(໗) ໒. ສຎ຺ຎາວຄ຺ໂຄ

໑. ປຐມສຎ຺ຎາສຸຕ຺ຕໍ

໖໑. ‘‘ປຎ຺ຈິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຎ຺ຎາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ມຫປ຺ຜລາ ໂຫນ຺ຕິ ມຫານິສໍສາ ອມໂຕຄຘາ ອມຕປຣິໂຍສານາ. ກຕມາ ປຎ຺ຈ? ອສຸຠສຎ຺ຎາ, ມຣຓສຎ຺ຎາ, ອາທີນວສຎ຺ຎາ, ອາຫາເຣ ປຏິກູລສຎ຺ຎາ, ສພ຺ພໂລເກ ອນຠິຣຕສຎ຺ຎາ [ອນຠິຣຕິສຎ຺ຎາ (ກ.) ອ. ນິ. ໕.໑໒໑-໑໒໒, ໓໐໓-໓໐໔ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ] – ອິມາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ສຎ຺ຎາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ມຫປ຺ຜລາ ໂຫນ຺ຕິ ມຫານິສໍສາ ອມໂຕຄຘາ ອມຕປຣິໂຍສານາ’’ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ທຸຕິຍສຎ຺ຎາສຸຕ຺ຕໍ

໖໒. ‘‘ປຎ຺ຈິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຎ຺ຎາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ມຫປ຺ຜລາ ໂຫນ຺ຕິ ມຫານິສໍສາ ອມໂຕຄຘາ ອມຕປຣິໂຍສານາ. ກຕມາ ປຎ຺ຈ? ອນິຈ຺ຈສຎ຺ຎາ, ອນຕ຺ຕສຎ຺ຎາ, ມຣຓສຎ຺ຎາ, ອາຫາເຣ ປຏິກູລສຎ຺ຎາ, ສພ຺ພໂລເກ ອນຠິຣຕສຎ຺ຎາ – ອິມາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ສຎ຺ຎາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ມຫປ຺ຜລາ ໂຫນ຺ຕິ ມຫານິສໍສາ ອມໂຕຄຘາ ອມຕປຣິໂຍສານາ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ປຐມວຑ຺ຒິສຸຕ຺ຕໍ

໖໓. ‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ວຑ຺ຒີຫິ ວຑ຺ຒມາໂນ ອຣິຍສາວໂກ ອຣິຍາຍ ວຑ຺ຒິຍາ ວຑ຺ຒຕິ, ສາຣາທາຍີ ຈ ໂຫຕິ ວຣາທາຍີ ຈ ກາຍສ຺ສ. ກຕມາຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ສທ຺ຘາຍ ວຑ຺ຒຕິ, ສີເລນ ວຑ຺ຒຕິ, ສຸເຕນ ວຑ຺ຒຕິ, ຈາເຄນ ວຑ຺ຒຕິ, ປຎ຺ຎາຍ ວຑ຺ຒຕິ – ອິມາຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ວຑ຺ຒີຫິ ວຑ຺ຒມາໂນ ອຣິຍສາວໂກ ອຣິຍາຍ ວຑ຺ຒິຍາ ວຑ຺ຒຕິ, ສາຣາທາຍີ ຈ ໂຫຕິ ວຣາທາຍີ ຈ ກາຍສ຺ສາ’’ຕິ.

‘‘ສທ຺ຘາຍ ສີເລນ ຈ ໂຍ ປວຑ຺ຒຕິ [ໂຍຘ ວຑ຺ຒຕິ (ສີ.)],

ປຎ຺ຎາຍ ຈາເຄນ ສຸເຕນ ຈູຠຍໍ;

ໂສ ຕາທິໂສ ສປ຺ປຸຣິໂສ ວິຈກ຺ຂໂຓ,

ອາທີຍຕີ ສາຣມິເຘວ ອຕ຺ຕໂນ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ;

໔. ທຸຕິຍວຑ຺ຒິສຸຕ຺ຕໍ

໖໔. ‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ວຑ຺ຒີຫິ ວຑ຺ຒມານາ ອຣິຍສາວິກາ ອຣິຍາຍ ວຑ຺ຒິຍາ ວຑ຺ຒຕິ, ສາຣາທາຍິນີ ຈ ໂຫຕິ ວຣາທາຍິນີ ຈ ກາຍສ຺ສ. ກຕມາຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ສທ຺ຘາຍ ວຑ຺ຒຕິ, ສີເລນ ວຑ຺ຒຕິ, ສຸເຕນ ວຑ຺ຒຕິ, ຈາເຄນ ວຑ຺ຒຕິ, ປຎ຺ຎາຍ ວຑ຺ຒຕິ – ອິມາຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ວຑ຺ຒີຫິ ວຑ຺ຒມານາ ອຣິຍສາວິກາ ອຣິຍາຍ ວຑ຺ຒິຍາ ວຑ຺ຒຕິ, ສາຣາທາຍິນີ ຈ ໂຫຕິ ວຣາທາຍິນີ ຈ ກາຍສ຺ສາ’’ຕິ.

‘‘ສທ຺ຘາຍ ສີເລນ ຈ ຍາ ປວຑ຺ຒຕິ [ຍາຘ ວຑ຺ຒຕິ (ສີ.)],

ປຎ຺ຎາຍ ຈາເຄນ ສຸເຕນ ຈູຠຍໍ;

ສາ ຕາທິສີ ສີລວຕີ ອຸປາສິກາ,

ອາທີຍຕີ ສາຣມິເຘວ ອຕ຺ຕໂນ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ;

໕. ສາກຈ຺ຉສຸຕ຺ຕໍ

໖໕. [ອ. ນິ. ໕.໑໖໔] ‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອລໍສາກຈ຺ໂຉ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຕ຺ຕນາ ຈ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ສີລສມ຺ປທາຍ ກຖາຍ ຈ ອາຄຕໍ ປຎ຺ຫໍ ພ຺ຍາກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ; ອຕ຺ຕນາ ຈ ສມາຘິສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ສມາຘິສມ຺ປທາຍ ກຖາຍ ຈ ອາຄຕໍ ປຎ຺ຫໍ ພ຺ຍາກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ; ອຕ຺ຕນາ ຈ ປຎ຺ຎາສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ປຎ຺ຎາສມ຺ປທາຍ ກຖາຍ ຈ ອາຄຕໍ ປຎ຺ຫໍ ພ຺ຍາກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ; ອຕ຺ຕນາ ຈ ວິມຸຕ຺ຕິສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ວິມຸຕ຺ຕິສມ຺ປທາຍ ກຖາຍ ຈ ອາຄຕໍ ປຎ຺ຫໍ ພ຺ຍາກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ; ອຕ຺ຕນາ ຈ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນສມ຺ປທາຍ ກຖາຍ ຈ ອາຄຕໍ ປຎ຺ຫໍ ພ຺ຍາກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອລໍສາກຈ຺ໂຉ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນ’’ນ຺ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ສາຊີວສຸຕ຺ຕໍ

໖໖. [ອ. ນິ. ໕.໑໖໔] ‘‘ປຎ຺ຈຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອລໍສາຊີໂວ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ. ກຕເມຫິ ປຎ຺ຈຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຕ຺ຕນາ ຈ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ສີລສມ຺ປທາຍ ກຖາຍ ຈ ກຕໍ ປຎ຺ຫໍ ພ຺ຍາກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ; ອຕ຺ຕນາ ຈ ສມາຘິສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ສມາຘິສມ຺ປທາຍ ກຖາຍ ຈ ກຕໍ ປຎ຺ຫໍ ພ຺ຍາກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ; ອຕ຺ຕນາ ຈ ປຎ຺ຎາສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ປຎ຺ຎາສມ຺ປທາຍ ກຖາຍ ຈ ກຕໍ ປຎ຺ຫໍ ພ຺ຍາກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ; ອຕ຺ຕນາ ຈ ວິມຸຕ຺ຕິສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ວິມຸຕ຺ຕິສມ຺ປທາຍ ກຖາຍ ຈ ກຕໍ ປຎ຺ຫໍ ພ຺ຍາກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ; ອຕ຺ຕນາ ຈ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນສມ຺ປທາຍ ກຖາຍ ຈ ກຕໍ ປຎ຺ຫໍ ພ຺ຍາກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອລໍສາຊີໂວ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນ’’ນ຺ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ປຐມອິທ຺ຘິປາທສຸຕ຺ຕໍ

໖໗. ‘‘ໂຍ ຫິ ໂກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ວາ ຠິກ຺ຂຸນີ ວາ ປຎ຺ຈ ຘມ຺ເມ [ອິເມ ປຎ຺ຈ ຘມ຺ເມ (ກ.)] ຠາເວຕິ, ປຎ຺ຈ ຘມ຺ເມ [ອິເມ ປຎ຺ຈ ຘມ຺ເມ (ກ.)] ພຫຸລີກໂຣຕິ, ຕສ຺ສ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຜລານໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຜລໍ ປາຏິກງ຺ຂໍ – ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ອຎ຺ຎາ, ສຕິ ວາ ອຸປາທິເສເສ ອນາຄາມິຕາ.

‘‘ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຉນ຺ທສມາຘິປຘານສງ຺ຂາຣສມນ຺ນາຄຕໍ ອິທ຺ຘິປາທໍ ຠາເວຕິ, ວີຣິຍສມາຘິ…ເປ… ຈິຕ຺ຕສມາຘິ… ວີມໍສາສມາຘິປຘານສງ຺ຂາຣສມນ຺ນາຄຕໍ ອິທ຺ຘິປາທໍ ຠາເວຕິ, ອຸສ຺ໂສຬ຺ຫິຎ຺ເຎວ ປຎ຺ຈມິໍ [ອຸສ຺ໂສຬ຺ຫີເຍວ ປຎ຺ຈມີ (ສີ.)]. ໂຍ ຫິ ໂກຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ວາ ຠິກ຺ຂຸນີ ວາ ອິເມ ປຎ຺ຈ ຘມ຺ເມ ຠາເວຕິ, ອິເມ ປຎ຺ຈ ຘມ຺ເມ ພຫຸລີກໂຣຕິ, ຕສ຺ສ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຜລານໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຜລໍ ປາຏິກງ຺ຂໍ – ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ອຎ຺ຎາ, ສຕິ ວາ ອຸປາທິເສເສ ອນາຄາມິຕາ’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ທຸຕິຍອິທ຺ຘິປາທສຸຕ຺ຕໍ

໖໘. ‘‘ປຸພ຺ເພວາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ໂພຘາ ອນຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ໂພຘິສຕ຺ໂຕວ ສມາໂນ ປຎ຺ຈ ຘມ຺ເມ ຠາເວສິໍ, ປຎ຺ຈ ຘມ຺ເມ ພຫຸລີກາສິໍ [ພຫຸລິມກາສິໍ (ກ.), ພຫຸລມກາສິໍ (ກ.)]. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ຉນ຺ທສມາຘິປຘານສງ຺ຂາຣສມນ຺ນາຄຕໍ ອິທ຺ຘິປາທໍ ຠາເວສິໍ, ວີຣິຍສມາຘິ… ຈິຕ຺ຕສມາຘິ… ວີມໍສາສມາຘິປຘານສງ຺ຂາຣສມນ຺ນາຄຕໍ ອິທ຺ຘິປາທໍ ຠາເວສິໍ, ອຸສ຺ໂສຬ຺ຫິຎ຺ເຎວ ປຎ຺ຈມິໍ. ໂສ ໂຂ ອຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເມສໍ ອຸສ຺ໂສຬ຺ຫິປຎ຺ຈມານໍ ຘມ຺ມານໍ ຠາວິຕຕ຺ຕາ ພຫຸລີກຕຕ຺ຕາ ຍສ຺ສ ຍສ຺ສ ອຠິຎ຺ຎາສຈ຺ຉິກຣຓີຍສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນິນ຺ນາເມສິໍ ອຠິຎ຺ຎາສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ, ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ເຣວ ສກ຺ຂິຠພ຺ພຕໍ ປາປຸຓິໍ ສຕິ ສຕິ ອາຍຕເນ.

‘‘ໂສ ສເຈ ອາກງ຺ຂິໍ – ‘ອເນກວິຫິຕໍ ອິທ຺ຘິວິຘໍ ປຈ຺ຈນຸຠເວຍ຺ຍໍ…ເປ… ຍາວ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກາປິ ກາເຍນ ວສໍ ວຕ຺ເຕຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ເຣວ ສກ຺ຂິຠພ຺ພຕໍ ປາປຸຓິໍ ສຕິ ສຕິ ອາຍຕເນ.

‘‘ໂສ ສເຈ ອາກງ຺ຂິໍ…ເປ… ‘ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ເຣວ ສກ຺ຂິຠພ຺ພຕໍ ປາປຸຓິໍ ສຕິ ສຕິ ອາຍຕເນ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ນິພ຺ພິທາສຸຕ຺ຕໍ

໖໙. ‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ເອກນ຺ຕນິພ຺ພິທາຍ ວິຣາຄາຍ ນິໂຣຘາຍ ອຸປສມາຍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ສມ຺ໂພຘາຍ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ.

‘‘ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອສຸຠານຸປສ຺ສີ ກາເຍ ວິຫຣຕິ, ອາຫາເຣ ປຏິກູລສຎ຺ຎີ, ສພ຺ພໂລເກ ອນຠິຣຕສຎ຺ຎີ [ອນຠິຣຕິສຎ຺ຎີ (ກ.) ອ. ນິ. ໕.໑໒໑-໑໒໒, ໓໐໓-໓໐໔ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ], ສພ຺ພສງ຺ຂາເຣສຸ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສີ, ມຣຓສຎ຺ຎາ ໂຂ ປນສ຺ສ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສູປຏ຺ຐິຕາ ໂຫຕິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ເອກນ຺ຕນິພ຺ພິທາຍ ວິຣາຄາຍ ນິໂຣຘາຍ ອຸປສມາຍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ສມ຺ໂພຘາຍ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ອາສວກ຺ຂຍສຸຕ຺ຕໍ

໗໐. ‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ອາສວານໍ ຂຍາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອສຸຠານຸປສ຺ສີ ກາເຍ ວິຫຣຕິ, ອາຫາເຣ ປຏິກູລສຎ຺ຎີ, ສພ຺ພໂລເກ ອນຠິຣຕສຎ຺ຎີ, ສພ຺ພສງ຺ຂາເຣສຸ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສີ, ມຣຓສຎ຺ຎາ ໂຂ ປນສ຺ສ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສູປຏ຺ຐິຕາ ໂຫຕິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ອາສວານໍ ຂຍາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິ. ທສມໍ.

ສຎ຺ຎາວຄ຺ໂຄ ທຸຕິໂຍ.