຸທຸກ຺ຂໍ ພຫຸປາຍາສໍ ມນ຺ຕາຍໍ ໂພທ຺ຘພ຺ພໍ, ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກຸສລໍ, ຈຣິຕພ຺ພໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ນຕ຺ຖິ ຊາຕສ຺ສ ອມຣຓ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ເຕນ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມເຍນ ມນຸສ຺ສານໍ ສຏ຺ຐິວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ ອໂຫສິ, ປຎ຺ຈວສ຺ສສຕິກາ ກຸມາຣິກາ ອລໍປເຕຍ຺ຍາ ອໂຫສິ. ເຕນ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມເຍນ ມນຸສ຺ສານໍ ຉເຬວ ອາພາຘາ ອເຫສຸໍ – ສີຕໍ, ອຸຓ຺ຫໍ, ຊິຆຈ຺ຉາ, ປິປາສາ, ອຸຈ຺ຈາໂຣ, ປສ຺ສາໂວ. ໂສ ຫິ ນາມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣໂກ ສຕ຺ຖາ ເອວໍ ທີຆາຍຸເກສຸ ມນຸສ຺ເສສຸ ເອວໍ ຈິຣຏ຺ຐິຕິເກສຸ ເອວໍ ອປ຺ປາພາເຘສຸ ສາວການໍ ເອວໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສສ຺ສຕິ – ‘ອປ຺ປກໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຊີວິຕໍ ມນຸສ຺ສານໍ ປຣິຕ຺ຕໍ ລຫຸກໍ ພຫຸທຸກ຺ຂໍ ພຫຸປາຍາສໍ ມນ຺ຕາຍໍ ໂພທ຺ຘພ຺ພໍ, ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກຸສລໍ, ຈຣິຕພ຺ພໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ນຕ຺ຖິ ຊາຕສ຺ສ ອມຣຓ’’’ນ຺ຕິ.

‘‘ເອຕຣຫິ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາ ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍ – ‘ອປ຺ປກໍ ຊີວິຕໍ ມນຸສ຺ສານໍ ປຣິຕ຺ຕໍ ລຫຸກໍ ພຫຸທຸກ຺ຂໍ ພຫຸປາຍາສໍ ມນ຺ຕາຍໍ ໂພທ຺ຘພ຺ພໍ, ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກຸສລໍ, ຈຣິຕພ຺ພໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ນຕ຺ຖິ ຊາຕສ຺ສ ອມຣຓ’ນ຺ຕິ. ເອຕຣຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຍ ຈິຣໍ ຊີວຕິ ໂສ ວສ຺ສສຕໍ ອປ຺ປໍ ວາ ຠິຍ຺ໂຍ. ວສ຺ສສຕໍ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຊີວນ຺ໂຕ ຕີຓິເຍວ ອຸຕຸສຕານິ ຊີວຕິ – ອຸຕຸສຕໍ ເຫມນ຺ຕານໍ, ອຸຕຸສຕໍ ຄິມ຺ຫານໍ, ອຸຕຸສຕໍ ວສ຺ສານໍ. ຕີຓິ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸຕຸສຕານິ ຊີວນ຺ໂຕ ທ຺ວາທສ [ທ຺ວາທສໍ (ສີ. ກ.)] ເຍວ ມາສສຕານິ ຊີວຕິ – ຈຕ຺ຕາຣິ ມາສສຕານິ ເຫມນ຺ຕານໍ, ຈຕ຺ຕາຣິ ມາສສຕານິ ຄິມ຺ຫານໍ, ຈຕ຺ຕາຣິ ມາສສຕານິ ວສ຺ສານໍ. ທ຺ວາທສ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາສສຕານິ ຊີວນ຺ໂຕ ຈຕຸວີສຕິເຍວ ອທ຺ຘມາສສຕານິ ຊີວຕິ – ອຏ຺ຐທ຺ຘມາສສຕານິ ເຫມນ຺ຕານໍ, ອຏ຺ຐທ຺ຘມາສສຕານິ ຄິມ຺ຫານໍ, ອຏ຺ຐທ຺ຘມາສສຕານິ ວສ຺ສານໍ. ຈຕຸວີສຕິ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອທ຺ຘມາສສຕານິ ຊີວນ຺ໂຕ ຉຕ຺ຕິໍສໍເຍວ ຣຕ຺ຕິສຫສ຺ສານິ ຊີວຕິ – ທ຺ວາທສ ຣຕ຺ຕິສຫສ຺ສານິ ເຫມນ຺ຕານໍ, ທ຺ວາທສ ຣຕ຺ຕິສຫສ຺ສານິ ຄິມ຺ຫານໍ, ທ຺ວາທສ ຣຕ຺ຕິສຫສ຺ສານິ ວສ຺ສານໍ. ຉຕ຺ຕິໍສໍ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣຕ຺ຕິສຫສ຺ສານິ ຊີວນ຺ໂຕ ທ຺ເວສຕ຺ຕຕິເຍວ [ທ຺ເວສຕ຺ຕຕິຎ຺ເຎວ (ສ຺ຍາ.), ທ຺ເວສຕ຺ຕຕິຎ຺ເຈວ (ກ.)] ຠຕ຺ຕສຫສ຺ສານິ ຠຸຎ຺ຊຕິ – ຈຕຸວີສຕິ ຠຕ຺ຕສຫສ຺ສານິ ເຫມນ຺ຕານໍ, ຈຕຸວີສຕິ ຠຕ຺ຕສຫສ຺ສານິ ຄິມ຺ຫານໍ, ຈຕຸວີສຕິ ຠຕ຺ຕສຫສ຺ສານິ ວສ຺ສານໍ ສທ຺ຘິໍ ມາຕຸຖຎ຺ຎາຍ ສທ຺ຘິໍ ຠຕ຺ຕນ຺ຕຣາເຍນ.

‘‘ຕຕ຺ຣິເມ ຠຕ຺ຕນ຺ຕຣາຍາ ກປິມິທ຺ໂຘປິ ຠຕ຺ຕໍ ນ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ທຸກ຺ຂິໂຕປິ ຠຕ຺ຕໍ ນ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ພ຺ຍາຘິໂຕປິ ຠຕ຺ຕໍ ນ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ອຸໂປສຖິໂກປິ ຠຕ຺ຕໍ ນ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ອລາຠເກນປິ ຠຕ຺ຕໍ ນ ຠຸຎ຺ຊຕິ. ອິຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຍາ ວສ຺ສສຕາຍຸກສ຺ສ ມນຸສ຺ສສ຺ສ ອາຍຸປິ ສງ຺ຂາໂຕ [ສງ຺ຂາຕໍ (?)], ອາຍຸປ຺ປມາຓມ຺ປິ ສງ຺ຂາຕໍ, ອຸຕູປິ ສງ຺ຂາຕາ, ສໍວຈ຺ຉຣາປິ ສງ຺ຂາຕາ, ມາສາປິ ສງ຺ຂາຕາ, ອທ຺ຘມາສາປິ ສງ຺ຂາຕາ, ຣຕ຺ຕິປິ ສງ຺ຂາຕາ, ທິວາປິ ສງ຺ຂາຕາ, ຠຕ຺ຕາປິ ສງ຺ຂາຕາ, ຠຕ຺ຕນ຺ຕຣາຍາປິ ສງ຺ຂາຕາ. ຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຖາຣາ ກຣຓີຍໍ ສາວການໍ ຫິເຕສິນາ ອນຸກມ຺ປເກນ ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍ; ກຕໍ ໂວ ຕໍ ມຍາ ເອຕານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣຸກ຺ຂມູລານິ ເອຕານິ ສຸຎ຺ຎາຄາຣານິ. ຌາຍຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາ ປມາທຕ຺ຖ; ມາ ປຈ຺ຉາ ວິປ຺ປຏິສາຣິໂນ ອຫຸວຕ຺ຖ. ອຍໍ ໂວ ອມ຺ຫາກໍ ອນຸສາສນີ’’ຕິ. ທສມໍ.

ມຫາວຄ຺ໂຄ ສຕ຺ຕໂມ.