໑໒. ຘມ຺ມິກສຸຕ຺ຕໍ

໕໔. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ຄິຊ຺ຌກູເຏ ປພ຺ພເຕ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ຘມ຺ມິໂກ ຊາຕິຠູມິຍໍ ອາວາສິໂກ ໂຫຕິ ສພ຺ພໂສ ຊາຕິຠູມິຍໍ ສຕ຺ຕສຸ ອາວາເສສຸ. ຕຕ຺ຣ ສຸທໍ ອາຍສ຺ມາ ຘມ຺ມິໂກ ອາຄນ຺ຕຸເກ ຠິກ຺ຂູ ອກ຺ໂກສຕິ ປຣິຠາສຕິ ວິຫິໍສຕິ ວິຕຸທຕິ ໂຣເສຕິ ວາຈາຍ. ເຕ ຈ ອາຄນ຺ຕຸກາ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມຕາ ຘມ຺ມິເກນ ອກ຺ໂກສິຍມານາ ປຣິຠາສິຍມານາ ວິເຫສິຍມານາ ວິຕຸທິຍມານາ ໂຣສິຍມານາ ວາຈາຍ ປກ຺ກມນ຺ຕິ, ນ ສຓ຺ຐນ຺ຕິ [ນ ສຓ຺ຐຫນ຺ຕິ (ສີ.)], ຣິຎ຺ຈນ຺ຕິ ອາວາສໍ.

ອຖ ໂຂ ຊາຕິຠູມການໍ [ຊາຕິຠູມິການໍ (ສ຺ຍາ. ປີ. ກ.)] ອຸປາສການໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ມຍໍ ໂຂ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕາ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາເຣນ. ອຖ ຈ ປນ ອາຄນ຺ຕຸກາ ຠິກ຺ຂູ ປກ຺ກມນ຺ຕິ, ນ ສຓ຺ຐນ຺ຕິ, ຣິຎ຺ຈນ຺ຕິ ອາວາສໍ. ໂກ ນຸ ໂຂ ເຫຕຸ ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ ເຍນ ອາຄນ຺ຕຸກາ ຠິກ຺ຂູ ປກ຺ກມນ຺ຕິ, ນ ສຓ຺ຐນ຺ຕິ, ຣິຎ຺ຈນ຺ຕິ ອາວາສ’’ນ຺ຕິ? ອຖ ໂຂ ຊາຕິຠູມການໍ ອຸປາສການໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ອຍໍ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ຘມ຺ມິໂກ ອາຄນ຺ຕຸເກ ຠິກ຺ຂູ ອກ຺ໂກສຕິ ປຣິຠາສຕິ ວິຫິໍສຕິ ວິຕຸທຕິ ໂຣເສຕິ ວາຈາຍ. ເຕ ຈ ອາຄນ຺ຕຸກາ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມຕາ ຘມ຺ມິເກນ ອກ຺ໂກສິຍມານາ ປຣິຠາສິຍມານາ ວິເຫສິຍມານາ ວິຕຸທິຍມານາ ໂຣສິຍມານາ ວາຈາຍ ປກ຺ກມນ຺ຕິ, ນ ສຓ຺ຐນ຺ຕິ, ຣິຎ຺ຈນ຺ຕິ ອາວາສໍ. ຍໍນູນ ມຍໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ຘມ຺ມິກໍ ປພ຺ພາເຊຍ຺ຍາມາ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຊາຕິຠູມກາ ອຸປາສກາ ເຍນ ອາຍສ຺ມາ ຘມ຺ມິໂກ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ຘມ຺ມິກໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ປກ຺ກມຕຸ, ຠນ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມາ ຘມ຺ມິໂກ ອິມມ຺ຫາ ອາວາສາ; ອລໍ ເຕ ອິຘ ວາເສນາ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ຘມ຺ມິໂກ ຕມ຺ຫາ ອາວາສາ ອຎ຺ຎໍ ອາວາສໍ ອຄມາສິ. ຕຕ຺ຣປິ ສຸທໍ ອາຍສ຺ມາ ຘມ຺ມິໂກ ອາຄນ຺ຕຸເກ ຠິກ຺ຂູ ອກ຺ໂກສຕິ ປຣິຠາສຕິ ວິຫິໍສຕິ ວິຕຸທຕິ ໂຣເສຕິ ວາຈາຍ. ເຕ ຈ ອາຄນ຺ຕຸກາ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມຕາ ຘມ຺ມິເກນ ອກ຺ໂກສິຍມານາ ປຣິຠາສິຍມານາ ວິເຫສິຍມານາ ວິຕຸທິຍມານາ ໂຣສິຍມານາ ວາຈາຍ ປກ຺ກມນ຺ຕິ, ນ ສຓ຺ຐນ຺ຕິ, ຣິຎ຺ຈນ຺ຕິ ອາວາສໍ.

ອຖ ໂຂ ຊາຕິຠູມການໍ ອຸປາສການໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ມຍໍ ໂຂ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕາ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາເຣນ. ອຖ ຈ ປນ ອາຄນ຺ຕຸກາ ຠິກ຺ຂູ ປກ຺ກມນ຺ຕິ, ນ ສຓ຺ຐນ຺ຕິ, ຣິຎ຺ຈນ຺ຕິ ອາວາສໍ. ໂກ ນຸ ໂຂ ເຫຕຸ ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ ເຍນ ອາຄນ຺ຕຸກາ ຠິກ຺ຂູ ປກ຺ກມນ຺ຕິ, ນ ສຓ຺ຐນ຺ຕິ, ຣິຎ຺ຈນ຺ຕິ ອາວາສ’’ນ຺ຕິ? ອຖ ໂຂ ຊາຕິຠູມການໍ ອຸປາສການໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ອຍໍ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ຘມ຺ມິໂກ ອາຄນ຺ຕຸເກ ຠິກ຺ຂູ ອກ຺ໂກສຕິ ປຣິຠາສຕິ ວິຫິໍສຕິ ວິຕຸທຕິ ໂຣເສຕິ ວາຈາຍ. ເຕ ຈ ອາຄນ຺ຕຸກາ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມຕາ ຘມ຺ມິເກນ ອກ຺ໂກສິຍມານາ ປຣິຠາສິຍມານາ ວິເຫສິຍມານາ ວິຕຸທິຍມານາ ໂຣສິຍມານາ ວາຈາຍ ປກ຺ກມນ຺ຕິ, ນ ສຓ຺ຐນ຺ຕິ, ຣິຎ຺ຈນ຺ຕິ ອາວາສໍ. ຍໍນູນ ມຍໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ຘມ຺ມິກໍ ປພ຺ພາເຊຍ຺ຍາມາ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຊາຕິຠູມກາ ອຸປາສກາ ເຍນາຍສ຺ມາ ຘມ຺ມິໂກ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ຘມ຺ມິກໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ປກ຺ກມຕຸ, ຠນ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມາ ຘມ຺ມິໂກ ອິມມ຺ຫາປິ ອາວາສາ; ອລໍ ເຕ ອິຘ ວາເສນາ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ຘມ຺ມິໂກ ຕມ຺ຫາປິ ອາວາສາ ອຎ຺ຎໍ ອາວາສໍ ອຄມາສິ. ຕຕ຺ຣປິ ສຸທໍ ອາຍສ຺ມາ ຘມ຺ມິໂກ ອາຄນ຺ຕຸເກ ຠິກ຺ຂູ ອກ຺ໂກສຕິ ປຣິຠາສຕິ ວິຫິໍສຕິ ວິຕຸທຕິ ໂຣເສຕິ ວາຈາຍ. ເຕ ຈ ອາຄນ຺ຕຸກາ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມຕາ ຘມ຺ມິເກນ ອກ຺ໂກສິຍມານາ ປຣິຠາສິຍມານາ ວິເຫສິຍມານາ ວິຕຸທິຍມານາ ໂຣສິຍມານາ ວາຈາຍ ປກ຺ກມນ຺ຕິ, ນ ສຓ຺ຐນ຺ຕິ, ຣິຎ຺ຈນ຺ຕິ ອາວາສໍ.

ອຖ ໂຂ ຊາຕິຠູມການໍ ອຸປາສການໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ມຍໍ ໂຂ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕາ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາເຣນ. ອຖ ຈ ປນ ອາຄນ຺ຕຸກາ ຠິກ຺ຂູ ປກ຺ກມນ຺ຕິ, ນ ສຓ຺ຐນ຺ຕິ, ຣິຎ຺ຈນ຺ຕິ ອາວາສໍ. ໂກ ນຸ ໂຂ ເຫຕຸ ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ ເຍນ ອາຄນ຺ຕຸກາ ຠິກ຺ຂູ ປກ຺ກມນ຺ຕິ, ນ ສຓ຺ຐນ຺ຕິ, ຣິຎ຺ຈນ຺ຕິ ອາວາສ’’ນ຺ຕິ? ອຖ ໂຂ ຊາຕິຠູມການໍ ອຸປາສການໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ອຍໍ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ຘມ຺ມິໂກ ອາຄນ຺ຕຸເກ ຠິກ຺ຂູ ອກ຺ໂກສຕິ…ເປ…. ຍໍນູນ ມຍໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ຘມ຺ມິກໍ ປພ຺ພາເຊຍ຺ຍາມ ສພ຺ພໂສ ຊາຕິຠູມິຍໍ ສຕ຺ຕຫິ ອາວາເສຫີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຊາຕິຠູມກາ ອຸປາສກາ ເຍນາຍສ຺ມາ ຘມ຺ມິໂກ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ຘມ຺ມິກໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ປກ຺ກມຕຸ, ຠນ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມາ ຘມ຺ມິໂກ ສພ຺ພໂສ ຊາຕິຠູມິຍໍ ສຕ຺ຕຫິ ອາວາເສຫີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມໂຕ ຘມ຺ມິກສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ປພ຺ພາຊິໂຕ ໂຂມ຺ຫິ ຊາຕິຠູມເກຫິ ອຸປາສເກຫິ ສພ຺ພໂສ ຊາຕິຠູມິຍໍ ສຕ຺ຕຫິ ອາວາເສຫິ. ກຫໍ ນຸ ໂຂ ທານິ ຄຈ຺ຉາມີ’’ຕິ? ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມໂຕ ຘມ຺ມິກສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ຍໍນູນາຫໍ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກເມຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ຘມ຺ມິໂກ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ເຍນ ຣາຊຄຫໍ ເຕນ ປກ຺ກາມິ. ອນຸປຸພ຺ເພນ ເຍນ ຣາຊຄຫໍ ຄິຊ຺ຌກູໂຏ ປພ຺ພໂຕ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ຘມ຺ມິກໍ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຫນ຺ທ ກຸໂຕ ນຸ ຕ຺ວໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ຘມ຺ມິກ, ອາຄຈ຺ຉສີ’’ຕິ? ‘‘ປພ຺ພາຊິໂຕ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຊາຕິຠູມເກຫິ ອຸປາສເກຫິ ສພ຺ພໂສ ຊາຕິຠູມິຍໍ ສຕ຺ຕຫິ ອາວາເສຫີ’’ຕິ. ‘‘ອລໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ຘມ຺ມິກ, ກິໍ ເຕ ອິມິນາ, ຍໍ ຕໍ ຕໂຕ ຕໂຕ ປພ຺ພາເຊນ຺ຕິ, ໂສ ຕ຺ວໍ ຕໂຕ ຕໂຕ ປພ຺ພາຊິໂຕ ມເມວ ສນ຺ຕິເກ ອາຄຈ຺ຉສິ’’.

‘‘ຠູຕປຸພ຺ພໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ຘມ຺ມິກ, ສາມຸທ຺ທິກາ ວາຓິຊາ ຕີຣທສ຺ສິໍ ສກຸຓໍ ຄເຫຕ຺ວາ ນາວາຍ ສມຸທ຺ທໍ ອຊ຺ໂຌຄາຫນ຺ຕິ. ເຕ ອຕີຣທກ຺ຂິຓິຍາ [ອຕີຣທສ຺ສນິຍາ (ສ຺ຍາ.), ອຕີຣທສ຺ສິຍາ (ກ.)] ນາວາຍ ຕີຣທສ຺ສິໍ ສກຸຓໍ ມຸຎ຺ຈນ຺ຕິ. ໂສ ຄຈ຺ຉເຕວ ປຸຣຕ຺ຖິມໍ ທິສໍ, ຄຈ຺ຉຕິ ປຈ຺ຉິມໍ ທິສໍ, ຄຈ຺ຉຕິ ອຸຕ຺ຕຣໍ ທິສໍ, ຄຈ຺ຉຕິ ທກ຺ຂິຓໍ ທິສໍ, ຄຈ຺ຉຕິ ອຸທ຺ຘໍ, ຄຈ຺ຉຕິ ອນຸທິສໍ. ສເຈ ໂສ ສມນ຺ຕາ ຕີຣໍ ປສ຺ສຕິ, ຕຖາຄຕໂກວ [ຕຖາຄໂຕ (ກ.) ທີ. ນິ. ໑.໔໙໗ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ] ໂຫຕິ. ສເຈ ປນ ໂສ ສມນ຺ຕາ ຕີຣໍ ນ ປສ຺ສຕິ ຕເມວ ນາວໍ ປຈ຺ຈາຄຈ຺ຉຕິ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ຘມ຺ມິກ, ຍໍ ຕໍ ຕໂຕ ຕໂຕ ປພ຺ພາເຊນ຺ຕິ ໂສ ຕ຺ວໍ ຕໂຕ ຕໂຕ ປພ຺ພາຊິໂຕ ມເມວ ສນ຺ຕິເກ ອາຄຈ຺ຉສິ.

‘‘ຠູຕປຸພ຺ພໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ຘມ຺ມິກ, ຣຎ຺ໂຎ ໂກຣພ຺ຍສ຺ສ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ໂຐ ນາມ ນິຄ຺ໂຣຘຣາຊາ ອໂຫສິ ປຎ຺ຈສາໂຂ ສີຕຈ຺ຉາໂຍ ມໂນຣໂມ. ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐສ຺ສ ໂຂ ປນ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ຘມ຺ມິກ, ນິຄ຺ໂຣຘຣາຊສ຺ສ ທ຺ວາທສໂຍຊນານິ ອຠິນິເວໂສ ອໂຫສິ, ປຎ຺ຈ ໂຍຊນານິ ມູລສນ຺ຕານການໍ. ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐສ຺ສ ໂຂ ປນ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ຘມ຺ມິກ, ນິຄ຺ໂຣຘຣາຊສ຺ສ ຕາວ ມຫນ຺ຕານິ ຜລານິ ອເຫສຸໍ; ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ອາຬ຺ຫກຖາລິກາ. ເອວມສ຺ສ ສາທູນິ ຜລານິ ອເຫສຸໍ; ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ຂຸທ຺ທໍ ມຘຸໍ ອເນລກໍ. ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐສ຺ສ ໂຂ ປນ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ຘມ຺ມິກ, ນິຄ຺ໂຣຘຣາຊສ຺ສ ເອກໍ ຂນ຺ຘໍ ຣາຊາ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ ສທ຺ຘິໍ ອິຕ຺ຖາຄາເຣນ, ເອກໍ ຂນ຺ຘໍ ພລກາໂຍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ, ເອກໍ ຂນ຺ຘໍ ເນຄມຊານປທາ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ, ເອກໍ ຂນ຺ຘໍ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ, ເອກໍ ຂນ຺ຘໍ ມິຄາ [ມິຄປກ຺ຂິໂນ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ. ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐສ຺ສ ໂຂ ປນ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ຘມ຺ມິກ, ນິຄ຺ໂຣຘຣາຊສ຺ສ ນ ໂກຈິ ຜລານິ ຣກ຺ຂຕິ, ນ ຈ ສຸທໍ [ນ ຈ ປຸນ (ກ.)] ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ຜລານິ ຫິໍສນ຺ຕິ.

‘‘ອຖ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ຘມ຺ມິກ, ອຎ຺ຎຕໂຣ ປຸຣິໂສ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐສ຺ສ ນິຄ຺ໂຣຘຣາຊສ຺ສ ຍາວທຕ຺ຖໍ ຜລານິ ຠກ຺ຂິຕ຺ວາ ສາຂໍ ຠຎ຺ຊິຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ອຖ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ຘມ຺ມິກ, ສຸປ຺ປຕິຏ຺ເຐ ນິຄ຺ໂຣຘຣາເຊ ອຘິວຕ຺ຖາຍ ເທວຕາຍ ເອຕທໂຫສິ – ‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ ວຕ, ໂຠ, ອພ຺ຠຸຕໍ ວຕ, ໂຠ! ຍາວ ປາໂປ ມນຸສ຺ໂສ [ຍາວ ປາປມນຸສ຺ໂສ (ສ຺ຍາ.), ຍາວຕາ ປາປມນຸສ຺ໂສ (ກ.)], ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐສ຺ສ ນິຄ຺ໂຣຘຣາຊສ຺ສ ຍາວທຕ຺ຖໍ ຜລານິ ຠກ຺ຂິຕ຺ວາ ສາຂໍ ຠຎ຺ຊິຕ຺ວາ ປກ຺ກມິສ຺ສຕິ, ຍໍນູນ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ໂຐ ນິຄ຺ໂຣຘຣາຊາ ອາຍຕິໍ ຜລໍ ນ ທເທຍ຺ຍາ’ຕິ. ອຖ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ຘມ຺ມິກ, ສຸປ຺ປຕິຏ຺ໂຐ ນິຄ຺ໂຣຘຣາຊາ ອາຍຕິໍ ຜລໍ ນ ອທາສິ.

‘‘ອຖ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ຘມ຺ມິກ, ຣາຊາ ໂກຣພ຺ໂຍ ເຍນ ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ສກ຺ກໍ ເທວານມິນ຺ທໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ຍຄ຺ເຆ, ມາຣິສ, ຊາເນຍ຺ຍາສິ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ໂຐ ນິຄ຺ໂຣຘຣາຊາ ຜລໍ ນ ເທຕີ’ຕິ? ອຖ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ຘມ຺ມິກ, ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ຕຖາຣູປໍ ອິທ຺ຘາຠິສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂາສິ [ອຠິສງ຺ຂາເຣສິ (ສ຺ຍາ. ກ.)], ຍຖາ ຠຸສາ ວາຕວຸຏ຺ຐິ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐໍ ນິຄ຺ໂຣຘຣາຊໍ ປວຕ຺ເຕສິ [ປາເຕສິ (ສີ. ປີ.)] ອຸມ຺ມູລມກາສິ. ອຖ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ຘມ຺ມິກ, ສຸປ຺ປຕິຏ຺ເຐ ນິຄ຺ໂຣຘຣາເຊ ອຘິວຕ຺ຖາ ເທວຕາ ທຸກ຺ຂີ ທຸມ຺ມນາ ອສ຺ສຸມຸຂີ ຣຸທມານາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ.

‘‘ອຖ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ຘມ຺ມິກ, ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ເຍນ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ເຐ ນິຄ຺ໂຣຘຣາເຊ ອຘິວຕ຺ຖາ ເທວຕາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ເຐ ນິຄ຺ໂຣຘຣາເຊ ອຘິວຕ຺ຖໍ ເທວຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ກິໍ ນຸ ຕ຺ວໍ, ເທວເຕ, ທຸກ຺ຂີ ທຸມ຺ມນາ ອສ຺ສຸມຸຂີ ຣຸທມານາ ເອກມນ຺ຕໍ ຐິຕາ’ຕິ? ‘ຕຖາ ຫິ ປນ ເມ, ມາຣິສ, ຠຸສາ ວາຕວຸຏ຺ຐິ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຠວນໍ ປວຕ຺ເຕສິ ອຸມ຺ມູລມກາສີ’ຕິ. ‘ອປິ ນຸ ຕ຺ວໍ, ເທວເຕ, ຣຸກ຺ຂຘມ຺ເມ ຐິຕາຍ ຠຸສາ ວາຕວຸຏ຺ຐິ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຠວນໍ ປວຕ຺ເຕສິ ອຸມ຺ມູລມກາສີ’ຕິ? ‘ກຖໍ ປນ, ມາຣິສ, ຣຸກ຺ໂຂ ຣຸກ຺ຂຘມ຺ເມ ຐິໂຕ ໂຫຕີ’ຕິ? ‘ອິຘ, ເທວເຕ, ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ມູລໍ ມູລຕ຺ຖິກາ ຫຣນ຺ຕິ, ຕຈໍ ຕຈຕ຺ຖິກາ ຫຣນ຺ຕິ, ປຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕຕ຺ຖິກາ ຫຣນ຺ຕິ, ປຸປ຺ຜໍ ປຸປ຺ຜຕ຺ຖິກາ ຫຣນ຺ຕິ, ຜລໍ ຜລຕ຺ຖິກາ ຫຣນ຺ຕິ. ນ ຈ ເຕນ ເທວຕາຍ ອນຕ຺ຕມນຕາ ວາ ອນຠິນນ຺ທິ [ອນຠິຣທ຺ຘິ (ສີ.)] ວາ ກຣຓີຍາ. ເອວໍ ໂຂ, ເທວເຕ, ຣຸກ຺ໂຂ ຣຸກ຺ຂຘມ຺ເມ ຐິໂຕ ໂຫຕີ’ຕິ. ‘ອຏ຺ຐິຕາເຍວ ໂຂ ເມ, ມາຣິສ, ຣຸກ຺ຂຘມ຺ເມ ຠຸສາ ວາຕວຸຏ຺ຐິ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຠວນໍ ປວຕ຺ເຕສິ ອຸມ຺ມູລມກາສີ’ຕິ. ‘ສເຈ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ເທວເຕ, ຣຸກ຺ຂຘມ຺ເມ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍາສິ, ສິຍາ [ສິຍາປິ (ສີ. ປີ.)] ເຕ ຠວນໍ ຍຖາປຸເຣ’ຕິ? ‘ຐສ຺ສາມຫໍ, [ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍາມຫໍ (ສ຺ຍາ.)] ມາຣິສ, ຣຸກ຺ຂຘມ຺ເມ, ໂຫຕຸ ເມ ຠວນໍ ຍຖາປຸເຣ’’’ຕິ.

‘‘ອຖ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ຘມ຺ມິກ, ສກ຺ໂກ ເທວານມິນ຺ໂທ ຕຖາຣູປໍ ອິທ຺ຘາຠິສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂາສິ [ອຠິສງ຺ຂາຣິ (ສ຺ຍາ. ກ.)], ຍຖາ ຠຸສາ ວາຕວຸຏ຺ຐິ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐໍ ນິຄ຺ໂຣຘຣາຊໍ ອຸສ຺ສາເປສິ, ສຈ຺ຉວີນິ ມູລານິ ອເຫສຸໍ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ຘມ຺ມິກ, ອປິ ນຸ ຕໍ ສມຓຘມ຺ເມ ຐິຕໍ ຊາຕິຠູມກາ ອຸປາສກາ ປພ຺ພາເຊສຸໍ ສພ຺ພໂສ ຊາຕິຠູມິຍໍ ສຕ຺ຕຫິ ອາວາເສຫີ’’ຕິ? ‘‘ກຖໍ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ສມໂຓ ສມຓຘມ຺ເມ ຐິໂຕ ໂຫຕີ’’ຕິ? ‘‘ອິຘ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ຘມ຺ມິກ, ສມໂຓ ອກ຺ໂກສນ຺ຕໍ ນ ປຈ຺ຈກ຺ໂກສຕິ, ໂຣສນ຺ຕໍ ນ ປຏິໂຣສຕິ, ຠຓ຺ຑນ຺ຕໍ ນ ປຏິຠຓ຺ຑຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ຘມ຺ມິກ, ສມໂຓ ສມຓຘມ຺ເມ ຐິໂຕ ໂຫຕີ’’ຕິ. ‘‘ອຏ຺ຐິຕໍເຍວ ມໍ, ຠນ຺ເຕ, ສມຓຘມ຺ເມ ຊາຕິຠູມກາ ອຸປາສກາ ປພ຺ພາເຊສຸໍ ສພ຺ພໂສ ຊາຕິຠູມິຍໍ ສຕ຺ຕຫິ ອາວາເສຫີ’’ຕິ.

[ອ. ນິ. ໗.໖໖; ໗.໗໓] ‘‘ຠູຕປຸພ຺ພໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ຘມ຺ມິກ, ສຸເນຕ຺ໂຕ ນາມ ສຕ຺ຖາ ອໂຫສິ ຕິຕ຺ຖກໂຣ ກາເມສຸ ວີຕຣາໂຄ. ສຸເນຕ຺ຕສ຺ສ ໂຂ ປນ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ຘມ຺ມິກ, ສຕ຺ຖຸໂນ ອເນການິ ສາວກສຕານິ ອເຫສຸໍ. ສຸເນຕ຺ໂຕ ສຕ຺ຖາ ສາວການໍ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກສຫພ຺ຍຕາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ເຍ ໂຂ ປນ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ຘມ຺ມິກ, ສຸເນຕ຺ຕສ຺ສ ສຕ຺ຖຸໂນ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກສຫພ຺ຍຕາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕານິ ນ ປສາເທສຸໍ ເຕ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊິໍສຸ. ເຍ ໂຂ ປນ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ຘມ຺ມິກ, ສຸເນຕ຺ຕສ຺ສ ສຕ຺ຖຸໂນ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກສຫພ຺ຍຕາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕານິ ປສາເທສຸໍ ເຕ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊິໍສຸ.

‘‘ຠູຕປຸພ຺ພໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ຘມ຺ມິກ, ມູຄປກ຺ໂຂ ນາມ ສຕ຺ຖາ ອໂຫສິ…ເປ… ອຣເນມິ ນາມ ສຕ຺ຖາ ອໂຫສິ… ກຸທ຺ທາລໂກ ນາມ ສຕ຺ຖາ ອໂຫສິ… ຫຕ຺ຖິປາໂລ ນາມ ສຕ຺ຖາ ອໂຫສິ… ໂຊຕິປາໂລ ນາມ ສຕ຺ຖາ ອໂຫສິ ຕິຕ຺ຖກໂຣ ກາເມສຸ ວີຕຣາໂຄ. ໂຊຕິປາລສ຺ສ ໂຂ ປນ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ຘມ຺ມິກ, ສຕ຺ຖຸໂນ ອເນການິ ສາວກສຕານິ ອເຫສຸໍ. ໂຊຕິປາໂລ ສຕ຺ຖາ ສາວການໍ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກສຫພ຺ຍຕາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ເຍ ໂຂ ປນ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ຘມ຺ມິກ, ໂຊຕິປາລສ຺ສ ສຕ຺ຖຸໂນ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກສຫພ຺ຍຕາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕານິ ນ ປສາເທສຸໍ ເຕ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊິໍສຸ. ເຍ ໂຂ ປນ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ຘມ຺ມິກ, ໂຊຕິປາລສ຺ສ ສຕ຺ຖຸໂນ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກສຫພ຺ຍຕາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕານິ ປສາເທສຸໍ ເຕ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊິໍສຸ.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ຘມ຺ມິກ, ໂຍ ອິເມ ຉ ສຕ຺ຖາເຣ ຕິຕ຺ຖກເຣ ກາເມສຸ ວີຕຣາເຄ, ອເນກສຕປຣິວາເຣ ສສາວກສງ຺ເຆ ປທຸຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕ ອກ຺ໂກເສຍ຺ຍ ປຣິຠາເສຍ຺ຍ, ພຫຸໍ ໂສ ອປຸຎ຺ຎໍ ປສເວຍ຺ຍາ’’ຕິ? ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ໂຍ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ຘມ຺ມິກ, ອິເມ ຉ ສຕ຺ຖາເຣ ຕິຕ຺ຖກເຣ ກາເມສຸ ວີຕຣາເຄ ອເນກສຕປຣິວາເຣ ສສາວກສງ຺ເຆ ປທຸຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕ ອກ຺ໂກເສຍ຺ຍ ປຣິຠາເສຍ຺ຍ, ພຫຸໍ ໂສ ອປຸຎ຺ຎໍ ປສເວຍ຺ຍ. ໂຍ ເອກໍ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປນ຺ນໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ປທຸຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕ ອກ຺ໂກສຕິ ປຣິຠາສຕິ, ອຍໍ ຕໂຕ ພຫຸຕຣໍ ອປຸຎ຺ຎໍ ປສວຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ນາຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ຘມ຺ມິກ, ອິໂຕ ພຫິທ຺ຘາ ເອວຣູປິໍ ຂນ຺ຕິໍ [ເອວຣູປໍ ຂນ຺ຕໍ (ສ຺ຍາ.)] ວທາມິ, ຍຖາມໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີສຸ. ຕສ຺ມາຕິຫ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ຘມ຺ມິກ, ເອວໍ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘ນ ໂນ ສມສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີສຸ [ນ ໂນ ອາມສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີສຸ (ສ຺ຍາ.), ນ ໂນ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີສຸ (ສີ. ປີ.)] ຈິຕ຺ຕານິ ປທຸຏ຺ຐານິ ຠວິສ຺ສນ຺ຕີ’’’ຕິ. ເອວຎ຺ຫິ ເຕ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ຘມ຺ມິກ, ສິກ຺ຂິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

‘‘ສຸເນຕ຺ໂຕ ມູຄປກ຺ໂຂ ຈ, ອຣເນມິ ຈ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ;

ກຸທ຺ທາລໂກ ອຫຸ ສຕ຺ຖາ, ຫຕ຺ຖິປາໂລ ຈ ມາຓໂວ.

‘‘ໂຊຕິປາໂລ ຈ ໂຄວິນ຺ໂທ, ອຫຸ ສຕ຺ຕປຸໂຣຫິໂຕ;

ອຫິໍສກາ [ອຠິເສກາ (ສ຺ຍາ.)] ອຕີຕໍເສ, ຉ ສຕ຺ຖາໂຣ ຍສສ຺ສິໂນ.

‘‘ນິຣາມຄນ຺ຘາ ກຣຸເຓຘິມຸຕ຺ຕາ [ວິມຸຕ຺ຕາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)], ກາມສໍໂຍຊນາຕິຄາ [ກາມສໍໂຍຊນາຕິຕາ (ສ຺ຍາ.)];

ກາມຣາຄໍ ວິຣາເຊຕ຺ວາ, ພ຺ຣຫ຺ມໂລກູປຄາ ອຫຸໍ [ອຫຸ (ພຫູສຸ), ອຫູ (ກ. ສີ.)].

‘‘ອເຫສຸໍ ສາວກາ ເຕສໍ, ອເນການິ ສຕານິປິ;

ນິຣາມຄນ຺ຘາ ກຣຸເຓຘິມຸຕ຺ຕາ, ກາມສໍໂຍຊນາຕິຄາ;

ກາມຣາຄໍ ວິຣາເຊຕ຺ວາ, ພ຺ຣຫ຺ມໂລກູປຄາ ອຫຸໍ [ອຫຸ (ພຫູສຸ), ອຫູ (ກ. ສີ.)].

‘‘ເຍເຕ ອິສີ ພາຫິຣເກ, ວີຕຣາເຄ ສມາຫິເຕ;

ປທຸຏ຺ຐມນສງ຺ກປ຺ໂປ, ໂຍ ນໂຣ ປຣິຠາສຕິ;

ພຫຸຎ຺ຈ ໂສ ປສວຕິ, ອປຸຎ຺ຎໍ ຕາທິໂສ ນໂຣ.

‘‘ໂຍ ເຈກໍ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປນ຺ນໍ, ຠິກ຺ຂຸໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາວກໍ;

ປທຸຏ຺ຐມນສງ຺ກປ຺ໂປ, ໂຍ ນໂຣ ປຣິຠາສຕິ;

ອຍໍ ຕໂຕ ພຫຸຕຣໍ, ອປຸຎ຺ຎໍ ປສເວ ນໂຣ.

‘‘ນ ສາຘຸຣູປໍ ອາສີເທ, ທິຏ຺ຐິຏ຺ຐານປ຺ປຫາຍິນໍ;

ສຕ຺ຕໂມ ປຸຄ຺ຄໂລ ເອໂສ, ອຣິຍສງ຺ຆສ຺ສ ວຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ອວີຕຣາໂຄ ກາເມສຸ, ຍສ຺ສ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍາ ມຸທູ;

ສທ຺ຘາ ສຕິ ຈ ວີຣິຍໍ, ສມໂຖ ຈ ວິປສ຺ສນາ.

‘‘ຕາທິສໍ ຠິກ຺ຂຸມາສຊ຺ຊ, ປຸພ຺ເພວ ອຸປຫຎ຺ຎຕິ;

ອຕ຺ຕານໍ ອຸປຫນ຺ຕ຺ວານ, ປຈ຺ຉາ ອຎ຺ຎໍ ວິຫິໍສຕິ.

‘‘ໂຍ ຈ ຣກ຺ຂຕິ ອຕ຺ຕານໍ, ຣກ຺ຂິໂຕ ຕສ຺ສ ພາຫິໂຣ;

ຕສ຺ມາ ຣກ຺ເຂຍ຺ຍ ອຕ຺ຕານໍ, ອກ຺ຂໂຕ ປຓ຺ຑິໂຕ ສທາ’’ຕິ. ທ຺ວາທສມໍ;

ຘມ຺ມິກວຄ຺ໂຄ ປຎ຺ຈໂມ.