໔. ມນາປທາຍີສຸຕ຺ຕໍ

໔໔. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ເວສາລິຍໍ ວິຫຣຕິ ມຫາວເນ ກູຏາຄາຣສາລາຍໍ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ເຍນ ອຸຄ຺ຄສ຺ສ ຄຫປຕິໂນ ເວສາລິກສ຺ສ ນິເວສນໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິ. ອຖ ໂຂ ອຸຄ຺ໂຄ ຄຫປຕິ ເວສາລິໂກ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອຸຄ຺ໂຄ ຄຫປຕິ ເວສາລິໂກ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ສມ຺ມຸຂາ ເມຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ ສຸຕໍ ສມ຺ມຸຂາ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ – ‘ມນາປທາຍີ ລຠເຕ ມນາປ’ນ຺ຕິ. ມນາປໍ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສາລປຸປ຺ຜກໍ [ສາລິປຸປ຺ຜກໍ (ກ.)] ຂາທນີຍໍ; ຕໍ ເມ ຠຄວາ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕຸ ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍາ’’ຕິ. ປຏິຄ຺ຄເຫສິ ຠຄວາ ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍ.

‘‘ສມ຺ມຸຂາ ເມຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ ສຸຕໍ ສມ຺ມຸຂາ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ – ‘ມນາປທາຍີ ລຠເຕ ມນາປ’ນ຺ຕິ. ມນາປໍ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສມ຺ປນ຺ນໂກລກໍ ສູກຣມໍສໍ [ສມ຺ປນ຺ນສູກຣມໍສໍ (ສີ.), ສມ຺ປນ຺ນວຣສູກຣມໍສໍ (ສ຺ຍາ.)]; ຕໍ ເມ ຠຄວາ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕຸ ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍາ’’ຕິ. ປຏິຄ຺ຄເຫສິ ຠຄວາ ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍ.

‘‘ສມ຺ມຸຂາ ເມຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ ສຸຕໍ ສມ຺ມຸຂາ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ – ‘ມນາປທາຍີ ລຠເຕ ມນາປ’ນ຺ຕິ. ມນາປໍ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ນິພ຺ພຕ຺ຕເຕລກໍ [ນິພທ຺ຘເຕລກໍ (ປີ. ສີ. ອຏ຺ຐ.), ນິພ຺ພຏ຺ຏເຕລກໍ (ສ຺ຍາ. ອຏ຺ຐ.)] ນາລິຍສາກໍ; ຕໍ ເມ ຠຄວາ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕຸ ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍາ’’ຕິ. ປຏິຄ຺ຄເຫສິ ຠຄວາ ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍ.

‘‘ສມ຺ມຸຂາ ເມຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ ສຸຕໍ ສມ຺ມຸຂາ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ – ‘ມນາປທາຍີ ລຠເຕ ມນາປ’ນ຺ຕິ. ມນາໂປ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ສາລີນໍ ໂອທໂນ ວິຈິຕກາຬໂກ [ວິຄຕກາລໂກ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ. ກ.)] ອເນກສູໂປ ອເນກພ຺ຍຎ຺ຊໂນ; ຕໍ ເມ ຠຄວາ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕຸ ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍາ’’ຕິ. ປຏິຄ຺ຄເຫສິ ຠຄວາ ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍ.

‘‘ສມ຺ມຸຂາ ເມຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ ສຸຕໍ ສມ຺ມຸຂາ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ – ‘ມນາປທາຍີ ລຠເຕ ມນາປ’ນ຺ຕິ. ມນາປານິ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ກາສິການິ ວຕ຺ຖານິ; ຕານິ ເມ ຠຄວາ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕຸ ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍາ’’ຕິ. ປຏິຄ຺ຄເຫສິ ຠຄວາ ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍ.

‘‘ສມ຺ມຸຂາ ເມຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ ສຸຕໍ ສມ຺ມຸຂາ ປຏິຄ຺ຄຫິຕໍ – ‘ມນາປທາຍີ ລຠເຕ ມນາປ’ນ຺ຕິ. ມນາໂປ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ປລ຺ລງ຺ໂກ ໂຄນກຕ຺ຖໂຕ ປຏລິກຕ຺ຖໂຕ ກທລິມິຄປວຣປຈ຺ຈຕ຺ຖຣໂຓ [ກາທລິມິຄປວຣປຈ຺ຈຕ຺ຖຣໂຓ (ສີ.)] ສອຸຕ຺ຕຣຈ຺ຉໂທ ອຸຠໂຕໂລຫິຕກູປຘາໂນ. ອປິ ຈ, ຠນ຺ເຕ, ມຍມ຺ເປຕໍ ຊານາມ – ‘ເນຕໍ ຠຄວໂຕ ກປ຺ປຕີ’ຕິ. ອິທໍ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຈນ຺ທນຜລກໍ ອຄ຺ຆຕິ ອຘິກສຕສຫສ຺ສໍ; ຕໍ ເມ ຠຄວາ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕຸ ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍາ’’ຕິ. ປຏິຄ຺ຄເຫສິ ຠຄວາ ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອຸຄ຺ຄໍ ຄຫປຕິໍ ເວສາລິກໍ ອິມິນາ ອນຸໂມທນີເຍນ ອນຸໂມທິ –

‘‘ມນາປທາຍີ ລຠເຕ ມນາປໍ,

ໂຍ ອຸຊ຺ຊຸຠູເຕສຸ [ອຸຊຸຠູເຕສຸ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ທທາຕິ ຉນ຺ທສາ;

ອຈ຺ຉາທນໍ ສຍນມນ຺ນປານໍ [ສຍນມຖນ຺ນປານໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)],

ນານາປ຺ປກາຣານິ ຈ ປຈ຺ຈຍານິ.

‘‘ຈຕ຺ຕຎ຺ຈ ມຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ອນຸຄ຺ຄຫີຕໍ [ອນຄ຺ຄຫີຕໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)],

ເຂຕ຺ຕູປເມ ອຣຫນ຺ເຕ ວິທິຕ຺ວາ;

ໂສ ທຸຈ຺ຈຊໍ ສປ຺ປຸຣິໂສ ຈຊິຕ຺ວາ,

ມນາປທາຍີ ລຠເຕ ມນາປ’’ນ຺ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອຸຄ຺ຄໍ ຄຫປຕິໍ ເວສາລິກໍ ອິມິນາ ອນຸໂມທນີເຍນ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ປກ຺ກາມິ.

ອຖ ໂຂ ອຸຄ຺ໂຄ ຄຫປຕິ ເວສາລິໂກ ອປເຣນ ສມເຍນ ກາລມກາສິ. ກາລງ຺ກໂຕ [ກາລກໂຕ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ຈ ອຸຄ຺ໂຄ ຄຫປຕິ ເວສາລິໂກ ອຎ຺ຎຕຣໍ ມໂນມຍໍ ກາຍໍ ອຸປປຊ຺ຊິ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ອຖ ໂຂ ອຸຄ຺ໂຄ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ອຠິກ຺ກນ຺ຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຠິກ຺ກນ຺ຕວຓ຺ໂຓ ເກວລກປ຺ປໍ ເຊຕວນໍ ໂອຠາເສຕ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ເອກມນ຺ຕໍ ຐິຕໍ ໂຂ ອຸຄ຺ຄໍ ເທວປຸຕ຺ຕໍ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກຈ຺ຈິ ເຕ, ອຸຄ຺ຄ, ຍຖາຘິປ຺ປາໂຍ’’ຕິ? ‘‘ຕຄ຺ຆ ເມ, ຠຄວາ, ຍຖາຘິປ຺ປາໂຍ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອຸຄ຺ຄໍ ເທວປຸຕ຺ຕໍ ຄາຖາຫິ ອຊ຺ຌຠາສິ –

‘‘ມນາປທາຍີ ລຠເຕ ມນາປໍ,

ອຄ຺ຄສ຺ສ ທາຕາ ລຠເຕ ປຸນຄ຺ຄໍ;

ວຣສ຺ສ ທາຕາ ວຣລາຠິ ໂຫຕິ,

ເສຏ຺ຐໍ ທໂທ ເສຏ຺ຐມຸເປຕິ ຐານໍ.

‘‘ໂຍ ອຄ຺ຄທາຍີ ວຣທາຍີ, ເສຏ຺ຐທາຍີ ຈ ໂຍ ນໂຣ;

ທີຆາຍຸ ຍສວາ ໂຫຕິ, ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖູປປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ;