໒. ໂທຓພ຺ຣາຫ຺ມຓສຸຕ຺ຕໍ

໑໙໒. ອຖ ໂຂ ໂທໂຓ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ໂທໂຓ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ສຸຕໍ ເມຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ – ‘ນ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ຊິຓ຺ເຓ ວຸຑ຺ເຒ ມຫລ຺ລເກ ອທ຺ຘຄເຕ ວໂຍອນຸປ຺ປຕ຺ເຕ ອຠິວາເທຕິ ວາ ປຈ຺ຈຸຏ຺ເຐຕິ ວາ ອາສເນນ ວາ ນິມນ຺ເຕຕີ’ຕິ. ຕຍິທໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ຕເຖວ. ນ ຫິ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ຊິຓ຺ເຓ ວຸຑ຺ເຒ ມຫລ຺ລເກ ອທ຺ຘຄເຕ ວໂຍອນຸປ຺ປຕ຺ເຕ ອຠິວາເທຕິ ວາ ປຈ຺ຈຸຏ຺ເຐຕິ ວາ ອາສເນນ ວາ ນິມນ຺ເຕຕິ. ຕຍິທໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ນ ສມ຺ປນ຺ນເມວາ’’ຕິ. ‘‘ຕ຺ວມ຺ປິ ໂນ, ໂທຓ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປຏິຊານາສີ’’ຕິ? ‘‘ຍຎ຺ຫິ ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ສມ຺ມາ ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍ – ‘ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຸຠໂຕ ສຸຊາໂຕ – ມາຕິໂຕ ຈ ປິຕິໂຕ ຈ, ສໍສຸທ຺ຘຄຫຓິໂກ, ຍາວ ສຕ຺ຕມາ ປິຕາມຫຍຸຄາ ອກ຺ຂິໂຕ ອນຸປກ຺ກຸຏ຺ໂຐ ຊາຕິວາເທນ, ອຊ຺ຌາຍໂກ ມນ຺ຕຘໂຣ, ຕິຓ຺ຓໍ ເວທານໍ ປາຣຄູ ສນິຆຓ຺ຑຸເກຏຸຠານໍ ສາກ຺ຂຣປ຺ປເຠທານໍ ອິຕິຫາສປຎ຺ຈມານໍ, ປທໂກ ເວຍ຺ຍາກຣໂຓ ໂລກາຍຕມຫາປຸຣິສລກ຺ຂເຓສຸ ອນວໂຍ’ຕິ, ມເມວ ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ສມ຺ມາ ວທມາໂນ ວເທຍ຺ຍ. ອຫຎ຺ຫິ, ໂຠ ໂຄຕມ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຸຠໂຕ ສຸຊາໂຕ – ມາຕິໂຕ ຈ ປິຕິໂຕ ຈ, ສໍສຸທ຺ຘຄຫຓິໂກ, ຍາວ ສຕ຺ຕມາ ປິຕາມຫຍຸຄາ ອກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ອນຸປກ຺ກຸຏ຺ໂຐ ຊາຕິວາເທນ, ອຊ຺ຌາຍໂກ ມນ຺ຕຘໂຣ, ຕິຓ຺ຓໍ ເວທານໍ ປາຣຄູ ສນິຆຓ຺ຑຸເກຏຸຠານໍ ສາກ຺ຂຣປ຺ປເຠທານໍ ອິຕິຫາສປຎ຺ຈມານໍ, ປທໂກ ເວຍ຺ຍາກຣໂຓ ໂລກາຍຕມຫາປຸຣິສລກ຺ຂເຓສຸ ອນວໂຍ’’ຕິ.

‘‘ເຍ ໂຂ, ເຕ ໂທຓ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ປຸພ຺ພກາ ອິສໂຍ ມນ຺ຕານໍ ກຕ຺ຕາໂຣ ມນ຺ຕານໍ ປວຕ຺ຕາໂຣ, ເຍສມິທໍ ເອຕຣຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ໂປຣາຓໍ ມນ຺ຕປທໍ ຄີຕໍ ປວຸຕ຺ຕໍ ສມິຫິຕໍ ຕທນຸຄາຍນ຺ຕິ ຕທນຸຠາສນ຺ຕິ ຠາສິຕມນຸຠາສນ຺ຕິ ສຊ຺ຌາຍິຕມນຸສຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ວາຈິຕມນຸວາເຈນ຺ຕິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ອຏ຺ຐໂກ, ວາມໂກ, ວາມເທໂວ, ເວສ຺ສາມິຕ຺ໂຕ, ຍມທຄ຺ຄິ [ຍມຕຄ຺ຄິ (ສີ.) ທີ. ນິ. ໑.໒໘໔, ໕໒໖, ໕໓໖; ມ. ນິ. ໒.໔໒໗; ມຫາວ. ໓໐໐; ອ. ນິ. ໕.໑໙໒ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ], ອງ຺ຄີຣໂສ, ຠາຣທ຺ວາໂຊ, ວາເສຏ຺ໂຐ, ກສ຺ສໂປ, ຠຄຸ; ຕ຺ຍາສ຺ສຸ’ເມ ປຎ຺ຈ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ປຎ຺ຎາເປນ຺ຕິ – ພ຺ຣຫ຺ມສມໍ, ເທວສມໍ, ມຣິຍາທໍ, ສມ຺ຠິນ຺ນມຣິຍາທໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓຈຓ຺ຑາລໍເຍວ ປຎ຺ຈມໍ. ເຕສໍ ຕ຺ວໍ ໂທຓ, ກຕໂມ’’ຕິ?

‘‘ນ ໂຂ ມຍໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ປຎ຺ຈ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ຊານາມ, ອຖ ໂຂ ມຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາຕ຺ເວວ ຊານາມ. ສາຘຸ ເມ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ຕຖາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕຸ ຍຖາ ອຫໍ ອິເມ ປຎ຺ຈ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ຊາເນຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ສຸໂຓຫິ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຫິ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ ໂຠ’’ຕິ ໂຂ ໂທໂຓ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສິ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ໂທຓ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ພ຺ຣຫ຺ມສໂມ ໂຫຕິ? ອິຘ, ໂທຓ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຸຠໂຕ ສຸຊາໂຕ ໂຫຕິ – ມາຕິໂຕ ຈ ປິຕິໂຕ ຈ, ສໍສຸທ຺ຘຄຫຓິໂກ, ຍາວ ສຕ຺ຕມາ ປິຕາມຫຍຸຄາ ອກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ອນຸປກ຺ກຸຏ຺ໂຐ ຊາຕິວາເທນ. ໂສ ອຏ຺ຐຈຕ຺ຕາລີສວສ຺ສານິ ໂກມາຣພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ [ໂກຘາຣໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ຈຣຕິ ມນ຺ເຕ ອຘີຍມາໂນ. ອຏ຺ຐຈຕ຺ຕາລີສວສ຺ສານິ ໂກມາຣພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣິຕ຺ວາ ມນ຺ເຕ ອຘີຍິຕ຺ວາ ອາຈຣິຍສ຺ສ ອາຈຣິຍຘນໍ ປຣິເຍສຕິ ຘມ຺ເມເນວ, ໂນ ອຘມ຺ເມນ.

‘‘ຕຕ຺ຖ ຈ, ໂທຓ, ໂກ ຘມ຺ໂມ? ເນວ ກສິຍາ ນ ວຓິຊ຺ຊາຍ ນ ໂຄຣກ຺ເຂນ ນ ອິສ຺ສຕ຺ເຖນ [ນ ອິສ຺ສຕ຺ເຕນ (ກ.)] ນ ຣາຊໂປຣິເສນ ນ ສິປ຺ປຎ຺ຎຕເຣນ, ເກວລໍ ຠິກ຺ຂາຈຣິຍາຍ ກປາລໍ ອນຕິມຎ຺ຎມາໂນ. ໂສ ອາຈຣິຍສ຺ສ ອາຈຣິຍຘນໍ ນິຍ຺ຍາເທຕ຺ວາ [ນີຍ຺ຍາເທຕ຺ວາ (ສີ.), ນີຍາເທຕ຺ວາ (ປີ.), ນິຍ຺ຍາເຕຕ຺ວາ (ກຕ຺ຖຈິ)] ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊຕິ. ໂສ ເອວໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ສມາໂນ ເມຕ຺ຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ເອກໍ ທິສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ, ຕຖາ ທຸຕິຍໍ ຕຖາ ຕຕິຍໍ ຕຖາ ຈຕຸຕ຺ຖໍ [ຈຕຸຕ຺ຖິໍ (ສີ.)], ອິຕິ ອຸທ຺ຘມໂຘ ຕິຣິຍໍ ສພ຺ພຘິ ສພ຺ພຕ຺ຕຕາຍ ສພ຺ພາວນ຺ຕໍ ໂລກໍ ເມຕ຺ຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ວິປຸເລນ ມຫຄ຺ຄເຕນ ອປ຺ປມາເຓນ ອເວເຣນ ອພ຺ຍາປຊ຺ເຊນ [ອພ຺ຍາປຊ຺ເຌນ (ກ.) ອພ຺ຍາພຊ຺ເຌນ (?)] ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ. ກຣຸຓາ…ເປ… ມຸທິຕາ… ອຸເປກ຺ຂາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ເອກໍ ທິສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ, ຕຖາ ທຸຕິຍໍ ຕຖາ ຕຕິຍໍ ຕຖາ ຈຕຸຕ຺ຖໍ, ອິຕິ ອຸທ຺ຘມໂຘ ຕິຣິຍໍ ສພ຺ພຘິ ສພ຺ພຕ຺ຕຕາຍ ສພ຺ພາວນ຺ຕໍ ໂລກໍ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ວິປຸເລນ ມຫຄ຺ຄເຕນ ອປ຺ປມາເຓນ ອເວເຣນ ອພ຺ຍາປຊ຺ເຊນ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ. ໂສ ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາເຣ ຠາເວຕ຺ວາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ໂທຓ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ພ຺ຣຫ຺ມສໂມ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ໂທຓ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເທວສໂມ ໂຫຕິ? ອິຘ, ໂທຓ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຸຠໂຕ ສຸຊາໂຕ ໂຫຕິ – ມາຕິໂຕ ຈ ປິຕິໂຕ ຈ, ສໍສຸທ຺ຘຄຫຓິໂກ, ຍາວ ສຕ຺ຕມາ ປິຕາມຫຍຸຄາ ອກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ອນຸປກ຺ກຸຏ຺ໂຐ ຊາຕິວາເທນ. ໂສ ອຏ຺ຐຈຕ຺ຕາລີສວສ຺ສານິ ໂກມາຣພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣຕິ ມນ຺ເຕ ອຘີຍມາໂນ. ອຏ຺ຐຈຕ຺ຕາລີສວສ຺ສານິ ໂກມາຣພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣິຕ຺ວາ ມນ຺ເຕ ອຘີຍິຕ຺ວາ ອາຈຣິຍສ຺ສ ອາຈຣິຍຘນໍ ປຣິເຍສຕິ ຘມ຺ເມເນວ, ໂນ ອຘມ຺ເມນ. ຕຕ຺ຖ ຈ, ໂທຓ, ໂກ ຘມ຺ໂມ? ເນວ ກສິຍາ ນ ວຓິຊ຺ຊາຍ ນ ໂຄຣກ຺ເຂນ ນ ອິສ຺ສຕ຺ເຖນ ນ ຣາຊໂປຣິເສນ ນ ສິປ຺ປຎ຺ຎຕເຣນ, ເກວລໍ ຠິກ຺ຂາຈຣິຍາຍ ກປາລໍ ອນຕິມຎ຺ຎມາໂນ. ໂສ ອາຈຣິຍສ຺ສ ອາຈຣິຍຘນໍ ນິຍ຺ຍາເທຕ຺ວາ ທາຣໍ ປຣິເຍສຕິ ຘມ຺ເມເນວ, ໂນ ອຘມ຺ເມນ.

‘‘ຕຕ຺ຖ ຈ, ໂທຓ, ໂກ ຘມ຺ໂມ? ເນວ ກເຍນ ນ ວິກ຺ກເຍນ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓິໍເຍວ ອຸທກູປສ຺ສຏ຺ຐໍ. ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓິໍເຍວ ຄຈ຺ຉຕິ, ນ ຂຕ຺ຕິຍິໍ ນ ເວສ຺ສິໍ ນ ສຸທ຺ທິໍ ນ ຈຓ຺ຑາລິໍ ນ ເນສາທິໍ ນ ເວນິໍ [ນ ເວຓິໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ນ ຣຖກາຣິໍ ນ ປຸກ຺ກຸສິໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ນ ຄພ຺ຠິນິໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ນ ປາຍມານໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ນ ອນຸຕຸນິໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ກສ຺ມາ ຈ, ໂທຓ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ນ ຄພ຺ຠິນິໍ ຄຈ຺ຉຕິ? ສເຈ, ໂທຓ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຄພ຺ຠິນິໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ອຕິມີຬ຺ຫໂຊ ນາມ ໂສ ໂຫຕິ ມາຓວໂກ ວາ ມາຓວິກາ [ມາຓວກີ (ກ.)] ວາ. ຕສ຺ມາ, ໂທຓ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ນ ຄພ຺ຠິນິໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ກສ຺ມາ ຈ, ໂທຓ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ນ ປາຍມານໍ ຄຈ຺ຉຕິ? ສເຈ, ໂທຓ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປາຍມານໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ອສຸຈິປຏິປີຬິໂຕ ນາມ ໂສ ໂຫຕິ ມາຓວໂກ ວາ ມາຓວິກາ ວາ. ຕສ຺ມາ, ໂທຓ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ນ ປາຍມານໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຕສ຺ສ ສາ ໂຫຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓີ ເນວ ກາມຕ຺ຖາ ນ ທວຕ຺ຖາ ນ ຣຕຕ຺ຖາ, ປຊຕ຺ຖາວ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓີ ໂຫຕິ. ໂສ ເມຖຸນໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ເກສມສ຺ສຸໍ ໂອຫາເຣຕ຺ວາ ກາສາຍານິ ວຕ຺ຖານິ ອຈ຺ຉາເທຕ຺ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊຕິ. ໂສ ເອວໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ສມາໂນ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ…ເປ… ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຌາເນ ຠາເວຕ຺ວາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ໂທຓ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເທວສໂມ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ໂທຓ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ມຣິຍາໂທ ໂຫຕິ? ອິຘ, ໂທຓ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຸຠໂຕ ສຸຊາໂຕ ໂຫຕິ – ມາຕິໂຕ ຈ ປິຕິໂຕ ຈ, ສໍສຸທ຺ຘຄຫຓິໂກ, ຍາວ ສຕ຺ຕມາ ປິຕາມຫຍຸຄາ ອກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ອນຸປກ຺ກຸຏ຺ໂຐ ຊາຕິວາເທນ. ໂສ ອຏ຺ຐຈຕ຺ຕາລີສວສ຺ສານິ ໂກມາຣພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣຕິ ມນ຺ເຕ ອຘີຍມາໂນ. ອຏ຺ຐຈຕ຺ຕາລີສວສ຺ສານິ ໂກມາຣພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣິຕ຺ວາ ມນ຺ເຕ ອຘີຍິຕ຺ວາ ອາຈຣິຍສ຺ສ ອາຈຣິຍຘນໍ ປຣິເຍສຕິ ຘມ຺ເມເນວ, ໂນ ອຘມ຺ເມນ. ຕຕ຺ຖ ຈ, ໂທຓ, ໂກ ຘມ຺ໂມ? ເນວ ກສິຍາ ນ ວຓິຊ຺ຊາຍ ນ ໂຄຣກ຺ເຂນ ນ ອິສ຺ສຕ຺ເຖນ ນ ຣາຊໂປຣິເສນ ນ ສິປ຺ປຎ຺ຎຕເຣນ, ເກວລໍ ຠິກ຺ຂາຈຣິຍາຍ ກປາລໍ ອນຕິມຎ຺ຎມາໂນ. ໂສ ອາຈຣິຍສ຺ສ ອາຈຣິຍຘນໍ ນິຍ຺ຍາເທຕ຺ວາ ທາຣໍ ປຣິເຍສຕິ ຘມ຺ເມເນວ, ໂນ ອຘມ຺ເມນ.

‘‘ຕຕ຺ຖ ຈ, ໂທຓ, ໂກ ຘມ຺ໂມ? ເນວ ກເຍນ ນ ວິກ຺ກເຍນ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓິໍເຍວ ອຸທກູປສ຺ສຏ຺ຐໍ. ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓິໍເຍວ ຄຈ຺ຉຕິ, ນ ຂຕ຺ຕິຍິໍ ນ ເວສ຺ສິໍ ນ ສຸທ຺ທິໍ ນ ຈຓ຺ຑາລິໍ ນ ເນສາທິໍ ນ ເວນິໍ ນ ຣຖກາຣິໍ ນ ປຸກ຺ກຸສິໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ນ ຄພ຺ຠິນິໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ນ ປາຍມານໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ນ ອນຸຕຸນິໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ກສ຺ມາ ຈ, ໂທຓ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ນ ຄພ຺ຠິນິໍ ຄຈ຺ຉຕິ? ສເຈ, ໂທຓ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຄພ຺ຠິນິໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ອຕິມີຬ຺ຫໂຊ ນາມ ໂສ ໂຫຕິ ມາຓວໂກ ວາ ມາຓວິກາ ວາ. ຕສ຺ມາ, ໂທຓ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ນ ຄພ຺ຠິນິໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ກສ຺ມາ ຈ, ໂທຓ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ນ ປາຍມານໍ ຄຈ຺ຉຕິ? ສເຈ, ໂທຓ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປາຍມານໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ອສຸຈິປຏິປີຬິໂຕ ນາມ ໂສ ໂຫຕິ ມາຓວໂກ ວາ ມາຓວິກາ ວາ. ຕສ຺ມາ, ໂທຓ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ນ ປາຍມານໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ຕສ຺ສ ສາ ໂຫຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓີ ເນວ ກາມຕ຺ຖາ ນ ທວຕ຺ຖາ ນ ຣຕຕ຺ຖາ, ປຊຕ຺ຖາວ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓີ ໂຫຕິ. ໂສ ເມຖຸນໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ຕເມວ ປຸຕ຺ຕສ຺ສາທໍ ນິກາມຍມາໂນ ກຸຏຸມ຺ພໍ ອຊ຺ຌາວສຕິ, ນ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊຕິ. ຍາວ ໂປຣາຓານໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ມຣິຍາໂທ ຕຕ຺ຖ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຕໍ ນ ວີຕິກ຺ກມຕິ. ‘ຍາວ ໂປຣາຓານໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ມຣິຍາໂທ ຕຕ຺ຖ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຐິໂຕ ຕໍ ນ ວີຕິກ຺ກມຕີ’ຕິ, ໂຂ, ໂທຓ, ຕສ຺ມາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ມຣິຍາໂທຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ໂທຓ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ມຣິຍາໂທ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ໂທຓ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສມ຺ຠິນ຺ນມຣິຍາໂທ ໂຫຕິ? ອິຘ, ໂທຓ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຸຠໂຕ ສຸຊາໂຕ ໂຫຕິ – ມາຕິໂຕ ຈ ປິຕິໂຕ ຈ, ສໍສຸທ຺ຘຄຫຓິໂກ, ຍາວ ສຕ຺ຕມາ ປິຕາມຫຍຸຄາ ອກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ອນຸປກ຺ກຸຏ຺ໂຐ ຊາຕິວາເທນ. ໂສ ອຏ຺ຐຈຕ຺ຕາລີສວສ຺ສານິ ໂກມາຣພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣຕິ ມນ຺ເຕ ອຘີຍມາໂນ. ອຏ຺ຐຈຕ຺ຕາລີສວສ຺ສານິ ໂກມາຣພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣິຕ຺ວາ ມນ຺ເຕ ອຘີຍິຕ຺ວາ ອາຈຣິຍສ຺ສ ອາຈຣິຍຘນໍ ປຣິເຍສຕິ ຘມ຺ເມເນວ, ໂນ ອຘມ຺ເມນ.

‘‘ຕຕ຺ຖ ຈ, ໂທຓ, ໂກ ຘມ຺ໂມ? ເນວ ກສິຍາ ນ ວຓິຊ຺ຊາຍ ນ ໂຄຣກ຺ເຂນ ນ ອິສ຺ສຕ຺ເຖນ ນ ຣາຊໂປຣິເສນ ນ ສິປ຺ປຎ຺ຎຕເຣນ, ເກວລໍ ຠິກ຺ຂາຈຣິຍາຍ ກປາລໍ ອນຕິມຎ຺ຎມາໂນ. ໂສ ອາຈຣິຍສ຺ສ ອາຈຣິຍຘນໍ ນິຍ຺ຍາເທຕ຺ວາ ທາຣໍ ປຣິເຍສຕິ ຘມ຺ເມນປິ ອຘມ຺ເມນປິ ກເຍນປິ ວິກ຺ກເຍນປິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓິມ຺ປິ ອຸທກູປສ຺ສຏ຺ຐໍ. ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓິມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ ຂຕ຺ຕິຍິມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ ເວສ຺ສິມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ ສຸທ຺ທິມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ ຈຓ຺ຑາລິມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ ເນສາທິມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ ເວນິມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ ຣຖກາຣິມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ ປຸກ຺ກຸສິມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ ຄພ຺ຠິນິມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ ປາຍມານມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ ອຸຕຸນິມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ ອນຸຕຸນິມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ. ຕສ຺ສ ສາ ໂຫຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓີ ກາມຕ຺ຖາປິ ທວຕ຺ຖາປິ ຣຕຕ຺ຖາປິ ປຊຕ຺ຖາປິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓີ ໂຫຕິ. ຍາວ ໂປຣາຓານໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ມຣິຍາໂທ ຕຕ຺ຖ ນ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຕໍ ວີຕິກ຺ກມຕິ. ‘ຍາວ ໂປຣາຓານໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ມຣິຍາໂທ ຕຕ຺ຖ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ນ ຐິໂຕ ຕໍ ວີຕິກ຺ກມຕີ’ຕິ ໂຂ, ໂທຓ, ຕສ຺ມາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສມ຺ຠິນ຺ນມຣິຍາໂທຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ໂທຓ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສມ຺ຠິນ຺ນມຣິຍາໂທ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ໂທຓ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຈຓ຺ຑາໂລ ໂຫຕິ? ອິຘ, ໂທຓ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຸຠໂຕ ສຸຊາໂຕ ໂຫຕິ – ມາຕິໂຕ ຈ ປິຕິໂຕ ຈ, ສໍສຸທ຺ຘຄຫຓິໂກ, ຍາວ ສຕ຺ຕມາ ປິຕາມຫຍຸຄາ ອກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ອນຸປກ຺ກຸຏ຺ໂຐ ຊາຕິວາເທນ. ໂສ ອຏ຺ຐຈຕ຺ຕາລີສວສ຺ສານິ ໂກມາຣພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣຕິ ມນ຺ເຕ ອຘີຍມາໂນ. ອຏ຺ຐຈຕ຺ຕາລີສວສ຺ສານິ ໂກມາຣພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣິຕ຺ວາ ມນ຺ເຕ ອຘີຍິຕ຺ວາ ອາຈຣິຍສ຺ສ ອາຈຣິຍຘນໍ ປຣິເຍສຕິ ຘມ຺ເມນປິ ອຘມ຺ເມນປິ ກສິຍາປິ ວຓິຊ຺ຊາຍປິ ໂຄຣກ຺ເຂນປິ ອິສ຺ສຕ຺ເຖນປິ ຣາຊໂປຣິເສນປິ ສິປ຺ປຎ຺ຎຕເຣນປິ, ເກວລມ຺ປິ ຠິກ຺ຂາຈຣິຍາຍ, ກປາລໍ ອນຕິມຎ຺ຎມາໂນ.

‘‘ໂສ ອາຈຣິຍສ຺ສ ອາຈຣິຍຘນໍ ນິຍ຺ຍາເທຕ຺ວາ ທາຣໍ ປຣິເຍສຕິ ຘມ຺ເມນປິ ອຘມ຺ເມນປິ ກເຍນປິ ວິກ຺ກເຍນປິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓິມ຺ປິ ອຸທກູປສ຺ສຏ຺ຐໍ. ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓິມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ ຂຕ຺ຕິຍິມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ ເວສ຺ສິມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ ສຸທ຺ທິມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ ຈຓ຺ຑາລິມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ ເນສາທິມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ ເວນິມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ ຣຖກາຣິມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ ປຸກ຺ກຸສິມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ ຄພ຺ຠິນິມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ ປາຍມານມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ ອຸຕຸນິມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ ອນຸຕຸນິມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ. ຕສ຺ສ ສາ ໂຫຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓີ ກາມຕ຺ຖາປິ ທວຕ຺ຖາປິ ຣຕຕ຺ຖາປິ ປຊຕ຺ຖາປິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓີ ໂຫຕິ. ໂສ ສພ຺ພກມ຺ເມຫິ ຊີວິກໍ [ຊີວິຕໍ (ກ.)] ກປ຺ເປຕິ. ຕເມນໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອວມາຫໍສຸ – ‘ກສ຺ມາ ຠວໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປຏິຊານມາໂນ ສພ຺ພກມ຺ເມຫິ ຊີວິກໍ ກປ຺ເປຕີ’ຕິ? ໂສ ເອວມາຫ – ‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ໂຠ, ອຄ຺ຄິ ສຸຈິມ຺ປິ ຑຫຕິ ອສຸຈິມ຺ປິ ຑຫຕິ, ນ ຈ ເຕນ ອຄ຺ຄິ ອຸປລິປ຺ປຕິ [ອຸປລິມ຺ປຕິ (ກ.)]; ເອວເມວໍ ໂຂ, ໂຠ, ສພ຺ພກມ຺ເມຫິ ເຈປິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຊີວິກໍ ກປ຺ເປຕິ, ນ ຈ ເຕນ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຸປລິປ຺ປຕິ’. ‘ສພ຺ພກມ຺ເມຫິ ຊີວິກໍ ກປ຺ເປຕີ’ຕິ ໂຂ, ໂທຓ, ຕສ຺ມາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຈຓ຺ຑາໂລຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ໂທຓ, ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຈຓ຺ຑາໂລ ໂຫຕິ.

‘‘ເຍ ໂຂ ເຕ, ໂທຓ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ປຸພ຺ພກາ ອິສໂຍ ມນ຺ຕານໍ ກຕ຺ຕາໂຣ ມນ຺ຕານໍ ປວຕ຺ຕາໂຣ ເຍສມິທໍ ເອຕຣຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ໂປຣາຓໍ ມນ຺ຕປທໍ ຄີຕໍ ປວຸຕ຺ຕໍ ສມີຫິຕໍ ຕທນຸຄາຍນ຺ຕິ ຕທນຸຠາສນ຺ຕິ ຠາສິຕມນຸຠາສນ຺ຕິ ສຊ຺ຌາຍິຕມນຸສຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ ວາຈິມນຸວາເຈນ຺ຕິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ອຏ຺ຐໂກ, ວາມໂກ, ວາມເທໂວ, ເວສ຺ສາມິຕ຺ໂຕ, ຍມທຄ຺ຄິ, ອງ຺ຄີຣໂສ, ຠາຣທ຺ວາໂຊ, ວາເສຏ຺ໂຐ, ກສ຺ສໂປ, ຠຄຸ; ຕ຺ຍາສ຺ສຸເມ ປຎ຺ຈ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ປຎ຺ຎາເປນ຺ຕິ – ພ຺ຣຫ຺ມສມໍ, ເທວສມໍ, ມຣິຍາທໍ, ສມ຺ຠິນ຺ນມຣິຍາທໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓຈຓ຺ຑາລໍເຍວ ປຎ຺ຈມໍ. ເຕສໍ ຕ຺ວໍ, ໂທຓ, ກຕໂມ’’ຕິ?

‘‘ເອວໍ ສນ຺ເຕ ມຍໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓຈຓ຺ຑາລມ຺ປິ ນ ປູເຣມ. ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ…ເປ… ອຸປາສກໍ ມໍ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ຘາເຣຕຸ ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ປາຓຸເປຕໍ ສຣຓໍ ຄຕ’’ນ຺ຕິ. ທຸຕິຍໍ.