໓. ອນຸຕ຺ຕຣິຍວຄ຺ໂຄ

໑. ສາມກສຸຕ຺ຕໍ

໒໑. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສກ຺ເກສຸ ວິຫຣຕິ ສາມຄາມເກ ໂປກ຺ຂຣຓິຍາຍໍ. ອຖ ໂຂ ອຎ຺ຎຕຣາ ເທວຕາ ອຠິກ຺ກນ຺ຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຠິກ຺ກນ຺ຕວຓ຺ຓາ ເກວລກປ຺ປໍ ໂປກ຺ຂຣຓິຍໍ ໂອຠາເສຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ເອກມນ຺ຕໍ ຐິຕາ ໂຂ ສາ ເທວຕາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ຕໂຍເມ, ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ມາ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຣິຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ກຕເມ ຕໂຍ? ກມ຺ມາຣາມຕາ, ຠສ຺ສາຣາມຕາ, ນິທ຺ທາຣາມຕາ – ອິເມ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຕໂຍ ຘມ຺ມາ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຣິຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິ. ອິທມໂວຈ ສາ ເທວຕາ. ສມນຸຎ຺ໂຎ ສຕ຺ຖາ ອໂຫສິ. ອຖ ໂຂ ສາ ເທວຕາ ‘‘ສມນຸຎ຺ໂຎ ເມ ສຕ຺ຖາ’’ຕິ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວນ຺ຕຣຘາຍິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຕສ຺ສາ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຈ຺ຈເຍນ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອິມໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣຕ຺ຕິໍ ອຎ຺ຎຕຣາ ເທວຕາ ອຠິກ຺ກນ຺ຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຠິກ຺ກນ຺ຕວຓ຺ຓາ ເກວລກປ຺ປໍ ໂປກ຺ຂຣຓິຍໍ ໂອຠາເສຕ຺ວາ ເຍນາຫໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ມໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ເອກມນ຺ຕໍ ຐິຕາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາ ເທວຕາ ມໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ຕໂຍເມ, ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ມາ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຣິຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ກຕເມ ຕໂຍ? ກມ຺ມາຣາມຕາ, ຠສ຺ສາຣາມຕາ, ນິທ຺ທາຣາມຕາ – ອິເມ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຕໂຍ ຘມ຺ມາ ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຣິຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’ຕິ. ອິທມໂວຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາ ເທວຕາ. ອິທໍ ວຕ຺ວາ ມໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວນ຺ຕຣຘາຍິ. ເຕສໍ ໂວ [ໂຂ (ກ.)], ຠິກ຺ຂເວ, ອລາຠາ ເຕສໍ ທຸລ຺ລທ຺ຘໍ, ເຍ ໂວ ເທວຕາປິ ຊານນ຺ຕິ ກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ ປຣິຫາຍມາເນ’’.

‘‘ອປເຣປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕໂຍ ປຣິຫານິເຍ ຘມ຺ເມ ເທເສສ຺ສາມິ. ຕໍ ສຸຓາຖ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກຕເມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕໂຍ ປຣິຫານິຍາ ຘມ຺ມາ? ສງ຺ຄຓິກາຣາມຕາ, ໂທວຈສ຺ສຕາ, ປາປມິຕ຺ຕຕາ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕໂຍ ປຣິຫານິຍາ ຘມ຺ມາ’’.

‘‘ເຍ ຫິ ເກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕີຕມທ຺ຘານໍ ປຣິຫາຍິໍສຸ ກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ, ສພ຺ເພເຕ ອິເມເຫວ ຉຫິ ຘມ຺ເມຫິ ປຣິຫາຍິໍສຸ ກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ. ເຍປິ ຫິ ເກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ ປຣິຫາຍິສ຺ສນ຺ຕິ ກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ, ສພ຺ເພເຕ ອິເມເຫວ ຉຫິ ຘມ຺ເມຫິ ປຣິຫາຍິສ຺ສນ຺ຕິ ກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ. ເຍປິ ຫິ ເກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕຣຫິ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ ກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ, ສພ຺ເພເຕ ອິເມເຫວ ຉຫິ ຘມ຺ເມຫິ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ ກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫີ’’ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ອປຣິຫານິຍສຸຕ຺ຕໍ

໒໒. ‘‘ຉຍິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອປຣິຫານິເຍ ຘມ຺ເມ ເທເສສ຺ສາມິ, ຕໍ ສຸຓາຖ…ເປ… ກຕເມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຉ ອປຣິຫານິຍາ ຘມ຺ມາ? ນ ກມ຺ມາຣາມຕາ, ນ ຠສ຺ສາຣາມຕາ, ນ ນິທ຺ທາຣາມຕາ, ນ ສງ຺ຄຓິກາຣາມຕາ, ໂສວຈສ຺ສຕາ, ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕຕາ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຉ ອປຣິຫານິຍາ ຘມ຺ມາ.

‘‘ເຍ ຫິ ເກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕີຕມທ຺ຘານໍ ນ ປຣິຫາຍິໍສຸ ກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ, ສພ຺ເພເຕ ອິເມເຫວ ຉຫິ ຘມ຺ເມຫິ ນ ປຣິຫາຍິໍສຸ ກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ. ເຍປິ ຫິ ເກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ ນ ປຣິຫາຍິສ຺ສນ຺ຕິ ກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ, ສພ຺ເພເຕ ອິເມເຫວ ຉຫິ ຘມ຺ເມຫິ ນ ປຣິຫາຍິສ຺ສນ຺ຕິ ກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ. ເຍປິ ຫິ ເກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອຕຣຫິ ນ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ ກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ, ສພ຺ເພເຕ ອິເມເຫວ ຉຫິ ຘມ຺ເມຫິ ນ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ ກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫີ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ຠຍສຸຕ຺ຕໍ

໒໓. ‘‘‘ຠຍ’ນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາມານເມຕໍ ອຘິວຈນໍ; ‘ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາມານເມຕໍ ອຘິວຈນໍ; ‘ໂຣໂຄ’ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາມານເມຕໍ ອຘິວຈນໍ; ‘ຄຓ຺ໂຑ’ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາມານເມຕໍ ອຘິວຈນໍ; ‘ສງ຺ໂຄ’ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາມານເມຕໍ ອຘິວຈນໍ; ‘ປງ຺ໂກ’ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາມານເມຕໍ ອຘິວຈນໍ.

‘‘ກສ຺ມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ‘ຠຍ’ນ຺ຕິ ກາມານເມຕໍ ອຘິວຈນໍ? ກາມຣາຄຣຕ຺ຕາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຉນ຺ທຣາຄວິນິພທ຺ໂຘ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກາປິ ຠຍາ ນ ປຣິມຸຈ຺ຈຕິ, ສມ຺ປຣາຍິກາປິ ຠຍາ ນ ປຣິມຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ມາ ‘ຠຍ’ນ຺ຕິ ກາມານເມຕໍ ອຘິວຈນໍ. ກສ຺ມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ…ເປ… ໂຣໂຄຕິ… ຄຓ຺ໂຑຕິ… ສງ຺ໂຄຕິ… ປງ຺ໂກຕິ ກາມານເມຕໍ ອຘິວຈນໍ? ກາມຣາຄຣຕ຺ຕາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຉນ຺ທຣາຄວິນິພທ຺ໂຘ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກາປິ ປງ຺ກາ ນ ປຣິມຸຈ຺ຈຕິ, ສມ຺ປຣາຍິກາປິ ປງ຺ກາ ນ ປຣິມຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ມາ ‘ປງ຺ໂກ’ຕິ ກາມານເມຕໍ ອຘິວຈນ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ຠຍໍ ທຸກ຺ຂໍ ໂຣໂຄ ຄຓ຺ໂຑ, ສງ຺ໂຄ ປງ຺ໂກ ຈ ອຸຠຍໍ;

ເອເຕ ກາມາ ປວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຍຕ຺ຖ ສຕ຺ໂຕ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ.

‘‘ອຸປາທາເນ ຠຍໍ ທິສ຺ວາ, ຊາຕິມຣຓສມ຺ຠເວ;

ອນຸປາທາ ວິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຊາຕິມຣຓສງ຺ຂເຍ.

‘‘ເຕ ເຂມປ຺ປຕ຺ຕາ ສຸຂິໂນ, ທິຏ຺ຐຘມ຺ມາຠິນິພ຺ພຸຕາ;

ສພ຺ພເວຣຠຍາຕີຕາ [ສພ຺ເພ ເວຣຠຍາຕີຕາ (ສ຺ຍາ.)], ສພ຺ພທຸກ຺ຂໍ ອຸປຈ຺ຈຄຸ’’ນ຺ຕິ. ຕຕິຍໍ;

໔. ຫິມວນ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ

໒໔. ‘‘ຉຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ຫິມວນ຺ຕໍ ປພ຺ພຕຣາຊໍ ປທາເລຍ຺ຍ, ໂກ ປນ ວາໂທ ຉວາຍ ອວິຊ຺ຊາຍ! ກຕເມຫິ ຉຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສມາຘິສ຺ສ ສມາປຕ຺ຕິກຸສໂລ ໂຫຕິ, ສມາຘິສ຺ສ ຐິຕິກຸສໂລ ໂຫຕິ, ສມາຘິສ຺ສ ວຸຏ຺ຐານກຸສໂລ ໂຫຕິ, ສມາຘິສ຺ສ ກລ຺ລິຕກຸສໂລ [ກລ຺ລຕາກຸສໂລ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.) ສໍ. ນິ. ໓.໖໖໕ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ] ໂຫຕິ, ສມາຘິສ຺ສ ໂຄຈຣກຸສໂລ ໂຫຕິ, ສມາຘິສ຺ສ ອຠິນີຫາຣກຸສໂລ ໂຫຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຉຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ຫິມວນ຺ຕໍ ປພ຺ພຕຣາຊໍ ປທາເລຍ຺ຍ, ໂກ ປນ ວາໂທ ຉວາຍ ອວິຊ຺ຊາຍາ’’ຕິ! ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ອນຸສ຺ສຕິຏ຺ຐານສຸຕ຺ຕໍ

໒໕. ‘‘ຉຍິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຸສ຺ສຕິຏ຺ຐານານິ. ກຕມານິ ຉ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ຕຖາຄຕໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ – ‘ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ…ເປ… ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ’ຕິ. ຍສ຺ມິໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມເຍ ອຣິຍສາວໂກ ຕຖາຄຕໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ເນວສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຣາຄປຣິຍຸຏ຺ຐິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ນ ໂທສປຣິຍຸຏ຺ຐິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ນ ໂມຫປຣິຍຸຏ຺ຐິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ; ອຸຊຸຄຕເມວສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ນິກ຺ຂນ຺ຕໍ ມຸຕ຺ຕໍ ວຸຏ຺ຐິຕໍ ເຄຘມ຺ຫາ. ‘ເຄໂຘ’ຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈນ຺ເນຕໍ ກາມຄຸຓານໍ ອຘິວຈນໍ. ອິທມ຺ປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຣມ຺ມຓໍ ກຣິຕ຺ວາ ເອວມິເຘກຈ຺ເຈ ສຕ຺ຕາ ວິສຸຊ຺ຌນ຺ຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ຘມ຺ມໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ – ‘ສ຺ວາກ຺ຂາໂຕ ຠຄວຕາ ຘມ຺ໂມ…ເປ… ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ ເວທິຕພ຺ໂພ ວິຎ຺ຎູຫີ’ຕິ. ຍສ຺ມິໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມເຍ ອຣິຍສາວໂກ ຘມ຺ມໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ເນວສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຣາຄປຣິຍຸຏ຺ຐິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ນ ໂທສປຣິຍຸຏ຺ຐິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ນ ໂມຫປຣິຍຸຏ຺ຐິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ; ອຸຊຸຄຕເມວສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ນິກ຺ຂນ຺ຕໍ ມຸຕ຺ຕໍ ວຸຏ຺ຐິຕໍ ເຄຘມ຺ຫາ. ‘ເຄໂຘ’ຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈນ຺ເນຕໍ ກາມຄຸຓານໍ ອຘິວຈນໍ. ອິທມ຺ປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຣມ຺ມຓໍ ກຣິຕ຺ວາ ເອວມິເຘກຈ຺ເຈ ສຕ຺ຕາ ວິສຸຊ຺ຌນ຺ຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ສງ຺ຆໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ – ‘ສຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ຠຄວໂຕ ສາວກສງ຺ໂຆ…ເປ… ອນຸຕ຺ຕຣໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ໂລກສ຺ສາ’ຕິ. ຍສ຺ມິໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມເຍ ອຣິຍສາວໂກ ສງ຺ຆໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ເນວສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຣາຄປຣິຍຸຏ຺ຐິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ນ ໂທສປຣິຍຸຏ຺ຐິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ນ ໂມຫປຣິຍຸຏ຺ຐິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ; ອຸຊຸຄຕເມວສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ນິກ຺ຂນ຺ຕໍ ມຸຕ຺ຕໍ ວຸຏ຺ຐິຕໍ ເຄຘມ຺ຫາ. ‘ເຄໂຘ’ຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈນ຺ເນຕໍ ກາມຄຸຓານໍ ອຘິວຈນໍ. ອິທມ຺ປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຣມ຺ມຓໍ ກຣິຕ຺ວາ ເອວມິເຘກຈ຺ເຈ ສຕ຺ຕາ ວິສຸຊ຺ຌນ຺ຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ອຕ຺ຕໂນ ສີລານິ ອນຸສ຺ສຣຕິ ອຂຓ຺ຑານິ…ເປ… ສມາຘິສໍວຕ຺ຕນິການິ. ຍສ຺ມິໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມເຍ ອຣິຍສາວໂກ ສີລໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ເນວສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຣາຄປຣິຍຸຏ຺ຐິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ນ ໂທສປຣິຍຸຏ຺ຐິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ນ ໂມຫປຣິຍຸຏ຺ຐິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ; ອຸຊຸຄຕເມວສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ນິກ຺ຂນ຺ຕໍ ມຸຕ຺ຕໍ ວຸຏ຺ຐິຕໍ ເຄຘມ຺ຫາ. ‘ເຄໂຘ’ຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈນ຺ເນຕໍ ກາມຄຸຓານໍ ອຘິວຈນໍ. ອິທມ຺ປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຣມ຺ມຓໍ ກຣິຕ຺ວາ ເອວມິເຘກຈ຺ເຈ ສຕ຺ຕາ ວິສຸຊ຺ຌນ຺ຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ອຕ຺ຕໂນ ຈາຄໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ – ‘ລາຠາ ວຕ ເມ! ສຸລທ຺ຘໍ ວຕ ເມ…ເປ… ຍາຈໂຍໂຄ ທານສໍວິຠາຄຣໂຕ’ຕິ. ຍສ຺ມິໍ…ເປ… ເອວມິເຘກຈ຺ເຈ ສຕ຺ຕາ ວິສຸຊ຺ຌນ຺ຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ເທວຕາ ອນຸສ຺ສຣຕິ – ‘ສນ຺ຕິ ເທວາ ຈາຕຸມຫາຣາຊິກາ, ສນ຺ຕິ ເທວາ ຕາວຕິໍສາ, ສນ຺ຕິ ເທວາ ຍາມາ, ສນ຺ຕິ ເທວາ ຕຸສິຕາ, ສນ຺ຕິ ເທວາ ນິມ຺ມານຣຕິໂນ, ສນ຺ຕິ ເທວາ ປຣນິມ຺ມິຕວສວຕ຺ຕິໂນ, ສນ຺ຕິ ເທວາ ພ຺ຣຫ຺ມກາຍິກາ, ສນ຺ຕິ ເທວາ ຕຕຸຕ຺ຕຣິ. ຍຖາຣູປາຍ ສທ຺ຘາຍ ສມນ຺ນາຄຕາ ຕາ ເທວຕາ ອິໂຕ ຈຸຕາ ຕຕ຺ຖ ອຸປປນ຺ນາ; ມຍ຺ຫມ຺ປິ ຕຖາຣູປາ ສທ຺ຘາ ສໍວິຊ຺ຊຕິ. ຍຖາຣູເປນ ສີເລນ… ສຸເຕນ… ຈາເຄນ… ປຎ຺ຎາຍ ສມນ຺ນາຄຕາ ຕາ ເທວຕາ ອິໂຕ ຈຸຕາ ຕຕ຺ຖ ອຸປປນ຺ນາ; ມຍ຺ຫມ຺ປິ ຕຖາຣູປາ ປຎ຺ຎາ ສໍວິຊ຺ຊຕີ’’’ ຕິ.

‘‘ຍສ຺ມິໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມເຍ ອຣິຍສາວໂກ ອຕ຺ຕໂນ ຈ ຕາສຎ຺ຈ ເທວຕານໍ ສທ຺ຘຎ຺ຈ ສີລຎ຺ຈ ສຸຕຎ຺ຈ ຈາຄຎ຺ຈ ປຎ຺ຎຎ຺ຈ ອນຸສ຺ສຣຕິ ເນວສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຣາຄປຣິຍຸຏ຺ຐິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ນ ໂທສປຣິຍຸຏ຺ຐິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ນ ໂມຫປຣິຍຸຏ຺ຐິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ; ອຸຊຸຄຕເມວສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ນິກ຺ຂນ຺ຕໍ ມຸຕ຺ຕໍ ວຸຏ຺ຐິຕໍ ເຄຘມ຺ຫາ. ‘ເຄໂຘ’ຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈນ຺ເນຕໍ ກາມຄຸຓານໍ ອຘິວຈນໍ. ອິທມ຺ປິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຣມ຺ມຓໍ ກຣິຕ຺ວາ ເອວມິເຘກຈ຺ເຈ ສຕ຺ຕາ ວິສຸຊ຺ຌນ຺ຕິ. ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຉ ອນຸສ຺ສຕິຏ຺ຐານານີ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ມຫາກຈ຺ຈານສຸຕ຺ຕໍ

໒໖. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອາວຸໂສ ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິ. ‘‘ອາວຸໂສ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມໂຕ ມຫາກຈ຺ຈານສ຺ສ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ອາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ, ອາວຸໂສ; ອພ຺ຠຸຕໍ, ອາວຸໂສ! ຍາວຎ຺ຈິທໍ ເຕນ ຠຄວຕາ ຊານຕາ ປສ຺ສຕາ ອຣຫຕາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ສມ຺ພາເຘ ໂອກາສາຘິຄໂມ ອນຸພຸທ຺ໂຘ ສຕ຺ຕານໍ ວິສຸທ຺ຘິຍາ ໂສກປຣິເທວານໍ ສມຕິກ຺ກມາຍ ທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາຍ ຎາຍສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ນິພ຺ພານສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ, ຍທິທໍ ຉ ອນຸສ຺ສຕິຏ຺ຐານານິ.

‘‘ກຕມານິ ຉ? ອິຘາວຸໂສ, ອຣິຍສາວໂກ ຕຖາຄຕໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ – ‘ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ …ເປ… ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ’ຕິ. ຍສ຺ມິໍ, ອາວຸໂສ, ສມເຍ ອຣິຍສາວໂກ ຕຖາຄຕໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ ເນວສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຣາຄປຣິຍຸຏ຺ຐິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ນ ໂທສປຣິຍຸຏ຺ຐິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ນ ໂມຫປຣິຍຸຏ຺ຐິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ; ອຸຊຸຄຕເມວສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ນິກ຺ຂນ຺ຕໍ ມຸຕ຺ຕໍ ວຸຏ຺ຐິຕໍ ເຄຘມ຺ຫາ. ‘ເຄໂຘ’ຕິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ປຎ຺ຈນ຺ເນຕໍ ກາມຄຸຓານໍ ອຘິວຈນໍ. ສ ໂຂ ໂສ, ອາວຸໂສ, ອຣິຍສາວໂກ ສພ຺ພໂສ ອາກາສສເມນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ ວິປຸເລນ ມຫຄ຺ຄເຕນ ອປ຺ປມາເຓນ ອເວເຣນ ອພ຺ຍາປຊ຺ເຊນ. ອິທມ຺ປິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອາຣມ຺ມຓໍ ກຣິຕ຺ວາ ເອວມິເຘກຈ຺ເຈ ສຕ຺ຕາ ວິສຸທ຺ຘິຘມ຺ມາ ຠວນ຺ຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອາວຸໂສ, ອຣິຍສາວໂກ ຘມ຺ມໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ – ‘ສ຺ວາກ຺ຂາໂຕ ຠຄວຕາ ຘມ຺ໂມ…ເປ… ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ ເວທິຕພ຺ໂພ ວິຎ຺ຎູຫີ’ຕິ. ຍສ຺ມິໍ, ອາວຸໂສ, ສມເຍ ອຣິຍສາວໂກ ຘມ຺ມໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ ເນວສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຣາຄປຣິຍຸຏ຺ຐິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ນ ໂທສປຣິຍຸຏ຺ຐິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ນ ໂມຫປຣິຍຸຏ຺ຐິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ; ອຸຊຸຄຕເມວສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ນິກ຺ຂນ຺ຕໍ ມຸຕ຺ຕໍ ວຸຏ຺ຐິຕໍ ເຄຘມ຺ຫາ. ‘ເຄໂຘ’ຕິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ປຎ຺ຈນ຺ເນຕໍ ກາມຄຸຓານໍ ອຘິວຈນໍ. ສ ໂຂ ໂສ, ອາວຸໂສ, ອຣິຍສາວໂກ ສພ຺ພໂສ ອາກາສສເມນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ ວິປຸເລນ ມຫຄ຺ຄເຕນ ອປ຺ປມາເຓນ ອເວເຣນ ອພ຺ຍາປຊ຺ເຊນ. ອິທມ຺ປິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອາຣມ຺ມຓໍ ກຣິຕ຺ວາ ເອວມິເຘກຈ຺ເຈ ສຕ຺ຕາ ວິສຸທ຺ຘິຘມ຺ມາ ຠວນ຺ຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອາວຸໂສ, ອຣິຍສາວໂກ ສງ຺ຆໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ – ‘ສຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ຠຄວໂຕ ສາວກສງ຺ໂຆ…ເປ… ອນຸຕ຺ຕຣໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ໂລກສ຺ສາ’ຕິ. ຍສ຺ມິໍ, ອາວຸໂສ, ສມເຍ ອຣິຍສາວໂກ ສງ຺ຆໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ ເນວສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຣາຄປຣິຍຸຏ຺ຐິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ນ ໂທສປຣິຍຸຏ຺ຐິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ນ ໂມຫປຣິຍຸຏ຺ຐິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ; ອຸຊຸຄຕເມວສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ນິກ຺ຂນ຺ຕໍ ມຸຕ຺ຕໍ ວຸຏ຺ຐິຕໍ ເຄຘມ຺ຫາ. ‘ເຄໂຘ’ຕິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ປຎ຺ຈນ຺ເນຕໍ ກາມຄຸຓານໍ ອຘິວຈນໍ. ສ ໂຂ ໂສ, ອາວຸໂສ, ອຣິຍສາວໂກ ສພ຺ພໂສ ອາກາສສເມນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ ວິປຸເລນ ມຫຄ຺ຄເຕນ ອປ຺ປມາເຓນ ອເວເຣນ ອພ຺ຍາປຊ຺ເຊນ. ອິທມ຺ປິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອາຣມ຺ມຓໍ ກຣິຕ຺ວາ ເອວມິເຘກຈ຺ເຈ ສຕ຺ຕາ ວິສຸທ຺ຘິຘມ຺ມາ ຠວນ຺ຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອາວຸໂສ, ອຣິຍສາວໂກ ອຕ຺ຕໂນ ສີລານິ ອນຸສ຺ສຣຕິ ອຂຓ຺ຑານິ…ເປ… ສມາຘິສໍວຕ຺ຕນິການິ. ຍສ຺ມິໍ, ອາວຸໂສ, ສມເຍ ອຣິຍສາວໂກ ອຕ຺ຕໂນ ສີລໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ ເນວສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຣາຄປຣິຍຸຏ຺ຐິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ນ ໂທສປຣິຍຸຏ຺ຐິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ນ ໂມຫປຣິຍຸຏ຺ຐິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ; ອຸຊຸຄຕເມວສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ນິກ຺ຂນ຺ຕໍ ມຸຕ຺ຕໍ ວຸຏ຺ຐິຕໍ ເຄຘມ຺ຫາ. ‘ເຄໂຘ’ຕິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ປຎ຺ຈນ຺ເນຕໍ ກາມຄຸຓານໍ ອຘິວຈນໍ. ສ ໂຂ ໂສ, ອາວຸໂສ, ອຣິຍສາວໂກ ສພ຺ພໂສ ອາກາສສເມນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ ວິປຸເລນ ມຫຄ຺ຄເຕນ ອປ຺ປມາເຓນ ອເວເຣນ ອພ຺ຍາປຊ຺ເຊນ. ອິທມ຺ປິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອາຣມ຺ມຓໍ ກຣິຕ຺ວາ ເອວມິເຘກຈ຺ເຈ ສຕ຺ຕາ ວິສຸທ຺ຘິຘມ຺ມາ ຠວນ຺ຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອາວຸໂສ, ອຣິຍສາວໂກ ອຕ຺ຕໂນ ຈາຄໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ – ‘ລາຠາ ວຕ ເມ, ສຸລທ຺ຘໍ ວຕ ເມ…ເປ… ຍາຈໂຍໂຄ ທານສໍວິຠາຄຣໂຕ’ຕິ. ຍສ຺ມິໍ, ອາວຸໂສ, ສມເຍ ອຣິຍສາວໂກ ອຕ຺ຕໂນ ຈາຄໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ ເນວສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຣາຄປຣິຍຸຏ຺ຐິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ນ ໂທສປຣິຍຸຏ຺ຐິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ນ ໂມຫປຣິຍຸຏ຺ຐິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ; ອຸຊຸຄຕເມວສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ນິກ຺ຂນ຺ຕໍ ມຸຕ຺ຕໍ ວຸຏ຺ຐິຕໍ ເຄຘມ຺ຫາ. ‘ເຄໂຘ’ຕິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ປຎ຺ຈນ຺ເນຕໍ ກາມຄຸຓານໍ ອຘິວຈນໍ. ສ ໂຂ ໂສ, ອາວຸໂສ, ອຣິຍສາວໂກ ສພ຺ພໂສ ອາກາສສເມນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ ວິປຸເລນ ມຫຄ຺ຄເຕນ ອປ຺ປມາເຓນ ອເວເຣນ ອພ຺ຍາປຊ຺ເຊນ. ອິທມ຺ປິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອາຣມ຺ມຓໍ ກຣິຕ຺ວາ ເອວມິເຘກຈ຺ເຈ ສຕ຺ຕາ ວິສຸທ຺ຘິຘມ຺ມາ ຠວນ຺ຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ອາວຸໂສ, ອຣິຍສາວໂກ ເທວຕາ ອນຸສ຺ສຣຕິ – ‘ສນ຺ຕິ ເທວາ ຈາຕຸມຫາຣາຊິກາ, ສນ຺ຕິ ເທວາ…ເປ… ຕຕຸຕ຺ຕຣິ. ຍຖາຣູປາຍ ສທ຺ຘາຍ ສມນ຺ນາຄຕາ ຕາ ເທວຕາ ອິໂຕ ຈຸຕາ ຕຕ຺ຖ ອຸປປນ຺ນາ; ມຍ຺ຫມ຺ປິ ຕຖາຣູປາ ສທ຺ຘາ ສໍວິຊ຺ຊຕິ. ຍຖາຣູເປນ ສີເລນ…ເປ… ສຸເຕນ… ຈາເຄນ… ປຎ຺ຎາຍ ສມນ຺ນາຄຕາ ຕາ ເທວຕາ ອິໂຕ ຈຸຕາ ຕຕ຺ຖ ອຸປປນ຺ນາ; ມຍ຺ຫມ຺ປິ ຕຖາຣູປາ ປຎ຺ຎາ ສໍວິຊ຺ຊຕີ’ຕິ. ຍສ຺ມິໍ, ອາວຸໂສ, ສມເຍ ອຣິຍສາວໂກ ອຕ຺ຕໂນ ຈ ຕາສຎ຺ຈ ເທວຕານໍ ສທ຺ຘຎ຺ຈ ສີລຎ຺ຈ ສຸຕຎ຺ຈ ຈາຄຎ຺ຈ ປຎ຺ຎຎ຺ຈ ອນຸສ຺ສຣຕິ ເນວສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຣາຄປຣິຍຸຏ຺ຐິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ນ ໂທສປຣິຍຸຏ຺ຐິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ນ ໂມຫປຣິຍຸຏ຺ຐິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ; ອຸຊຸຄຕເມວສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ນິກ຺ຂນ຺ຕໍ ມຸຕ຺ຕໍ ວຸຏ຺ຐິຕໍ ເຄຘມ຺ຫາ. ‘ເຄໂຘ’ຕິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ປຎ຺ຈນ຺ເນຕໍ ກາມຄຸຓານໍ ອຘິວຈນໍ. ສ ໂຂ ໂສ, ອາວຸໂສ, ອຣິຍສາວໂກ ສພ຺ພໂສ ອາກາສສເມນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ ວິປຸເລນ ມຫຄ຺ຄເຕນ ອປ຺ປມາເຓນ ອເວເຣນ ອພ຺ຍາປຊ຺ເຊນ. ອິທມ຺ປິ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອາຣມ຺ມຓໍ ກຣິຕ຺ວາ ເອວມິເຘກຈ຺ເຈ ສຕ຺ຕາ ວິສຸທ຺ຘິຘມ຺ມາ ຠວນ຺ຕິ.

‘‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ, ອາວຸໂສ; ອພ຺ຠຸຕໍ, ອາວຸໂສ! ຍາວຎ຺ຈິທໍ ເຕນ ຠຄວຕາ ຊານຕາ ປສ຺ສຕາ ອຣຫຕາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ສມ຺ພາເຘ ໂອກາສາຘິຄໂມ ອນຸພຸທ຺ໂຘ ສຕ຺ຕານໍ ວິສຸທ຺ຘິຍາ ໂສກປຣິເທວານໍ ສມຕິກ຺ກມາຍ ທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາຍ ຎາຍສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ນິພ຺ພານສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ, ຍທິທໍ ຉ ອນຸສ຺ສຕິຏ຺ຐານານີ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ປຐມສມຍສຸຕ຺ຕໍ

໒໗. ອຖ ໂຂ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກຕິ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ສມຍາ ມໂນຠາວນີຍສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ຉຍິເມ, ຠິກ຺ຂຸ, ສມຍາ ມໂນຠາວນີຍສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ’’.

‘‘ກຕເມ ຉ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂຸ, ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ກາມຣາຄປຣິຍຸຏ຺ຐິເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ ກາມຣາຄປເຣເຕນ, ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຈ ກາມຣາຄສ຺ສ ນິສ຺ສຣຓໍ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ມໂນຠາວນີໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ອຫໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ກາມຣາຄປຣິຍຸຏ຺ຐິເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣາມິ ກາມຣາຄປເຣເຕນ, ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຈ ກາມຣາຄສ຺ສ ນິສ຺ສຣຓໍ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາມິ. ສາຘຸ ວຕ ເມ, ອາຍສ຺ມາ, ກາມຣາຄສ຺ສ ປຫານາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕູ’ຕິ. ຕສ຺ສ ມໂນຠາວນີໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ກາມຣາຄສ຺ສ ປຫານາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ປຐໂມ ສມໂຍ ມໂນຠາວນີຍສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ພ຺ຍາປາທປຣິຍຸຏ຺ຐິເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ ພ຺ຍາປາທປເຣເຕນ, ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຈ ພ຺ຍາປາທສ຺ສ ນິສ຺ສຣຓໍ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ມໂນຠາວນີໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ອຫໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ພ຺ຍາປາທປຣິຍຸຏ຺ຐິເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣາມິ ພ຺ຍາປາທປເຣເຕນ, ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຈ ພ຺ຍາປາທສ຺ສ ນິສ຺ສຣຓໍ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາມິ. ສາຘຸ ວຕ ເມ, ອາຍສ຺ມາ, ພ຺ຍາປາທສ຺ສ ປຫານາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕູ’ຕິ. ຕສ຺ສ ມໂນຠາວນີໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ພ຺ຍາປາທສ຺ສ ປຫານາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ທຸຕິໂຍ ສມໂຍ ມໂນຠາວນີຍສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ຖິນມິທ຺ຘປຣິຍຸຏ຺ຐິເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ ຖິນມິທ຺ຘປເຣເຕນ, ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຈ ຖິນມິທ຺ຘສ຺ສ ນິສ຺ສຣຓໍ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ມໂນຠາວນີໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ອຫໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຖິນມິທ຺ຘປຣິຍຸຏ຺ຐິເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣາມິ ຖິນມິທ຺ຘປເຣເຕນ, ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຈ ຖິນມິທ຺ຘສ຺ສ ນິສ຺ສຣຓໍ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາມິ. ສາຘຸ ວຕ ເມ, ອາຍສ຺ມາ, ຖິນມິທ຺ຘສ຺ສ ປຫານາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕູ’ຕິ. ຕສ຺ສ ມໂນຠາວນີໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ຖິນມິທ຺ຘສ຺ສ ປຫານາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຕຕິໂຍ ສມໂຍ ມໂນຠາວນີຍສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈປຣິຍຸຏ຺ຐິເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈປເຣເຕນ, ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຈ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈສ຺ສ ນິສ຺ສຣຓໍ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ມໂນຠາວນີໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ອຫໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈປຣິຍຸຏ຺ຐິເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣາມິ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈປເຣເຕນ, ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຈ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈສ຺ສ ນິສ຺ສຣຓໍ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາມິ. ສາຘຸ ວຕ ເມ, ອາຍສ຺ມາ, ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈສ຺ສ ປຫານາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕູ’ຕິ. ຕສ຺ສ ມໂນຠາວນີໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈສ຺ສ ປຫານາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຈຕຸຕ຺ໂຖ ສມໂຍ ມໂນຠາວນີຍສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ວິຈິກິຈ຺ຉາປຣິຍຸຏ຺ຐິເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ ວິຈິກິຈ຺ຉາປເຣເຕນ, ອຸປ຺ປນ຺ນາຍ ຈ ວິຈິກິຈ຺ຉາຍ ນິສ຺ສຣຓໍ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ມໂນຠາວນີໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ອຫໍ, ອາວຸໂສ, ວິຈິກິຈ຺ຉາປຣິຍຸຏ຺ຐິເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣາມິ ວິຈິກິຈ຺ຉາປເຣເຕນ, ອຸປ຺ປນ຺ນາຍ ຈ ວິຈິກິຈ຺ຉາຍ ນິສ຺ສຣຓໍ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາມິ. ສາຘຸ ວຕ ເມ, ອາຍສ຺ມາ, ວິຈິກິຈ຺ຉາຍ ປຫານາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕູ’ຕິ. ຕສ຺ສ ມໂນຠາວນີໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ວິຈິກິຈ຺ຉາຍ ປຫານາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ປຎ຺ຈໂມ ສມໂຍ ມໂນຠາວນີຍສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ຍໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ອາຄມ຺ມ ຍໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ມນສິກໂຣໂຕ ອນນ຺ຕຣາ ອາສວານໍ ຂໂຍ ໂຫຕິ ຕໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ມໂນຠາວນີໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ອຫໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຍໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ອາຄມ຺ມ ຍໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ມນສິກໂຣໂຕ ອນນ຺ຕຣາ ອາສວານໍ ຂໂຍ ໂຫຕິ, ຕໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ນປ຺ປຊານາມິ. ສາຘຸ ວຕ ເມ, ອາຍສ຺ມາ, ອາສວານໍ ຂຍາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕູ’ຕິ. ຕສ຺ສ ມໂນຠາວນີໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ອາສວານໍ ຂຍາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຉຏ຺ໂຐ ສມໂຍ ມໂນຠາວນີຍສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ຉ ສມຍາ ມໂນຠາວນີຍສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸ’’ນ຺ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ທຸຕິຍສມຍສຸຕ຺ຕໍ

໒໘. ເອກໍ ສມຍໍ ສມ຺ພຫຸລາ ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ພາຣາຓສິຍໍ ວິຫຣນ຺ຕິ ອິສິປຕເນ ມິຄທາເຍ. ອຖ ໂຂ ເຕສໍ ເຖຣານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິກ຺ກນ຺ຕານໍ ມຓ຺ຑລມາເຬ ສນ຺ນິສິນ຺ນານໍ ສນ຺ນິປຕິຕານໍ ອຍມນ຺ຕຣາກຖາ ອຸທປາທິ – ‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ສມໂຍ ມໂນຠາວນີຍສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸ’’ນ຺ຕິ?

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ເຖເຣ ຠິກ຺ຂູ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຍສ຺ມິໍ, ອາວຸໂສ, ສມເຍ ມໂນຠາວນີໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິກ຺ກນ຺ໂຕ ປາເທ ປກ຺ຂາເລຕ຺ວາ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ອຸຊຸໍ ກາຍໍ ປຓິຘາຍ ປຣິມຸຂໍ ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ, ໂສ ສມໂຍ ມໂນຠາວນີຍສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸ’’ນ຺ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ນ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ໂສ ສມໂຍ ມໂນຠາວນີຍສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ. ຍສ຺ມິໍ, ອາວຸໂສ, ສມເຍ ມໂນຠາວນີໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິກ຺ກນ຺ໂຕ ປາເທ ປກ຺ຂາເລຕ຺ວາ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ອຸຊຸໍ ກາຍໍ ປຓິຘາຍ ປຣິມຸຂໍ ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ, ຈາຣິຕ຺ຕກິລມໂຖປິສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ອປ຺ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ຠຕ຺ຕກິລມໂຖປິສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ອປ຺ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ໂຘ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ໂສ ອສມໂຍ ມໂນຠາວນີຍສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ. ຍສ຺ມິໍ, ອາວຸໂສ, ສມເຍ ມໂນຠາວນີໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ສາຍນ຺ຫສມຍໍ ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ວິຫາຣປຈ຺ຉາຍາຍໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ອຸຊຸໍ ກາຍໍ ປຓິຘາຍ ປຣິມຸຂໍ ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ, ໂສ ສມໂຍ ມໂນຠາວນີຍສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸ’’ນ຺ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ນ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ໂສ ສມໂຍ ມໂນຠາວນີຍສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ. ຍສ຺ມິໍ, ອາວຸໂສ, ສມເຍ ມໂນຠາວນີໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ສາຍນ຺ຫສມຍໍ ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ວິຫາຣປຈ຺ຉາຍາຍໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ອຸຊຸໍ ກາຍໍ ປຓິຘາຍ ປຣິມຸຂໍ ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ, ຍເທວສ຺ສ ທິວາ ສມາຘິນິມິຕ຺ຕໍ ມນສິກຕໍ ໂຫຕິ ຕເທວສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ສມຸທາຈຣຕິ. ຕສ຺ມາ ໂສ ອສມໂຍ ມໂນຠາວນີຍສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ. ຍສ຺ມິໍ, ອາວຸໂສ, ສມເຍ ມໂນຠາວນີໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ຣຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຈູສສມຍໍ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐາຍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ອຸຊຸໍ ກາຍໍ ປຓິຘາຍ ປຣິມຸຂໍ ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ, ໂສ ສມໂຍ ມໂນຠາວນີຍສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸ’’ນ຺ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ນ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ໂສ ສມໂຍ ມໂນຠາວນີຍສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ. ຍສ຺ມິໍ, ອາວຸໂສ, ສມເຍ ມໂນຠາວນີໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ຣຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຈູສສມຍໍ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐາຍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ອຸຊຸໍ ກາຍໍ ປຓິຘາຍ ປຣິມຸຂໍ ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ, ໂອຊຏ຺ຐາຍິສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ກາໂຍ ໂຫຕິ ຜາສຸສ຺ສ ໂຫຕິ ພຸທ຺ຘານໍ ສາສນໍ ມນສິ ກາຕຸໍ. ຕສ຺ມາ ໂສ ອສມໂຍ ມໂນຠາວນີຍສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸ’’ນ຺ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ເຖເຣ ຠິກ຺ຂູ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສມ຺ມຸຂາ ເມຕໍ, ອາວຸໂສ, ຠຄວໂຕ ສຸຕໍ ສມ຺ມຸຂາ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ – ‘ຉຍິເມ, ຠິກ຺ຂຸ, ສມຍາ ມໂນຠາວນີຍສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ’’’.

‘‘ກຕເມ ຉ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂຸ, ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ກາມຣາຄປຣິຍຸຏ຺ຐິເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ ກາມຣາຄປເຣເຕນ, ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຈ ກາມຣາຄສ຺ສ ນິສ຺ສຣຓໍ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ, ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ມໂນຠາວນີໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ອຫໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ກາມຣາຄປຣິຍຸຏ຺ຐິເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣາມິ ກາມຣາຄປເຣເຕນ, ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຈ ກາມຣາຄສ຺ສ ນິສ຺ສຣຓໍ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາມິ. ສາຘຸ ວຕ ເມ ອາຍສ຺ມາ ກາມຣາຄສ຺ສ ປຫານາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕູ’ຕິ. ຕສ຺ສ ມໂນຠາວນີໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ກາມຣາຄສ຺ສ ປຫານາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ປຐໂມ ສມໂຍ ມໂນຠາວນີຍສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ຠິກ຺ຂຸ ພ຺ຍາປາທປຣິຍຸຏ຺ຐິເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ…ເປ… ຖິນມິທ຺ຘປຣິຍຸຏ຺ຐິເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ… ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈປຣິຍຸຏ຺ຐິເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ… ວິຈິກິຈ຺ຉາປຣິຍຸຏ຺ຐິເຕນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ… ຍໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ອາຄມ຺ມ ຍໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ມນສິກໂຣໂຕ ອນນ຺ຕຣາ ອາສວານໍ ຂໂຍ ໂຫຕິ, ຕໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ນ ຊານາຕິ ນ ປສ຺ສຕິ, ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ມໂນຠາວນີໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອວມສ຺ສ ວຈນີໂຍ – ‘ອຫໍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຍໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ອາຄມ຺ມ ຍໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ມນສິກໂຣໂຕ ອນນ຺ຕຣາ ອາສວານໍ ຂໂຍ ໂຫຕິ ຕໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ນ ຊານາມິ ນ ປສ຺ສາມິ. ສາຘຸ ວຕ ເມ ອາຍສ຺ມາ ອາສວານໍ ຂຍາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕູ’ຕິ. ຕສ຺ສ ມໂນຠາວນີໂຍ ຠິກ຺ຂຸ ອາສວານໍ ຂຍາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຉຏ຺ໂຐ ສມໂຍ ມໂນຠາວນີຍສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ.

‘‘ສມ຺ມຸຂາ ເມຕໍ, ອາວຸໂສ, ຠຄວໂຕ ສຸຕໍ ສມ຺ມຸຂາ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ – ‘ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ຉ ສມຍາ ມໂນຠາວນີຍສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸ’’’ນ຺ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ອຸທາຍີສຸຕ຺ຕໍ

໒໙. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອຸທາຍິໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ກຕິ ນຸ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ອນຸສ຺ສຕິຏ຺ຐານານີ’’ຕິ? ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອາຍສ຺ມາ ອຸທາຍີ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອຸທາຍິໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ກຕິ ນຸ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ອນຸສ຺ສຕິຏ຺ຐານານີ’’ຕິ? ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອຸທາຍີ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ. ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອຸທາຍິໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ກຕິ ນຸ ໂຂ, ອຸທາຍິ, ອນຸສ຺ສຕິຏ຺ຐານານີ’’ຕິ? ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອຸທາຍີ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອຸທາຍິໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສຕ຺ຖາ ຕໍ, ອາວຸໂສ ອຸທາຍິ, ອາມນ຺ເຕສີ’’ຕິ. ‘‘ສຸໂຓມຫໍ, ອາວຸໂສ ອານນ຺ທ, ຠຄວໂຕ. ອິຘ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ – ເສຍ຺ຍຖິທໍ ເອກມ຺ປິ ຊາຕິໍ ທ຺ເວປິ ຊາຕິໂຍ…ເປ…. ອິຕິ ສາກາຣໍ ສອຸທ຺ເທສໍ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ. ອິທໍ, ຠນ຺ເຕ, ອນຸສ຺ສຕິຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຎ຺ຎາສິໍ ໂຂ ອຫໍ, ອານນ຺ທ – ‘ເນວາຍໍ ອຸທາຍີ ໂມຆປຸຣິໂສ ອຘິຈິຕ຺ຕໍ ອນຸຍຸຕ຺ໂຕ ວິຫຣຕີ’ຕິ. ກຕິ ນຸ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ອນຸສ຺ສຕິຏ຺ຐານານີ’’ຕິ?

‘‘ປຎ຺ຈ, ຠນ຺ເຕ, ອນຸສ຺ສຕິຏ຺ຐານານິ. ກຕມານິ ປຎ຺ຈ? ອິຘ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ…ເປ… ຕຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອິທໍ, ຠນ຺ເຕ, ອນຸສ຺ສຕິຏ຺ຐານໍ ເອວໍ ຠາວິຕໍ ເອວໍ ພຫຸລີກຕໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ ອາໂລກສຎ຺ຎໍ ມນສິ ກໂຣຕິ, ທິວາ ສຎ຺ຎໍ ອຘິຏ຺ຐາຕິ, ຍຖາ ທິວາ ຕຖາ ຣຕ຺ຕິໍ, ຍຖາ ຣຕ຺ຕິໍ ຕຖາ ທິວາ; ອິຕິ ວິວເຏນ ເຈຕສາ ອປຣິໂຍນທ຺ເຘນ ສປ຺ປຠາສໍ ຈິຕ຺ຕໍ ຠາເວຕິ. ອິທໍ, ຠນ຺ເຕ, ອນຸສ຺ສຕິຏ຺ຐານໍ ເອວໍ ຠາວິຕໍ ເອວໍ ພຫຸລີກຕໍ ຎາຓທສ຺ສນປ຺ປຏິລາຠາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ ອິມເມວ ກາຍໍ ອຸທ຺ຘໍ ປາທຕລາ ອໂຘ ເກສມຕ຺ຖກາ ຕຈປຣິຍນ຺ຕໍ ປູຣໍ ນານປ຺ປກາຣສ຺ສ ອສຸຈິໂນ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕິ – ‘ອຕ຺ຖິ ອິມສ຺ມິໍ ກາເຍ ເກສາ ໂລມາ ນຂາ ທນ຺ຕາ ຕໂຈ ມໍສໍ ນ຺ຫາຣຸ [ນຫາຣຸ (ສີ. ປີ.) ທີ. ນິ. ໒.໓໗໗; ມ. ນິ. ໑.໑໑໐] ອຏ຺ຐິ ອຏ຺ຐິມິຎ຺ຊໍ ວກ຺ກໍ ຫທຍໍ ຍກນໍ ກິໂລມກໍ ປິຫກໍ ປປ຺ຜາສໍ ອນ຺ຕໍ ອນ຺ຕຄຸຓໍ ອຸທຣິຍໍ ກຣີສໍ ປິຕ຺ຕໍ ເສມ຺ຫໍ ປຸພ຺ໂພ ໂລຫິຕໍ ເສໂທ ເມໂທ ອສ຺ສຸ ວສາ ເຂໂຬ ສິງ຺ຆາຓິກາ ລສິກາ ມຸຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ. ອິທໍ, ຠນ຺ເຕ, ອນຸສ຺ສຕິຏ຺ຐານໍ ເອວໍ ຠາວິຕໍ ເອວໍ ພຫຸລີກຕໍ ກາມຣາຄປ຺ປຫານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ ເສຍ຺ຍຖາປິ ປສ຺ເສຍ຺ຍ ສຣີຣໍ ສີວຖິກາຍ ຉຑ຺ຑິຕໍ [ຉຑ຺ຑິຕໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] ເອກາຫມຕໍ ວາ ທ຺ວີຫມຕໍ ວາ ຕີຫມຕໍ ວາ ອຸທ຺ຘຸມາຕກໍ ວິນີລກໍ ວິປຸພ຺ພກຊາຕໍ. ໂສ ອິມເມວ ກາຍໍ ເອວໍ [ເອວນ຺ຕິ ອິທໍ ສຕິປຏ຺ຐານສຸຕ຺ຕາທີສຸ ນຕ຺ຖິ] ອຸປສໍຫຣຕິ – ‘ອຍມ຺ປິ ໂຂ ກາໂຍ ເອວໍຘມ຺ໂມ ເອວໍຠາວີ ເອວໍອນຕີໂຕ’’’ຕິ [ເອຕໍ ອນຕີໂຕຕິ (ສີ.)].

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ ວາ ປນ [ເສຍ຺ຍຖາ ວາ ປນ (ສ຺ຍາ.)] ປສ຺ເສຍ຺ຍ ສຣີຣໍ ສີວຖິກາຍ ຉຑ຺ຑິຕໍ ກາເກຫິ ວາ ຂຊ຺ຊມານໍ ກຸລເລຫິ ວາ ຂຊ຺ຊມານໍ ຄິຊ຺ເຌຫິ ວາ ຂຊ຺ຊມານໍ ສຸນເຂຫິ ວາ ຂຊ຺ຊມານໍ ສິງ຺ຄາເລຫິ [ສິຄາເລຫິ (ສີ.)] ວາ ຂຊ຺ຊມານໍ ວິວິເຘຫິ ວາ ປາຓກຊາເຕຫິ ຂຊ຺ຊມານໍ. ໂສ ອິມເມວ ກາຍໍ ເອວໍ ອຸປສໍຫຣຕິ – ‘ອຍມ຺ປິ ໂຂ ກາໂຍ ເອວໍຘມ຺ໂມ ເອວໍຠາວີ ເອວໍອນຕີໂຕ’’’ຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ ວາ ປນ ປສ຺ເສຍ຺ຍ ສຣີຣໍ ສີວຖິກາຍ ຉຑ຺ຑິຕໍ ອຏ຺ຐິກສງ຺ຂລິກໍ ສມໍສໂລຫິຕໍ ນ຺ຫາຣຸສມ຺ພນ຺ຘໍ…ເປ… ອຏ຺ຐິກສງ຺ຂລິກໍ ນິມ຺ມໍສໂລຫິຕມກ຺ຂິຕໍ ນ຺ຫາຣຸສມ຺ພນ຺ຘໍ… ອຏ຺ຐິກສງ຺ຂລິກໍ ອປຄຕມໍສໂລຫິຕໍ ນ຺ຫາຣຸສມ຺ພນ຺ຘໍ. ອຏ຺ຐິການິ ອປຄຕສມ຺ພນ຺ຘານິ ທິສາວິທິສາວິກ຺ຂິຕ຺ຕານິ [ທິສາວິທິສາສຸ ວິກ຺ຂິຕ຺ຕານິ (ສີ.)], ອຎ຺ເຎນ ຫຕ຺ຖຏ຺ຐິກໍ ອຎ຺ເຎນ ປາທຏ຺ຐິກໍ ອຎ຺ເຎນ ຊງ຺ຆຏ຺ຐິກໍ ອຎ຺ເຎນ ອູຣຸຏ຺ຐິກໍ ອຎ຺ເຎນ ກຏິຏ຺ຐິກໍ [ກຏຏ຺ຐິກໍ (ສີ.)] ອຎ຺ເຎນ [ປິຏ຺ຐິກຓ຺ຑກໍ ອຎ຺ເຎນ ສີສກຏາຫໍ (ສີ. ປີ.), ປິຏ຺ຐິກຓ຺ຑກຏ຺ຐິກໍ ອຎ຺ເຎນ ສີສກຏາຫໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ຜາສຸກຏ຺ຐິກໍ ອຎ຺ເຎນ ປິຏ຺ຐິກຓ຺ຏກຏ຺ຐິກໍ ອຎ຺ເຎນ ຂນ຺ຘຏ຺ຐິກໍ ອຎ຺ເຎນ ຄີວຏ຺ຐິກໍ ອຎ຺ເຎນ ຫນຸກຏ຺ຐິກໍ ອຎ຺ເຎນ ທນ຺ຕກຏ຺ຐິກໍ ອຎ຺ເຎນ ສີສກຏາຫໍ [ປິຏ຺ຐິກຓ຺ຑກໍ ອຎ຺ເຎນ ສີສກຏາຫໍ (ສີ. ປີ.), ປິຏ຺ຐິກຓ຺ຑກຏ຺ຐິກໍ ອຎ຺ເຎນ ສີສກຏາຫໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)], ອຏ຺ຐິການິ ເສຕານິ ສງ຺ຂວຓ຺ຓປ຺ປຏິຠາຄານິ [ສງ຺ຂວຓ຺ຓູປນິຠານິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] ອຏ຺ຐິການິ ປຸຎ຺ຊກິຕານິ [ປຸຎ຺ຊກຕານິ (ປີ.)] ເຕໂຣວສ຺ສິການິ ອຏ຺ຐິການິ ປູຕີນິ ຈຸຓ຺ຓກຊາຕານິ. ໂສ ອິມເມວ ກາຍໍ ເອວໍ ອຸປສໍຫຣຕິ – ‘ອຍມ຺ປິ ໂຂ ກາໂຍ ເອວໍຘມ຺ໂມ ເອວໍຠາວີ ເອວໍອນຕີໂຕ’ຕິ. ອິທໍ, ຠນ຺ເຕ, ອນຸສ຺ສຕິຏ຺ຐານໍ ເອວໍ ຠາວິຕໍ ເອວໍ ພຫຸລີກຕໍ ອສ຺ມິມານສມຸຄ຺ຆາຕາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ ສຸຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ…ເປ… ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອິທໍ, ຠນ຺ເຕ, ອນຸສ຺ສຕິຏ຺ຐານໍ ເອວໍ ຠາວິຕໍ ເອວໍ ພຫຸລີກຕໍ ອເນກຘາຕຸປຏິເວຘາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ອິມານິ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ປຎ຺ຈ ອນຸສ຺ສຕິຏ຺ຐານານີ’’ຕິ.

‘‘ສາຘຸ, ສາຘຸ, ອານນ຺ທ! ເຕນ ຫິ ຕ຺ວໍ, ອານນ຺ທ, ອິທມ຺ປິ ຉຏ຺ຐໍ ອນຸສ຺ສຕິຏ຺ຐານໍ ຘາເຣຫິ. ອິຘານນ຺ທ, ຠິກ຺ຂຸ ສໂຕວ ອຠິກ຺ກມຕິ ສໂຕວ ປຏິກ຺ກມຕິ ສໂຕວ ຕິຏ຺ຐຕິ ສໂຕວ ນິສີທຕິ ສໂຕວ ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປຕິ ສໂຕວ ກມ຺ມໍ ອຘິຏ຺ຐາຕິ. ອິທໍ, ອານນ຺ທ, ອນຸສ຺ສຕິຏ຺ຐານໍ ເອວໍ ຠາວິຕໍ ເອວໍ ພຫຸລີກຕໍ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎາຍ ສໍວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ອນຸຕ຺ຕຣິຍສຸຕ຺ຕໍ

໓໐. ‘‘ຉຍິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຸຕ຺ຕຣິຍານິ. ກຕມານິ ຉ? ທສ຺ສນານຸຕ຺ຕຣິຍໍ, ສວນານຸຕ຺ຕຣິຍໍ, ລາຠານຸຕ຺ຕຣິຍໍ, ສິກ຺ຂານຸຕ຺ຕຣິຍໍ, ປາຣິຈຣິຍານຸຕ຺ຕຣິຍໍ, ອນຸສ຺ສຕານຸຕ຺ຕຣິຍນ຺ຕິ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ທສ຺ສນານຸຕ຺ຕຣິຍໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ຫຕ຺ຖິຣຕນມ຺ປິ ທສ຺ສນາຍ ຄຈ຺ຉຕິ, ອສ຺ສຣຕນມ຺ປິ ທສ຺ສນາຍ ຄຈ຺ຉຕິ, ມຓິຣຕນມ຺ປິ ທສ຺ສນາຍ ຄຈ຺ຉຕິ, ອຸຈ຺ຈາວຈໍ ວາ ປນ ທສ຺ສນາຍ ຄຈ຺ຉຕິ, ສມຓໍ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກໍ ມິຈ຺ຉາປຏິປນ຺ນໍ ທສ຺ສນາຍ ຄຈ຺ຉຕິ. ອຕ຺ເຖຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທສ຺ສນໍ; ເນຕໍ ນຕ຺ຖີຕິ ວທາມິ. ຕຎ຺ຈ ໂຂ ເອຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທສ຺ສນໍ ຫີນໍ ຄມ຺ມໍ ໂປຖຸຊ຺ຊນິກໍ ອນຣິຍໍ ອນຕ຺ຖສໍຫິຕໍ, ນ ນິພ຺ພິທາຍ ນ ວິຣາຄາຍ ນ ນິໂຣຘາຍ ນ ອຸປສມາຍ ນ ອຠິຎ຺ຎາຍ ນ ສມ຺ໂພຘາຍ ນ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ໂຍ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄຕໍ ວາ ຕຖາຄຕສາວກໍ ວາ ທສ຺ສນາຍ ຄຈ຺ຉຕິ ນິວິຏ຺ຐສທ຺ໂຘ ນິວິຏ຺ຐເປໂມ ເອກນ຺ຕຄໂຕ ອຠິປ຺ປສນ຺ໂນ, ເອຕທານຸຕ຺ຕຣິຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທສ຺ສນານໍ ສຕ຺ຕານໍ ວິສຸທ຺ຘິຍາ ໂສກປຣິເທວານໍ [ໂສກປຣິທ຺ທວານໍ (ສີ.)] ສມຕິກ຺ກມາຍ ທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາຍ [ອຕ຺ຖຄມາຍ (ສີ.)] ຎາຍສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ນິພ຺ພານສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ, ຍທິທໍ ຕຖາຄຕໍ ວາ ຕຖາຄຕສາວກໍ ວາ ທສ຺ສນາຍ ຄຈ຺ຉຕິ ນິວິຏ຺ຐສທ຺ໂຘ ນິວິຏ຺ຐເປໂມ ເອກນ຺ຕຄໂຕ ອຠິປ຺ປສນ຺ໂນ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທສ຺ສນານຸຕ຺ຕຣິຍໍ. ອິຕິ ທສ຺ສນານຸຕ຺ຕຣິຍໍ.

‘‘ສວນານຸຕ຺ຕຣິຍຎ຺ຈ ກຖໍ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ເຠຣິສທ຺ທມ຺ປິ [ເຠຣິສທ຺ທສ຺ສປິ (ກ.) ເອວໍ ວີຓາສທ຺ທມ຺ປິອິຈ຺ຈາທີສຸປິ] ສວນາຍ ຄຈ຺ຉຕິ, ວີຓາສທ຺ທມ຺ປິ ສວນາຍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຄີຕສທ຺ທມ຺ປິ ສວນາຍ ຄຈ຺ຉຕິ, ອຸຈ຺ຈາວຈໍ ວາ ປນ ສວນາຍ ຄຈ຺ຉຕິ, ສມຓສ຺ສ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ວາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກສ຺ສ ມິຈ຺ຉາປຏິປນ຺ນສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສວນາຍ ຄຈ຺ຉຕິ. ອຕ຺ເຖຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສວນໍ; ເນຕໍ ນຕ຺ຖີຕິ ວທາມິ. ຕຎ຺ຈ ໂຂ ເອຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສວນໍ ຫີນໍ ຄມ຺ມໍ ໂປຖຸຊ຺ຊນິກໍ ອນຣິຍໍ ອນຕ຺ຖສໍຫິຕໍ, ນ ນິພ຺ພິທາຍ ນ ວິຣາຄາຍ ນ ນິໂຣຘາຍ ນ ອຸປສມາຍ ນ ອຠິຎ຺ຎາຍ ນ ສມ຺ໂພຘາຍ ນ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ໂຍ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ວາ ຕຖາຄຕສາວກສ຺ສ ວາ ຘມ຺ມສ຺ສວນາຍ ຄຈ຺ຉຕິ ນິວິຏ຺ຐສທ຺ໂຘ ນິວິຏ຺ຐເປໂມ ເອກນ຺ຕຄໂຕ ອຠິປ຺ປສນ຺ໂນ, ເອຕທານຸຕ຺ຕຣິຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສວນານໍ ສຕ຺ຕານໍ ວິສຸທ຺ຘິຍາ ໂສກປຣິເທວານໍ ສມຕິກ຺ກມາຍ ທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາຍ ຎາຍສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ນິພ຺ພານສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ, ຍທິທໍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ວາ ຕຖາຄຕສາວກສ຺ສ ວາ ຘມ຺ມສ຺ສວນາຍ ຄຈ຺ຉຕິ ນິວິຏ຺ຐສທ຺ໂຘ ນິວິຏ຺ຐເປໂມ ເອກນ຺ຕຄໂຕ ອຠິປ຺ປສນ຺ໂນ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສວນານຸຕ຺ຕຣິຍໍ. ອິຕິ ທສ຺ສນານຸຕ຺ຕຣິຍໍ, ສວນານຸຕ຺ຕຣິຍໍ.

‘‘ລາຠານຸຕ຺ຕຣິຍຎ຺ຈ ກຖໍ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຕ຺ຕລາຠມ຺ປິ ລຠຕິ, ທາຣລາຠມ຺ປິ ລຠຕິ, ຘນລາຠມ຺ປິ ລຠຕິ, ອຸຈ຺ຈາວຈໍ ວາ ປນ ລາຠໍ ລຠຕິ, ສມເຓ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ວາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິເກ ມິຈ຺ຉາປຏິປນ຺ເນ ສທ຺ຘໍ ປຏິລຠຕິ. ອຕ຺ເຖໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ລາໂຠ; ເນໂສ ນຕ຺ຖີຕິ ວທາມິ. ໂສ ຈ ໂຂ ເອໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ລາໂຠ ຫີໂນ ຄມ຺ໂມ ໂປຖຸຊ຺ຊນິໂກ ອນຣິໂຍ ອນຕ຺ຖສໍຫິໂຕ, ນ ນິພ຺ພິທາຍ ນ ວິຣາຄາຍ ນ ນິໂຣຘາຍ ນ ອຸປສມາຍ ນ ອຠິຎ຺ຎາຍ ນ ສມ຺ໂພຘາຍ ນ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ໂຍ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄເຕ ວາ ຕຖາຄຕສາວເກ ວາ ສທ຺ຘໍ ປຏິລຠຕິ ນິວິຏ຺ຐສທ຺ໂຘ ນິວິຏ຺ຐເປໂມ ເອກນ຺ຕຄໂຕ ອຠິປ຺ປສນ຺ໂນ, ເອຕທານຸຕ຺ຕຣິຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ລາຠານໍ ສຕ຺ຕານໍ ວິສຸທ຺ຘິຍາ ໂສກປຣິເທວານໍ ສມຕິກ຺ກມາຍ ທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາຍ ຎາຍສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ນິພ຺ພານສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ, ຍທິທໍ ຕຖາຄເຕ ວາ ຕຖາຄຕສາວເກ ວາ ສທ຺ຘໍ ປຏິລຠຕິ ນິວິຏ຺ຐສທ຺ໂຘ ນິວິຏ຺ຐເປໂມ ເອກນ຺ຕຄໂຕ ອຠິປ຺ປສນ຺ໂນ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ລາຠານຸຕ຺ຕຣິຍໍ. ອິຕິ ທສ຺ສນານຸຕ຺ຕຣິຍໍ, ສວນານຸຕ຺ຕຣິຍໍ, ລາຠານຸຕ຺ຕຣິຍໍ.

‘‘ສິກ຺ຂານຸຕ຺ຕຣິຍຎ຺ຈ ກຖໍ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ຫຕ຺ຖິສ຺ມິມ຺ປິ ສິກ຺ຂຕິ, ອສ຺ສສ຺ມິມ຺ປິ ສິກ຺ຂຕິ, ຣຖສ຺ມິມ຺ປິ ສິກ຺ຂຕິ, ຘນຸສ຺ມິມ຺ປິ ສິກ຺ຂຕິ, ຖຣຸສ຺ມິມ຺ປິ ສິກ຺ຂຕິ, ອຸຈ຺ຈາວຈໍ ວາ ປນ ສິກ຺ຂຕິ, ສມຓສ຺ສ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ວາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກສ຺ສ ມິຈ຺ຉາປຏິປນ຺ນສ຺ສ [ມິຈ຺ຉາປຏິປຕ຺ຕິໍ (ກ.)] ສິກ຺ຂຕິ. ອຕ຺ເຖສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສິກ຺ຂາ; ເນສາ ນຕ຺ຖີຕິ ວທາມິ. ສາ ຈ ໂຂ ເອສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສິກ຺ຂາ ຫີນາ ຄມ຺ມາ ໂປຖຸຊ຺ຊນິກາ ອນຣິຍາ ອນຕ຺ຖສໍຫິຕາ, ນ ນິພ຺ພິທາຍ ນ ວິຣາຄາຍ ນ ນິໂຣຘາຍ ນ ອຸປສມາຍ ນ ອຠິຎ຺ຎາຍ ນ ສມ຺ໂພຘາຍ ນ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ໂຍ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິເຕ ຘມ຺ມວິນເຍ ອຘິສີລມ຺ປິ ສິກ຺ຂຕິ, ອຘິຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ສິກ຺ຂຕິ, ອຘິປຎ຺ຎມ຺ປິ ສິກ຺ຂຕິ ນິວິຏ຺ຐສທ຺ໂຘ ນິວິຏ຺ຐເປໂມ ເອກນ຺ຕຄໂຕ ອຠິປ຺ປສນ຺ໂນ, ເອຕທານຸຕ຺ຕຣິຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສິກ຺ຂານໍ ສຕ຺ຕານໍ ວິສຸທ຺ຘິຍາ ໂສກປຣິເທວານໍ ສມຕິກ຺ກມາຍ ທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາຍ ຎາຍສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ນິພ຺ພານສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ, ຍທິທໍ ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິເຕ ຘມ຺ມວິນເຍ ອຘິສີລມ຺ປິ ສິກ຺ຂຕິ, ອຘິຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ສິກ຺ຂຕິ, ອຘິປຎ຺ຎມ຺ປິ ສິກ຺ຂຕິ, ນິວິຏ຺ຐສທ຺ໂຘ ນິວິຏ຺ຐເປໂມ ເອກນ຺ຕຄໂຕ ອຠິປ຺ປສນ຺ໂນ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສິກ຺ຂານຸຕ຺ຕຣິຍໍ. ອິຕິ ທສ຺ສນານຸຕ຺ຕຣິຍໍ, ສວນານຸຕ຺ຕຣິຍໍ, ລາຠານຸຕ຺ຕຣິຍໍ, ສິກ຺ຂານຸຕ຺ຕຣິຍໍ.

‘‘ປາຣິຈຣິຍານຸຕ຺ຕຣິຍຎ຺ຈ ກຖໍ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ຂຕ຺ຕິຍມ຺ປິ ປຣິຈຣຕິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓມ຺ປິ ປຣິຈຣຕິ, ຄຫປຕິມ຺ປິ ປຣິຈຣຕິ, ອຸຈ຺ຈາວຈໍ ວາ ປນ ປຣິຈຣຕິ, ສມຓໍ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກໍ ມິຈ຺ຉາປຏິປນ຺ນໍ ປຣິຈຣຕິ. ອຕ຺ເຖສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາຣິຈຣິຍາ; ເນສາ ນຕ຺ຖີຕິ ວທາມິ. ສາ ຈ ໂຂ ເອສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາຣິຈຣິຍາ ຫີນາ ຄມ຺ມາ ໂປຖຸຊ຺ຊນິກາ ອນຣິຍາ ອນຕ຺ຖສໍຫິຕາ, ນ ນິພ຺ພິທາຍ…ເປ… ນ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ໂຍ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄຕໍ ວາ ຕຖາຄຕສາວກໍ ວາ ປຣິຈຣຕິ ນິວິຏ຺ຐສທ຺ໂຘ ນິວິຏ຺ຐເປໂມ ເອກນ຺ຕຄໂຕ ອຠິປ຺ປສນ຺ໂນ, ເອຕທານຸຕ຺ຕຣິຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາຣິຈຣິຍານໍ ສຕ຺ຕານໍ ວິສຸທ຺ຘິຍາ ໂສກປຣິເທວານໍ ສມຕິກ຺ກມາຍ ທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາຍ ຎາຍສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ນິພ຺ພານສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ, ຍທິທໍ ຕຖາຄຕໍ ວາ ຕຖາຄຕສາວກໍ ວາ ປຣິຈຣຕິ ນິວິຏ຺ຐສທ຺ໂຘ ນິວິຏ຺ຐເປໂມ ເອກນ຺ຕຄໂຕ ອຠິປ຺ປສນ຺ໂນ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາຣິຈຣິຍານຸຕ຺ຕຣິຍໍ. ອິຕິ ທສ຺ສນານຸຕ຺ຕຣິຍໍ, ສວນານຸຕ຺ຕຣິຍໍ, ລາຠານຸຕ຺ຕຣິຍໍ, ສິກ຺ຂານຸຕ຺ຕຣິຍໍ, ປາຣິຈຣິຍານຸຕ຺ຕຣິຍໍ.

‘‘ອນຸສ຺ສຕານຸຕ຺ຕຣິຍຎ຺ຈ ກຖໍ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຕ຺ຕລາຠມ຺ປິ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ທາຣລາຠມ຺ປິ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ຘນລາຠມ຺ປິ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ອຸຈ຺ຈາວຈໍ ວາ ປນ ລາຠໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ສມຓໍ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກໍ ມິຈ຺ຉາປຏິປນ຺ນໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ. ອຕ຺ເຖສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຸສ຺ສຕິ; ເນສາ ນຕ຺ຖີຕິ ວທາມິ. ສາ ຈ ໂຂ ເອສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຸສ຺ສຕິ ຫີນາ ຄມ຺ມາ ໂປຖຸຊ຺ຊນິກາ ອນຣິຍາ ອນຕ຺ຖສໍຫິຕາ, ນ ນິພ຺ພິທາຍ ນ ວິຣາຄາຍ ນ ນິໂຣຘາຍ ນ ອຸປສມາຍ ນ ອຠິຎ຺ຎາຍ ນ ສມ຺ໂພຘາຍ ນ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ໂຍ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄຕໍ ວາ ຕຖາຄຕສາວກໍ ວາ ອນຸສ຺ສຣຕິ ນິວິຏ຺ຐສທ຺ໂຘ ນິວິຏ຺ຐເປໂມ ເອກນ຺ຕຄໂຕ ອຠິປ຺ປສນ຺ໂນ, ເອຕທານຸຕ຺ຕຣິຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຸສ຺ສຕີນໍ ສຕ຺ຕານໍ ວິສຸທ຺ຘິຍາ ໂສກປຣິເທວານໍ ສມຕິກ຺ກມາຍ ທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາຍ ຎາຍສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ນິພ຺ພານສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ, ຍທິທໍ ຕຖາຄຕໍ ວາ ຕຖາຄຕສາວກໍ ວາ ອນຸສ຺ສຣຕິ ນິວິຏ຺ຐສທ຺ໂຘ ນິວິຏ຺ຐເປໂມ ເອກນ຺ຕຄໂຕ ອຠິປ຺ປສນ຺ໂນ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຸສ຺ສຕານຸຕ຺ຕຣິຍໍ. ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຉ ອນຸຕ຺ຕຣິຍານີ’’ຕິ.

‘‘ເຍ ທສ຺ສນານຸຕ຺ຕຣໍ ລທ຺ຘາ [ເຍ ທສ຺ສນວຣໍ ລທ຺ຘາ (ສີ. ປີ.), ທສ຺ສນານຸຕ຺ຕຣິຍໍ ລທ຺ຘາ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)], ສວນຎ຺ຈ ອນຸຕ຺ຕຣໍ;

ລາຠານຸຕ຺ຕຣິຍໍ ລທ຺ຘາ, ສິກ຺ຂານຸຕ຺ຕຣິເຍ ຣຕາ [ອນຸຕ຺ຕຣິຍໍ ຕຖາ (ກ.)].

‘‘ອຸປຏ຺ຐິຕາ ປາຣິຈຣິຍາ, ຠາວຍນ຺ຕິ ອນຸສ຺ສຕິໍ;

ວິເວກປ຺ປຏິສໍຍຸຕ຺ຕໍ, ເຂມໍ ອມຕຄາມິນິໍ.

‘‘ອປ຺ປມາເທ ປມຸທິຕາ, ນິປກາ ສີລສໍວຸຕາ;

ເຕ ເວ ກາເລນ ປຈ຺ເຈນ຺ຕິ [ປຈ຺ຈນ຺ຕິ (ສ຺ຍາ. ກ.)], ຍຕ຺ຖ ທຸກ຺ຂໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ. ທສມໍ;

ອນຸຕ຺ຕຣິຍວຄ຺ໂຄ [ສາມກວຄ຺ໂຄ (ກ.)] ຕຕິໂຍ.