(໘) ໓. ໂຍຘາຊີວວຄ຺ໂຄ

໑. ປຐມເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຜລສຸຕ຺ຕໍ

໗໑. ‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຜລາ ຈ ໂຫນ຺ຕິ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຜລານິສໍສາ ຈ, ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິຜລາ ຈ ໂຫນ຺ຕິ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິຜລານິສໍສາ ຈ.

‘‘ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອສຸຠານຸປສ຺ສີ ກາເຍ ວິຫຣຕິ, ອາຫາເຣ ປຏິກູລສຎ຺ຎີ [ປຏິກ຺ກູລສຎ຺ຎີ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)], ສພ຺ພໂລເກ ອນຠິຣຕສຎ຺ຎີ, ສພ຺ພສງ຺ຂາເຣສຸ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສີ, ມຣຓສຎ຺ຎາ ໂຂ ປນສ຺ສ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສູປຏ຺ຐິຕາ ໂຫຕິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຜລາ ຈ ໂຫນ຺ຕິ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຜລານິສໍສາ ຈ, ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິຜລາ ຈ ໂຫນ຺ຕິ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິຜລານິສໍສາ ຈ. ຍໂຕ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ໂຕ ຈ ໂຫຕິ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ໂຕ ຈ ໂຫຕິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ‘ຠິກ຺ຂຸ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕປລິໂຆ ອິຕິປິ, ສໍກິຓ຺ຓປຣິໂຂ [ສໍກິຓ຺ຓປຣິກ຺ໂຂ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ອິຕິປິ, ອພ຺ພູຬ຺ເຫສິໂກ ອິຕິປິ, ນິຣຄ຺ຄໂຬ ອິຕິປິ, ອຣິໂຍ ປນ຺ນທ຺ຘໂຊ ປນ຺ນຠາໂຣ ວິສໍຍຸຕ຺ໂຕ ອິຕິປິ’’’.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕປລິໂຆ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ອວິຊ຺ຊາ ປຫີນາ ໂຫຕິ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລາ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕາ ອນຠາວໍກຕາ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມາ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕປລິໂຆ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສໍກິຓ຺ຓປຣິໂຂ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ໂປໂນຠວິໂກ [ໂປໂນພ຺ຠວິໂກ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ຊາຕິສໍສາໂຣ ປຫີໂນ ໂຫຕິ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູໂລ ຕາລາວຕ຺ຖຸກໂຕ ອນຠາວໍກໂຕ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ໂມ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສໍກິຓ຺ຓປຣິໂຂ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອພ຺ພູຬ຺ເຫສິໂກ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕຓ຺ຫາ ປຫີນາ ໂຫຕິ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລາ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕາ ອນຠາວໍກຕາ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມາ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອພ຺ພູຬ຺ເຫສິໂກ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ນິຣຄ຺ຄໂຬ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ປຎ຺ໂຈຣມ຺ຠາຄິຍານິ ສໍໂຍຊນານິ ປຫີນານິ ໂຫນ຺ຕິ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລານິ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕານິ ອນຠາວໍກຕານິ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມານິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ນິຣຄ຺ຄໂຬ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຣິໂຍ ປນ຺ນທ຺ຘໂຊ ປນ຺ນຠາໂຣ ວິສໍຍຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ອສ຺ມິມາໂນ ປຫີໂນ ໂຫຕິ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູໂລ ຕາລາວຕ຺ຖຸກໂຕ ອນຠາວໍກໂຕ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ໂມ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຣິໂຍ ປນ຺ນທ຺ຘໂຊ ປນ຺ນຠາໂຣ ວິສໍຍຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕີ’’ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ທຸຕິຍເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຜລສຸຕ຺ຕໍ

໗໒. ‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຜລາ ຈ ໂຫນ຺ຕິ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຜລານິສໍສາ ຈ, ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິຜລາ ຈ ໂຫນ຺ຕິ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິຜລານິສໍສາ ຈ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ອນິຈ຺ຈສຎ຺ຎາ, ອນິຈ຺ເຈ ທຸກ຺ຂສຎ຺ຎາ, ທຸກ຺ເຂ ອນຕ຺ຕສຎ຺ຎາ, ປຫານສຎ຺ຎາ, ວິຣາຄສຎ຺ຎາ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ຘມ຺ມາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຜລາ ຈ ໂຫນ຺ຕິ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຜລານິສໍສາ ຈ, ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິຜລາ ຈ ໂຫນ຺ຕິ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິຜລານິສໍສາ ຈ. ຍໂຕ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ໂຕ ຈ ໂຫຕິ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ໂຕ ຈ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ‘ຠິກ຺ຂຸ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕປລິໂຆ ອິຕິປິ, ສໍກິຓ຺ຓປຣິໂຂ ອິຕິປິ, ອພ຺ພູຬ຺ເຫສິໂກ ອິຕິປິ, ນິຣຄ຺ຄໂຬ ອິຕິປິ, ອຣິໂຍ ປນ຺ນທ຺ຘໂຊ ປນ຺ນຠາໂຣ ວິສໍຍຸຕ຺ໂຕ ອິຕິປິ’’’.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສໍກິຓ຺ຓປຣິໂຂ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ໂປໂນຠວິໂກ ຊາຕິສໍສາໂຣ ປຫີໂນ ໂຫຕິ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູໂລ ຕາລາວຕ຺ຖຸກໂຕ ອນຠາວໍກໂຕ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ໂມ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສໍກິຓ຺ຓປຣິໂຂ ໂຫຕິ.

໓. ປຐມຘມ຺ມວິຫາຣີສຸຕ຺ຕໍ

໗໓. ອຖ ໂຂ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘‘ຘມ຺ມວິຫາຣີ, ຘມ຺ມວິຫາຣີ’ຕິ, ຠນ຺ເຕ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກິຕ຺ຕາວຕາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ ຘມ຺ມວິຫາຣີ ໂຫຕີ’’ຕິ?

‘‘ອິຘ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠິກ຺ຂຸ ຘມ຺ມໍ ປຣິຍາປຸຓາຕິ – ສຸຕ຺ຕໍ, ເຄຍ຺ຍໍ, ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ, ຄາຖໍ, ອຸທານໍ, ອິຕິວຸຕ຺ຕກໍ, ຊາຕກໍ, ອພ຺ຠຸຕຘມ຺ມໍ, ເວທລ຺ລໍ. ໂສ ຕາຍ ຘມ຺ມປຣິຍຕ຺ຕິຍາ ທິວສໍ ອຕິນາເມຕິ, ຣິຎ຺ຈຕິ ປຏິສລ຺ລານໍ, ນານຸຍຸຎ຺ຊຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ເຈໂຕສມຖໍ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂຸ – ‘ຠິກ຺ຂຸ ປຣິຍຕ຺ຕິພຫຸໂລ, ໂນ ຘມ຺ມວິຫາຣີ’’’.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠິກ຺ຂຸ ຍຖາສຸຕໍ ຍຖາປຣິຍຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ປເຣສໍ ເທເສຕິ. ໂສ ຕາຍ ຘມ຺ມປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ທິວສໍ ອຕິນາເມຕິ, ຣິຎ຺ຈຕິ ປຏິສລ຺ລານໍ, ນານຸຍຸຎ຺ຊຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ເຈໂຕສມຖໍ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂຸ – ‘ຠິກ຺ຂຸ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິພຫຸໂລ, ໂນ ຘມ຺ມວິຫາຣີ’’’.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠິກ຺ຂຸ ຍຖາສຸຕໍ ຍຖາປຣິຍຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ສຊ຺ຌາຍໍ ກໂຣຕິ. ໂສ ເຕນ ສຊ຺ຌາເຍນ ທິວສໍ ອຕິນາເມຕິ, ຣິຎ຺ຈຕິ ປຏິສລ຺ລານໍ, ນານຸຍຸຎ຺ຊຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ເຈໂຕສມຖໍ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂຸ – ‘ຠິກ຺ຂຸ ສຊ຺ຌາຍພຫຸໂລ, ໂນ ຘມ຺ມວິຫາຣີ’’’.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠິກ຺ຂຸ ຍຖາສຸຕໍ ຍຖາປຣິຍຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມໍ ເຈຕສາ ອນຸວິຕກ຺ເກຕິ ອນຸວິຈາເຣຕິ ມນສານຸເປກ຺ຂຕິ. ໂສ ເຕຫິ ຘມ຺ມວິຕກ຺ເກຫິ ທິວສໍ ອຕິນາເມຕິ, ຣິຎ຺ຈຕິ ປຏິສລ຺ລານໍ, ນານຸຍຸຎ຺ຊຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ເຈໂຕສມຖໍ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂຸ – ‘ຠິກ຺ຂຸ ວິຕກ຺ກພຫຸໂລ, ໂນ ຘມ຺ມວິຫາຣີ’’’.

‘‘ອິຘ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠິກ຺ຂຸ ຘມ຺ມໍ ປຣິຍາປຸຓາຕິ – ສຸຕ຺ຕໍ, ເຄຍ຺ຍໍ, ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ, ຄາຖໍ, ອຸທານໍ, ອິຕິວຸຕ຺ຕກໍ, ຊາຕກໍ, ອພ຺ຠຸຕຘມ຺ມໍ, ເວທລ຺ລໍ. ໂສ ຕາຍ ຘມ຺ມປຣິຍຕ຺ຕິຍາ ນ ທິວສໍ ອຕິນາເມຕິ, ນາປິ ຣິຎ຺ຈຕິ ປຏິສລ຺ລານໍ, ອນຸຍຸຎ຺ຊຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ເຈໂຕສມຖໍ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠິກ຺ຂຸ ຘມ຺ມວິຫາຣີ ໂຫຕິ.

‘‘ອິຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ເທສິໂຕ ມຍາ ປຣິຍຕ຺ຕິພຫຸໂລ, ເທສິໂຕ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິພຫຸໂລ, ເທສິໂຕ ສຊ຺ຌາຍພຫຸໂລ, ເທສິໂຕ ວິຕກ຺ກພຫຸໂລ, ເທສິໂຕ ຘມ຺ມວິຫາຣີ. ຍໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ [ຍໍ ຠິກ຺ຂຸ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)], ສຕ຺ຖາຣາ ກຣຓີຍໍ ສາວການໍ ຫິເຕສິນາ ອນຸກມ຺ປເກນ ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍ, ກຕໍ ໂວ ຕໍ ມຍາ. ເອຕານິ, ຠິກ຺ຂຸ, ຣຸກ຺ຂມູລານິ, ເອຕານິ ສຸຎ຺ຎາຄາຣານິ. ຌາຍຖ, ຠິກ຺ຂຸ, ມາ ປມາທຕ຺ຖ, ມາ ປຈ຺ຉາ ວິປ຺ປຏິສາຣິໂນ ອຫຸວຕ຺ຖ. ອຍໍ ໂວ ອມ຺ຫາກໍ ອນຸສາສນີ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ທຸຕິຍຘມ຺ມວິຫາຣີສຸຕ຺ຕໍ

໗໔. ອຖ ໂຂ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘‘ຘມ຺ມວິຫາຣີ ຘມ຺ມວິຫາຣີ’ຕິ, ຠນ຺ເຕ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກິຕ຺ຕາວຕາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ ຘມ຺ມວິຫາຣີ ໂຫຕີ’’ຕິ?

‘‘ອິຘ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠິກ຺ຂຸ ຘມ຺ມໍ ປຣິຍາປຸຓາຕິ – ສຸຕ຺ຕໍ, ເຄຍ຺ຍໍ, ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ, ຄາຖໍ, ອຸທານໍ, ອິຕິວຸຕ຺ຕກໍ, ຊາຕກໍ, ອພ຺ຠຸຕຘມ຺ມໍ, ເວທລ຺ລໍ; ອຸຕ຺ຕຣິ [ອຸຕ຺ຕຣິໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ຈສ຺ສ ປຎ຺ຎາຍ ອຕ຺ຖໍ ນປ຺ປຊານາຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂຸ – ‘ຠິກ຺ຂຸ ປຣິຍຕ຺ຕິພຫຸໂລ, ໂນ ຘມ຺ມວິຫາຣີ’’’.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠິກ຺ຂຸ ຍຖາສຸຕໍ ຍຖາປຣິຍຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ປເຣສໍ ເທເສຕິ, ອຸຕ຺ຕຣິ ຈສ຺ສ ປຎ຺ຎາຍ ອຕ຺ຖໍ ນປ຺ປຊານາຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂຸ – ‘ຠິກ຺ຂຸ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິພຫຸໂລ, ໂນ ຘມ຺ມວິຫາຣີ’’’.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠິກ຺ຂຸ ຍຖາສຸຕໍ ຍຖາປຣິຍຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ສຊ຺ຌາຍໍ ກໂຣຕິ, ອຸຕ຺ຕຣິ ຈສ຺ສ ປຎ຺ຎາຍ ອຕ຺ຖໍ ນປ຺ປຊານາຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂຸ – ‘ຠິກ຺ຂຸ ສຊ຺ຌາຍພຫຸໂລ, ໂນ ຘມ຺ມວິຫາຣີ’’’.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠິກ຺ຂຸ ຍຖາສຸຕໍ ຍຖາປຣິຍຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມໍ ເຈຕສາ ອນຸວິຕກ຺ເກຕິ ອນຸວິຈາເຣຕິ ມນສານຸເປກ຺ຂຕິ, ອຸຕ຺ຕຣິ ຈສ຺ສ ປຎ຺ຎາຍ ອຕ຺ຖໍ ນປ຺ປຊານາຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂຸ – ‘ຠິກ຺ຂຸ ວິຕກ຺ກພຫຸໂລ, ໂນ ຘມ຺ມວິຫາຣີ’’’.

‘‘ອິຘ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠິກ຺ຂຸ ຘມ຺ມໍ ປຣິຍາປຸຓາຕິ – ສຸຕ຺ຕໍ, ເຄຍ຺ຍໍ, ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ, ຄາຖໍ, ອຸທານໍ, ອິຕິວຸຕ຺ຕກໍ, ຊາຕກໍ, ອພ຺ຠຸຕຘມ຺ມໍ, ເວທລ຺ລໍ; ອຸຕ຺ຕຣິ ຈສ຺ສ ປຎ຺ຎາຍ ອຕ຺ຖໍ ປຊານາຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠິກ຺ຂຸ ຘມ຺ມວິຫາຣີ ໂຫຕິ.

‘‘ອິຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ເທສິໂຕ ມຍາ ປຣິຍຕ຺ຕິພຫຸໂລ, ເທສິໂຕ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິພຫຸໂລ, ເທສິໂຕ ສຊ຺ຌາຍພຫຸໂລ, ເທສິໂຕ ວິຕກ຺ກພຫຸໂລ, ເທສິໂຕ ຘມ຺ມວິຫາຣີ. ຍໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ສຕ຺ຖາຣາ ກຣຓີຍໍ ສາວການໍ ຫິເຕສິນາ ອນຸກມ຺ປເກນ ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍ, ກຕໍ ໂວ ຕໍ ມຍາ. ເອຕານິ, ຠິກ຺ຂຸ, ຣຸກ຺ຂມູລານິ, ເອຕານິ ສຸຎ຺ຎາຄາຣານິ. ຌາຍຖ ຠິກ຺ຂຸ, ມາ ປມາທຕ຺ຖ, ມາ ປຈ຺ຉາ ວິປ຺ປຏິສາຣິໂນ ອຫຸວຕ຺ຖ. ອຍໍ ໂວ ອມ຺ຫາກໍ ອນຸສາສນີ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ປຐມໂຍຘາຊີວສຸຕ຺ຕໍ

໗໕. ‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຍຘາຊີວາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ໂຍຘາຊີໂວ ຣຊຄ຺ຄຎ຺ເຎວ ທິສ຺ວາ ສໍສີທຕິ ວິສີທຕິ ນ ສນ຺ຖມ຺ຠຕິ ນ ສກ຺ໂກຕິ ສງ຺ຄາມໍ ໂອຕຣິຕຸໍ. ເອວຣູໂປປິ [ເອວຣູໂປ (ສີ.) ປຸ. ປ. ໑໙໓], ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ [ເອກຈ຺ໂຈ (ສີ.)] ໂຍຘາຊີໂວ ໂຫຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຐໂມ ໂຍຘາຊີໂວ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມາໂນ ໂລກສ຺ມິໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ໂຍຘາຊີໂວ ສຫຕິ ຣຊຄ຺ຄໍ; ອປິ ຈ ໂຂ ຘຊຄ຺ຄຎ຺ເຎວ ທິສ຺ວາ ສໍສີທຕິ ວິສີທຕິ, ນ ສນ຺ຖມ຺ຠຕິ, ນ ສກ຺ໂກຕິ ສງ຺ຄາມໍ ໂອຕຣິຕຸໍ. ເອວຣູໂປປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ໂຍຘາຊີໂວ ໂຫຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸຕິໂຍ ໂຍຘາຊີໂວ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມາໂນ ໂລກສ຺ມິໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ໂຍຘາຊີໂວ ສຫຕິ ຣຊຄ຺ຄໍ ສຫຕິ ຘຊຄ຺ຄໍ; ອປິ ຈ ໂຂ ອຸສ຺ສາຣຓຎ຺ເຎວ [ອຸສ຺ສາທນໍເຍວ (ສີ. ປີ.)] ສຸຕ຺ວາ ສໍສີທຕິ ວິສີທຕິ, ນ ສນ຺ຖມ຺ຠຕິ, ນ ສກ຺ໂກຕິ ສງ຺ຄາມໍ ໂອຕຣິຕຸໍ. ເອວຣູໂປປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ໂຍຘາຊີໂວ ໂຫຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຕິໂຍ ໂຍຘາຊີໂວ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມາໂນ ໂລກສ຺ມິໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ໂຍຘາຊີໂວ ສຫຕິ ຣຊຄ຺ຄໍ, ສຫຕິ ຘຊຄ຺ຄໍ, ສຫຕິ ອຸສ຺ສາຣຓໍ; ອປິ ຈ ໂຂ ສມ຺ປຫາເຣ ຫຎ຺ຎຕິ [ອາຫຎ຺ຎຕິ (ສີ.)] ພ຺ຍາປຊ຺ຊຕິ. ເອວຣູໂປປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ໂຍຘາຊີໂວ ໂຫຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕຸຕ຺ໂຖ ໂຍຘາຊີໂວ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມາໂນ ໂລກສ຺ມິໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ໂຍຘາຊີໂວ ສຫຕິ ຣຊຄ຺ຄໍ, ສຫຕິ ຘຊຄ຺ຄໍ, ສຫຕິ ອຸສ຺ສາຣຓໍ, ສຫຕິ ສມ຺ປຫາຣໍ. ໂສ ຕໍ ສງ຺ຄາມໍ ອຠິວິຊິນິຕ຺ວາ ວິຊິຕສງ຺ຄາໂມ ຕເມວ ສງ຺ຄາມສີສໍ ອຊ຺ຌາວສຕິ. ເອວຣູໂປປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ໂຍຘາຊີໂວ ໂຫຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈໂມ ໂຍຘາຊີໂວ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມາໂນ ໂລກສ຺ມິໍ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ໂຍຘາຊີວາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ.

‘‘ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈິເມ ໂຍຘາຊີວູປມາ ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ຠິກ຺ຂູສຸ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຣຊຄ຺ຄຎ຺ເຎວ ທິສ຺ວາ ສໍສີທຕິ ວິສີທຕິ, ນ ສນ຺ຖມ຺ຠຕິ, ນ ສກ຺ໂກຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ສນ຺ຘາເຣຕຸໍ [ສນ຺ຕາເນຕຸໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)]. ສິກ຺ຂາທຸພ຺ພລ຺ຍໍ ອາວິກຕ຺ວາ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ຫີນາຍາວຕ຺ຕຕິ. ກິມສ຺ສ ຣຊຄ຺ຄສ຺ມິໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສຸຓາຕິ – ‘ອມຸກສ຺ມິໍ ນາມ ຄາເມ ວາ ນິຄເມ ວາ ອິຕ຺ຖີ ວາ ກຸມາຣີ ວາ ອຠິຣູປາ ທສ຺ສນີຍາ ປາສາທິກາ ປຣມາຍ ວຓ຺ຓໂປກ຺ຂຣຕາຍ ສມນ຺ນາຄຕາ’ຕິ. ໂສ ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ສໍສີທຕິ ວິສີທຕິ, ນ ສນ຺ຖມ຺ຠຕິ, ນ ສກ຺ໂກຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ສນ຺ຘາເຣຕຸໍ. ສິກ຺ຂາທຸພ຺ພລ຺ຍໍ ອາວິກຕ຺ວາ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ຫີນາຍາວຕ຺ຕຕິ. ອິທມສ຺ສ ຣຊຄ຺ຄສ຺ມິໍ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຍຘາຊີໂວ ຣຊຄ຺ຄຎ຺ເຎວ ທິສ຺ວາ ສໍສີທຕິ ວິສີທຕິ, ນ ສນ຺ຖມ຺ຠຕິ, ນ ສກ຺ໂກຕິ ສງ຺ຄາມໍ ໂອຕຣິຕຸໍ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ. ເອວຣູໂປປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ໂຫຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຐໂມ ໂຍຘາຊີວູປໂມ ປຸຄ຺ຄໂລ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມາໂນ ຠິກ຺ຂູສຸ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສຫຕິ ຣຊຄ຺ຄໍ; ອປິ ຈ ໂຂ ຘຊຄ຺ຄຎ຺ເຎວ ທິສ຺ວາ ສໍສີທຕິ ວິສີທຕິ, ນ ສນ຺ຖມ຺ຠຕິ, ນ ສກ຺ໂກຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ສນ຺ຘາເຣຕຸໍ. ສິກ຺ຂາທຸພ຺ພລ຺ຍໍ ອາວິກຕ຺ວາ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ຫີນາຍາວຕ຺ຕຕິ. ກິມສ຺ສ ຘຊຄ຺ຄສ຺ມິໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ນ ເຫວ ໂຂ ສຸຓາຕິ – ‘ອມຸກສ຺ມິໍ ນາມ ຄາເມ ວາ ນິຄເມ ວາ ອິຕ຺ຖີ ວາ ກຸມາຣີ ວາ ອຠິຣູປາ ທສ຺ສນີຍາ ປາສາທິກາ ປຣມາຍ ວຓ຺ຓໂປກ຺ຂຣຕາຍ ສມນ຺ນາຄຕາ’ຕິ; ອປິ ຈ ໂຂ ສາມໍ ປສ຺ສຕິ ອິຕ຺ຖິໍ ວາ ກຸມາຣິໍ ວາ ອຠິຣູປໍ ທສ຺ສນີຍໍ ປາສາທິກໍ ປຣມາຍ ວຓ຺ຓໂປກ຺ຂຣຕາຍ ສມນ຺ນາຄຕໍ. ໂສ ຕໍ ທິສ຺ວາ ສໍສີທຕິ ວິສີທຕິ, ນ ສນ຺ຖມ຺ຠຕິ, ນ ສກ຺ໂກຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ສນ຺ຘາເຣຕຸໍ. ສິກ຺ຂາທຸພ຺ພລ຺ຍໍ ອາວິກຕ຺ວາ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ຫີນາຍາວຕ຺ຕຕິ. ອິທມສ຺ສ ຘຊຄ຺ຄສ຺ມິໍ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຍຘາຊີໂວ ສຫຕິ ຣຊຄ຺ຄໍ; ອປິ ຈ ໂຂ ຘຊຄ຺ຄຎ຺ເຎວ ທິສ຺ວາ ສໍສີທຕິ ວິສີທຕິ, ນ ສນ຺ຖມ຺ຠຕິ, ນ ສກ຺ໂກຕິ ສງ຺ຄາມໍ ໂອຕຣິຕຸໍ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ. ເອວຣູໂປປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ໂຫຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸຕິໂຍ ໂຍຘາຊີວູປໂມ ປຸຄ຺ຄໂລ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມາໂນ ຠິກ຺ຂູສຸ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສຫຕິ ຣຊຄ຺ຄໍ, ສຫຕິ ຘຊຄ຺ຄໍ; ອປິ ຈ ໂຂ ອຸສ຺ສາຣຓຎ຺ເຎວ ສຸຕ຺ວາ ສໍສີທຕິ ວິສີທຕິ, ນ ສນ຺ຖມ຺ຠຕິ, ນ ສກ຺ໂກຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ສນ຺ຘາເຣຕຸໍ. ສິກ຺ຂາທຸພ຺ພລ຺ຍໍ ອາວິກຕ຺ວາ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ຫີນາຍາວຕ຺ຕຕິ. ກິມສ຺ສ ອຸສ຺ສາຣຓາຍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໍ ອຣຎ຺ຎຄຕໍ ວາ ຣຸກ຺ຂມູລຄຕໍ ວາ ສຸຎ຺ຎາຄາຣຄຕໍ ວາ ມາຕຸຄາໂມ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອູຫສຕິ [ອຸຫສຕິ (ກ.), ໂອຫສຕິ (ສ຺ຍາ. ກໍ.) ປຸ. ປ. ໑໙໖] ອຸລ຺ລປຕິ ອຸຊ຺ຊຄ຺ຆຕິ ອຸປ຺ປຓ຺ເຑຕິ. ໂສ ມາຕຸຄາເມນ ອູຫສິຍມາໂນ ອຸລ຺ລປິຍມາໂນ ອຸຊ຺ຊຄ຺ຆິຍມາໂນ ອຸປ຺ປຓ຺ຑິຍມາໂນ ສໍສີທຕິ ວິສີທຕິ, ນ ສນ຺ຖມ຺ຠຕິ, ນ ສກ຺ໂກຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ສນ຺ຘາເຣຕຸໍ. ສິກ຺ຂາທຸພ຺ພລ຺ຍໍ ອາວິກຕ຺ວາ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ຫີນາຍາວຕ຺ຕຕິ. ອິທມສ຺ສ ອຸສ຺ສາຣຓາຍ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຍຘາຊີໂວ ສຫຕິ ຣຊຄ຺ຄໍ, ສຫຕິ ຘຊຄ຺ຄໍ; ອປິ ຈ ໂຂ ອຸສ຺ສາຣຓຎ຺ເຎວ ສຸຕ຺ວາ ສໍສີທຕິ ວິສີທຕິ, ນ ສນ຺ຖມ຺ຠຕິ, ນ ສກ຺ໂກຕິ ສງ຺ຄາມໍ ໂອຕຣິຕຸໍ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ. ເອວຣູໂປປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ໂຫຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຕິໂຍ ໂຍຘາຊີວູປໂມ ປຸຄ຺ຄໂລ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມາໂນ ຠິກ຺ຂູສຸ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສຫຕິ ຣຊຄ຺ຄໍ, ສຫຕິ ຘຊຄ຺ຄໍ, ສຫຕິ ອຸສ຺ສາຣຓໍ; ອປິ ຈ ໂຂ ສມ຺ປຫາເຣ ຫຎ຺ຎຕິ ພ຺ຍາປຊ຺ຊຕິ. ກິມສ຺ສ ສມ຺ປຫາຣສ຺ມິໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໍ ອຣຎ຺ຎຄຕໍ ວາ ຣຸກ຺ຂມູລຄຕໍ ວາ ສຸຎ຺ຎາຄາຣຄຕໍ ວາ ມາຕຸຄາໂມ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອຠິນິສີທຕິ ອຠິນິປຊ຺ຊຕິ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣຕິ. ໂສ ມາຕຸຄາເມນ ອຠິນິສີທິຍມາໂນ ອຠິນິປຊ຺ຊິຍມາໂນ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣິຍມາໂນ ສິກ຺ຂໍ ອປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ທຸພ຺ພລ຺ຍໍ ອນາວິກຕ຺ວາ ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິເສວຕິ. ອິທມສ຺ສ ສມ຺ປຫາຣສ຺ມິໍ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຍຘາຊີໂວ ສຫຕິ ຣຊຄ຺ຄໍ, ສຫຕິ ຘຊຄ຺ຄໍ, ສຫຕິ ອຸສ຺ສາຣຓໍ, ອປິ ຈ ໂຂ ສມ຺ປຫາເຣ ຫຎ຺ຎຕິ ພ຺ຍາປຊ຺ຊຕິ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ. ເອວຣູໂປປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ໂຫຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕຸຕ຺ໂຖ ໂຍຘາຊີວູປໂມ ປຸຄ຺ຄໂລ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມາໂນ ຠິກ຺ຂູສຸ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສຫຕິ ຣຊຄ຺ຄໍ, ສຫຕິ ຘຊຄ຺ຄໍ, ສຫຕິ ອຸສ຺ສາຣຓໍ, ສຫຕິ ສມ຺ປຫາຣໍ, ໂສ ຕໍ ສງ຺ຄາມໍ ອຠິວິຊິນິຕ຺ວາ ວິຊິຕສງ຺ຄາໂມ ຕເມວ ສງ຺ຄາມສີສໍ ອຊ຺ຌາວສຕິ. ກິມສ຺ສ ສງ຺ຄາມວິຊຍສ຺ມິໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຣຎ຺ຎຄຕໍ ວາ ຣຸກ຺ຂມູລຄຕໍ ວາ ສຸຎ຺ຎາຄາຣຄຕໍ ວາ ມາຕຸຄາໂມ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອຠິນິສີທຕິ ອຠິນິປຊ຺ຊຕິ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣຕິ. ໂສ ມາຕຸຄາເມນ ອຠິນິສີທິຍມາໂນ ອຠິນິປຊ຺ຊິຍມາໂນ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣິຍມາໂນ ວິນິເວເຐຕ຺ວາ ວິນິໂມເຈຕ຺ວາ ເຍນ ກາມໍ ປກ຺ກມຕິ. ໂສ ວິວິຕ຺ຕໍ ເສນາສນໍ ຠຊຕິ ອຣຎ຺ຎໍ ຣຸກ຺ຂມູລໍ ປພ຺ພຕໍ ກນ຺ທຣໍ ຄິຣິຄຸຫໍ ສຸສານໍ ວນປຕ຺ຖໍ ອພ຺ໂຠກາສໍ ປລາລປຸຎ຺ຊໍ.

‘‘ໂສ ອຣຎ຺ຎຄໂຕ ວາ ຣຸກ຺ຂມູລຄໂຕ ວາ ສຸຎ຺ຎາຄາຣຄໂຕ ວາ ນິສີທຕິ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ອຸຊຸໍ ກາຍໍ ປຓິຘາຍ ປຣິມຸຂໍ ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ. ໂສ ອຠິຊ຺ຌໍ ໂລເກ ປຫາຍ ວິຄຕາຠິຊ຺ເຌນ ເຈຕສາ ວິຫຣຕິ, ອຠິຊ຺ຌາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິໂສເຘຕິ; ພ຺ຍາປາທປໂທສໍ ປຫາຍ ອພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ວິຫຣຕິ, ສພ຺ພປາຓຠູຕຫິຕານຸກມ຺ປີ ພ຺ຍາປາທປໂທສາ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິໂສເຘຕິ; ຖິນມິທ຺ຘໍ ປຫາຍ ວິຄຕຖິນມິທ຺ໂຘ ວິຫຣຕິ ອາໂລກສຎ຺ຎີ ສໂຕ ສມ຺ປຊາໂນ, ຖິນມິທ຺ຘາ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິໂສເຘຕິ; ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ປຫາຍ ອນຸທ຺ຘໂຕ ວິຫຣຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ວູປສນ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ, ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິໂສເຘຕິ; ວິຈິກິຈ຺ຉໍ ປຫາຍ ຕິຓ຺ຓວິຈິກິຈ຺ໂຉ ວິຫຣຕິ ອກຖໍກຖີ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສຸ, ວິຈິກິຈ຺ຉາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິໂສເຘຕິ. ໂສ ອິເມ ປຎ຺ຈ ນີວຣເຓ ປຫາຍ ເຈຕໂສ ອຸປກ຺ກິເລເສ ປຎ຺ຎາຍ ທຸພ຺ພລີກຣເຓ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ…ເປ… ປີຕິຍາ ຈ ວິຣາຄາ ອຸເປກ຺ຂໂກ ຈ ວິຫຣຕິ ສໂຕ ສມ຺ປຊາໂນ, ສຸຂຎ຺ຈ ກາເຍນ ປຏິສໍເວເທຕິ ຍໍ ຕໍ ອຣິຍາ ອາຈິກ຺ຂນ຺ຕິ – ‘ອຸເປກ຺ຂໂກ ສຕິມາ ສຸຂວິຫາຣີ’ຕິ ຕຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ສຸຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ, ປຸພ຺ເພວ ໂສມນສ຺ສໂທມນສ຺ສານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ອຸເປກ຺ຂາສຕິປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ.

‘‘ໂສ ເອວໍ ສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕ ປຣິສຸທ຺ເຘ ປຣິໂຍທາເຕ ອນງ຺ຄເຓ ວິຄຕູປກ຺ກິເລເສ ມຸທຸຠູເຕ ກມ຺ມນິເຍ ຐິເຕ ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ເຕ ອາສວານໍ ຂຍຎາຓາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນິນ຺ນາເມຕິ. ໂສ ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ‘ອິເມ ອາສວາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ‘ອຍໍ ອາສວສມຸທໂຍ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ‘ອຍໍ ອາສວນິໂຣໂຘ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ, ‘ອຍໍ ອາສວນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ຊານໂຕ ເອວໍ ປສ຺ສໂຕ ກາມາສວາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ, ຠວາສວາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ, ອວິຊ຺ຊາສວາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ, ວິມຸຕ຺ຕສ຺ມິໍ ວິມຸຕ຺ຕມິຕິ ຎາຓໍ ໂຫຕິ. ‘ຂີຓາ ຊາຕິ, ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ກຕໍ ກຣຓີຍໍ, ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາ’ຕິ ປຊານາຕິ. ອິທມສ຺ສ ສງ຺ຄາມວິຊຍສ຺ມິໍ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຍຘາຊີໂວ ສຫຕິ ຣຊຄ຺ຄໍ, ສຫຕິ ຘຊຄ຺ຄໍ, ສຫຕິ ອຸສ຺ສາຣຓໍ, ສຫຕິ ສມ຺ປຫາຣໍ, ໂສ ຕໍ ສງ຺ຄາມໍ ອຠິວິຊິນິຕ຺ວາ ວິຊິຕສງ຺ຄາໂມ ຕເມວ ສງ຺ຄາມສີສໍ ອຊ຺ຌາວສຕິ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ. ເອວຣູໂປປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ໂຫຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈໂມ ໂຍຘາຊີວູປໂມ ປຸຄ຺ຄໂລ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມາໂນ ຠິກ຺ຂູສຸ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ໂຍຘາຊີວູປມາ ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ຠິກ຺ຂູສູ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ທຸຕິຍໂຍຘາຊີວສຸຕ຺ຕໍ

໗໖. ‘‘ປຎ຺ຈິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຍຘາຊີວາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ໂຍຘາຊີໂວ ອສິຈມ຺ມໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຘນຸກລາປໍ ສນ຺ນຍ຺ຫິຕ຺ວາ ວິຍູຬ຺ຫໍ ສງ຺ຄາມໍ ໂອຕຣຕິ. ໂສ ຕສ຺ມິໍ ສງ຺ຄາເມ ອຸສ຺ສຫຕິ ວາຍມຕິ. ຕເມນໍ ອຸສ຺ສຫນ຺ຕໍ ວາຍມນ຺ຕໍ ປເຣ ຫນນ຺ຕິ ປຣິຍາປາເທນ຺ຕິ. ເອວຣູໂປປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ໂຍຘາຊີໂວ ໂຫຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຐໂມ ໂຍຘາຊີໂວ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມາໂນ ໂລກສ຺ມິໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ໂຍຘາຊີໂວ ອສິຈມ຺ມໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຘນຸກລາປໍ ສນ຺ນຍ຺ຫິຕ຺ວາ ວິຍູຬ຺ຫໍ ສງ຺ຄາມໍ ໂອຕຣຕິ. ໂສ ຕສ຺ມິໍ ສງ຺ຄາເມ ອຸສ຺ສຫຕິ ວາຍມຕິ. ຕເມນໍ ອຸສ຺ສຫນ຺ຕໍ ວາຍມນ຺ຕໍ ປເຣ ອຸປລິກ຺ຂນ຺ຕິ [ອຸປລິຂນ຺ຕິ (ກ.)], ຕເມນໍ ອປເນນ຺ຕິ; ອປເນຕ຺ວາ ຎາຕການໍ ເນນ຺ຕິ. ໂສ ຎາຕເກຫິ ນີຍມາໂນ ອປ຺ປຕ຺ວາວ ຎາຕເກ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ກາລໍ ກໂຣຕິ. ເອວຣູໂປປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ໂຍຘາຊີໂວ ໂຫຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸຕິໂຍ ໂຍຘາຊີໂວ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມາໂນ ໂລກສ຺ມິໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ໂຍຘາຊີໂວ ອສິຈມ຺ມໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຘນຸກລາປໍ ສນ຺ນຍ຺ຫິຕ຺ວາ ວິຍູຬ຺ຫໍ ສງ຺ຄາມໍ ໂອຕຣຕິ. ໂສ ຕສ຺ມິໍ ສງ຺ຄາເມ ອຸສ຺ສຫຕິ ວາຍມຕິ. ຕເມນໍ ອຸສ຺ສຫນ຺ຕໍ ວາຍມນ຺ຕໍ ປເຣ ອຸປລິກ຺ຂນ຺ຕິ, ຕເມນໍ ອປເນນ຺ຕິ; ອປເນຕ຺ວາ ຎາຕການໍ ເນນ຺ຕິ. ຕເມນໍ ຎາຕກາ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ ປຣິຈຣນ຺ຕິ. ໂສ ຎາຕເກຫິ ອຸປຏ຺ຐຫິຍມາໂນ ປຣິຈຣິຍມາໂນ ເຕເນວ ອາພາເຘນ ກາລໍ ກໂຣຕິ. ເອວຣູໂປປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ໂຍຘາຊີໂວ ໂຫຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຕິໂຍ ໂຍຘາຊີໂວ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມາໂນ ໂລກສ຺ມິໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ໂຍຘາຊີໂວ ອສິຈມ຺ມໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຘນຸກລາປໍ ສນ຺ນຍ຺ຫິຕ຺ວາ ວິຍູຬ຺ຫໍ ສງ຺ຄາມໍ ໂອຕຣຕິ. ໂສ ຕສ຺ມິໍ ສງ຺ຄາເມ ອຸສ຺ສຫຕິ ວາຍມຕິ. ຕເມນໍ ອຸສ຺ສຫນ຺ຕໍ ວາຍມນ຺ຕໍ ປເຣ ອຸປລິກ຺ຂນ຺ຕິ, ຕເມນໍ ອປເນນ຺ຕິ; ອປເນຕ຺ວາ ຎາຕການໍ ເນນ຺ຕິ. ຕເມນໍ ຎາຕກາ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ ປຣິຈຣນ຺ຕິ. ໂສ ຎາຕເກຫິ ອຸປຏ຺ຐຫິຍມາໂນ ປຣິຈຣິຍມາໂນ ວຸຏ຺ຐາຕິ ຕມ຺ຫາ ອາພາຘາ. ເອວຣູໂປປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ໂຍຘາຊີໂວ ໂຫຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕຸຕ຺ໂຖ ໂຍຘາຊີໂວ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມາໂນ ໂລກສ຺ມິໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ໂຍຘາຊີໂວ ອສິຈມ຺ມໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຘນຸກລາປໍ ສນ຺ນຍ຺ຫິຕ຺ວາ ວິຍູຬ຺ຫໍ ສງ຺ຄາມໍ ໂອຕຣຕິ. ໂສ ຕໍ ສງ຺ຄາມໍ ອຠິວິຊິນິຕ຺ວາ ວິຊິຕສງ຺ຄາໂມ ຕເມວ ສງ຺ຄາມສີສໍ ອຊ຺ຌາວສຕິ. ເອວຣູໂປປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ໂຍຘາຊີໂວ ໂຫຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈໂມ ໂຍຘາຊີໂວ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມາໂນ ໂລກສ຺ມິໍ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ໂຍຘາຊີວາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ.

‘‘ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈິເມ ໂຍຘາຊີວູປມາ ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ຠິກ຺ຂູສຸ. ກຕເມ ປຎ຺ຈ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຄາມໍ ວາ ນິຄມໍ ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣຕິ. ໂສ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ຕເມວ ຄາມໍ ວາ ນິຄມໍ ວາ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສຕິ ອຣກ຺ຂິເຕເນວ ກາເຍນ ອຣກ຺ຂິຕາຍ ວາຈາຍ ອຣກ຺ຂິເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ ອນຸປຏ຺ຐິຕາຍ ສຕິຍາ ອສໍວຸເຕຫິ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ປສ຺ສຕິ ມາຕຸຄາມໍ ທຸນ຺ນິວຕ຺ຖໍ ວາ ທຸປ຺ປາຣຸຕໍ ວາ. ຕສ຺ສ ຕໍ ມາຕຸຄາມໍ ທິສ຺ວາ ທຸນ຺ນິວຕ຺ຖໍ ວາ ທຸປ຺ປາຣຸຕໍ ວາ ຣາໂຄ ຈິຕ຺ຕໍ ອນຸທ຺ຘໍເສຕິ. ໂສ ຣາຄານຸທ຺ຘໍສິເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ ສິກ຺ຂໍ ອປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ທຸພ຺ພລ຺ຍໍ ອນາວິກຕ຺ວາ ເມຖຸນໍ ຘມ຺ມໍ ປຏິເສວຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຍຘາຊີໂວ ອສິຈມ຺ມໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຘນຸກລາປໍ ສນ຺ນຍ຺ຫິຕ຺ວາ ວິຍູຬ຺ຫໍ ສງ຺ຄາມໍ ໂອຕຣຕິ, ໂສ ຕສ຺ມິໍ ສງ຺ຄາເມ ອຸສ຺ສຫຕິ ວາຍມຕິ, ຕເມນໍ ອຸສ຺ສຫນ຺ຕໍ ວາຍມນ຺ຕໍ ປເຣ ຫນນ຺ຕິ ປຣິຍາປາເທນ຺ຕິ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ. ເອວຣູໂປປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ໂຫຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຐໂມ ໂຍຘາຊີວູປໂມ ປຸຄ຺ຄໂລ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມາໂນ ຠິກ຺ຂູສຸ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຄາມໍ ວາ ນິຄມໍ ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣຕິ. ໂສ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ຕເມວ ຄາມໍ ວາ ນິຄມໍ ວາ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສຕິ ອຣກ຺ຂິເຕເນວ ກາເຍນ ອຣກ຺ຂິຕາຍ ວາຈາຍ ອຣກ຺ຂິເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ ອນຸປຏ຺ຐິຕາຍ ສຕິຍາ ອສໍວຸເຕຫິ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ປສ຺ສຕິ ມາຕຸຄາມໍ ທຸນ຺ນິວຕ຺ຖໍ ວາ ທຸປ຺ປາຣຸຕໍ ວາ. ຕສ຺ສ ຕໍ ມາຕຸຄາມໍ ທິສ຺ວາ ທຸນ຺ນິວຕ຺ຖໍ ວາ ທຸປ຺ປາຣຸຕໍ ວາ ຣາໂຄ ຈິຕ຺ຕໍ ອນຸທ຺ຘໍເສຕິ. ໂສ ຣາຄານຸທ຺ຘໍສິເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ ປຣິຑຍ຺ຫເຕວ ກາເຍນ ປຣິຑຍ຺ຫຕິ ເຈຕສາ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ຍໍນູນາຫໍ ອາຣາມໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ອາໂຣເຈຍ຺ຍໍ – ຣາຄປຣິຍຸຏ຺ຐິໂຕມ຺ຫິ [ຣາຄາຍິໂຕມ຺ຫິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ)], ອາວຸໂສ, ຣາຄປເຣໂຕ, ນ ສກ຺ໂກມິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ສນ຺ຘາເຣຕຸໍ; ສິກ຺ຂາທຸພ຺ພລ຺ຍໍ ອາວິກຕ຺ວາ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ຫີນາຍາວຕ຺ຕິສ຺ສາມີ’ຕິ. ໂສ ອາຣາມໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອປ຺ປຕ຺ວາວ ອາຣາມໍ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ສິກ຺ຂາທຸພ຺ພລ຺ຍໍ ອາວິກຕ຺ວາ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ຫີນາຍາວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຍຘາຊີໂວ ອສິຈມ຺ມໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຘນຸກລາປໍ ສນ຺ນຍ຺ຫິຕ຺ວາ ວິຍູຬ຺ຫໍ ສງ຺ຄາມໍ ໂອຕຣຕິ, ໂສ ຕສ຺ມິໍ ສງ຺ຄາເມ ອຸສ຺ສຫຕິ ວາຍມຕິ, ຕເມນໍ ອຸສ຺ສຫນ຺ຕໍ ວາຍມນ຺ຕໍ ປເຣ ອຸປລິກ຺ຂນ຺ຕິ, ຕເມນໍ ອປເນນ຺ຕິ; ອປເນຕ຺ວາ ຎາຕການໍ ເນນ຺ຕິ. ໂສ ຎາຕເກຫິ ນີຍມາໂນ ອປ຺ປຕ຺ວາວ ຎາຕເກ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ກາລໍ ກໂຣຕິ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ. ເອວຣູໂປປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ໂຫຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸຕິໂຍ ໂຍຘາຊີວູປໂມ ປຸຄ຺ຄໂລ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມາໂນ ຠິກ຺ຂູສຸ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຄາມໍ ວາ ນິຄມໍ ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣຕິ. ໂສ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ຕເມວ ຄາມໍ ວາ ນິຄມໍ ວາ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສຕິ ອຣກ຺ຂິເຕເນວ ກາເຍນ ອຣກ຺ຂິຕາຍ ວາຈາຍ ອຣກ຺ຂິເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ ອນຸປຏ຺ຐິຕາຍ ສຕິຍາ ອສໍວຸເຕຫິ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ປສ຺ສຕິ ມາຕຸຄາມໍ ທຸນ຺ນິວຕ຺ຖໍ ວາ ທຸປ຺ປາຣຸຕໍ ວາ. ຕສ຺ສ ຕໍ ມາຕຸຄາມໍ ທິສ຺ວາ ທຸນ຺ນິວຕ຺ຖໍ ວາ ທຸປ຺ປາຣຸຕໍ ວາ ຣາໂຄ ຈິຕ຺ຕໍ ອນຸທ຺ຘໍເສຕິ. ໂສ ຣາຄານຸທ຺ຘໍສິເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ ປຣິຑຍ຺ຫເຕວ ກາເຍນ ປຣິຑຍ຺ຫຕິ ເຈຕສາ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ຍໍນູນາຫໍ ອາຣາມໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ອາໂຣເຈຍ຺ຍໍ – ຣາຄປຣິຍຸຏ຺ຐິໂຕມ຺ຫິ, ອາວຸໂສ, ຣາຄປເຣໂຕ, ນ ສກ຺ໂກມິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ສນ຺ຘາເຣຕຸໍ; ສິກ຺ຂາທຸພ຺ພລ຺ຍໍ ອາວິກຕ຺ວາ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ຫີນາຍາວຕ຺ຕິສ຺ສາມີ’ຕິ. ໂສ ອາຣາມໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ອາໂຣເຈຕິ – ‘ຣາຄປຣິຍຸຏ຺ຐິໂຕມ຺ຫິ, ອາວຸໂສ, ຣາຄປເຣໂຕ, ນ ສກ຺ໂກມິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ສນ຺ຘາເຣຕຸໍ; ສິກ຺ຂາທຸພ຺ພລ຺ຍໍ ອາວິກຕ຺ວາ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ຫີນາຍາວຕ຺ຕິສ຺ສາມີ’’’ຕິ.

‘‘ຕເມນໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ໂອວທນ຺ຕິ ອນຸສາສນ຺ຕິ – ‘ອປ຺ປສ຺ສາທາ, ອາວຸໂສ, ກາມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ ພຫຸທຸກ຺ຂາ ພຫຸປາຍາສາ [ພຫູປາຍາສາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.) ປາຈິ. ໔໑໗; ຈູຬວ. ໖໕; ມ. ນິ. ໑.໒໓໔], ອາທີນໂວ ເອຕ຺ຖ ຠິຍ຺ໂຍ. ອຏ຺ຐິກງ຺ກລູປມາ ກາມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ ພຫຸທຸກ຺ຂາ ພຫຸປາຍາສາ, ອາທີນໂວ ເອຕ຺ຖ ຠິຍ຺ໂຍ. ມໍສເປສູປມາ ກາມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ ພຫຸທຸກ຺ຂາ ພຫຸປາຍາສາ, ອາທີນໂວ ເອຕ຺ຖ ຠິຍ຺ໂຍ. ຕິຓຸກ຺ກູປມາ ກາມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ ພຫຸທຸກ຺ຂາ ພຫຸປາຍາສາ, ອາທີນໂວ ເອຕ຺ຖ ຠິຍ຺ໂຍ. ອງ຺ຄາຣກາສູປມາ ກາມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ ພຫຸທຸກ຺ຂາ ພຫຸປາຍາສາ, ອາທີນໂວ ເອຕ຺ຖ ຠິຍ຺ໂຍ. ສຸປິນກູປມາ ກາມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ ພຫຸທຸກ຺ຂາ ພຫຸປາຍາສາ, ອາທີນໂວ ເອຕ຺ຖ ຠິຍ຺ໂຍ. ຍາຈິຕກູປມາ ກາມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ ພຫຸທຸກ຺ຂາ ພຫຸປາຍາສາ, ອາທີນໂວ ເອຕ຺ຖ ຠິຍ຺ໂຍ. ຣຸກ຺ຂຜລູປມາ ກາມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ ພຫຸທຸກ຺ຂາ ພຫຸປາຍາສາ, ອາທີນໂວ ເອຕ຺ຖ ຠິຍ຺ໂຍ. ອສິສູນູປມາ ກາມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ ພຫຸທຸກ຺ຂາ ພຫຸປາຍາສາ, ອາທີນໂວ ເອຕ຺ຖ ຠິຍ຺ໂຍ. ສຕ຺ຕິສູລູປມາ ກາມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ ພຫຸທຸກ຺ຂາ ພຫຸປາຍາສາ, ອາທີນໂວ ເອຕ຺ຖ ຠິຍ຺ໂຍ. ສປ຺ປສິຣູປມາ ກາມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ ພຫຸທຸກ຺ຂາ ພຫຸປາຍາສາ, ອາທີນໂວ ເອຕ຺ຖ ຠິຍ຺ໂຍ. ອຠິຣມຕາຍສ຺ມາ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິເຍ; ມາຍສ຺ມາ ສິກ຺ຂາທຸພ຺ພລ຺ຍໍ ອາວິກຕ຺ວາ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ຫີນາຍາວຕ຺ຕີ’’’ຕິ.

‘‘ໂສ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີຫິ ເອວໍ ໂອວທິຍມາໂນ ເອວໍ ອນຸສາສິຍມາໂນ ເອວມາຫ – ‘ກິຎ຺ຈາປິ, ອາວຸໂສ, ອປ຺ປສ຺ສາທາ ກາມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ ພຫຸທຸກ຺ຂາ ພຫຸປາຍາສາ, ອາທີນໂວ ເອຕ຺ຖ ຠິຍ຺ໂຍ; ອຖ ໂຂ ເນວາຫໍ ສກ຺ໂກມິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ສນ຺ຘາເຣຕຸໍ, ສິກ຺ຂາທຸພ຺ພລ຺ຍໍ ອາວິກຕ຺ວາ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ຫີນາຍາວຕ຺ຕິສ຺ສາມີ’’’ຕິ. ໂສ ສິກ຺ຂາທຸພ຺ພລ຺ຍໍ ອາວິກຕ຺ວາ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ຫີນາຍາວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຍຘາຊີໂວ ອສິຈມ຺ມໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຘນຸກລາປໍ ສນ຺ນຍ຺ຫິຕ຺ວາ ວິຍູຬ຺ຫໍ ສງ຺ຄາມໍ ໂອຕຣຕິ, ໂສ ຕສ຺ມິໍ ສງ຺ຄາເມ ອຸສ຺ສຫຕິ ວາຍມຕິ, ຕເມນໍ ອຸສ຺ສຫນ຺ຕໍ ວາຍມນ຺ຕໍ ປເຣ ອຸປລິກ຺ຂນ຺ຕິ, ຕເມນໍ ອປເນນ຺ຕິ; ອປເນຕ຺ວາ ຎາຕການໍ ເນນ຺ຕິ, ຕເມນໍ ຎາຕກາ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ ປຣິຈຣນ຺ຕິ. ໂສ ຎາຕເກຫິ ອຸປຏ຺ຐຫິຍມາໂນ ປຣິຈຣິຍມາໂນ ເຕເນວ ອາພາເຘນ ກາລໍ ກໂຣຕິ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ. ເອວຣູໂປປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ໂຫຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຕິໂຍ ໂຍຘາຊີວູປໂມ ປຸຄ຺ຄໂລ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມາໂນ ຠິກ຺ຂູສຸ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຄາມໍ ວາ ນິຄມໍ ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣຕິ. ໂສ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ຕເມວ ຄາມໍ ວາ ນິຄມໍ ວາ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສຕິ ອຣກ຺ຂິເຕເນວ ກາເຍນ ອຣກ຺ຂິຕາຍ ວາຈາຍ ອຣກ຺ຂິເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ ອນຸປຏ຺ຐິຕາຍ ສຕິຍາ ອສໍວຸເຕຫິ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ປສ຺ສຕິ ມາຕຸຄາມໍ ທຸນ຺ນິວຕ຺ຖໍ ວາ ທຸປ຺ປາຣຸຕໍ ວາ. ຕສ຺ສ ຕໍ ມາຕຸຄາມໍ ທິສ຺ວາ ທຸນ຺ນິວຕ຺ຖໍ ວາ ທຸປ຺ປາຣຸຕໍ ວາ ຣາໂຄ ຈິຕ຺ຕໍ ອນຸທ຺ຘໍເສຕິ. ໂສ ຣາຄານຸທ຺ຘໍສິເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ ປຣິຑຍ຺ຫເຕວ ກາເຍນ ປຣິຑຍ຺ຫຕິ ເຈຕສາ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ຍໍນູນາຫໍ ອາຣາມໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ອາໂຣເຈຍ຺ຍໍ – ຣາຄປຣິຍຸຏ຺ຐິໂຕມ຺ຫິ, ອາວຸໂສ, ຣາຄປເຣໂຕ, ນ ສກ຺ໂກມິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ສນ຺ຘາເຣຕຸໍ; ສິກ຺ຂາທຸພ຺ພລ຺ຍໍ ອາວິກຕ຺ວາ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ຫີນາຍາວຕ຺ຕິສ຺ສາມີ’ຕິ. ໂສ ອາຣາມໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ອາໂຣເຈຕິ – ‘ຣາຄປຣິຍຸຏ຺ຐິໂຕມ຺ຫິ, ອາວຸໂສ, ຣາຄປເຣໂຕ, ນ ສກ຺ໂກມິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ສນ຺ຘາເຣຕຸໍ; ສິກ຺ຂາທຸພ຺ພລ຺ຍໍ ອາວິກຕ຺ວາ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ຫີນາຍາວຕ຺ຕິສ຺ສາມີ’’’ຕິ.

‘‘ຕເມນໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ໂອວທນ຺ຕິ ອນຸສາສນ຺ຕິ – ‘ອປ຺ປສ຺ສາທາ, ອາວຸໂສ, ກາມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ ພຫຸທຸກ຺ຂາ ພຫຸປາຍາສາ, ອາທີນໂວ ເອຕ຺ຖ ຠິຍ຺ໂຍ. ອຏ຺ຐິກງ຺ກລູປມາ ກາມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ ພຫຸທຸກ຺ຂາ ພຫຸປາຍາສາ, ອາທີນໂວ ເອຕ຺ຖ ຠິຍ຺ໂຍ. ມໍສເປສູປມາ ກາມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ…ເປ… ຕິຓຸກ຺ກູປມາ ກາມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ… ອງ຺ຄາຣກາສູປມາ ກາມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ… ສຸປິນກູປມາ ກາມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ… ຍາຈິຕກູປມາ ກາມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ… ຣຸກ຺ຂຜລູປມາ ກາມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ… ອສິສູນູປມາ ກາມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ… ສຕ຺ຕິສູລູປມາ ກາມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ… ສປ຺ປສິຣູປມາ ກາມາ ວຸຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ ພຫຸທຸກ຺ຂາ ພຫຸປາຍາສາ, ອາທີນໂວ ເອຕ຺ຖ ຠິຍ຺ໂຍ. ອຠິຣມຕາຍສ຺ມາ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິເຍ; ມາຍສ຺ມາ ສິກ຺ຂາທຸພ຺ພລ຺ຍໍ ອາວິກຕ຺ວາ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ຫີນາຍາວຕ຺ຕີ’’’ຕິ.

‘‘ໂສ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີຫິ ເອວໍ ໂອວທິຍມາໂນ ເອວໍ ອນຸສາສິຍມາໂນ ເອວມາຫ – ‘ອຸສ຺ສຫິສ຺ສາມິ, ອາວຸໂສ, ວາຍມິສ຺ສາມິ, ອາວຸໂສ, ອຠິຣມິສ຺ສາມິ, ອາວຸໂສ! ນ ທານາຫໍ, ອາວຸໂສ, ສິກ຺ຂາທຸພ຺ພລ຺ຍໍ ອາວິກຕ຺ວາ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ຫີນາຍາວຕ຺ຕິສ຺ສາມີ’’’ຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຍຘາຊີໂວ ອສິຈມ຺ມໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຘນຸກລາປໍ ສນ຺ນຍ຺ຫິຕ຺ວາ ວິຍູຬ຺ຫໍ ສງ຺ຄາມໍ ໂອຕຣຕິ, ໂສ ຕສ຺ມິໍ ສງ຺ຄາເມ ອຸສ຺ສຫຕິ ວາຍມຕິ, ຕເມນໍ ອຸສ຺ສຫນ຺ຕໍ ວາຍມນ຺ຕໍ ປເຣ ອຸປລິກ຺ຂນ຺ຕິ, ຕເມນໍ ອປເນນ຺ຕິ; ອປເນຕ຺ວາ ຎາຕການໍ ເນນ຺ຕິ, ຕເມນໍ ຎາຕກາ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ ປຣິຈຣນ຺ຕິ. ໂສ ຎາຕເກຫິ ອຸປຏ຺ຐຫິຍມາໂນ ປຣິຈຣິຍມາໂນ ວຸຏ຺ຐາຕິ ຕມ຺ຫາ ອາພາຘາ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ. ເອວຣູໂປປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ໂຫຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕຸຕ຺ໂຖ ໂຍຘາຊີວູປໂມ ປຸຄ຺ຄໂລ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມາໂນ ຠິກ຺ຂູສຸ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຄາມໍ ວາ ນິຄມໍ ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣຕິ. ໂສ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ຕເມວ ຄາມໍ ວາ ນິຄມໍ ວາ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສຕິ ຣກ຺ຂິເຕເນວ ກາເຍນ ຣກ຺ຂິຕາຍ ວາຈາຍ ຣກ຺ຂິເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ ອຸປຏ຺ຐິຕາຍ ສຕິຍາ ສໍວຸເຕຫິ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ. ໂສ ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປໍ ທິສ຺ວາ ນ ນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄາຫີ ໂຫຕິ ນານຸພ຺ຍຎ຺ຊນຄ຺ຄາຫີ. ຍຕ຺ວາຘິກຣຓເມນໍ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອສໍວຸຕໍ ວິຫຣນ຺ຕໍ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສາ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອນ຺ວາສ຺ສເວຍ຺ຍຸໍ, ຕສ຺ສ ສໍວຣາຍ ປຏິປຊ຺ຊຕິ; ຣກ຺ຂຕິ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍໍ; ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິເຍ ສໍວຣໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ໂສເຕນ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ… ຆາເນນ ຄນ຺ຘໍ ຆາຍິຕ຺ວາ … ຊິວ຺ຫາຍ ຣສໍ ສາຍິຕ຺ວາ… ກາເຍນ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພໍ ຜຸສິຕ຺ວາ… ມນສາ ຘມ຺ມໍ ວິຎ຺ຎາຍ ນ ນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄາຫີ ໂຫຕິ ນານຸພ຺ຍຎ຺ຊນຄ຺ຄາຫີ. ຍຕ຺ວາຘິກຣຓເມນໍ ມນິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອສໍວຸຕໍ ວິຫຣນ຺ຕໍ ອຠິຊ຺ຌາໂທມນສ຺ສາ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອນ຺ວາສ຺ສເວຍ຺ຍຸໍ, ຕສ຺ສ ສໍວຣາຍ ປຏິປຊ຺ຊຕິ; ຣກ຺ຂຕິ ມນິນ຺ທ຺ຣິຍໍ; ມນິນ຺ທ຺ຣິເຍ ສໍວຣໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ໂສ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕປຏິກ຺ກນ຺ໂຕ ວິວິຕ຺ຕໍ ເສນາສນໍ ຠຊຕິ ອຣຎ຺ຎໍ ຣຸກ຺ຂມູລໍ ປພ຺ພຕໍ ກນ຺ທຣໍ ຄິຣິຄຸຫໍ ສຸສານໍ ວນປຕ຺ຖໍ ອພ຺ໂຠກາສໍ ປລາລປຸຎ຺ຊໍ. ໂສ ອຣຎ຺ຎຄໂຕ ວາ ຣຸກ຺ຂມູລຄໂຕ ວາ ສຸຎ຺ຎາຄາຣຄໂຕ ວາ ນິສີທຕິ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ອຸຊຸໍ ກາຍໍ ປຓິຘາຍ ປຣິມຸຂໍ ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ. ໂສ ອຠິຊ຺ຌໍ ໂລເກ ປຫາຍ…ເປ… ໂສ ອິເມ ປຎ຺ຈ ນີວຣເຓ ປຫາຍ ເຈຕໂສ ອຸປກ຺ກິເລເສ ປຎ຺ຎາຍ ທຸພ຺ພລີກຣເຓ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ…ເປ… ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຍຘາຊີໂວ ອສິຈມ຺ມໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຘນຸກລາປໍ ສນ຺ນຍ຺ຫິຕ຺ວາ ວິຍູຬ຺ຫໍ ສງ຺ຄາມໍ ໂອຕຣຕິ, ໂສ ຕໍ ສງ຺ຄາມໍ ອຠິວິຊິນິຕ຺ວາ ວິຊິຕສງ຺ຄາໂມ ຕເມວ ສງ຺ຄາມສີສໍ ອຊ຺ຌາວສຕິ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ. ເອວຣູໂປປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ໂຫຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈໂມ ໂຍຘາຊີວູປໂມ ປຸຄ຺ຄໂລ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມາໂນ ຠິກ຺ຂູສຸ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ໂຍຘາຊີວູປມາ ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ຠິກ຺ຂູສູ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ປຐມອນາຄຕຠຍສຸຕ຺ຕໍ

໗໗. ‘‘ປຎ຺ຈິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນາຄຕຠຍານິ ສມ຺ປສ຺ສມາເນນ ອລເມວ ອາຣຎ຺ຎິເກນ [ອາຣຎ຺ຎເກນ (ສພ຺ພຕ຺ຖ ອ. ນິ. ໕.໑໘໑; ປຣິ. ໔໔໓)] ຠິກ຺ຂຸນາ ອປ຺ປມຕ຺ເຕນ ອາຕາປິນາ ປຫິຕຕ຺ເຕນ ວິຫຣິຕຸໍ ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອນຘິຄຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອສຈ຺ຉິກຕສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ.

‘‘ກຕມານິ ປຎ຺ຈ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຣຎ຺ຎິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ອຫໍ ໂຂ ເອຕຣຫິ ເອກໂກ ອຣຎ຺ເຎ ວິຫຣາມິ. ເອກກໍ ໂຂ ປນ ມໍ [ເອກກໍ ໂຂ ປນ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ອຣຎ຺ເຎ ວິຫຣນ຺ຕໍ ອຫິ ວາ ມໍ ຑໍເສຍ຺ຍ, ວິຈ຺ຉິໂກ [ວິຈ຺ຉິກາ (ສ຺ຍາ.)] ວາ ມໍ ຑໍເສຍ຺ຍ, ສຕປທີ ວາ ມໍ ຑໍເສຍ຺ຍ, ເຕນ ເມ ອສ຺ສ ກາລງ຺ກິຣິຍາ, ໂສ ມມສ຺ສ ອນ຺ຕຣາໂຍ; ຫນ຺ທາຫໍ ວີຣິຍໍ ອາຣຠາມິ ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອນຘິຄຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອສຈ຺ຉິກຕສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍາ’ຕິ. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຐມໍ ອນາຄຕຠຍໍ ສມ຺ປສ຺ສມາເນນ ອລເມວ ອາຣຎ຺ຎິເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ອປ຺ປມຕ຺ເຕນ ອາຕາປິນາ ປຫິຕຕ຺ເຕນ ວິຫຣິຕຸໍ ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອນຘິຄຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອສຈ຺ຉິກຕສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຣຎ຺ຎິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ອຫໍ ໂຂ ເອຕຣຫິ ເອກໂກ ອຣຎ຺ເຎ ວິຫຣາມິ. ເອກໂກ ໂຂ ປນາຫໍ ອຣຎ຺ເຎ ວິຫຣນ຺ໂຕ ອຸປກ຺ຂລິຕ຺ວາ ວາ ປປເຕຍ຺ຍໍ, ຠຕ຺ຕໍ ວາ ຠຸຕ຺ຕໍ ເມ ພ຺ຍາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ປິຕ຺ຕໍ ວາ ເມ ກຸປ຺ເປຍ຺ຍ, ເສມ຺ຫໍ ວາ ເມ ກຸປ຺ເປຍ຺ຍ, ສຕ຺ຖກາ ວາ ເມ ວາຕາ ກຸປ຺ເປຍ຺ຍຸໍ, ເຕນ ເມ ອສ຺ສ ກາລງ຺ກິຣິຍາ, ໂສ ມມສ຺ສ ອນ຺ຕຣາໂຍ; ຫນ຺ທາຫໍ ວີຣິຍໍ ອາຣຠາມິ ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອນຘິຄຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອສຈ຺ຉິກຕສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍາ’ຕິ. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸຕິຍໍ ອນາຄຕຠຍໍ ສມ຺ປສ຺ສມາເນນ ອລເມວ ອາຣຎ຺ຎິເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ອປ຺ປມຕ຺ເຕນ ອາຕາປິນາ ປຫິຕຕ຺ເຕນ ວິຫຣິຕຸໍ ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອນຘິຄຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອສຈ຺ຉິກຕສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຣຎ຺ຎິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ອຫໍ ໂຂ ເອຕຣຫິ ເອກໂກ ອຣຎ຺ເຎ ວິຫຣາມິ. ເອກໂກ ໂຂ ປນາຫໍ ອຣຎ຺ເຎ ວິຫຣນ຺ໂຕ ວາເຬຫິ ສມາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍໍ, ສີເຫນ ວາ ພ຺ຍຄ຺ເຆນ ວາ ທີປິນາ ວາ ອຈ຺ເຉນ ວາ ຕຣຈ຺ເຉນ ວາ, ເຕ ມໍ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປຍ຺ຍຸໍ, ເຕນ ເມ ອສ຺ສ ກາລງ຺ກິຣິຍາ, ໂສ ມມສ຺ສ ອນ຺ຕຣາໂຍ; ຫນ຺ທາຫໍ ວີຣິຍໍ ອາຣຠາມິ ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອນຘິຄຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອສຈ຺ຉິກຕສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍາ’ຕິ. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຕິຍໍ ອນາຄຕຠຍໍ ສມ຺ປສ຺ສມາເນນ ອລເມວ ອາຣຎ຺ຎິເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ອປ຺ປມຕ຺ເຕນ ອາຕາປິນາ ປຫິຕຕ຺ເຕນ ວິຫຣິຕຸໍ ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອນຘິຄຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອສຈ຺ຉິກຕສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຣຎ຺ຎິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ອຫໍ ໂຂ ເອຕຣຫິ ເອກໂກ ອຣຎ຺ເຎ ວິຫຣາມິ. ເອກໂກ ໂຂ ປນາຫໍ ອຣຎ຺ເຎ ວິຫຣນ຺ໂຕ ມາຓເວຫິ ສມາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍໍ ກຕກມ຺ເມຫິ ວາ ອກຕກມ຺ເມຫິ ວາ, ເຕ ມໍ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປຍ຺ຍຸໍ, ເຕນ ເມ ອສ຺ສ ກາລງ຺ກິຣິຍາ, ໂສ ມມສ຺ສ ອນ຺ຕຣາໂຍ; ຫນ຺ທາຫໍ ວີຣິຍໍ ອາຣຠາມິ ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອນຘິຄຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອສຈ຺ຉິກຕສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍາ’ຕິ. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕຸຕ຺ຖໍ ອນາຄຕຠຍໍ ສມ຺ປສ຺ສມາເນນ ອລເມວ ອາຣຎ຺ຎິເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ອປ຺ປມຕ຺ເຕນ ອາຕາປິນາ ປຫິຕຕ຺ເຕນ ວິຫຣິຕຸໍ ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອນຘິຄຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອສຈ຺ຉິກຕສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຣຎ຺ຎິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ອຫໍ ໂຂ ເອຕຣຫິ ເອກໂກ ອຣຎ຺ເຎ ວິຫຣາມິ. ສນ຺ຕິ ໂຂ ປນາຣຎ຺ເຎ ວາຬາ ອມນຸສ຺ສາ, ເຕ ມໍ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປຍ຺ຍຸໍ, ເຕນ ເມ ອສ຺ສ ກາລງ຺ກິຣິຍາ, ໂສ ມມສ຺ສ ອນ຺ຕຣາໂຍ; ຫນ຺ທາຫໍ ວີຣິຍໍ ອາຣຠາມິ ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອນຘິຄຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອສຈ຺ຉິກຕສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍາ’ຕິ. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈມໍ ອນາຄຕຠຍໍ ສມ຺ປສ຺ສມາເນນ ອລເມວ ອາຣຎ຺ຎິເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ອປ຺ປມຕ຺ເຕນ ອາຕາປິນາ ປຫິຕຕ຺ເຕນ ວິຫຣິຕຸໍ ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອນຘິຄຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອສຈ຺ຉິກຕສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ.

‘‘ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ອນາຄຕຠຍານິ ສມ຺ປສ຺ສມາເນນ ອລເມວ ອາຣຎ຺ຎິເກນ ຠິກ຺ຂຸນາ ອປ຺ປມຕ຺ເຕນ ອາຕາປິນາ ປຫິຕຕ຺ເຕນ ວິຫຣິຕຸໍ ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອນຘິຄຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອສຈ຺ຉິກຕສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍາ’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ທຸຕິຍອນາຄຕຠຍສຸຕ຺ຕໍ

໗໘. ‘‘ປຎ຺ຈິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນາຄຕຠຍານິ ສມ຺ປສ຺ສມາເນນ ອລເມວ ຠິກ຺ຂຸນາ ອປ຺ປມຕ຺ເຕນ ອາຕາປິນາ ປຫິຕຕ຺ເຕນ ວິຫຣິຕຸໍ ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອນຘິຄຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອສຈ຺ຉິກຕສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ. ກຕມານິ ປຎ຺ຈ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ອຫໍ ໂຂ ເອຕຣຫິ ທຫໂຣ ຍຸວາ ສຸສຸກາຬເກໂສ ຠທ຺ເຣນ ໂຍພ຺ພເນນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ປຐເມນ ວຍສາ. ໂຫຕິ ໂຂ ປນ ໂສ ສມໂຍ ຍໍ ອິມໍ ກາຍໍ ຊຣາ ຜຸສຕິ. ຊິຓ຺ເຓນ ໂຂ ປນ ຊຣາຍ ອຠິຠູເຕນ ນ ສຸກຣໍ ພຸທ຺ຘານໍ ສາສນໍ ມນສິ ກາຕຸໍ, ນ ສຸກຣານິ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວິຕຸໍ. ປຸຣາ ມໍ ໂສ ຘມ຺ໂມ ອາຄຈ຺ຉຕິ ອນິຏ຺ໂຐ ອກນ຺ໂຕ ອມນາໂປ; ຫນ຺ທາຫໍ ປຏິກຈ຺ເຈວ [ປຏິຄຈ຺ເຈວ (ສີ.)] ວີຣິຍໍ ອາຣຠາມິ ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອນຘິຄຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອສຈ຺ຉິກຕສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ, ເຍນາຫໍ ຘມ຺ເມນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຊິຓ຺ຓໂກປິ ຜາສຸໍ [ຜາສຸ (ປີ. ກ.)] ວິຫຣິສ຺ສາມີ’ຕິ. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຐມໍ ອນາຄຕຠຍໍ ສມ຺ປສ຺ສມາເນນ ອລເມວ ຠິກ຺ຂຸນາ ອປ຺ປມຕ຺ເຕນ ອາຕາປິນາ ປຫິຕຕ຺ເຕນ ວິຫຣິຕຸໍ ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອນຘິຄຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອສຈ຺ຉິກຕສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ອຫໍ ໂຂ ເອຕຣຫິ ອປ຺ປາພາໂຘ ອປ຺ປາຕງ຺ໂກ ສມເວປາກິນິຍາ ຄຫຓິຍາ ສມນ຺ນາຄໂຕ ນາຕິສີຕາຍ ນາຈ຺ຈຸຓ຺ຫາຍ ມຊ຺ຌິມາຍ ປຘານກ຺ຂມາຍ. ໂຫຕິ ໂຂ ປນ ໂສ ສມໂຍ ຍໍ ອິມໍ ກາຍໍ ພ຺ຍາຘິ ຜຸສຕິ. ພ຺ຍາຘິເຕນ ໂຂ ປນ ພ຺ຍາຘິນາ ອຠິຠູເຕນ [ພ຺ຍາຘາຠິຠູເຕນ (ສີ. ປີ. ກ.)] ນ ສຸກຣໍ ພຸທ຺ຘານໍ ສາສນໍ ມນສິ ກາຕຸໍ, ນ ສຸກຣານິ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວິຕຸໍ. ປຸຣາ ມໍ ໂສ ຘມ຺ໂມ ອາຄຈ຺ຉຕິ ອນິຏ຺ໂຐ ອກນ຺ໂຕ ອມນາໂປ; ຫນ຺ທາຫໍ ປຏິກຈ຺ເຈວ ວີຣິຍໍ ອາຣຠາມິ ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອນຘິຄຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອສຈ຺ຉິກຕສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ, ເຍນາຫໍ ຘມ຺ເມນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ພ຺ຍາຘິໂຕປິ ຜາສຸໍ ວິຫຣິສ຺ສາມີ’ຕິ. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸຕິຍໍ ອນາຄຕຠຍໍ ສມ຺ປສ຺ສມາເນນ ອລເມວ ຠິກ຺ຂຸນາ ອປ຺ປມຕ຺ເຕນ ອາຕາປິນາ ປຫິຕຕ຺ເຕນ ວິຫຣິຕຸໍ ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອນຘິຄຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອສຈ຺ຉິກຕສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ເອຕຣຫິ ໂຂ ສຸຠິກ຺ຂໍ ສຸສສ຺ສໍ ສຸລຠປິຓ຺ຑໍ, ສຸກຣໍ ອຸຎ຺ເຉນ ປຄ຺ຄເຫນ ຍາເປຕຸໍ. ໂຫຕິ ໂຂ ປນ ໂສ ສມໂຍ ຍໍ ທຸພ຺ຠິກ຺ຂໍ ໂຫຕິ ທຸສ຺ສສ຺ສໍ ທຸລ຺ລຠປິຓ຺ຑໍ, ນ ສຸກຣໍ ອຸຎ຺ເຉນ ປຄ຺ຄເຫນ ຍາເປຕຸໍ. ທຸພ຺ຠິກ຺ເຂ ໂຂ ປນ ມນຸສ຺ສາ ເຍນ ສຸຠິກ຺ຂໍ ເຕນ ສງ຺ກມນ຺ຕິ [ເຕນຸປສງ຺ກມນ຺ຕິ (ກ.)]. ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຄຓິກວິຫາໂຣ ໂຫຕິ ອາກິຓ຺ຓວິຫາໂຣ. ສງ຺ຄຓິກວິຫາເຣ ໂຂ ປນ ສຕິ ອາກິຓ຺ຓວິຫາເຣ ນ ສຸກຣໍ ພຸທ຺ຘານໍ ສາສນໍ ມນສິ ກາຕຸໍ, ນ ສຸກຣານິ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວິຕຸໍ. ປຸຣາ ມໍ ໂສ ຘມ຺ໂມ ອາຄຈ຺ຉຕິ ອນິຏ຺ໂຐ ອກນ຺ໂຕ ອມນາໂປ; ຫນ຺ທາຫໍ ປຏິກຈ຺ເຈວ ວີຣິຍໍ ອາຣຠາມິ ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອນຘິຄຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອສຈ຺ຉິກຕສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ, ເຍນາຫໍ ຘມ຺ເມນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ທຸພ຺ຠິກ຺ເຂປິ ຜາສຸ ວິຫຣິສ຺ສາມີ’ຕິ. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຕິຍໍ ອນາຄຕຠຍໍ ສມ຺ປສ຺ສມາເນນ ອລເມວ ຠິກ຺ຂຸນາ ອປ຺ປມຕ຺ເຕນ ອາຕາປິນາ ປຫິຕຕ຺ເຕນ ວິຫຣິຕຸໍ ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອນຘິຄຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອສຈ຺ຉິກຕສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ເອຕຣຫິ ໂຂ ມນຸສ຺ສາ ສມຄ຺ຄາ ສມ຺ໂມທມານາ ອວິວທມານາ ຂີໂຣທກີຠູຕາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປິຍຈກ຺ຂູຫິ ສມ຺ປສ຺ສນ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ. ໂຫຕິ ໂຂ ປນ ໂສ ສມໂຍ ຍໍ ຠຍໍ ໂຫຕິ ອຏວິສງ຺ໂກໂປ, ຈກ຺ກສມາຣູຬ຺ຫາ ຊານປທາ ປຣິຍາຍນ຺ຕິ. ຠເຍ ໂຂ ປນ ສຕິ ມນຸສ຺ສາ ເຍນ ເຂມໍ ເຕນ ສງ຺ກມນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຄຓິກວິຫາໂຣ ໂຫຕິ ອາກິຓ຺ຓວິຫາໂຣ. ສງ຺ຄຓິກວິຫາເຣ ໂຂ ປນ ສຕິ ອາກິຓ຺ຓວິຫາເຣ ນ ສຸກຣໍ ພຸທ຺ຘານໍ ສາສນໍ ມນສິ ກາຕຸໍ, ນ ສຸກຣານິ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວິຕຸໍ. ປຸຣາ ມໍ ໂສ ຘມ຺ໂມ ອາຄຈ຺ຉຕິ ອນິຏ຺ໂຐ ອກນ຺ໂຕ ອມນາໂປ; ຫນ຺ທາຫໍ ປຏິກຈ຺ເຈວ ວີຣິຍໍ ອາຣຠາມິ ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອນຘິຄຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອສຈ຺ຉິກຕສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ, ເຍນາຫໍ ຘມ຺ເມນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠເຍປິ ຜາສຸໍ ວິຫຣິສ຺ສາມີ’ຕິ. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕຸຕ຺ຖໍ ອນາຄຕຠຍໍ ສມ຺ປສ຺ສມາເນນ ອລເມວ ຠິກ຺ຂຸນາ ອປ຺ປມຕ຺ເຕນ ອາຕາປິນາ ປຫິຕຕ຺ເຕນ ວິຫຣິຕຸໍ ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອນຘິຄຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອສຈ຺ຉິກຕສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ເອຕຣຫິ ໂຂ ສງ຺ໂຆ ສມຄ຺ໂຄ ສມ຺ໂມທມາໂນ ອວິວທມາໂນ ເອກຸທ຺ເທໂສ ຜາສຸ ວິຫຣຕິ. ໂຫຕິ ໂຂ ປນ ໂສ ສມໂຍ ຍໍ ສງ຺ໂຆ ຠິຊ຺ຊຕິ. ສງ຺ເຆ ໂຂ ປນ ຠິນ຺ເນ ນ ສຸກຣໍ ພຸທ຺ຘານໍ ສາສນໍ ມນສິ ກາຕຸໍ, ນ ສຸກຣານິ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ ປຏິເສວິຕຸໍ. ປຸຣາ ມໍ ໂສ ຘມ຺ໂມ ອາຄຈ຺ຉຕິ ອນິຏ຺ໂຐ ອກນ຺ໂຕ ອມນາໂປ; ຫນ຺ທາຫໍ ປຏິກຈ຺ເຈວ ວີຣິຍໍ ອາຣຠາມິ ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອນຘິຄຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອສຈ຺ຉິກຕສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ, ເຍນາຫໍ ຘມ຺ເມນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິນ຺ເນປິ ສງ຺ເຆ ຜາສຸໍ ວິຫຣິສ຺ສາມີ’ຕິ. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈມໍ ອນາຄຕຠຍໍ ສມ຺ປສ຺ສມາເນນ ອລເມວ ຠິກ຺ຂຸນາ ອປ຺ປມຕ຺ເຕນ ອາຕາປິນາ ປຫິຕຕ຺ເຕນ ວິຫຣິຕຸໍ ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອນຘິຄຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອສຈ຺ຉິກຕສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ.

‘‘ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ອນາຄຕຠຍານິ ສມ຺ປສ຺ສມາເນນ ອລເມວ ຠິກ຺ຂຸນາ ອປ຺ປມຕ຺ເຕນ ອາຕາປິນາ ປຫິຕຕ຺ເຕນ ວິຫຣິຕຸໍ ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອນຘິຄຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອສຈ຺ຉິກຕສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍາ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ຕຕິຍອນາຄຕຠຍສຸຕ຺ຕໍ

໗໙. ‘‘ປຎ຺ຈິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນາຄຕຠຍານິ ເອຕຣຫິ ອສມຸປ຺ປນ຺ນານິ ອາຍຕິໍ ສມຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕິ. ຕານິ ໂວ [ໂຂ (ກຕ຺ຖຈິ)] ປຏິພຸຊ຺ຌິຕພ຺ພານິ; ປຏິພຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຈ ເຕສໍ ປຫານາຍ ວາຍມິຕພ຺ພໍ.

‘‘ກຕມານິ ປຎ຺ຈ? ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ ອຠາວິຕກາຍາ ອຠາວິຕສີລາ ອຠາວິຕຈິຕ຺ຕາ ອຠາວິຕປຎ຺ຎາ. ເຕ ອຠາວິຕກາຍາ ສມານາ ອຠາວິຕສີລາ ອຠາວິຕຈິຕ຺ຕາ ອຠາວິຕປຎ຺ຎາ ອຎ຺ເຎ ອຸປສມ຺ປາເທສ຺ສນ຺ຕິ. ເຕປິ [ເຕ (ສີ.)] ນ ສກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕິ ວິເນຕຸໍ ອຘິສີເລ ອຘິຈິຕ຺ເຕ ອຘິປຎ຺ຎາຍ. ເຕປິ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ອຠາວິຕກາຍາ ອຠາວິຕສີລາ ອຠາວິຕຈິຕ຺ຕາ ອຠາວິຕປຎ຺ຎາ. ເຕ ອຠາວິຕກາຍາ ສມານາ ອຠາວິຕສີລາ ອຠາວິຕຈິຕ຺ຕາ ອຠາວິຕປຎ຺ຎາ ອຎ຺ເຎ ອຸປສມ຺ປາເທສ຺ສນ຺ຕິ. ເຕປິ [ເຕ (?)] ນ ສກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕິ ວິເນຕຸໍ ອຘິສີເລ ອຘິຈິຕ຺ເຕ ອຘິປຎ຺ຎາຍ. ເຕປິ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ອຠາວິຕກາຍາ ອຠາວິຕສີລາ ອຠາວິຕຈິຕ຺ຕາ ອຠາວິຕປຎ຺ຎາ. ອິຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມສນ຺ໂທສາ ວິນຍສນ຺ໂທໂສ; ວິນຍສນ຺ໂທສາ ຘມ຺ມສນ຺ໂທໂສ. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຐມໍ ອນາຄຕຠຍໍ ເອຕຣຫິ ອສມຸປ຺ປນ຺ນໍ ອາຍຕິໍ ສມຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ. ຕໍ ໂວ ປຏິພຸຊ຺ຌິຕພ຺ພໍ; ປຏິພຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຈ ຕສ຺ສ ປຫານາຍ ວາຍມິຕພ຺ພໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂູ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ ອຠາວິຕກາຍາ ອຠາວິຕສີລາ ອຠາວິຕຈິຕ຺ຕາ ອຠາວິຕປຎ຺ຎາ. ເຕ ອຠາວິຕກາຍາ ສມານາ ອຠາວິຕສີລາ ອຠາວິຕຈິຕ຺ຕາ ອຠາວິຕປຎ຺ຎາ ອຎ຺ເຎສໍ ນິສ຺ສຍໍ ທສ຺ສນ຺ຕິ. ເຕປິ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕິ ວິເນຕຸໍ ອຘິສີເລ ອຘິຈິຕ຺ເຕ ອຘິປຎ຺ຎາຍ. ເຕປິ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ອຠາວິຕກາຍາ ອຠາວິຕສີລາ ອຠາວິຕຈິຕ຺ຕາ ອຠາວິຕປຎ຺ຎາ. ເຕ ອຠາວິຕກາຍາ ສມານາ ອຠາວິຕສີລາ ອຠາວິຕຈິຕ຺ຕາ ອຠາວິຕປຎ຺ຎາ ອຎ຺ເຎສໍ ນິສ຺ສຍໍ ທສ຺ສນ຺ຕິ. ເຕປິ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕິ ວິເນຕຸໍ ອຘິສີເລ ອຘິຈິຕ຺ເຕ ອຘິປຎ຺ຎາຍ. ເຕປິ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ອຠາວິຕກາຍາ ອຠາວິຕສີລາ ອຠາວິຕຈິຕ຺ຕາ ອຠາວິຕປຎ຺ຎາ. ອິຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມສນ຺ໂທສາ ວິນຍສນ຺ໂທໂສ; ວິນຍສນ຺ໂທສາ ຘມ຺ມສນ຺ໂທໂສ. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸຕິຍໍ ອນາຄຕຠຍໍ ເອຕຣຫິ ອສມຸປ຺ປນ຺ນໍ ອາຍຕິໍ ສມຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ. ຕໍ ໂວ ປຏິພຸຊ຺ຌິຕພ຺ພໍ; ປຏິພຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຈ ຕສ຺ສ ປຫານາຍ ວາຍມິຕພ຺ພໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂູ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ ອຠາວິຕກາຍາ ອຠາວິຕສີລາ ອຠາວິຕຈິຕ຺ຕາ ອຠາວິຕປຎ຺ຎາ. ເຕ ອຠາວິຕກາຍາ ສມານາ ອຠາວິຕສີລາ ອຠາວິຕຈິຕ຺ຕາ ອຠາວິຕປຎ຺ຎາ ອຠິຘມ຺ມກຖໍ ເວທລ຺ລກຖໍ ກເຖນ຺ຕາ ກຓ຺ຫຘມ຺ມໍ ໂອກ຺ກມມານາ ນ ພຸຊ຺ຌິສ຺ສນ຺ຕິ. ອິຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມສນ຺ໂທສາ ວິນຍສນ຺ໂທໂສ; ວິນຍສນ຺ໂທສາ ຘມ຺ມສນ຺ໂທໂສ. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຕິຍໍ ອນາຄຕຠຍໍ ເອຕຣຫິ ອສມຸປ຺ປນ຺ນໍ ອາຍຕິໍ ສມຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ. ຕໍ ໂວ ປຏິພຸຊ຺ຌິຕພ຺ພໍ; ປຏິພຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຈ ຕສ຺ສ ປຫານາຍ ວາຍມິຕພ຺ພໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂູ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ ອຠາວິຕກາຍາ ອຠາວິຕສີລາ ອຠາວິຕຈິຕ຺ຕາ ອຠາວິຕປຎ຺ຎາ. ເຕ ອຠາວິຕກາຍາ ສມານາ ອຠາວິຕສີລາ ອຠາວິຕຈິຕ຺ຕາ ອຠາວິຕປຎ຺ຎາ ເຍ ເຕ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕາ ຕຖາຄຕຠາສິຕາ ຄມ຺ຠີຣາ ຄມ຺ຠີຣຕ຺ຖາ ໂລກຸຕ຺ຕຣາ ສຸຎ຺ຎຕາປ຺ປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາ, ເຕສຸ ຠຎ຺ຎມາເນສຸ ນ ສຸສ຺ສູສິສ຺ສນ຺ຕິ, ນ ໂສຕໍ ໂອທຫິສ຺ສນ຺ຕິ, ນ ອຎ຺ຎາ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐເປສ຺ສນ຺ຕິ, ນ ຈ ເຕ ຘມ຺ເມ ອຸຄ຺ຄເຫຕພ຺ພໍ ປຣິຍາປຸຓິຕພ຺ພໍ ມຎ຺ຎິສ຺ສນ຺ຕິ. ເຍ ປນ ເຕ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕາ ກວິຕາ [ກວິກຕາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ., ສໍ. ນິ. ໒.໒໒໙) ຏີກາ ໂອໂລເກຕພ຺ພາ] ກາເວຍ຺ຍາ ຈິຕ຺ຕກ຺ຂຣາ ຈິຕ຺ຕພ຺ຍຎ຺ຊນາ ພາຫິຣກາ ສາວກຠາສິຕາ, ເຕສຸ ຠຎ຺ຎມາເນສຸ ສຸສ຺ສູສິສ຺ສນ຺ຕິ, ໂສຕໍ ໂອທຫິສ຺ສນ຺ຕິ, ອຎ຺ຎາ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐເປສ຺ສນ຺ຕິ, ເຕ ຈ ຘມ຺ເມ ອຸຄ຺ຄເຫຕພ຺ພໍ ປຣິຍາປຸຓິຕພ຺ພໍ ມຎ຺ຎິສ຺ສນ຺ຕິ. ອິຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມສນ຺ໂທສາ ວິນຍສນ຺ໂທໂສ; ວິນຍສນ຺ໂທສາ ຘມ຺ມສນ຺ໂທໂສ. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕຸຕ຺ຖໍ ອນາຄຕຠຍໍ ເອຕຣຫິ ອສມຸປ຺ປນ຺ນໍ ອາຍຕິໍ ສມຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ. ຕໍ ໂວ ປຏິພຸຊ຺ຌິຕພ຺ພໍ; ປຏິພຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຈ ຕສ຺ສ ປຫານາຍ ວາຍມິຕພ຺ພໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂູ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ ອຠາວິຕກາຍາ ອຠາວິຕສີລາ ອຠາວິຕຈິຕ຺ຕາ ອຠາວິຕປຎ຺ຎາ. ເຕ ອຠາວິຕກາຍາ ສມານາ ອຠາວິຕສີລາ ອຠາວິຕຈິຕ຺ຕາ ອຠາວິຕປຎ຺ຎາ ເຖຣາ ຠິກ຺ຂູ ພາຫຸລິກາ [ພາຫຸລ຺ລິກາ (ສ຺ຍາ. ກໍ.) ອ. ນິ. ໒.໔໙; ໓.໙໖] ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ສາຖລິກາ ໂອກ຺ກມເນ ປຸພ຺ພງ຺ຄມາ ປວິເວເກ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕຘຸຣາ, ນ ວີຣິຍໍ ອາຣຠິສ຺ສນ຺ຕິ ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອນຘິຄຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອສຈ຺ຉິກຕສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ. ເຕສໍ ປຈ຺ຉິມາ ຊນຕາ ທິຏ຺ຐານຸຄຕິໍ ອາປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ. ສາປິ ຠວິສ຺ສຕິ ພາຫຸລິກາ ສາຖລິກາ ໂອກ຺ກມເນ ປຸພ຺ພງ຺ຄມາ ປວິເວເກ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕຘຸຣາ, ນ ວີຣິຍໍ ອາຣຠິສ຺ສຕິ ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ ອນຘິຄຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ອສຈ຺ຉິກຕສ຺ສ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ. ອິຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມສນ຺ໂທສາ ວິນຍສນ຺ໂທໂສ; ວິນຍສນ຺ໂທສາ ຘມ຺ມສນ຺ໂທໂສ. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈມໍ ອນາຄຕຠຍໍ ເອຕຣຫິ ອສມຸປ຺ປນ຺ນໍ ອາຍຕິໍ ສມຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ. ຕໍ ໂວ ປຏິພຸຊ຺ຌິຕພ຺ພໍ; ປຏິພຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຈ ຕສ຺ສ ປຫານາຍ ວາຍມິຕພ຺ພໍ. ‘‘ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ອນາຄຕຠຍານິ ເອຕຣຫິ ອສມຸປ຺ປນ຺ນານິ ອາຍຕິໍ ສມຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕິ. ຕານິ ໂວ ປຏິພຸຊ຺ຌິຕພ຺ພານິ; ປຏິພຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຈ ເຕສໍ ປຫານາຍ ວາຍມິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ຈຕຸຕ຺ຖອນາຄຕຠຍສຸຕ຺ຕໍ

໘໐. ‘‘ປຎ຺ຈິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນາຄຕຠຍານິ ເອຕຣຫິ ອສມຸປ຺ປນ຺ນານິ ອາຍຕິໍ ສມຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕິ. ຕານິ ໂວ ປຏິພຸຊ຺ຌິຕພ຺ພານິ; ປຏິພຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຈ ເຕສໍ ປຫານາຍ ວາຍມິຕພ຺ພໍ.

‘‘ກຕມານິ ປຎ຺ຈ? ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ ຈີວເຣ ກລ຺ຍາຓກາມາ. ເຕ ຈີວເຣ ກລ຺ຍາຓກາມາ ສມານາ ຣິຎ຺ຈິສ຺ສນ຺ຕິ ປໍສຸກູລິກຕ຺ຕໍ, ຣິຎ຺ຈິສ຺ສນ຺ຕິ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ; ຄາມນິຄມຣາຊຘານີສຸ ໂອສຣິຕ຺ວາ ວາສໍ ກປ຺ເປສ຺ສນ຺ຕິ, ຈີວຣເຫຕຸ ຈ ອເນກວິຫິຕໍ ອເນສນໍ ອປ຺ປຕິຣູປໍ ອາປຊ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕິ. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຐມໍ ອນາຄຕຠຍໍ ເອຕຣຫິ ອສມຸປ຺ປນ຺ນໍ ອາຍຕິໍ ສມຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ. ຕໍ ໂວ ປຏິພຸຊ຺ຌິຕພ຺ພໍ; ປຏິພຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຈ ຕສ຺ສ ປຫານາຍ ວາຍມິຕພ຺ພໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂູ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ ປິຓ຺ຑປາເຕ ກລ຺ຍາຓກາມາ. ເຕ ປິຓ຺ຑປາເຕ ກລ຺ຍາຓກາມາ ສມານາ ຣິຎ຺ຈິສ຺ສນ຺ຕິ ປິຓ຺ຑປາຕິກຕ຺ຕໍ, ຣິຎ຺ຈິສ຺ສນ຺ຕິ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ; ຄາມນິຄມຣາຊຘານີສຸ ໂອສຣິຕ຺ວາ ວາສໍ ກປ຺ເປສ຺ສນ຺ຕິ ຊິວ຺ຫຄ຺ເຄນ ຣສຄ຺ຄານິ ປຣິເຍສມານາ, ປິຓ຺ຑປາຕເຫຕຸ ຈ ອເນກວິຫິຕໍ ອເນສນໍ ອປ຺ປຕິຣູປໍ ອາປຊ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕິ. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸຕິຍໍ ອນາຄຕຠຍໍ ເອຕຣຫິ ອສມຸປ຺ປນ຺ນໍ ອາຍຕິໍ ສມຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ. ຕໍ ໂວ ປຏິພຸຊ຺ຌິຕພ຺ພໍ; ປຏິພຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຈ ຕສ຺ສ ປຫານາຍ ວາຍມິຕພ຺ພໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂູ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ ເສນາສເນ ກລ຺ຍາຓກາມາ. ເຕ ເສນາສເນ ກລ຺ຍາຓກາມາ ສມານາ ຣິຎ຺ຈິສ຺ສນ຺ຕິ ຣຸກ຺ຂມູລິກຕ຺ຕໍ [ອາຣຎ຺ຎກຕ຺ຕໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)], ຣິຎ຺ຈິສ຺ສນ຺ຕິ ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານິ ປນ຺ຕານິ ເສນາສນານິ; ຄາມນິຄມຣາຊຘານີສຸ ໂອສຣິຕ຺ວາ ວາສໍ ກປ຺ເປສ຺ສນ຺ຕິ, ເສນາສນເຫຕຸ ຈ ອເນກວິຫິຕໍ ອເນສນໍ ອປ຺ປຕິຣູປໍ ອາປຊ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕິ. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຕິຍໍ ອນາຄຕຠຍໍ ເອຕຣຫິ ອສມຸປ຺ປນ຺ນໍ ອາຍຕິໍ ສມຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ. ຕໍ ໂວ ປຏິພຸຊ຺ຌິຕພ຺ພໍ; ປຏິພຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຈ ຕສ຺ສ ປຫານາຍ ວາຍມິຕພ຺ພໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂູ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ ຠິກ຺ຂຸນີສິກ຺ຂມານາສມຓຸທ຺ເທເສຫິ ສໍສຏ຺ຐາ ວິຫຣິສ຺ສນ຺ຕິ. ຠິກ຺ຂຸນີສິກ຺ຂມານາສມຓຸທ຺ເທເສຫິ ສໍສຄ຺ເຄ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕິ ເອຕໍ ປາຏິກງ຺ຂໍ – ‘ອນຠິຣຕາ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣິສ຺ສນ຺ຕິ, ອຎ຺ຎຕຣໍ ວາ ສໍກິລິຏ຺ຐໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕິ, ສິກ຺ຂໍ ວາ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ຫີນາຍາວຕ຺ຕິສ຺ສນ຺ຕິ’. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕຸຕ຺ຖໍ ອນາຄຕຠຍໍ ເອຕຣຫິ ອສມຸປ຺ປນ຺ນໍ ອາຍຕິໍ ສມຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ. ຕໍ ໂວ ປຏິພຸຊ຺ຌິຕພ຺ພໍ; ປຏິພຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຈ ຕສ຺ສ ປຫານາຍ ວາຍມິຕພ຺ພໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂູ ອນາຄຕມທ຺ຘານໍ ອາຣາມິກສມຓຸທ຺ເທເສຫິ ສໍສຏ຺ຐາ ວິຫຣິສ຺ສນ຺ຕິ. ອາຣາມິກສມຓຸທ຺ເທເສຫິ ສໍສຄ຺ເຄ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕິ ເອຕໍ ປາຏິກງ຺ຂໍ – ‘ອເນກວິຫິຕໍ ສນ຺ນິຘິກາຣປຣິໂຠຄໍ ອນຸຍຸຕ຺ຕາ ວິຫຣິສ຺ສນ຺ຕິ, ໂອຬາຣິກມ຺ປິ ນິມິຕ຺ຕໍ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ, ປຖວິຍາປິ ຫຣິຕຄ຺ເຄປິ’. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈມໍ ອນາຄຕຠຍໍ ເອຕຣຫິ ອສມຸປ຺ປນ຺ນໍ ອາຍຕິໍ ສມຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕິ. ຕໍ ໂວ ປຏິພຸຊ຺ຌິຕພ຺ພໍ; ປຏິພຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຈ ຕສ຺ສ ປຫານາຍ ວາຍມິຕພ຺ພໍ.

‘‘ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ອນາຄຕຠຍານິ ເອຕຣຫິ ອສມຸປ຺ປນ຺ນານິ ອາຍຕິໍ ສມຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕິ. ຕານິ ໂວ ປຏິພຸຊ຺ຌິຕພ຺ພານິ; ປຏິພຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຈ ເຕສໍ ປຫານາຍ ວາຍມິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ທສມໍ.

ໂຍຘາຊີວວຄ຺ໂຄ ຕຕິໂຍ.