໖. ນິໂຣຘສຸຕ຺ຕໍ
໑໖໖. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ…ເປ… ‘‘ອິຘາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ ສມາຘິສມ຺ປນ຺ໂນ ປຎ຺ຎາສມ຺ປນ຺ໂນ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາປິ ວຸຏ຺ຐເຫຍ຺ຍາປິ [ສມາປຊ຺ເຊຍ຺ຍປິ ວຸຏ຺ຐເຫຍ຺ຍປິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] – ອຕ຺ເຖຕໍ ຐານໍ. ໂນ ເຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ອຎ຺ຎໍ ອາຣາເຘຍ຺ຍ, ອຕິກ຺ກມ຺ເມວ ກພຬີກາຣາຫາຣຠກ຺ຂານໍ [ກພຬິໍກາຣາຫາຣຠກ຺ຂານໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ມໂນມຍໍ ກາຍໍ ອຸປປນ຺ໂນ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາປິ ວຸຏ຺ຐເຫຍ຺ຍາປິ – ອຕ຺ເຖຕໍ ຐານ’’ນ຺ຕິ.
ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອາຍສ຺ມາ ອຸທາຍີ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຏ຺ຐານໍ ໂຂ ເອຕໍ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອນວກາໂສ ຍໍ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ອຕິກ຺ກມ຺ເມວ ກພຬີກາຣາຫາຣຠກ຺ຂານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ມໂນມຍໍ ກາຍໍ ອຸປປນ຺ໂນ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາປິ ວຸຏ຺ຐເຫຍ຺ຍາປິ – ນຕ຺ເຖຕໍ ຐານ’’ນ຺ຕິ.
ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ…ເປ… ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອິຘາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ ສມາຘິສມ຺ປນ຺ໂນ ປຎ຺ຎາສມ຺ປນ຺ໂນ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາປິ ວຸຏ຺ຐເຫຍ຺ຍາປິ – ອຕ຺ເຖຕໍ ຐານໍ. ໂນ ເຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ອຎ຺ຎໍ ອາຣາເຘຍ຺ຍ, ອຕິກ຺ກມ຺ເມວ ກພຬີກາຣາຫາຣຠກ຺ຂານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ມໂນມຍໍ ກາຍໍ ອຸປປນ຺ໂນ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາປິ ວຸຏ຺ຐເຫຍ຺ຍາປິ – ອຕ຺ເຖຕໍ ຐານ’’ນ຺ຕິ.
ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອຸທາຍີ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຏ຺ຐານໍ ໂຂ ເອຕໍ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອນວກາໂສ ຍໍ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ອຕິກ຺ກມ຺ເມວ ກພຬີກາຣາຫາຣຠກ຺ຂານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ມໂນມຍໍ ກາຍໍ ອຸປປນ຺ໂນ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາປິ ວຸຏ຺ຐເຫຍ຺ຍາປິ – ນຕ຺ເຖຕໍ ຐານ’’ນ຺ຕິ.
ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ຍາວຕຕິຍກມ຺ປິ [ຍາວຕຕິຍມ຺ປິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] ໂຂ ເມ ອາຍສ຺ມາ ອຸທາຍີ ປຏິກ຺ໂກສຕິ, ນ ຈ ເມ ໂກຈິ ຠິກ຺ຂຸ ອນຸໂມທຕິ. ຍໍນູນາຫໍ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກເມຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອິຘາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ ສມາຘິສມ຺ປນ຺ໂນ ປຎ຺ຎາສມ຺ປນ຺ໂນ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາປິ ວຸຏ຺ຐເຫຍ຺ຍາປິ – ອຕ຺ເຖຕໍ ຐານໍ. ໂນ ເຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ອຎ຺ຎໍ ອາຣາເຘຍ຺ຍ, ອຕິກ຺ກມ຺ເມວ ກພຬີກາຣາຫາຣຠກ຺ຂານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ມໂນມຍໍ ກາຍໍ ອຸປປນ຺ໂນ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາປິ ວຸຏ຺ຐເຫຍ຺ຍາປິ – ອຕ຺ເຖຕໍ ຐານ’’ນ຺ຕິ.
ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອາຍສ຺ມາ ອຸທາຍີ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຏ຺ຐານໍ ໂຂ ເອຕໍ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອນວກາໂສ ຍໍ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ອຕິກ຺ກມ຺ເມວ ກພຬີກາຣາຫາຣຠກ຺ຂານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ມໂນມຍໍ ກາຍໍ ອຸປປນ຺ໂນ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາປິ ວຸຏ຺ຐເຫຍ຺ຍາປິ – ນຕ຺ເຖຕໍ ຐານ’’ນ຺ຕິ.
ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ…ເປ… ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອິຘາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ ສມາຘິສມ຺ປນ຺ໂນ ປຎ຺ຎາສມ຺ປນ຺ໂນ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາປິ ວຸຏ຺ຐເຫຍ຺ຍາປິ – ອຕ຺ເຖຕໍ ຐານໍ. ໂນ ເຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ອຎ຺ຎໍ ອາຣາເຘຍ຺ຍ, ອຕິກ຺ກມ຺ເມວ ກພຬີກາຣາຫາຣຠກ຺ຂານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ມໂນມຍໍ ກາຍໍ ອຸປປນ຺ໂນ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາປິ ວຸຏ຺ຐເຫຍ຺ຍາປິ – ອຕ຺ເຖຕໍ ຐານ’’ນ຺ຕິ.
ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອຸທາຍີ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຏ຺ຐານໍ ໂຂ ເອຕໍ, ອາວຸໂສ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອນວກາໂສ ຍໍ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ອຕິກ຺ກມ຺ເມວ ກພຬີກາຣາຫາຣຠກ຺ຂານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ມໂນມຍໍ ກາຍໍ ອຸປປນ຺ໂນ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາປິ ວຸຏ຺ຐເຫຍ຺ຍາປິ – ນຕ຺ເຖຕໍ ຐານ’’ນ຺ຕິ.
ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ຠຄວໂຕປິ ໂຂ ເມ ສມ຺ມຸຂາ ອາຍສ຺ມາ ອຸທາຍີ ຍາວຕຕິຍກໍ ປຏິກ຺ໂກສຕິ, ນ ຈ ເມ ໂກຈິ ຠິກ຺ຂຸ ອນຸໂມທຕິ. ຍໍນູນາຫໍ ຕຸຓ຺ຫີ ອສ຺ສ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ.
ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອຸທາຍິໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ກໍ ປນ ຕ຺ວໍ, ອຸທາຍິ, ມໂນມຍໍ ກາຍໍ ປຈ຺ເຈສີ’’ຕິ? ‘‘ເຍ ເຕ, ຠນ຺ເຕ, ເທວາ ອຣູປິໂນ ສຎ຺ຎາມຍາ’’ຕິ. ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ຕຸຍ຺ຫໍ, ອຸທາຍິ, ພາລສ຺ສ ອພ຺ຍຕ຺ຕສ຺ສ ຠຓິເຕນ! ຕ຺ວມ຺ປິ ນາມ ຠຓິຕພ຺ພໍ ມຎ຺ຎສີ’’ຕິ! ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຕ຺ຖິ ນາມ, ອານນ຺ທ, ເຖຣໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ວິເຫສິຍມານໍ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂິສ຺ສຖ. ນ ຫິ ນາມ, ອານນ຺ທ, ກາຣຸຎ຺ຎມ຺ປິ ຠວິສ຺ສຕິ ເຖຣມ຺ຫິ [ພ຺ຍຕ຺ຕມ຺ຫິ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ຠິກ຺ຂຸມ຺ຫິ ວິເຫສິຍມານມ຺ຫີ’’ຕິ.
ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ ສມາຘິສມ຺ປນ຺ໂນ ປຎ຺ຎາສມ຺ປນ຺ໂນ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາປິ ວຸຏ຺ຐເຫຍ຺ຍາປິ – ອຕ຺ເຖຕໍ ຐານໍ. ໂນ ເຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ອຎ຺ຎໍ ອາຣາເຘຍ຺ຍ, ອຕິກ຺ກມ຺ເມວ ກພຬີກາຣາຫາຣຠກ຺ຂານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ມໂນມຍໍ ກາຍໍ ອຸປປນ຺ໂນ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາປິ ວຸຏ຺ຐເຫຍ຺ຍາປິ – ອຕ຺ເຖຕໍ ຐານ’’ນ຺ຕິ. ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອິທໍ ວຕ຺ວານ ສຸຄໂຕ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປາວິສິ.
ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ອຈິຣປກ຺ກນ຺ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ເຍນາຍສ຺ມາ ອຸປວາໂຓ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອຸປວາຓໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອິຘາວຸໂສ ອຸປວາຓ, ອຎ຺ເຎ ເຖເຣ ຠິກ຺ຂູ ວິເຫເສນ຺ຕິ. ມຍໍ ເຕນ ນ ມຸຈ຺ຈາມ. ອນຈ຺ຉຣິຍໍ ໂຂ, ປເນຕໍ ອາວຸໂສ ອຸປວາຓ, ຍໍ ຠຄວາ ສາຍນ຺ຫສມຍໍ ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ເອຕເທວ ອາຣພ຺ຠ ອຸທາຫເຣຍ຺ຍ ຍຖາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍເຍເວຕ຺ຖ ອຸປວາຓໍ ປຏິຠາເສຍ຺ຍ. ອິທາເນວ ອມ຺ຫາກໍ ສາຣຊ຺ຊໍ ໂອກ຺ກນ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ສາຍນ຺ຫສມຍໍ ປຏິສລ຺ລານາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ເຍນ ອຸປຏ຺ຐານສາລາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິ. ນິສຊ຺ຊ ໂຂ ຠຄວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອຸປວາຓໍ ເອຕທໂວຈ –
‘‘ກຕີຫິ ນຸ ໂຂ, ອຸປວາຓ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ເຖໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ປິໂຍ ຈ ໂຫຕິ ມນາໂປ ຈ ຄຣຸ ຈ ຠາວນີໂຍ ຈາ’’ຕິ? ‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ເຖໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ປິໂຍ ຈ ໂຫຕິ ມນາໂປ ຈ ຄຣຸ ຈ ຠາວນີໂຍ ຈ. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ອິຘ, ຠນ຺ເຕ, ເຖໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ສີລວາ ໂຫຕິ…ເປ… ສມາທາຍ ສິກ຺ຂຕິ ສິກ຺ຂາປເທສຸ; ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ໂຫຕິ…ເປ… ທິຏ຺ຐິຍາ ສຸປ຺ປຏິວິທ຺ຘາ; ກລ຺ຍາຓວາໂຈ ໂຫຕິ ກລ຺ຍາຓວາກ຺ກຣໂຓ ໂປຣິຍາ ວາຈາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ ວິສ຺ສຏ຺ຐາຍ ອເນລຄລາຍ [ອເນລຄຬາຍ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ອຕ຺ຖສ຺ສ ວິຎ຺ຎາປນິຍາ; ຈຕຸນ຺ນໍ ຌານານໍ ອາຠິເຈຕສິການໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣານໍ ນິກາມລາຠີ ໂຫຕິ ອກິຈ຺ຉລາຠີ ອກສິຣລາຠີ; ອາສວານໍ ຂຍາ…ເປ… ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ເຖໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ປິໂຍ ຈ ໂຫຕິ ມນາໂປ ຈ ຄຣຸ ຈ ຠາວນີໂຍ ຈາ’’ຕິ.
‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ອຸປວາຓ! ອິເມຫິ ໂຂ, ອຸປວາຓ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ເຖໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ ປິໂຍ ຈ ໂຫຕິ ມນາໂປ ຈ ຄຣຸ ຈ ຠາວນີໂຍ ຈ. ອິເມ ເຈ, ອຸປວາຓ, ປຎ຺ຈ ຘມ຺ມາ ເຖຣສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນ ສໍວິຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ, ຕໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ນ ສກ຺ກເຣຍ຺ຍຸໍ ນ ຄຣຸໍ ກເຣຍ຺ຍຸໍ ນ ມາເນຍ຺ຍຸໍ ນ ປູເຊຍ຺ຍຸໍ ຂຓ຺ຑິຈ຺ເຈນ ປາລິຈ຺ເຈນ ວລິຕ຺ຕຈຕາຍ. ຍສ຺ມາ ຈ ໂຂ, ອຸປວາຓ, ອິເມ ປຎ຺ຈ ຘມ຺ມາ ເຖຣສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ສກ຺ກໂຣນ຺ຕິ ຄຣຸໍ ກໂຣນ຺ຕິ ມາເນນ຺ຕິ ປູເຊນ຺ຕີ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.