(໑໐) ໕. ກກຸຘວຄ຺ໂຄ

໑. ປຐມສມ຺ປທາສຸຕ຺ຕໍ

໙໑. ‘‘ປຎ຺ຈິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ປທາ. ກຕມາ ປຎ຺ຈ? ສທ຺ຘາສມ຺ປທາ, ສີລສມ຺ປທາ, ສຸຕສມ຺ປທາ, ຈາຄສມ຺ປທາ, ປຎ຺ຎາສມ຺ປທາ – ອິມາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ສມ຺ປທາ’’ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ທຸຕິຍສມ຺ປທາສຸຕ຺ຕໍ

໙໒. ‘‘ປຎ຺ຈິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ປທາ. ກຕມາ ປຎ຺ຈ? ສີລສມ຺ປທາ, ສມາຘິສມ຺ປທາ, ປຎ຺ຎາສມ຺ປທາ, ວິມຸຕ຺ຕິສມ຺ປທາ, ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນສມ຺ປທາ – ອິມາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ສມ຺ປທາ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ພ຺ຍາກຣຓສຸຕ຺ຕໍ

໙໓. ‘‘ປຎ຺ຈິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎາພ຺ຍາກຣຓານິ. ກຕມານິ ປຎ຺ຈ? ມນ຺ທຕ຺ຕາ ໂມມູຫຕ຺ຕາ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກໂຣຕິ; ປາປິຈ຺ໂຉ ອິຈ຺ຉາປກໂຕ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກໂຣຕິ; ອຸມ຺ມາທາ ຈິຕ຺ຕກ຺ເຂປາ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກໂຣຕິ; ອຘິມາເນນ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກໂຣຕິ; ສມ຺ມເທວ ອຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາກໂຣຕິ. ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ອຎ຺ຎາພ຺ຍາກຣຓານີ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ຜາສຸວິຫາຣສຸຕ຺ຕໍ

໙໔. ‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຜາສຸວິຫາຣາ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ ວິວິຈ຺ຈ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສວິຕກ຺ກໍ ສວິຈາຣໍ ວິເວກຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ; ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ…ເປ… ທຸຕິຍໍ ຌານໍ… ຕຕິຍໍ ຌານໍ… ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ; ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ຜາສຸວິຫາຣາ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ອກຸປ຺ປສຸຕ຺ຕໍ

໙໕. ‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ນຈິຣສ຺ເສວ ອກຸປ຺ປໍ ປຏິວິຊ຺ຌຕິ. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຕ຺ຖປຏິສມ຺ຠິທາປຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ຘມ຺ມປຏິສມ຺ຠິທາປຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ນິຣຸຕ຺ຕິປຏິສມ຺ຠິທາປຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ປຏິຠານປຏິສມ຺ຠິທາປຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ຍຖາວິມຸຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ນຈິຣສ຺ເສວ ອກຸປ຺ປໍ ປຏິວິຊ຺ຌຕີ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ສຸຕຘຣສຸຕ຺ຕໍ

໙໖. ‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອານາປານສ຺ສຕິໍ ອາເສວນ຺ໂຕ ນຈິຣສ຺ເສວ ອກຸປ຺ປໍ ປຏິວິຊ຺ຌຕິ. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອປ຺ປຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ ອປ຺ປກິຈ຺ໂຈ ສຸຠໂຣ ສຸສນ຺ໂຕໂສ ຊີວິຕປຣິກ຺ຂາເຣສຸ; ອປ຺ປາຫາໂຣ ໂຫຕິ ອໂນທຣິກຕ຺ຕໍ ອນຸຍຸຕ຺ໂຕ; ອປ຺ປມິທ຺ໂຘ ໂຫຕິ ຊາຄຣິຍໍ ອນຸຍຸຕ຺ໂຕ; ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ໂຫຕິ ສຸຕຘໂຣ ສຸຕສນ຺ນິຈໂຍ, ເຍ ເຕ ຘມ຺ມາ ອາທິກລ຺ຍາຓາ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓາ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓາ ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ອຠິວທນ຺ຕິ, ຕຖາຣູປາສ຺ສ ຘມ຺ມາ ພຫຸສ຺ສຸຕາ ໂຫນ຺ຕິ ຘາຕາ ວຈສາ ປຣິຈິຕາ ມນສານຸເປກ຺ຂິຕາ ທິຏ຺ຐິຍາ ສຸປ຺ປຏິວິທ຺ຘາ; ຍຖາວິມຸຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອານາປານສ຺ສຕິໍ ອາເສວນ຺ໂຕ ນຈິຣສ຺ເສວ ອກຸປ຺ປໍ ປຏິວິຊ຺ຌຕີ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ກຖາສຸຕ຺ຕໍ

໙໗. ‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອານາປານສ຺ສຕິໍ ຠາເວນ຺ໂຕ ນຈິຣສ຺ເສວ ອກຸປ຺ປໍ ປຏິວິຊ຺ຌຕິ. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອປ຺ປຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ ອປ຺ປກິຈ຺ໂຈ ສຸຠໂຣ ສຸສນ຺ໂຕໂສ ຊີວິຕປຣິກ຺ຂາເຣສຸ; ອປ຺ປາຫາໂຣ ໂຫຕິ ອໂນທຣິກຕ຺ຕໍ ອນຸຍຸຕ຺ໂຕ; ອປ຺ປມິທ຺ໂຘ ໂຫຕິ ຊາຄຣິຍໍ ອນຸຍຸຕ຺ໂຕ; ຍາຍໍ ກຖາ ອາຠິສລ຺ເລຂິກາ ເຈໂຕວິວຣຓສປ຺ປາຍາ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ອປ຺ປິຈ຺ຉກຖາ…ເປ… ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນກຖາ, ເອວຣູປິຍາ ກຖາຍ ນິກາມລາຠີ ໂຫຕິ ອກິຈ຺ຉລາຠີ ອກສິຣລາຠີ; ຍຖາວິມຸຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອານາປານສ຺ສຕິໍ ຠາເວນ຺ໂຕ ນຈິຣສ຺ເສວ ອກຸປ຺ປໍ ປຏິວິຊ຺ຌຕີ’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ອາຣຎ຺ຎກສຸຕ຺ຕໍ

໙໘. ‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອານາປານສ຺ສຕິໍ ພຫຸລີກໂຣນ຺ໂຕ ນຈິຣສ຺ເສວ ອກຸປ຺ປໍ ປຏິວິຊ຺ຌຕິ. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອປ຺ປຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ ອປ຺ປກິຈ຺ໂຈ ສຸຠໂຣ ສຸສນ຺ໂຕໂສ ຊີວິຕປຣິກ຺ຂາເຣສຸ; ອປ຺ປາຫາໂຣ ໂຫຕິ ອໂນທຣິກຕ຺ຕໍ ອນຸຍຸຕ຺ໂຕ; ອປ຺ປມິທ຺ໂຘ ໂຫຕິ ຊາຄຣິຍໍ ອນຸຍຸຕ຺ໂຕ; ອາຣຎ຺ຎໂກ ໂຫຕິ ປນ຺ຕເສນາສໂນ; ຍຖາວິມຸຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອານາປານສ຺ສຕິໍ ພຫຸລີກໂຣນ຺ໂຕ ນຈິຣສ຺ເສວ ອກຸປ຺ປໍ ປຏິວິຊ຺ຌຕີ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ສີຫສຸຕ຺ຕໍ

໙໙. ‘‘ສີໂຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຄຣາຊາ ສາຍນ຺ຫສມຍໍ ອາສຍາ ນິກ຺ຂມຕິ; ອາສຍາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ວິຊມ຺ຠຕິ; ວິຊມ຺ຠິຕ຺ວາ ສມນ຺ຕາ ຈຕຸທ຺ທິສໍ [ຈຕຸທ຺ທິສາ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ. ກ.) ອ. ນິ. ໔.໓໓; ສໍ. ນິ. ໓.໗໘ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ] ອນຸວິໂລເກຕິ; ສມນ຺ຕາ ຈຕຸທ຺ທິສໍ [ຈຕຸທ຺ທິສາ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ. ກ.) ອ. ນິ. ໔.໓໓; ສໍ. ນິ. ໓.໗໘ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ] ອນຸວິໂລເກຕ຺ວາ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ສີຫນາທໍ ນທຕິ; ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ສີຫນາທໍ ນທິຕ຺ວາ ໂຄຈຣາຍ ປກ຺ກມຕິ. ໂສ ຫຕ຺ຖິສ຺ສ ເຈປິ ປຫາຣໍ ເທຕິ, ສກ຺ກຈ຺ຈຎ຺ເຎວ ປຫາຣໍ ເທຕິ, ໂນ ອສກ຺ກຈ຺ຈໍ; ມຫິໍສສ຺ສ [ມຫິສສ຺ສ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ເຈປິ ປຫາຣໍ ເທຕິ, ສກ຺ກຈ຺ຈຎ຺ເຎວ ປຫາຣໍ ເທຕິ, ໂນ ອສກ຺ກຈ຺ຈໍ; ຄວສ຺ສ ເຈປິ ປຫາຣໍ ເທຕິ, ສກ຺ກຈ຺ຈຎ຺ເຎວ ປຫາຣໍ ເທຕິ, ໂນ ອສກ຺ກຈ຺ຈໍ; ທີປິສ຺ສ ເຈປິ ປຫາຣໍ ເທຕິ, ສກ຺ກຈ຺ຈຎ຺ເຎວ ປຫາຣໍ ເທຕິ, ໂນ ອສກ຺ກຈ຺ຈໍ; ຂຸທ຺ທການຎ຺ເຈປິ ປາຓານໍ ປຫາຣໍ ເທຕິ ອນ຺ຕມໂສ ສສພິຬາຣານມ຺ປິ [ສສພິຬາຣານໍ (ກ.)], ສກ຺ກຈ຺ຈຎ຺ເຎວ ປຫາຣໍ ເທຕິ, ໂນ ອສກ຺ກຈ຺ຈໍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ‘ມາ ເມ ໂຍຄ຺ຄປໂຖ ນສ຺ສາ’ຕິ.

‘‘ສີໂຫຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄຕສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ. ຍໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ປຣິສາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ອິທມສ຺ສ ໂຫຕິ ສີຫນາທສ຺ມິໍ. ຠິກ຺ຂູນຎ຺ເຈປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ສກ຺ກຈ຺ຈຎ຺ເຎວ ຕຖາຄໂຕ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ໂນ ອສກ຺ກຈ຺ຈໍ; ຠິກ຺ຂຸນີນຎ຺ເຈປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ສກ຺ກຈ຺ຈຎ຺ເຎວ ຕຖາຄໂຕ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ໂນ ອສກ຺ກຈ຺ຈໍ; ອຸປາສການຎ຺ເຈປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ສກ຺ກຈ຺ຈຎ຺ເຎວ ຕຖາຄໂຕ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ໂນ ອສກ຺ກຈ຺ຈໍ; ອຸປາສິການຎ຺ເຈປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ສກ຺ກຈ຺ຈຎ຺ເຎວ ຕຖາຄໂຕ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ໂນ ອສກ຺ກຈ຺ຈໍ; ປຸຖຸຊ຺ຊນານຎ຺ເຈປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ ອນ຺ຕມໂສ ອນ຺ນຠາຣເນສາທານມ຺ປິ [ອນ຺ນຠາຣເນສາທານໍ (ກ.)], ສກ຺ກຈ຺ຈຎ຺ເຎວ ຕຖາຄໂຕ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ໂນ ອສກ຺ກຈ຺ຈໍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ຘມ຺ມຄຣຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ຘມ຺ມຄາຣໂວ’’ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ກກຸຘເຖຣສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໐. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ໂກສມ຺ພິຍໍ ວິຫຣຕິ ໂຆສິຕາຣາເມ. [ຈູຬວ. ໓໓໓, ໓໔໑] ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ກກຸໂຘ ນາມ ໂກລິຍປຸຕ຺ໂຕ [ໂກຬີຍປຸຕ຺ໂຕ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກ.)] ອາຍສ຺ມໂຕ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານສ຺ສ ອຸປຏ຺ຐາໂກ ອຘຸນາກາລງ຺ກໂຕ ອຎ຺ຎຕຣໍ ມໂນມຍໍ ກາຍໍ ອຸປປນ຺ໂນ. ຕສ຺ສ ເອວຣູໂປ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາໂຠ ໂຫຕິ – ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ທ຺ເວ ວາ ຕີຓິ ວາ ມາຄຘການິ [ມາຄຘິການິ (ສີ. ປີ. ກ.)] ຄາມກ຺ເຂຕ຺ຕານິ. ໂສ ເຕນ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາເຠນ ເນວ ອຕ຺ຕານໍ [ເນວຕ຺ຕານໍ ພ຺ຍາພາເຘຕິ (ສີ.)] ໂນ ປຣໍ ພ຺ຍາພາເຘຕິ.

ອຖ ໂຂ ກກຸໂຘ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ເຍນາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ເອກມນ຺ຕໍ ຐິໂຕ ໂຂ ກກຸໂຘ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ເທວທຕ຺ຕສ຺ສ, ຠນ຺ເຕ, ເອວຣູປໍ ອິຈ຺ຉາຄຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ – ‘ອຫໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ປຣິຫຣິສ຺ສາມີ’ຕິ. ສຫຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທາ ຈ, ຠນ຺ເຕ, ເທວທຕ຺ໂຕ ຕສ຺ສາ ອິທ຺ຘິຍາ ປຣິຫີໂນ’’ຕິ. ອິທມໂວຈ ກກຸໂຘ ເທວປຸຕ຺ໂຕ. ອິທໍ ວຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວນ຺ຕຣຘາຍິ.

ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ກກຸໂຘ ນາມ, ຠນ຺ເຕ, ໂກລິຍປຸຕ຺ໂຕ ມມໍ ອຸປຏ຺ຐາໂກ ອຘຸນາກາລງ຺ກໂຕ ອຎ຺ຎຕຣໍ ມໂນມຍໍ ກາຍໍ ອຸປປນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສ ເອວຣູໂປ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາໂຠ – ເສຍ຺ຍຖາປິ ນາມ ທ຺ເວ ວາ ຕີຓິ ວາ ມາຄຘການິ ຄາມກ຺ເຂຕ຺ຕານິ. ໂສ ເຕນ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາເຠນ ເນວ ອຕ຺ຕານໍ ໂນ ປຣໍ ພ຺ຍາພາເຘຕິ. ອຖ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ກກຸໂຘ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ເຍນາຫໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ມໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ເອກມນ຺ຕໍ ຐິໂຕ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ກກຸໂຘ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ມໍ ເອຕທໂວຈ – ‘ເທວທຕ຺ຕສ຺ສ, ຠນ຺ເຕ, ເອວຣູປໍ ອິຈ຺ຉາຄຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ – ອຫໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ປຣິຫຣິສ຺ສາມີຕິ. ສຫຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທາ ຈ, ຠນ຺ເຕ, ເທວທຕ຺ໂຕ ຕສ຺ສາ ອິທ຺ຘິຍາ ປຣິຫີໂນ’ຕິ. ອິທມໂວຈ, ຠນ຺ເຕ, ກກຸໂຘ ເທວປຸຕ຺ໂຕ. ອິທໍ ວຕ຺ວາ ມໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວນ຺ຕຣຘາຍີ’’ຕິ.

‘‘ກິໍ ປນ ເຕ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ກກຸໂຘ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ເຈຕສາ ເຈໂຕ ປຣິຈ຺ຈ ວິທິໂຕ – ‘ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ກກຸໂຘ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ຠາສຕິ ສພ຺ພໍ ຕໍ ຕເຖວ ໂຫຕິ, ໂນ ອຎ຺ຎຖາ’’’ຕິ? ‘‘ເຈຕສາ ເຈໂຕ ປຣິຈ຺ຈ ວິທິໂຕ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ກກຸໂຘ ເທວປຸຕ຺ໂຕ – ‘ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ກກຸໂຘ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ຠາສຕິ ສພ຺ພໍ ຕໍ ຕເຖວ ໂຫຕິ, ໂນ ອຎ຺ຎຖາ’’’ຕິ. ‘‘ຣກ຺ຂສ຺ເສຕໍ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ວາຈໍ! (ຣກ຺ຂສ຺ເສຕໍ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ວາຈໍ) [( ) ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ. ໂປຕ຺ຖເກສຸ ນຕ຺ຖິ ຈູຬວ. ໓໓໓ ປນ ສພ຺ພຕ຺ຖປິ ທິສ຺ສຕິເຍວ]! ອິທານິ ໂສ ໂມຆປຸຣິໂສ ອຕ຺ຕນາວ ອຕ຺ຕານໍ ປາຕຸກຣິສ຺ສຕິ.

‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ສຕ຺ຖາໂຣ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ອິຘ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ເອກຈ຺ໂຈ ສຕ຺ຖາ ອປຣິສຸທ຺ຘສີໂລ ສມາໂນ ‘ປຣິສຸທ຺ຘສີໂລມ຺ຫີ’ຕິ ປຏິຊານາຕິ ‘ປຣິສຸທ຺ຘໍ ເມ ສີລໍ ປຣິໂຍທາຕໍ ອສໍກິລິຏ຺ຐ’ນ຺ຕິ. ຕເມນໍ ສາວກາ ເອວໍ ຊານນ຺ຕິ – ‘ອຍໍ ໂຂ ຠວໍ ສຕ຺ຖາ ອປຣິສຸທ຺ຘສີໂລ ສມາໂນ ປຣິສຸທ຺ຘສີໂລມ຺ຫີ’ຕິ ປຏິຊານາຕິ ‘ປຣິສຸທ຺ຘໍ ເມ ສີລໍ ປຣິໂຍທາຕໍ ອສໍກິລິຏ຺ຐ’ນ຺ຕິ. ມຍຎ຺ເຈວ ໂຂ ປນ ຄິຫີນໍ ອາໂຣເຈຍ຺ຍາມ, ນາສ຺ສສ຺ສ ມນາປໍ. ຍໍ ໂຂ ປນສ຺ສ ອມນາປໍ, ກຖໍ ນໍ [ກຖໍ ນຸ ຕໍ (ສີ.), ກຖໍ ນຸ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ. ກ.), ກຖໍ ຕໍ (ກຕ຺ຖຈິ)] ມຍໍ ເຕນ ສມຸທາຈເຣຍ຺ຍາມ – ‘ສມ຺ມນ຺ນຕິ ໂຂ ປນ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາເຣນ; ຍໍ ຕຸໂມ ກຣິສ຺ສຕິ ຕຸໂມວ ເຕນ ປຎ຺ຎາຍິສ຺ສຕີ’ຕິ. ເອວຣູປໍ ໂຂ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ສຕ຺ຖາຣໍ ສາວກາ ສີລໂຕ ຣກ຺ຂນ຺ຕິ; ເອວຣູໂປ ຈ ປນ ສຕ຺ຖາ ສາວເກຫິ ສີລໂຕ ຣກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈາສີສຕິ [ປຈ຺ຈາສິໍສຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)].

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ສຕ຺ຖາ ອປຣິສຸທ຺ຘາຊີໂວ ສມາໂນ ‘ປຣິສຸທ຺ຘາຊີໂວມ຺ຫີ’ຕິ ປຏິຊານາຕິ ‘ປຣິສຸທ຺ໂຘ ເມ ອາຊີໂວ ປຣິໂຍທາໂຕ ອສໍກິລິຏ຺ໂຐ’ຕິ. ຕເມນໍ ສາວກາ ເອວໍ ຊານນ຺ຕິ – ‘ອຍໍ ໂຂ ຠວໍ ສຕ຺ຖາ ອປຣິສຸທ຺ຘາຊີໂວ ສມາໂນ ປຣິສຸທ຺ຘາຊີໂວມ຺ຫີ’ຕິ ປຏິຊານາຕິ ‘ປຣິສຸທ຺ໂຘ ເມ ອາຊີໂວ ປຣິໂຍທາໂຕ ອສໍກິລິຏ຺ໂຐ’ຕິ. ມຍຎ຺ເຈວ ໂຂ ປນ ຄິຫີນໍ ອາໂຣເຈຍ຺ຍາມ, ນາສ຺ສສ຺ສ ມນາປໍ. ຍໍ ໂຂ ປນສ຺ສ ອມນາປໍ, ກຖໍ ນໍ ມຍໍ ເຕນ ສມຸທາຈເຣຍ຺ຍາມ – ‘ສມ຺ມນ຺ນຕິ ໂຂ ປນ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາເຣນ; ຍໍ ຕຸໂມ ກຣິສ຺ສຕິ ຕຸໂມວ ເຕນ ປຎ຺ຎາຍິສ຺ສຕີ’ຕິ. ເອວຣູປໍ ໂຂ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ສຕ຺ຖາຣໍ ສາວກາ ອາຊີວໂຕ ຣກ຺ຂນ຺ຕິ; ເອວຣູໂປ ຈ ປນ ສຕ຺ຖາ ສາວເກຫິ ອາຊີວໂຕ ຣກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈາສີສຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ສຕ຺ຖາ ອປຣິສຸທ຺ຘຘມ຺ມເທສໂນ ສມາໂນ ‘ປຣິສຸທ຺ຘຘມ຺ມເທສໂນມ຺ຫີ’ຕິ ປຏິຊານາຕິ ‘ປຣິສຸທ຺ຘາ ເມ ຘມ຺ມເທສນາ ປຣິໂຍທາຕາ ອສໍກິລິຏ຺ຐາ’ຕິ. ຕເມນໍ ສາວກາ ເອວໍ ຊານນ຺ຕິ – ‘ອຍໍ ໂຂ ຠວໍ ສຕ຺ຖາ ອປຣິສຸທ຺ຘຘມ຺ມເທສໂນ ສມາໂນ ປຣິສຸທ຺ຘຘມ຺ມເທສໂນມ຺ຫີ’ຕິ ປຏິຊານາຕິ ‘ປຣິສຸທ຺ຘາ ເມ ຘມ຺ມເທສນາ ປຣິໂຍທາຕາ ອສໍກິລິຏ຺ຐາ’ຕິ. ມຍຎ຺ເຈວ ໂຂ ປນ ຄິຫີນໍ ອາໂຣເຈຍ຺ຍາມ, ນາສ຺ສສ຺ສ ມນາປໍ. ຍໍ ໂຂ ປນສ຺ສ ອມນາປໍ, ກຖໍ ນໍ ມຍໍ ເຕນ ສມຸທາຈເຣຍ຺ຍາມ – ‘ສມ຺ມນ຺ນຕິ ໂຂ ປນ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາເຣນ; ຍໍ ຕຸໂມ ກຣິສ຺ສຕິ ຕຸໂມວ ເຕນ ປຎ຺ຎາຍິສ຺ສຕີ’ຕິ. ເອວຣູປໍ ໂຂ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ສຕ຺ຖາຣໍ ສາວກາ ຘມ຺ມເທສນໂຕ ຣກ຺ຂນ຺ຕິ; ເອວຣູໂປ ຈ ປນ ສຕ຺ຖາ ສາວເກຫິ ຘມ຺ມເທສນໂຕ ຣກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈາສີສຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ສຕ຺ຖາ ອປຣິສຸທ຺ຘເວຍ຺ຍາກຣໂຓ ສມາໂນ ‘ປຣິສຸທ຺ຘເວຍ຺ຍາກຣໂຓມ຺ຫີ’ຕິ ປຏິຊານາຕິ ‘ປຣິສຸທ຺ຘໍ ເມ ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ ປຣິໂຍທາຕໍ ອສໍກິລິຏ຺ຐ’ນ຺ຕິ. ຕເມນໍ ສາວກາ ເອວໍ ຊານນ຺ຕິ – ‘ອຍໍ ໂຂ ຠວໍ ສຕ຺ຖາ ອປຣິສຸທ຺ຘເວຍ຺ຍາກຣໂຓ ສມາໂນ ປຣິສຸທ຺ຘເວຍ຺ຍາກຣໂຓມ຺ຫີ’ຕິ ປຏິຊານາຕິ ‘ປຣິສຸທ຺ຘໍ ເມ ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ ປຣິໂຍທາຕໍ ອສໍກິລິຏ຺ຐ’ນ຺ຕິ. ມຍຎ຺ເຈວ ໂຂ ປນ ຄິຫີນໍ ອາໂຣເຈຍ຺ຍາມ, ນາສ຺ສສ຺ສ ມນາປໍ. ຍໍ ໂຂ ປນສ຺ສ ອມນາປໍ, ກຖໍ ນໍ ມຍໍ ເຕນ ສມຸທາຈເຣຍ຺ຍາມ – ‘ສມ຺ມນ຺ນຕິ ໂຂ ປນ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາເຣນ; ຍໍ ຕຸໂມ ກຣິສ຺ສຕິ ຕຸໂມວ ເຕນ ປຎ຺ຎາຍິສ຺ສຕີ’ຕິ. ເອວຣູປໍ ໂຂ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ສຕ຺ຖາຣໍ ສາວກາ ເວຍ຺ຍາກຣຓໂຕ ຣກ຺ຂນ຺ຕິ; ເອວຣູໂປ ຈ ປນ ສຕ຺ຖາ ສາວເກຫິ ເວຍ຺ຍາກຣຓໂຕ ຣກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈາສີສຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ສຕ຺ຖາ ອປຣິສຸທ຺ຘຎາຓທສ຺ສໂນ ສມາໂນ ‘ປຣິສຸທ຺ຘຎາຓທສ຺ສໂນມ຺ຫີ’ຕິ ປຏິຊານາຕິ ‘ປຣິສຸທ຺ຘໍ ເມ ຎາຓທສ຺ສນໍ ປຣິໂຍທາຕໍ ອສໍກິລິຏ຺ຐ’ນ຺ຕິ. ຕເມນໍ ສາວກາ ເອວໍ ຊານນ຺ຕິ – ‘ອຍໍ ໂຂ ຠວໍ ສຕ຺ຖາ ອປຣິສຸທ຺ຘຎາຓທສ຺ສໂນ ສມາໂນ ປຣິສຸທ຺ຘຎາຓທສ຺ສໂນມ຺ຫີ’ຕິ ປຏິຊານາຕິ ‘ປຣິສຸທ຺ຘໍ ເມ ຎາຓທສ຺ສນໍ ປຣິໂຍທາຕໍ ອສໍກິລິຏ຺ຐ’ນ຺ຕິ. ມຍຎ຺ເຈວ ໂຂ ປນ ຄິຫີນໍ ອາໂຣເຈຍ຺ຍາມ, ນາສ຺ສສ຺ສ ມນາປໍ. ຍໍ ໂຂ ປນສ຺ສ ອມນາປໍ, ກຖໍ ນໍ ມຍໍ ເຕນ ສມຸທາຈເຣຍ຺ຍາມ – ‘ສມ຺ມນ຺ນຕິ ໂຂ ປນ ຈີວຣປິຓ຺ຑປາຕເສນາສນຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາເຣນ; ຍໍ ຕຸໂມ ກຣິສ຺ສຕິ ຕຸໂມວ ເຕນ ປຎ຺ຎາຍິສ຺ສຕີ’ຕິ. ເອວຣູປໍ ໂຂ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ສຕ຺ຖາຣໍ ສາວກາ ຎາຓທສ຺ສນໂຕ ຣກ຺ຂນ຺ຕິ; ເອວຣູໂປ ຈ ປນ ສຕ຺ຖາ ສາວເກຫິ ຎາຓທສ຺ສນໂຕ ຣກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈາສີສຕິ. ອິເມ ໂຂ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ປຎ຺ຈ ສຕ຺ຖາໂຣ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ.

‘‘ອຫໍ ໂຂ ປນ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລານ, ປຣິສຸທ຺ຘສີໂລ ສມາໂນ ‘ປຣິສຸທ຺ຘສີໂລມ຺ຫີ’ຕິ ປຏິຊານາມິ ‘ປຣິສຸທ຺ຘໍ ເມ ສີລໍ ປຣິໂຍທາຕໍ ອສໍກິລິຏ຺ຐ’ນ຺ຕິ. ນ ຈ ມໍ ສາວກາ ສີລໂຕ ຣກ຺ຂນ຺ຕິ, ນ ຈາຫໍ ສາວເກຫິ ສີລໂຕ ຣກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈາສີສາມິ. ປຣິສຸທ຺ຘາຊີໂວ ສມາໂນ ‘ປຣິສຸທ຺ຘາຊີໂວມ຺ຫີ’ຕິ ປຏິຊານາມິ ‘ປຣິສຸທ຺ໂຘ ເມ ອາຊີໂວ ປຣິໂຍທາໂຕ ອສໍກິລິຏ຺ໂຐ’ຕິ. ນ ຈ ມໍ ສາວກາ ອາຊີວໂຕ ຣກ຺ຂນ຺ຕິ, ນ ຈາຫໍ ສາວເກຫິ ອາຊີວໂຕ ຣກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈາສີສາມິ. ປຣິສຸທ຺ຘຘມ຺ມເທສໂນ ສມາໂນ ‘ປຣິສຸທ຺ຘຘມ຺ມເທສໂນມ຺ຫີ’ຕິ ປຏິຊານາມິ ‘ປຣິສຸທ຺ຘາ ເມ ຘມ຺ມເທສນາ ປຣິໂຍທາຕາ ອສໍກິລິຏ຺ຐາ’ຕິ. ນ ຈ ມໍ ສາວກາ ຘມ຺ມເທສນໂຕ ຣກ຺ຂນ຺ຕິ, ນ ຈາຫໍ ສາວເກຫິ ຘມ຺ມເທສນໂຕ ຣກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈາສີສາມິ. ປຣິສຸທ຺ຘເວຍ຺ຍາກຣໂຓ ສມາໂນ ‘ປຣິສຸທ຺ຘເວຍ຺ຍາກຣໂຓມ຺ຫີ’ຕິ ປຏິຊານາມິ ‘ປຣິສຸທ຺ຘໍ ເມ ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ ປຣິໂຍທາຕໍ ອສໍກິລິຏ຺ຐ’ນ຺ຕິ. ນ ຈ ມໍ ສາວກາ ເວຍ຺ຍາກຣຓໂຕ ຣກ຺ຂນ຺ຕິ, ນ ຈາຫໍ ສາວເກຫິ ເວຍ຺ຍາກຣຓໂຕ ຣກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈາສີສາມິ. ປຣິສຸທ຺ຘຎາຓທສ຺ສໂນ ສມາໂນ ‘ປຣິສຸທ຺ຘຎາຓທສ຺ສໂນມ຺ຫີ’ຕິ ປຏິຊານາມິ ‘ປຣິສຸທ຺ຘໍ ເມ ຎາຓທສ຺ສນໍ ປຣິໂຍທາຕໍ ອສໍກິລິຏ຺ຐ’ນ຺ຕິ. ນ ຈ ມໍ ສາວກາ ຎາຓທສ຺ສນໂຕ ຣກ຺ຂນ຺ຕິ, ນ ຈາຫໍ ສາວເກຫິ ຎາຓທສ຺ສນໂຕ ຣກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈາສີສາມີ’’ຕິ. ທສມໍ.

ກກຸຘວຄ຺ໂຄ ປຎ຺ຈໂມ.