໗. ໂຈທນາສຸຕ຺ຕໍ

໑໖໗. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ໂຈທເກນ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸນາ ປຣໍ ໂຈເທຕຸກາເມນ ປຎ຺ຈ ຘມ຺ເມ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ປໂຣ ໂຈເທຕພ຺ໂພ’’.

‘‘ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ກາເລນ ວກ຺ຂາມິ, ໂນ ອກາເລນ; ຠູເຕນ ວກ຺ຂາມິ, ໂນ ອຠູເຕນ; ສຓ຺ເຫນ ວກ຺ຂາມິ, ໂນ ຜຣຸເສນ; ອຕ຺ຖສໍຫິເຕນ ວກ຺ຂາມິ, ໂນ ອນຕ຺ຖສໍຫິເຕນ; ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ [ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ເຕນ (ສີ. ປີ. ກ.) ຈູຬວ. ໔໐໐ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ] ວກ຺ຂາມິ, ໂນ ໂທສນ຺ຕໂຣ [ໂທສນ຺ຕເຣນ (ສີ. ປີ. ກ.)]. ໂຈທເກນ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸນາ ປຣໍ ໂຈເທຕຸກາເມນ ອິເມ ປຎ຺ຈ ຘມ຺ເມ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ປໂຣ ໂຈເທຕພ຺ໂພ.

‘‘ອິຘາຫໍ, ອາວຸໂສ, ເອກຈ຺ຈໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ປສ຺ສາມິ ອກາເລນ ໂຈທິຍມານໍ ໂນ ກາເລນ ກຸປິຕໍ, ອຠູເຕນ ໂຈທິຍມານໍ ໂນ ຠູເຕນ ກຸປິຕໍ, ຜຣຸເສນ ໂຈທິຍມານໍ ໂນ ສຓ຺ເຫນ ກຸປິຕໍ, ອນຕ຺ຖສໍຫິເຕນ ໂຈທິຍມານໍ ໂນ ອຕ຺ຖສໍຫິເຕນ ກຸປິຕໍ, ໂທສນ຺ຕເຣນ ໂຈທິຍມານໍ ໂນ ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ເຕນ ກຸປິຕໍ.

‘‘ອຘມ຺ມຈຸທິຕສ຺ສ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຎ຺ຈຫາກາເຣຫິ ອວິປ຺ປຏິສາໂຣ ອຸປທຫາຕພ຺ໂພ [ອຸປທຫິຕພ຺ໂພ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] – ‘ອກາເລນາຍສ຺ມາ ຈຸທິໂຕ ໂນ ກາເລນ, ອລໍ ເຕ ອວິປ຺ປຏິສາຣາຍ; ອຠູເຕນາຍສ຺ມາ ຈຸທິໂຕ ໂນ ຠູເຕນ, ອລໍ ເຕ ອວິປ຺ປຏິສາຣາຍ; ຜຣຸເສນາຍສ຺ມາ ຈຸທິໂຕ ໂນ ສຓ຺ເຫນ, ອລໍ ເຕ ອວິປ຺ປຏິສາຣາຍ; ອນຕ຺ຖສໍຫິເຕນາຍສ຺ມາ ຈຸທິໂຕ ໂນ ອຕ຺ຖສໍຫິເຕນ, ອລໍ ເຕ ອວິປ຺ປຏິສາຣາຍ; ໂທສນ຺ຕເຣນາຍສ຺ມາ ຈຸທິໂຕ ໂນ ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ເຕນ, ອລໍ ເຕ ອວິປ຺ປຏິສາຣາຍາ’ຕິ. ອຘມ຺ມຈຸທິຕສ຺ສ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ອິເມຫິ ປຎ຺ຈຫາກາເຣຫິ ອວິປ຺ປຏິສາໂຣ ອຸປທຫາຕພ຺ໂພ.

‘‘ອຘມ຺ມໂຈທກສ຺ສ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຎ຺ຈຫາກາເຣຫິ ວິປ຺ປຏິສາໂຣ ອຸປທຫາຕພ຺ໂພ – ‘ອກາເລນ ເຕ, ອາວຸໂສ, ໂຈທິໂຕ [ຈຸທິໂຕ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] ໂນ ກາເລນ, ອລໍ ເຕ ວິປ຺ປຏິສາຣາຍ; ອຠູເຕນ ເຕ, ອາວຸໂສ, ໂຈທິໂຕ ໂນ ຠູເຕນ, ອລໍ ເຕ ວິປ຺ປຏິສາຣາຍ; ຜຣຸເສນ ເຕ, ອາວຸໂສ, ໂຈທິໂຕ ໂນ ສຓ຺ເຫນ, ອລໍ ເຕ ວິປ຺ປຏິສາຣາຍ; ອນຕ຺ຖສໍຫິເຕນ ເຕ, ອາວຸໂສ, ໂຈທິໂຕ ໂນ ອຕ຺ຖສໍຫິເຕນ, ອລໍ ເຕ ວິປ຺ປຏິສາຣາຍ; ໂທສນ຺ຕເຣນ ເຕ, ອາວຸໂສ, ໂຈທິໂຕ ໂນ ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ເຕນ, ອລໍ ເຕ ວິປ຺ປຏິສາຣາຍາ’ຕິ. ອຘມ຺ມໂຈທກສ຺ສ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ອິເມຫິ ປຎ຺ຈຫາກາເຣຫິ ວິປ຺ປຏິສາໂຣ ອຸປທຫາຕພ຺ໂພ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຍຖາ ນ ອຎ຺ໂຎປິ ຠິກ຺ຂຸ ອຠູເຕນ ໂຈເທຕພ຺ພໍ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍາຕິ.

‘‘ອິຘ ປນາຫໍ, ອາວຸໂສ, ເອກຈ຺ຈໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ປສ຺ສາມິ ກາເລນ ໂຈທິຍມານໍ ໂນ ອກາເລນ ກຸປິຕໍ, ຠູເຕນ ໂຈທິຍມານໍ ໂນ ອຠູເຕນ ກຸປິຕໍ, ສຓ຺ເຫນ ໂຈທິຍມານໍ ໂນ ຜຣຸເສນ ກຸປິຕໍ, ອຕ຺ຖສໍຫິເຕນ ໂຈທິຍມານໍ ໂນ ອນຕ຺ຖສໍຫິເຕນ ກຸປິຕໍ, ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ເຕນ ໂຈທິຍມານໍ ໂນ ໂທສນ຺ຕເຣນ ກຸປິຕໍ.

‘‘ຘມ຺ມຈຸທິຕສ຺ສ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຎ຺ຈຫາກາເຣຫິ ວິປ຺ປຏິສາໂຣ ອຸປທຫາຕພ຺ໂພ – ‘ກາເລນາຍສ຺ມາ ຈຸທິໂຕ ໂນ ອກາເລນ, ອລໍ ເຕ ວິປ຺ປຏິສາຣາຍ; ຠູເຕນາຍສ຺ມາ ຈຸທິໂຕ ໂນ ອຠູເຕນ, ອລໍ ເຕ ວິປ຺ປຏິສາຣາຍ; ສຓ຺ເຫນາຍສ຺ມາ ຈຸທິໂຕ ໂນ ຜຣຸເສນ, ອລໍ ເຕ ວິປ຺ປຏິສາຣາຍ; ອຕ຺ຖສໍຫິເຕນາຍສ຺ມາ ຈຸທິໂຕ ໂນ ອນຕ຺ຖສໍຫິເຕນ, ອລໍ ເຕ ວິປ຺ປຏິສາຣາຍ; ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ເຕນາຍສ຺ມາ ຈຸທິໂຕ ໂນ ໂທສນ຺ຕເຣນ, ອລໍ ເຕ ວິປ຺ປຏິສາຣາຍາ’ຕິ. ຘມ຺ມຈຸທິຕສ຺ສ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ອິເມຫິ ປຎ຺ຈຫາກາເຣຫິ ວິປ຺ປຏິສາໂຣ ອຸປທຫາຕພ຺ໂພ.

‘‘ຘມ຺ມໂຈທກສ຺ສ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຎ຺ຈຫາກາເຣຫິ ອວິປ຺ປຏິສາໂຣ ອຸປທຫາຕພ຺ໂພ – ‘ກາເລນ ເຕ, ອາວຸໂສ, ໂຈທິໂຕ ໂນ ອກາເລນ, ອລໍ ເຕ ອວິປ຺ປຏິສາຣາຍ; ຠູເຕນ ເຕ, ອາວຸໂສ, ໂຈທິໂຕ ໂນ ອຠູເຕນ, ອລໍ ເຕ ອວິປ຺ປຏິສາຣາຍ; ສຓ຺ເຫນ ເຕ, ອາວຸໂສ, ໂຈທິໂຕ ໂນ ຜຣຸເສນ, ອລໍ ເຕ ອວິປ຺ປຏິສາຣາຍ; ອຕ຺ຖສໍຫິເຕນ ເຕ, ອາວຸໂສ, ໂຈທິໂຕ ໂນ ອນຕ຺ຖສໍຫິເຕນ, ອລໍ ເຕ ອວິປ຺ປຏິສາຣາຍ; ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ເຕນ ເຕ, ອາວຸໂສ, ໂຈທິໂຕ ໂນ ໂທສນ຺ຕເຣນ, ອລໍ ເຕ ອວິປ຺ປຏິສາຣາຍາ’ຕິ. ຘມ຺ມໂຈທກສ຺ສ, ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ອິເມຫິ ປຎ຺ຈຫາກາເຣຫິ ອວິປ຺ປຏິສາໂຣ ອຸປທຫາຕພ຺ໂພ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຍຖາ ອຎ຺ໂຎປິ ຠິກ຺ຂຸ ຠູເຕນ ໂຈທິຕພ຺ພໍ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍາຕິ.

‘‘ຈຸທິເຕນ, ອາວຸໂສ, ປຸຄ຺ຄເລນ ທ຺ວີສຸ ຘມ຺ເມສຸ ປຕິຏ຺ຐາຕພ຺ພໍ – ສຈ຺ເຈ ຈ, ອກຸປ຺ເປ ຈ. ມໍ ເຈປິ [ປຎ຺ຈຫິ (ສ຺ຍາ. ກ.)], ອາວຸໂສ, ປເຣ ໂຈເທຍ຺ຍຸໍ ກາເລນ ວາ ອກາເລນ ວາ ຠູເຕນ ວາ ອຠູເຕນ ວາ ສຓ຺ເຫນ ວາ ຜຣຸເສນ ວາ ອຕ຺ຖສໍຫິເຕນ ວາ ອນຕ຺ຖສໍຫິເຕນ ວາ ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ຕາ [ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ເຕນ (ສີ. ປີ. ກ.) ມ. ນິ. ໑.໒໒໗ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ] ວາ ໂທສນ຺ຕຣາ [ໂທສນ຺ຕເຣນ (ສີ. ປີ. ກ.)] ວາ, ອຫມ຺ປິ ທ຺ວີສຸເຍວ ຘມ຺ເມສຸ ປຕິຏ຺ຐເຫຍ຺ຍໍ – ສຈ຺ເຈ ຈ, ອກຸປ຺ເປ ຈ. ສເຈ ຊາເນຍ຺ຍໍ – ‘ອຕ຺ເຖໂສ ມຍິ ຘມ຺ໂມ’ຕິ, ‘ອຕ຺ຖີ’ຕິ ນໍ ວເທຍ຺ຍໍ – ‘ສໍວິຊ຺ຊເຕໂສ ມຍິ ຘມ຺ໂມ’ຕິ. ສເຈ ຊາເນຍ຺ຍໍ – ‘ນຕ຺ເຖໂສ ມຍິ ຘມ຺ໂມ’ຕິ, ‘ນຕ຺ຖີ’ຕິ ນໍ ວເທຍ຺ຍໍ – ‘ເນໂສ ຘມ຺ໂມ ມຍິ ສໍວິຊ຺ຊຕີ’ຕິ.

‘‘ເອວມ຺ປິ ໂຂ ເຕ [ເອວມ຺ປິ ໂຂ (ກ.)], ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ວຸຈ຺ຈມານາ ອຖ ຈ ປນິເຘກຈ຺ເຈ ໂມຆປຸຣິສາ ນ ປທກ຺ຂິຓໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕີ’’ຕິ.

‘‘ເຍ ເຕ, ຠນ຺ເຕ, ປຸຄ຺ຄລາ ອສ຺ສທ຺ຘາ ຊີວິກຕ຺ຖາ ນ ສທ຺ຘາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິຕາ ສຐາ ມາຍາວິໂນ ເກຕພິໂນ [ເກຏຸຠິໂນ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ອຸທ຺ຘຕາ ອຸນ຺ນຬາ ຈປລາ ມຸຂຣາ ວິກິຓ຺ຓວາຈາ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ອຄຸຕ຺ຕທ຺ວາຣາ ໂຠຊເນ ອມຕ຺ຕຎ຺ຎຸໂນ ຊາຄຣິຍໍ ອນນຸຍຸຕ຺ຕາ ສາມຎ຺ເຎ ອນເປກ຺ຂວນ຺ໂຕ ສິກ຺ຂາຍ ນ ຕິພ຺ພຄາຣວາ ພາຫຸລິກາ ສາຖລິກາ ໂອກ຺ກມເນ ປຸພ຺ພງ຺ຄມາ ປວິເວເກ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕຘຸຣາ ກຸສີຕາ ຫີນວີຣິຍາ ມຸຏ຺ຐສ຺ສຕິໂນ ອສມ຺ປຊານາ ອສມາຫິຕາ ວິພ຺ຠນ຺ຕຈິຕ຺ຕາ ທຸປ຺ປຎ຺ຎາ ເອຬມູຄາ, ເຕ ມຍາ ເອວໍ ວຸຈ຺ຈມານາ ນ ປທກ຺ຂິຓໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ.

‘‘ເຍ ປນ ເຕ, ຠນ຺ເຕ, ກຸລປຸຕ຺ຕາ ສທ຺ຘາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິຕາ ອສຐາ ອມາຍາວິໂນ ອເກຕພິໂນ ອນຸທ຺ຘຕາ ອນຸນ຺ນຬາ ອຈປລາ ອມຸຂຣາ ອວິກິຓ຺ຓວາຈາ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຄຸຕ຺ຕທ຺ວາຣາ ໂຠຊເນ ມຕ຺ຕຎ຺ຎຸໂນ ຊາຄຣິຍໍ ອນຸຍຸຕ຺ຕາ ສາມຎ຺ເຎ ອເປກ຺ຂວນ຺ໂຕ ສິກ຺ຂາຍ ຕິພ຺ພຄາຣວາ ນ ພາຫຸລິກາ ນ ສາຖລິກາ ໂອກ຺ກມເນ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕຘຸຣາ ປວິເວເກ ປຸພ຺ພງ຺ຄມາ ອາຣທ຺ຘວີຣິຍາ ປຫິຕຕ຺ຕາ ອຸປຏ຺ຐິຕສ຺ສຕິໂນ ສມ຺ປຊານາ ສມາຫິຕາ ເອກຄ຺ຄຈິຕ຺ຕາ ປຎ຺ຎວນ຺ໂຕ ອເນຬມູຄາ, ເຕ ມຍາ ເອວໍ ວຸຈ຺ຈມານາ ປທກ຺ຂິຓໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕີຕິ.

‘‘ເຍ ເຕ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ປຸຄ຺ຄລາ ອສ຺ສທ຺ຘາ ຊີວິກຕ຺ຖາ ນ ສທ຺ຘາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິຕາ ສຐາ ມາຍາວິໂນ ເກຕພິໂນ ອຸທ຺ຘຕາ ອຸນ຺ນຬາ ຈປລາ ມຸຂຣາ ວິກິຓ຺ຓວາຈາ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ອຄຸຕ຺ຕທ຺ວາຣາ ໂຠຊເນ ອມຕ຺ຕຎ຺ຎຸໂນ ຊາຄຣິຍໍ ອນນຸຍຸຕ຺ຕາ ສາມຎ຺ເຎ ອນເປກ຺ຂວນ຺ໂຕ ສິກ຺ຂາຍ ນ ຕິພ຺ພຄາຣວາ ພາຫຸລິກາ ສາຖລິກາ ໂອກ຺ກມເນ ປຸພ຺ພງ຺ຄມາ ປວິເວເກ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕຘຸຣາ ກຸສີຕາ ຫີນວີຣິຍາ ມຸຏ຺ຐສ຺ສຕິໂນ ອສມ຺ປຊານາ ອສມາຫິຕາ ວິພ຺ຠນ຺ຕຈິຕ຺ຕາ ທຸປ຺ປຎ຺ຎາ ເອຬມູຄາ, ຕິຏ຺ຐນ຺ຕຸ ເຕ.

‘‘ເຍ ປນ, ເຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ກຸລປຸຕ຺ຕາ ສທ຺ຘາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິຕາ ອສຐາ ອມາຍາວິໂນ ອເກຕພິໂນ ອນຸທ຺ຘຕາ ອນຸນ຺ນຬາ ອຈປລາ ອມຸຂຣາ ອວິກິຓ຺ຓວາຈາ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຄຸຕ຺ຕທ຺ວາຣາ ໂຠຊເນ ມຕ຺ຕຎ຺ຎຸໂນ ຊາຄຣິຍໍ ອນຸຍຸຕ຺ຕາ ສາມຎ຺ເຎ ອເປກ຺ຂວນ຺ໂຕ ສິກ຺ຂາຍ ຕິພ຺ພຄາຣວາ ນ ພາຫຸລິກາ ນ ສາຖລິກາ ໂອກ຺ກມເນ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕຘຸຣາ ປວິເວເກ ປຸພ຺ພງ຺ຄມາ ອາຣທ຺ຘວີຣິຍາ ປຫິຕຕ຺ຕາ ອຸປຏ຺ຐິຕສ຺ສຕິໂນ ສມ຺ປຊານາ ສມາຫິຕາ ເອກຄ຺ຄຈິຕ຺ຕາ ປຎ຺ຎວນ຺ໂຕ ອເນຬມູຄາ, ເຕ ຕ຺ວໍ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ວເທຍ຺ຍາສິ. ໂອວທ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ; ອນຸສາສ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ – ‘ອສທ຺ຘມ຺ມາ ວຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ສທ຺ຘມ຺ເມ ປຕິຏ຺ຐາເປສ຺ສາມິ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ’ຕິ. ເອວຎ຺ຫິ ເຕ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສິກ຺ຂິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.