໔. ເທວຕາວຄ຺ໂຄ

໑. ອປ຺ປມາທຄາຣວສຸຕ຺ຕໍ

໓໒. ອຖ ໂຂ ອຎ຺ຎຕຣາ ເທວຕາ ອຠິກ຺ກນ຺ຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຠິກ຺ກນ຺ຕວຓ຺ຓາ ເກວລກປ຺ປໍ ເຊຕວນໍ ໂອຠາເສຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ເອກມນ຺ຕໍ ຐິຕາ ໂຂ ສາ ເທວຕາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ສຕ຺ຕິເມ, ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ມາ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອປຣິຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ກຕເມ ສຕ຺ຕ? ສຕ຺ຖຸຄາຣວຕາ, ຘມ຺ມຄາຣວຕາ, ສງ຺ຆຄາຣວຕາ, ສິກ຺ຂາຄາຣວຕາ, ສມາຘິຄາຣວຕາ, ອປ຺ປມາທຄາຣວຕາ, ປຏິສນ຺ຖາຣຄາຣວຕາ. ອິເມ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ສຕ຺ຕ ຘມ຺ມາ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອປຣິຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິ. ອິທມໂວຈ ສາ ເທວຕາ. ສມນຸຎ຺ໂຎ ສຕ຺ຖາ ອໂຫສິ. ອຖ ໂຂ ສາ ເທວຕາ ‘‘ສມນຸຎ຺ໂຎ ເມ ສຕ຺ຖາ’’ຕິ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວນ຺ຕຣຘາຍິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຕສ຺ສາ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຈ຺ຈເຍນ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອິມໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣຕ຺ຕິໍ ອຎ຺ຎຕຣາ ເທວຕາ ອຠິກ຺ກນ຺ຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຠິກ຺ກນ຺ຕວຓ຺ຓາ ເກວລກປ຺ປໍ ເຊຕວນໍ ໂອຠາເສຕ຺ວາ ເຍນາຫໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ມໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ເອກມນ຺ຕໍ ຐິຕາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາ ເທວຕາ ມໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ສຕ຺ຕິເມ, ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ມາ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອປຣິຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ກຕເມ ສຕ຺ຕ? ສຕ຺ຖຸຄາຣວຕາ, ຘມ຺ມຄາຣວຕາ, ສງ຺ຆຄາຣວຕາ, ສິກ຺ຂາຄາຣວຕາ, ສມາຘິຄາຣວຕາ, ອປ຺ປມາທຄາຣວຕາ, ປຏິສນ຺ຖາຣຄາຣວຕາ – ອິເມ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ສຕ຺ຕ ຘມ຺ມາ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອປຣິຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’ຕິ. ອິທມໂວຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາ ເທວຕາ. ອິທໍ ວຕ຺ວາ ມໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວນ຺ຕຣຘາຍີ’’ຕິ.

‘‘ສຕ຺ຖຸຄຣຸ ຘມ຺ມຄຣຸ, ສງ຺ເຆ ຈ ຕິພ຺ພຄາຣໂວ;

ສມາຘິຄຣຸ ອາຕາປີ [ສມາຘິຄາຣວຕາປິ ຈ (ກ.)], ສິກ຺ຂາຍ ຕິພ຺ພຄາຣໂວ.

‘‘ອປ຺ປມາທຄຣຸ ຠິກ຺ຂຸ, ປຏິສນ຺ຖາຣຄາຣໂວ;

ອຠພ຺ໂພ ປຣິຫານາຍ, ນິພ຺ພານສ຺ເສວ ສນ຺ຕິເກ’’ຕິ. ປຐມໍ;

໒. ຫິຣີຄາຣວສຸຕ຺ຕໍ

໓໓. ‘‘ອິມໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣຕ຺ຕິໍ ອຎ຺ຎຕຣາ ເທວຕາ ອຠິກ຺ກນ຺ຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຠິກ຺ກນ຺ຕວຓ຺ຓາ ເກວລກປ຺ປໍ ເຊຕວນໍ ໂອຠາເສຕ຺ວາ ເຍນາຫໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ມໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ເອກມນ຺ຕໍ ຐິຕາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາ ເທວຕາ ມໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ສຕ຺ຕິເມ, ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ມາ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອປຣິຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ກຕເມ ສຕ຺ຕ? ສຕ຺ຖຸຄາຣວຕາ, ຘມ຺ມຄາຣວຕາ, ສງ຺ຆຄາຣວຕາ, ສິກ຺ຂາຄາຣວຕາ, ສມາຘິຄາຣວຕາ, ຫິຣິຄາຣວຕາ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປຄາຣວຕາ. ອິເມ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ສຕ຺ຕ ຘມ຺ມາ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອປຣິຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’ຕິ. ອິທມໂວຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາ ເທວຕາ. ອິທໍ ວຕ຺ວາ ມໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວນ຺ຕຣຘາຍີ’’ຕິ.

‘‘ສຕ຺ຖຸຄຣຸ ຘມ຺ມຄຣຸ, ສງ຺ເຆ ຈ ຕິພ຺ພຄາຣໂວ;

ສມາຘິຄຣຸ ອາຕາປີ, ສິກ຺ຂາຍ ຕິພ຺ພຄາຣໂວ.

‘‘ຫິຣິ ໂອຕ຺ຕປ຺ປສມ຺ປນ຺ໂນ, ສປ຺ປຕິສ຺ໂສ ສຄາຣໂວ;

ອຠພ຺ໂພ ປຣິຫານາຍ, ນິພ຺ພານສ຺ເສວ ສນ຺ຕິເກ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ;

໓. ປຐມໂສວຈສ຺ສຕາສຸຕ຺ຕໍ

໓໔. ‘‘ອິມໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣຕ຺ຕິໍ ອຎ຺ຎຕຣາ ເທວຕາ…ເປ… ມໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ສຕ຺ຕິເມ, ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ມາ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອປຣິຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ກຕເມ ສຕ຺ຕ? ສຕ຺ຖຸຄາຣວຕາ, ຘມ຺ມຄາຣວຕາ, ສງ຺ຆຄາຣວຕາ, ສິກ຺ຂາຄາຣວຕາ, ສມາຘິຄາຣວຕາ, ໂສວຈສ຺ສຕາ, ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕຕາ. ອິເມ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ສຕ຺ຕ ຘມ຺ມາ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອປຣິຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’ຕິ. ອິທມໂວຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາ ເທວຕາ. ອິທໍ ວຕ຺ວາ ມໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວນ຺ຕຣຘາຍີ’’ຕິ.

‘‘ສຕ຺ຖຸຄຣຸ ຘມ຺ມຄຣຸ, ສງ຺ເຆ ຈ ຕິພ຺ພຄາຣໂວ;

ສມາຘິຄຣຸ ອາຕາປີ, ສິກ຺ຂາຍ ຕິພ຺ພຄາຣໂວ.

‘‘ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ໂຕ ສຸວໂຈ, ສປ຺ປຕິສ຺ໂສ ສຄາຣໂວ;

ອຠພ຺ໂພ ປຣິຫານາຍ, ນິພ຺ພານສ຺ເສວ ສນ຺ຕິເກ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ;

໔. ທຸຕິຍໂສວຈສ຺ສຕາສຸຕ຺ຕໍ

໓໕. ‘‘ອິມໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣຕ຺ຕິໍ ອຎ຺ຎຕຣາ ເທວຕາ ອຠິກ຺ກນ຺ຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຠິກ຺ກນ຺ຕວຓ຺ຓາ…ເປ… ‘ສຕ຺ຕິເມ, ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ມາ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອປຣິຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ກຕເມ ສຕ຺ຕ? ສຕ຺ຖຸຄາຣວຕາ, ຘມ຺ມຄາຣວຕາ, ສງ຺ຆຄາຣວຕາ, ສິກ຺ຂາຄາຣວຕາ, ສມາຘິຄາຣວຕາ, ໂສວຈສ຺ສຕາ, ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕຕາ. ອິເມ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ສຕ຺ຕ ຘມ຺ມາ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອປຣິຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’ຕິ. ອິທມໂວຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາ ເທວຕາ. ອິທໍ ວຕ຺ວາ ມໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວນ຺ຕຣຘາຍີ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອິມສ຺ສ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ ເອວໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອາຊານາມິ. ອິຘ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ ອຕ຺ຕນາ ຈ ສຕ຺ຖຸຄາຣໂວ ໂຫຕິ, ສຕ຺ຖຸຄາຣວຕາຍ ຈ ວຓ຺ຓວາທີ. ເຍ ຈຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ນ ສຕ຺ຖຸຄາຣວາ ເຕ ຈ ສຕ຺ຖຸຄາຣວຕາຍ ສມາທເປຕິ. ເຍ ຈຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ສຕ຺ຖຸຄາຣວາ ເຕສຎ຺ຈ ວຓ຺ຓໍ ຠຓຕິ ຠູຕໍ ຕຈ຺ຉໍ ກາເລນ. ອຕ຺ຕນາ ຈ ຘມ຺ມຄາຣໂວ ໂຫຕິ…ເປ… ສງ຺ຆຄາຣໂວ ໂຫຕິ… ສິກ຺ຂາຄາຣໂວ ໂຫຕິ… ສມາຘິຄາຣໂວ ໂຫຕິ… ສຸວໂຈ ໂຫຕິ… ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕຕາຍ ຈ ວຓ຺ຓວາທີ. ເຍ ຈຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ນ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕາ ເຕ ຈ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕຕາຍ ສມາທເປຕິ. ເຍ ຈຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕາ ເຕສຎ຺ຈ ວຓ຺ຓໍ ຠຓຕິ ຠູຕໍ ຕຈ຺ຉໍ ກາເລນາຕິ. ອິມສ຺ສ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ ເອວໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອາຊານາມີ’’ຕິ.

‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ! ສາຘຸ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອິມສ຺ສ ມຍາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ ເອວໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອາຊານາສິ. ອິຘ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຠິກ຺ຂຸ ອຕ຺ຕນາ ຈ ສຕ຺ຖຸຄາຣໂວ ໂຫຕິ, ສຕ຺ຖຸຄາຣວຕາຍ ຈ ວຓ຺ຓວາທີ. ເຍ ຈຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ນ ສຕ຺ຖຸຄາຣວາ ເຕ ຈ ສຕ຺ຖຸຄາຣວຕາຍ ສມາທເປຕິ. ເຍ ຈຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ສຕ຺ຖຸຄາຣວາ ເຕສຎ຺ຈ ວຓ຺ຓໍ ຠຓຕິ ຠູຕໍ ຕຈ຺ຉໍ ກາເລນ. ອຕ຺ຕນາ ຈ ຘມ຺ມຄາຣໂວ ໂຫຕິ…ເປ… ສງ຺ຆຄາຣໂວ ໂຫຕິ… ສິກ຺ຂາຄາຣໂວ ໂຫຕິ… ສມາຘິຄາຣໂວ ໂຫຕິ… ສຸວໂຈ ໂຫຕິ… ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕຕາຍ ຈ ວຓ຺ຓວາທີ. ເຍ ຈຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ນ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕາ ເຕ ຈ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕຕາຍ ສມາທເປຕິ. ເຍ ຈຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕາ ເຕສຎ຺ຈ ວຓ຺ຓໍ ຠຓຕິ ຠູຕໍ ຕຈ຺ຉໍ ກາເລນາຕິ. ອິມສ຺ສ ໂຂ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ມຍາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ ເອວໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ປຐມມິຕ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ

໓໖. ‘‘ສຕ຺ຕຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ມິຕ຺ໂຕ ເສວິຕພ຺ໂພ. ກຕເມຫິ ສຕ຺ຕຫິ? ທຸທ຺ທທໍ ທທາຕິ, ທຸກ຺ກຣໍ ກໂຣຕິ, ທຸກ຺ຂມໍ ຂມຕິ, ຄຸຍ຺ຫມສ຺ສ [ຄຸຍ຺ຫສ຺ສ (ກ.)] ອາວິ ກໂຣຕິ, ຄຸຍ຺ຫມສ຺ສ [ຄຸຍ຺ຫໍ ອສ຺ສ (ສີ.), ຄຸຍ຺ຫສ຺ສ (ກ.)] ປຣິຄຸຫຕິ [ປຣິຄູຫຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ.), ປຣິຄຸຍ຺ຫຕິ (ກ.)], ອາປທາສຸ ນ ຊຫຕິ, ຂີເຓນ [ຂີເຓ (ກ.)] ນາຕິມຎ຺ຎຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕຫິ ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ມິຕ຺ໂຕ ເສວິຕພ຺ໂພ’’ຕິ.

‘‘ທຸທ຺ທທໍ ທທາຕິ ມິຕ຺ໂຕ, ທຸກ຺ກຣຎ຺ຈາປິ ກຸພ຺ພຕິ;

ອໂຖປິສ຺ສ ທຸຣຸຕ຺ຕານິ, ຂມຕິ ທຸກ຺ຂມານິ ຈ [ທຸກ຺ຂມານິປິ (ສີ. ສ຺ຍາ.)].

‘‘ຄຸຍ຺ຫຎ຺ຈ ຕສ຺ສ [ຄຸຍ຺ຫມສ຺ສ ຈ (ສ຺ຍາ.)] ອກ຺ຂາຕິ, ຄຸຍ຺ຫສ຺ສ ປຣິຄູຫຕິ;

ອາປທາສຸ ນ ຊຫາຕິ, ຂີເຓນ ນາຕິມຎ຺ຎຕິ.

‘‘ຍມ຺ຫິ ເອຕານິ ຐານານິ, ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕີຘ [ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕິ ຈ (ກ.)] ປຸຄ຺ຄເລ;

ໂສ ມິຕ຺ໂຕ ມິຕ຺ຕກາເມນ, ຠຊິຕພ຺ໂພ ຕຖາວິໂຘ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ;

໖. ທຸຕິຍມິຕ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ

໓໗. ‘‘ສຕ຺ຕຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ມິຕ຺ໂຕ ເສວິຕພ຺ໂພ ຠຊິຕພ຺ໂພ ປຍິຣຸປາສິຕພ຺ໂພ ອປິ ປນຸຊ຺ຊມາເນນປິ [ປຓຸຊ຺ຊມາເນນປິ (ສີ.)]. ກຕເມຫິ ສຕ຺ຕຫິ? ປິໂຍ ຈ ໂຫຕິ ມນາໂປ ຈ ຄຣຸ ຈ ຠາວນີໂຍ ຈ ວຕ຺ຕາ ຈ ວຈນກ຺ຂໂມ ຈ ຄມ຺ຠີຣຎ຺ຈ ກຖໍ ກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ, ໂນ ຈ ອຏ຺ຐາເນ ນິໂຍເຊຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ມິຕ຺ໂຕ ເສວິຕພ຺ໂພ ຠຊິຕພ຺ໂພ ປຍິຣຸປາສິຕພ຺ໂພ ອປິ ປນຸຊ຺ຊມາເນນປີ’’ຕິ.

‘‘ປິໂຍ ຄຣຸ ຠາວນີໂຍ, ວຕ຺ຕາ ຈ ວຈນກ຺ຂໂມ;

ຄມ຺ຠີຣຎ຺ຈ ກຖໍ ກຕ຺ຕາ, ໂນ ຈຏ຺ຐາເນ ນິໂຍຊໂກ [ນິໂຍຊເຍ (ສີ. ສ຺ຍາ.)].

‘‘ຍມ຺ຫິ ເອຕານິ ຐານານິ, ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕີຘ ປຸຄ຺ຄເລ;

ໂສ ມິຕ຺ໂຕ ມິຕ຺ຕກາເມນ, ອຕ຺ຖກາມານຸກມ຺ປໂຕ;

ອປິ ນາສິຍມາເນນ, ຠຊິຕພ຺ໂພ ຕຖາວິໂຘ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ;

໗. ປຐມປຏິສມ຺ຠິທາສຸຕ຺ຕໍ

໓໘. ‘‘ສຕ຺ຕຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ນຈິຣສ຺ເສວ ຈຕສ຺ໂສ ປຏິສມ຺ຠິທາ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍ. ກຕເມຫິ ສຕ຺ຕຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ‘ອິທໍ ເມ ເຈຕໂສ ລີນຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ; ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສໍຂິຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ເມ ສໍຂິຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ; ພຫິທ຺ຘາ ວິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ພຫິທ຺ຘາ ເມ ວິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ; ຕສ຺ສ ວິທິຕາ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ວິທິຕາ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ, ວິທິຕາ ອພ຺ຠຕ຺ຖໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ; ວິທິຕາ ສຎ຺ຎາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ວິທິຕາ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ, ວິທິຕາ ອພ຺ຠຕ຺ຖໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ; ວິທິຕາ ວິຕກ຺ກາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ວິທິຕາ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ, ວິທິຕາ ອພ຺ຠຕ຺ຖໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ; ສປ຺ປາຍາສປ຺ປາເຍສຸ ໂຂ ປນສ຺ສ ຘມ຺ເມສຸ ຫີນປ຺ປຓີເຕສຸ ກຓ຺ຫສຸກ຺ກສປ຺ປຕິຠາເຄສຸ ນິມິຕ຺ຕໍ ສຸຄ຺ຄຫິຕໍ ໂຫຕິ ສຸມນສິກຕໍ ສູປຘາຣິຕໍ ສຸປ຺ປຏິວິທ຺ຘໍ ປຎ຺ຎາຍ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ນຈິຣສ຺ເສວ ຈຕສ຺ໂສ ປຏິສມ຺ຠິທາ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍາ’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ທຸຕິຍປຏິສມ຺ຠິທາສຸຕ຺ຕໍ

໓໙. ‘‘ສຕ຺ຕຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຈຕສ຺ໂສ ປຏິສມ຺ຠິທາ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ກຕເມຫິ ສຕ຺ຕຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ‘ອິທໍ ເມ ເຈຕໂສ ລີນຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ; ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສໍຂິຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ເມ ສໍຂິຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ; ພຫິທ຺ຘາ ວິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ວາ ຈິຕ຺ຕໍ ‘ພຫິທ຺ຘາ ເມ ວິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ; ຕສ຺ສ ວິທິຕາ ເວທນາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ວິທິຕາ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ, ວິທິຕາ ອພ຺ຠຕ຺ຖໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ; ວິທິຕາ ສຎ຺ຎາ…ເປ… ວິຕກ຺ກາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ວິທິຕາ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ, ວິທິຕາ ອພ຺ຠຕ຺ຖໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ; ສປ຺ປາຍາສປ຺ປາເຍສຸ ໂຂ ປນສ຺ສ ຘມ຺ເມສຸ ຫີນປ຺ປຓີເຕສຸ ກຓ຺ຫສຸກ຺ກສປ຺ປຕິຠາເຄສຸ ນິມິຕ຺ຕໍ ສຸຄ຺ຄຫິຕໍ ສຸມນສິກຕໍ ສູປຘາຣິຕໍ ສຸປ຺ປຏິວິທ຺ຘໍ ປຎ຺ຎາຍ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຈຕສ຺ໂສ ປຏິສມ຺ຠິທາ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕີ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ປຐມວສສຸຕ຺ຕໍ

໔໐. ‘‘ສຕ຺ຕຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ຈິຕ຺ຕໍ ວເສ [ວສໍ (ກ.)] ວຕ຺ເຕຕິ, ໂນ ຈ ຠິກ຺ຂຸ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວເສນ ວຕ຺ຕຕິ. ກຕເມຫິ ສຕ຺ຕຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສມາຘິກຸສໂລ ໂຫຕິ, ສມາຘິສ຺ສ ສມາປຕ຺ຕິກຸສໂລ ໂຫຕິ, ສມາຘິສ຺ສ ຐິຕິກຸສໂລ ໂຫຕິ, ສມາຘິສ຺ສ ວຸຏ຺ຐານກຸສໂລ ໂຫຕິ, ສມາຘິສ຺ສ ກລ຺ຍາຓກຸສໂລ ໂຫຕິ, ສມາຘິສ຺ສ ໂຄຈຣກຸສໂລ ໂຫຕິ, ສມາຘິສ຺ສ ອຠິນີຫາຣກຸສໂລ ໂຫຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ຈິຕ຺ຕໍ ວເສ ວຕ຺ເຕຕິ, ໂນ ຈ ຠິກ຺ຂຸ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວເສນ ວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ທຸຕິຍວສສຸຕ຺ຕໍ

໔໑. ‘‘ສຕ຺ຕຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ວເສ ວຕ຺ເຕຕິ, ໂນ ຈ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວເສນ ວຕ຺ຕຕິ. ກຕເມຫິ ສຕ຺ຕຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ສມາຘິກຸສໂລ ໂຫຕິ, ສມາຘິສ຺ສ ສມາປຕ຺ຕິກຸສໂລ, ສມາຘິສ຺ສ ຐິຕິກຸສໂລ, ສມາຘິສ຺ສ ວຸຏ຺ຐານກຸສໂລ, ສມາຘິສ຺ສ ກລ຺ຍາຓກຸສໂລ, ສມາຘິສ຺ສ ໂຄຈຣກຸສໂລ, ສມາຘິສ຺ສ ອຠິນີຫາຣກຸສໂລ ໂຫຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ວເສ ວຕ຺ເຕຕິ, ໂນ ຈ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວເສນ ວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ. ທສມໍ.

໑໑. ປຐມນິທ຺ທສສຸຕ຺ຕໍ

໔໒. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ສາວຕ຺ຖິໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ອຕິປ຺ປໂຄ ໂຂ ຕາວ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕຸໍ. ຍໍນູນາຫໍ ເຍນ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ອາຣາໂມ ເຕນຸປສງ຺ກເມຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເຍນ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ອາຣາໂມ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເຕຫິ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິເຍຫິ ປຣິພ຺ພາຊເກຫິ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ເຕສໍ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ສນ຺ນິສິນ຺ນານໍ ສນ຺ນິປຕິຕານໍ ອຍມນ຺ຕຣາກຖາ ອຸທປາທິ – ‘‘ໂຍ ຫິ ໂກຈິ, ອາວຸໂສ, ທ຺ວາທສວສ຺ສານິ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣຕິ, ‘ນິທ຺ທໂສ ຠິກ຺ຂູ’ຕິ ອລໍ ວຈນາຍາ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເຕສໍ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ຠາສິຕໍ ເນວ ອຠິນນ຺ທິ ນປ຺ປຏິກ຺ໂກສິ. ອນຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອປ຺ປຏິກ຺ໂກສິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ປກ຺ກາມິ – ‘‘ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ເອຕສ຺ສ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ອາຊານິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິກ຺ກນ຺ໂຕ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ອິຘາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ສາວຕ຺ຖິໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິໍ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ອຕິປ຺ປໂຄ ໂຂ ຕາວ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕຸໍ. ຍໍນູນາຫໍ ເຍນ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ອາຣາໂມ ເຕນຸປສງ຺ກເມຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ. ອຖ ຂ຺ວາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເຍນ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ອາຣາໂມ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເຕຫິ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິເຍຫິ ປຣິພ຺ພາຊເກຫິ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິໍ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍ. ເຕນ ໂຂ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ສມເຍນ ເຕສໍ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ສນ຺ນິສິນ຺ນານໍ ສນ຺ນິປຕິຕານໍ ອຍມນ຺ຕຣາກຖາ ອຸທປາທິ – ‘ໂຍ ຫິ ໂກຈິ, ອາວຸໂສ, ທ຺ວາທສວສ຺ສານິ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣຕິ, ນິທ຺ທໂສ ຠິກ຺ຂູຕິ ອລໍ ວຈນາຍາ’ຕິ. ອຖ ຂ຺ວາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເຕສໍ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ຠາສິຕໍ ເນວ ອຠິນນ຺ທິໍ ນປ຺ປຏິກ຺ໂກສິໍ. ອນຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອປ຺ປຏິກ຺ໂກສິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ປກ຺ກມິໍ [ປກ຺ກາມິໍ (ສີ. ສ຺ຍາ.)] – ‘ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ອາຊານິສ຺ສາມີ’ຕິ. ສກ຺ກາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ເກວລໍ ວສ຺ສຄຓນມຕ຺ເຕນ ນິທ຺ທໂສ ຠິກ຺ຂຸ ປຎ຺ຎາເປຕຸ’’ນ຺ຕິ?

‘‘ນ ໂຂ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສກ຺ກາ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ເກວລໍ ວສ຺ສຄຓນມຕ຺ເຕນ ນິທ຺ທໂສ ຠິກ຺ຂຸ ປຎ຺ຎາເປຕຸໍ. ສຕ຺ຕ ໂຂ ອິມານິ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ນິທ຺ທສວຕ຺ຖູນິ ມຍາ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ປເວທິຕານິ.

[ອ. ນິ. ໗.໒໐; ທີ. ນິ. ໓.໓໓໑] ‘‘ກຕມານິ ສຕ຺ຕ? ອິຘ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຠິກ຺ຂຸ ສິກ຺ຂາສມາທາເນ ຕິພ຺ພຈ຺ຉນ຺ໂທ ໂຫຕິ ອາຍຕິຎ຺ຈ ສິກ຺ຂາສມາທາເນ ອວິຄຕເປໂມ, ຘມ຺ມນິສນ຺ຕິຍາ ຕິພ຺ພຈ຺ຉນ຺ໂທ ໂຫຕິ ອາຍຕິຎ຺ຈ ຘມ຺ມນິສນ຺ຕິຍາ ອວິຄຕເປໂມ, ອິຈ຺ຉາວິນເຍ ຕິພ຺ພຈ຺ຉນ຺ໂທ ໂຫຕິ ອາຍຕິຎ຺ຈ ອິຈ຺ຉາວິນເຍ ອວິຄຕເປໂມ, ປຏິສລ຺ລາເນ ຕິພ຺ພຈ຺ຉນ຺ໂທ ໂຫຕິ ອາຍຕິຎ຺ຈ ປຏິສລ຺ລາເນ ອວິຄຕເປໂມ, ວີຣິຍາຣມ຺ເຠ ຕິພ຺ພຈ຺ຉນ຺ໂທ ໂຫຕິ ອາຍຕິຎ຺ຈ ວີຣິຍາຣມ຺ເຠ ອວິຄຕເປໂມ, ສຕິເນປກ຺ເກ ຕິພ຺ພຈ຺ຉນ຺ໂທ ໂຫຕິ ອາຍຕິຎ຺ຈ ສຕິເນປກ຺ເກ ອວິຄຕເປໂມ, ທິຏ຺ຐິປຏິເວເຘ ຕິພ຺ພຈ຺ຉນ຺ໂທ ໂຫຕິ ອາຍຕິຎ຺ຈ ທິຏ຺ຐິປຏິເວເຘ ອວິຄຕເປໂມ. ອິມານິ ໂຂ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສຕ຺ຕ ນິທ຺ທສວຕ຺ຖູນິ ມຍາ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ປເວທິຕານິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສຕ຺ຕຫິ ນິທ຺ທສວຕ຺ຖູຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ທ຺ວາທສ ເຈປິ ວສ຺ສານິ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣຕິ, ‘ນິທ຺ທໂສ ຠິກ຺ຂູ’ຕິ ອລໍ ວຈນາຍ; ຈຕຸພ຺ພີສຕິ ເຈປິ ວສ຺ສານິ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣຕິ, ‘ນິທ຺ທໂສ ຠິກ຺ຂູ’ຕິ ອລໍ ວຈນາຍ; ຉຕ຺ຕິໍສຕິ ເຈປິ ວສ຺ສານິ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣຕິ, ‘ນິທ຺ທໂສ ຠິກ຺ຂູ’ຕິ ອລໍ ວຈນາຍ, ອຏ຺ຐຈຕ຺ຕາຣີສໍ ເຈປິ ວສ຺ສານິ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣຕິ, ‘ນິທ຺ທໂສ ຠິກ຺ຂູ’ຕິ ອລໍ ວຈນາຍາ’’ຕິ. ເອກາທສມໍ.

໑໒. ທຸຕິຍນິທ຺ທສສຸຕ຺ຕໍ

໔໓. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ໂກສມ຺ພິຍໍ ວິຫຣຕິ ໂຆສິຕາຣາເມ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ໂກສມ຺ພິໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມໂຕ ອານນ຺ທສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ອຕິປ຺ປໂຄ ໂຂ ຕາວ ໂກສມ຺ພິຍໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕຸໍ. ຍໍນູນາຫໍ ເຍນ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ອາຣາໂມ ເຕນຸປສງ຺ກເມຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຍນ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ອາຣາໂມ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເຕຫິ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິເຍຫິ ປຣິພ຺ພາຊເກຫິ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ.

ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ເຕສໍ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ສນ຺ນິສິນ຺ນານໍ ສນ຺ນິປຕິຕານໍ ອຍມນ຺ຕຣາກຖາ ອຸທປາທິ – ‘‘ໂຍ ຫິ ໂກຈິ, ອາວຸໂສ, ທ຺ວາທສ ວສ຺ສານິ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣຕິ, ‘ນິທ຺ທໂສ ຠິກ຺ຂູ’ຕິ ອລໍ ວຈນາຍາ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຕສໍ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ຠາສິຕໍ ເນວ ອຠິນນ຺ທິ ນປ຺ປຏິກ຺ໂກສິ. ອນຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອປ຺ປຏິກ຺ໂກສິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ປກ຺ກາມິ – ‘‘ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ເອຕສ຺ສ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ອາຊານິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ໂກສມ຺ພິຍໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິກ຺ກນ຺ໂຕ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ອິຘາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ໂກສມ຺ພິໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິໍ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອຕທໂຫສິ – ‘ອຕິປ຺ປໂຄ ໂຂ ຕາວ ໂກສມ຺ພິຍໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕຸໍ. ຍໍນູນາຫໍ ເຍນ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ອາຣາໂມ ເຕນຸປສງ຺ກເມຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ…ເປ… ເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິໍ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍ.

‘‘ເຕນ ໂຂ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ສມເຍນ ເຕສໍ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ສນ຺ນິສິນ຺ນານໍ ສນ຺ນິປຕິຕານໍ ອຍມນ຺ຕຣາກຖາ ອຸທປາທິ – ‘ໂຍ ຫິ ໂກຈິ, ອາວຸໂສ, ທ຺ວາທສວສ຺ສານິ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣຕິ, ນິທ຺ທໂສ ຠິກ຺ຂູຕິ ອລໍ ວຈນາຍາ’ຕິ. ອຖ ຂ຺ວາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເຕສໍ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ຠາສິຕໍ ເນວ ອຠິນນ຺ທິໍ ນປ຺ປຏິກ຺ໂກສິໍ. ອນຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ, ອປ຺ປຏິກ຺ໂກສິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ປກ຺ກມິໍ – ‘ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ເອຕສ຺ສ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ອາຊານິສ຺ສາມີ’ຕິ. ສກ຺ກາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ເກວລໍ ວສ຺ສຄຓນມຕ຺ເຕນ ນິທ຺ທໂສ ຠິກ຺ຂຸ ປຎ຺ຎາເປຕຸ’’ນ຺ຕິ?

‘‘ນ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ສກ຺ກາ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ເກວລໍ ວສ຺ສຄຓນມຕ຺ເຕນ ນິທ຺ທໂສ ຠິກ຺ຂຸ ປຎ຺ຎາເປຕຸໍ. ສຕ຺ຕ ໂຂ ອິມານິ, ອານນ຺ທ, ນິທ຺ທສວຕ຺ຖູນິ ມຍາ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ປເວທິຕານິ.

‘‘ກຕມານິ ສຕ຺ຕ? ອິຘານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ, ສທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ຫິຣີມາ ໂຫຕິ, ໂອຕ຺ຕປ຺ປີ ໂຫຕິ, ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ໂຫຕິ, ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ ໂຫຕິ, ສຕິມາ ໂຫຕິ, ປຎ຺ຎວາ ໂຫຕິ. ອິມານິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ສຕ຺ຕ ນິທ຺ທສວຕ຺ຖູນິ ມຍາ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ປເວທິຕານິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ສຕ຺ຕຫິ ນິທ຺ທສວຕ຺ຖູຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ທ຺ວາທສ ເຈປິ ວສ຺ສານິ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣຕິ, ‘ນິທ຺ທໂສ ຠິກ຺ຂູ’ຕິ ອລໍ ວຈນາຍ; ຈຕຸພ຺ພີສຕິ ເຈປິ ວສ຺ສານິ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣຕິ, ‘ນິທ຺ທໂສ ຠິກ຺ຂູ’ຕິ ອລໍ ວຈນາຍ; ຉຕ຺ຕິໍສຕິ ເຈປິ ວສ຺ສານິ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣຕິ, ‘ນິທ຺ທໂສ ຠິກ຺ຂູ’ຕິ ອລໍ ວຈນາຍ, ອຏ຺ຐຈຕ຺ຕາຣີສໍ ເຈປິ ວສ຺ສານິ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣຕິ, ‘ນິທ຺ທໂສ ຠິກ຺ຂູ’ຕິ ອລໍ ວຈນາຍາ’’ຕິ. ທ຺ວາທສມໍ.

ເທວຕາວຄ຺ໂຄ ຈຕຸຕ຺ໂຖ.