໓. ອຸຄ຺ຄຫສຸຕ຺ຕໍ

໓໓. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຠທ຺ທິເຍ ວິຫຣຕິ ຊາຕິຍາ ວເນ. ອຖ ໂຂ ອຸຄ຺ຄໂຫ ເມຓ຺ຑກນຕ຺ຕາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອຸຄ຺ຄໂຫ ເມຓ຺ຑກນຕ຺ຕາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ອຘິວາເສຕຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ສ຺ວາຕນາຍ ອຕ຺ຕຈຕຸຕ຺ໂຖ ຠຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ອຘິວາເສສິ ຠຄວາ ຕຸຓ຺ຫີຠາເວນ. ອຖ ໂຂ ອຸຄ຺ຄໂຫ ເມຓ຺ຑກນຕ຺ຕາ ຠຄວໂຕ ອຘິວາສນໍ ວິທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຕສ຺ສາ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຈ຺ຈເຍນ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ເຍນ ອຸຄ຺ຄຫສ຺ສ ເມຓ຺ຑກນຕ຺ຕຸໂນ ນິເວສນໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິ. ອຖ ໂຂ ອຸຄ຺ຄໂຫ ເມຓ຺ຑກນຕ຺ຕາ ຠຄວນ຺ຕໍ ປຓີເຕນ ຂາທນີເຍນ ໂຠຊນີເຍນ ສຫຕ຺ຖາ ສນ຺ຕປ຺ເປສິ ສມ຺ປວາເຣສິ. ອຖ ໂຂ ອຸຄ຺ຄໂຫ ເມຓ຺ຑກນຕ຺ຕາ ຠຄວນ຺ຕໍ ຠຸຕ຺ຕາວິໍ ໂອນີຕປຕ຺ຕປາຓິໍ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອຸຄ຺ຄໂຫ ເມຓ຺ຑກນຕ຺ຕາ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອິມາ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ກຸມາຣິໂຍ ປຕິກຸລານິ ຄມິສ຺ສນ຺ຕິ. ໂອວທຕຸ ຕາສໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ; ອນຸສາສຕຸ ຕາສໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ, ຍໍ ຕາສໍ ອສ຺ສ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍາ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຕາ ກຸມາຣິໂຍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ກຸມາຣິໂຍ, ເອວໍ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘ຍສ຺ສ ໂວ [ຍສ຺ສ ໂຂ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ມາຕາປິຕໂຣ ຠຕ຺ຕຸໂນ ທສ຺ສນ຺ຕິ ອຕ຺ຖກາມາ ຫິເຕສິໂນ ອນຸກມ຺ປກາ ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍ, ຕສ຺ສ ຠວິສ຺ສາມ ປຸພ຺ພຸຏ຺ຐາຍິນິໂຍ ປຈ຺ຉານິປາຕິນິໂຍ ກິໍກາຣປຏິສ຺ສາວິນິໂຍ ມນາປຈາຣິນິໂຍ ປິຍວາທິນິໂຍ’ຕິ. ເອວຎ຺ຫິ ໂວ, ກຸມາຣິໂຍ, ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ.

‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ກຸມາຣິໂຍ, ເອວໍ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘ເຍ ເຕ ຠຕ຺ຕຸ ຄຣຸໂນ [ຄຸຣຸໂນ (ກ.)] ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ ມາຕາຕິ ວາ ປິຕາຕິ ວາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາຕິ ວາ, ເຕ ສກ຺ກຣິສ຺ສາມ ຄຣຸໍ ກຣິສ຺ສາມ [ຄຣຸກຣິສ຺ສາມ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ມາເນສ຺ສາມ ປູເຊສ຺ສາມ ອພ຺ຠາຄເຕ ຈ ອາສໂນທເກນ ປຏິປູເຊສ຺ສາມາ’ຕິ [ປູເຊສ຺ສາມາຕິ (ສີ.)]. ເອວຎ຺ຫິ ໂວ, ກຸມາຣິໂຍ, ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ.

‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ກຸມາຣິໂຍ, ເອວໍ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘ເຍ ເຕ ຠຕ຺ຕຸ ອພ຺ຠນ຺ຕຣາ ກມ຺ມນ຺ຕາ ອຸຓ຺ຓາຕິ ວາ ກປ຺ປາສາຕິ ວາ, ຕຕ຺ຖ ທກ຺ຂາ ຠວິສ຺ສາມ ອນລສາ, ຕຕ຺ຣຸປາຍາຍ ວີມໍສາຍ ສມນ຺ນາຄຕາ, ອລໍ ກາຕຸໍ ອລໍ ສໍວິຘາຕຸ’ນ຺ຕິ. ເອວຎ຺ຫິ ໂວ, ກຸມາຣິໂຍ, ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ.

‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ກຸມາຣິໂຍ, ເອວໍ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘ໂຍ ໂສ ຠຕ຺ຕຸ ອພ຺ຠນ຺ຕໂຣ [ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ (ກ.)] ອນ຺ໂຕຊໂນ ທາສາຕິ ວາ ເປສ຺ສາຕິ ວາ ກມ຺ມກຣາຕິ ວາ, ເຕສໍ ກຕຎ຺ຈ ກຕໂຕ ຊານິສ຺ສາມ ອກຕຎ຺ຈ ອກຕໂຕ ຊານິສ຺ສາມ, ຄິລານການຎ຺ຈ ພລາພລໍ ຊານິສ຺ສາມ, ຂາທນີຍໍ ໂຠຊນີຍຎ຺ຈສ຺ສ ປຈ຺ຈໍເສນ [ປຈ຺ຈຍໍ ເຕນ (ກ. ສີ.), ປຈ຺ຈຍໍເສນ (ສ຺ຍາ. ກໍ.), ປຈ຺ຈຍໍ ເສນາສນໍ ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍເສນ (ກ.) ອ. ນິ. ໘.໔໖] ສໍວິຠຊິສ຺ສາມາ’ຕິ [ວິຠຊິສ຺ສາມາຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.)]. ເອວຎ຺ຫິ ໂວ, ກຸມາຣິໂຍ, ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ.

‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ກຸມາຣິໂຍ, ເອວໍ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘ຍໍ ຠຕ຺ຕາ ອາຫຣິສ຺ສຕິ ຘນໍ ວາ ຘຎ຺ຎໍ ວາ ຣຊຕໍ ວາ ຊາຕຣູປໍ ວາ, ຕໍ ອາຣກ຺ເຂນ [ຕໍ ອາຣກ຺ຂາຍ (ສີ.)] ຄຸຕ຺ຕິຍາ ສມ຺ປາເທສ຺ສາມ, ຕຕ຺ຖ ຈ ຠວິສ຺ສາມ ອຘຸຕ຺ຕີ ອເຖນີ ອໂສຓ຺ຑີ ອວິນາສິກາໂຍ’ຕິ. ເອວຎ຺ຫິ ໂວ, ກຸມາຣິໂຍ, ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ. ອິເມຫິ ໂຂ, ກຸມາຣິໂຍ, ປຎ຺ຈຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ມາຕຸຄາໂມ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ມນາປກາຍິການໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ.

‘‘ໂຍ ນໍ ຠຣຕິ ສພ຺ພທາ, ນິຈ຺ຈໍ ອາຕາປິ ອຸສ຺ສຸໂກ;

ສພ຺ພກາມຫຣໍ ໂປສໍ, ຠຕ຺ຕາຣໍ ນາຕິມຎ຺ຎຕິ.

‘‘ນ ຈາປິ ໂສຕ຺ຖິ ຠຕ຺ຕາຣໍ, ອິສ຺ສາຈາເຣນ [ອິຈ຺ຉາຈາເຣນ (ສີ.), ອິສ຺ສາວາເທນ (ປີ.)] ໂຣສເຍ;

ຠຕ຺ຕຸ ຈ ຄຣຸໂນ ສພ຺ເພ, ປຏິປູເຊຕິ ປຓ຺ຑິຕາ.

‘‘ອຸຏ຺ຐາຫິກາ [ອຸຏ຺ຐາຍິກາ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ອນລສາ, ສງ຺ຄຫິຕປຣິຊ຺ຊນາ;

ຠຕ຺ຕຸ ມນາປໍ [ມນາປາ (ສີ.)] ຈຣຕິ, ສມ຺ຠຕໍ ອນຸຣກ຺ຂຕິ.

‘‘ຍາ ເອວໍ ວຕ຺ຕຕີ ນາຣີ, ຠຕ຺ຕຸຉນ຺ທວສານຸຄາ;

ມນາປາ ນາມ ເຕ ເທວາ, ຍຕ຺ຖ ສາ ອຸປປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ;