໖. ສາຬ຺ຫສຸຕ຺ຕໍ

໑໙໖. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ເວສາລິຍໍ ວິຫຣຕິ ມຫາວເນ ກູຏາຄາຣສາລາຍໍ. ອຖ ໂຂ ສາຬ຺ໂຫ ຈ ລິຈ຺ຉວິ ອຠໂຍ ຈ ລິຈ຺ຉວິ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ສາຬ຺ໂຫ ລິຈ຺ຉວິ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ສນ຺ຕິ, ຠນ຺ເຕ, ເອເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ທ຺ວເຍນ ໂອຆສ຺ສ ນິຕ຺ຖຣຓໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ – ສີລວິສຸທ຺ຘິເຫຕຸ ຈ ຕໂປຊິຄຸຈ຺ຉາເຫຕຸ ຈ. ອິຘ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ກິມາຫາ’’ຕິ?

‘‘ສີລວິສຸທ຺ຘິໍ ໂຂ ອຫໍ, ສາຬ຺ຫ, ອຎ຺ຎຕຣໍ ສາມຎ຺ຎງ຺ຄນ຺ຕິ ວທາມິ. ເຍ ເຕ, ສາຬ຺ຫ, ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຕໂປຊິຄຸຈ຺ຉາວາທາ ຕໂປຊິຄຸຈ຺ຉາສາຣາ ຕໂປຊິຄຸຈ຺ຉາອລ຺ລີນາ ວິຫຣນ຺ຕິ, ອຠພ຺ພາ ເຕ ໂອຆສ຺ສ ນິຕ຺ຖຣຓາຍ. ເຍປິ ເຕ, ສາຬ຺ຫ, ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອປຣິສຸທ຺ຘກາຍສມາຈາຣາ ອປຣິສຸທ຺ຘວຈີສມາຈາຣາ ອປຣິສຸທ຺ຘມໂນສມາຈາຣາ ອປຣິສຸທ຺ຘາຊີວາ, ອຠພ຺ພາ ເຕ ຎາຓທສ຺ສນາຍ ອນຸຕ຺ຕຣາຍ ສມ຺ໂພຘາຍ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ສາຬ຺ຫ, ປຸຣິໂສ ນທິໍ ຕຣິຕຸກາໂມ ຕິຓ຺ຫໍ ກຸຐາຣິໍ [ກຸຘາຣິໍ (ກ.)] ອາທາຍ ວນໍ ປວິເສຍ຺ຍ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ປສ຺ເສຍ຺ຍ ມຫຕິໍ ສາລລຏ຺ຐິໍ ອຸຊຸໍ ນວໍ ອກຸກ຺ກຸຈ຺ຈກຊາຕໍ. ຕເມນໍ ມູເລ ຉິນ຺ເທຍ຺ຍ; ມູເລ ເຉຕ຺ວາ ອຄ຺ເຄ ຉິນ຺ເທຍ຺ຍ; ອຄ຺ເຄ ເຉຕ຺ວາ ສາຂາປລາສໍ ສຸວິໂສຘິຕໍ ວິໂສເຘຍ຺ຍ; ສາຂາປລາສໍ ສຸວິໂສຘິຕໍ ວິໂສເຘຕ຺ວາ ກຸຐາຣີຫິ ຕຈ຺ເຉຍ຺ຍ; ກຸຐາຣີຫິ ຕຈ຺ເຉຕ຺ວາ ວາສີຫິ ຕຈ຺ເຉຍ຺ຍ; ວາສີຫິ ຕຈ຺ເຉຕ຺ວາ ເລຂຓິຍາ ລິເຂຍ຺ຍ; ເລຂຓິຍາ ລິຂິຕ຺ວາ ປາສາຓຄຸເຬນ ໂຘເວຍ຺ຍ [ໂຘເປຍ຺ຍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)]; ປາສາຓຄຸເຬນ ໂຘເວຕ຺ວາ ນທິໍ ປຕາເຣຍ຺ຍ.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ສາຬ຺ຫ, ຠພ຺ໂພ ນຸ ໂຂ ໂສ ປຸຣິໂສ ນທິໍ ຕຣິຕຸ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ໂນ ເຫຕໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ’’? ‘‘ອສຸ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ສາລລຏ຺ຐິ ພຫິທ຺ຘາ ສຸປຣິກມ຺ມກຕາ ອນ຺ໂຕ ອວິສຸທ຺ຘາ. ຕສ຺ເສຕໍ ປາຏິກງ຺ຂໍ – ສາລລຏ຺ຐິ ສໍສີທິສ຺ສຕິ, ປຸຣິໂສ ອນຍພ຺ຍສນໍ ອາປຊ຺ຊິສ຺ສຕີ’’ຕິ.

‘‘ເອວເມວໍ ໂຂ, ສາຬ຺ຫ, ເຍ ເຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຕໂປຊິຄຸຈ຺ຉາວາທາ ຕໂປຊິຄຸຈ຺ຉາສາຣາ ຕໂປຊິຄຸຈ຺ຉາອລ຺ລີນາ ວິຫຣນ຺ຕິ, ອຠພ຺ພາ ເຕ ໂອຆສ຺ສ ນິຕ຺ຖຣຓາຍ. ເຍປິ ເຕ, ສາຬ຺ຫ, ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອປຣິສຸທ຺ຘກາຍສມາຈາຣາ ອປຣິສຸທ຺ຘວຈີສມາຈາຣາ ອປຣິສຸທ຺ຘມໂນສມາຈາຣາ ອປຣິສຸທ຺ຘາຊີວາ, ອຠພ຺ພາ ເຕ ຎາຓທສ຺ສນາຍ ອນຸຕ຺ຕຣາຍ ສມ຺ໂພຘາຍ.

‘‘ເຍ ຈ ໂຂ ເຕ, ສາຬ຺ຫ, ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ນ ຕໂປຊິຄຸຈ຺ຉາວາທາ ນ ຕໂປຊິຄຸຈ຺ຉາສາຣາ ນ ຕໂປຊິຄຸຈ຺ຉາອລ຺ລີນາ ວິຫຣນ຺ຕິ, ຠພ຺ພາ ເຕ ໂອຆສ຺ສ ນິຕ຺ຖຣຓາຍ. ເຍປິ ເຕ, ສາຬ຺ຫ, ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ປຣິສຸທ຺ຘກາຍສມາຈາຣາ ປຣິສຸທ຺ຘວຈີສມາຈາຣາ ປຣິສຸທ຺ຘມໂນສມາຈາຣາ ປຣິສຸທ຺ຘາຊີວາ, ຠພ຺ພາ ເຕ ຎາຓທສ຺ສນາຍ ອນຸຕ຺ຕຣາຍ ສມ຺ໂພຘາຍ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ສາຬ຺ຫ, ປຸຣິໂສ ນທິໍ ຕຣິຕຸກາໂມ ຕິຓ຺ຫໍ ກຸຐາຣິໍ ອາທາຍ ວນໍ ປວິເສຍ຺ຍ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ປສ຺ເສຍ຺ຍ ມຫຕິໍ ສາລລຏ຺ຐິໍ ອຸຊຸໍ ນວໍ ອກຸກ຺ກຸຈ຺ຈກຊາຕໍ. ຕເມນໍ ມູເລ ຉິນ຺ເທຍ຺ຍ; ມູເລ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ອຄ຺ເຄ ຉິນ຺ເທຍ຺ຍ; ອຄ຺ເຄ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ສາຂາປລາສໍ ສຸວິໂສຘິຕໍ ວິໂສເຘຍ຺ຍ; ສາຂາປລາສໍ ສຸວິໂສຘິຕໍ ວິໂສເຘຕ຺ວາ ກຸຐາຣີຫິ ຕຈ຺ເຉຍ຺ຍ; ກຸຐາຣີຫິ ຕຈ຺ເຉຕ຺ວາ ວາສີຫິ ຕຈ຺ເຉຍ຺ຍ; ວາສີຫິ ຕຈ຺ເຉຕ຺ວາ ນິຂາທນໍ ອາທາຍ ອນ຺ໂຕ ສຸວິໂສຘິຕໍ ວິໂສເຘຍ຺ຍ; ອນ຺ໂຕ ສຸວິໂສຘິຕໍ ວິໂສເຘຕ຺ວາ ເລຂຓິຍາ ລິເຂຍ຺ຍ; ເລຂຓິຍາ ລິຂິຕ຺ວາ ປາສາຓຄຸເຬນ ໂຘເວຍ຺ຍ; ປາສາຓຄຸເຬນ ໂຘເວຕ຺ວາ ນາວໍ ກເຣຍ຺ຍ; ນາວໍ ກຕ຺ວາ ຜິຍາຣິຕ຺ຕໍ [ປິຍາຣິຕ຺ຕໍ (ສີ. ປີ.)] ພນ຺ເຘຍ຺ຍ; ຜິຍາຣິຕ຺ຕໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ນທິໍ ປຕາເຣຍ຺ຍ.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ສາຬ຺ຫ, ຠພ຺ໂພ ນຸ ໂຂ ໂສ ປຸຣິໂສ ນທິໍ ຕຣິຕຸ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’. ‘‘ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ’’? ‘‘ອສຸ ຫິ, ຠນ຺ເຕ, ສາລລຏ຺ຐິ ພຫິທ຺ຘາ ສຸປຣິກມ຺ມກຕາ, ອນ຺ໂຕ ສຸວິສຸທ຺ຘາ ນາວາກຕາ [ສຸວິສຸທ຺ຘກຕາ (ກ.)] ຜິຍາຣິຕ຺ຕພທ຺ຘາ. ຕສ຺ເສຕໍ ປາຏິກງ຺ຂໍ – ‘ນາວາ ນ ສໍສີທິສ຺ສຕິ, ປຸຣິໂສ ໂສຕ຺ຖິນາ ປາຣໍ ຄມິສ຺ສຕີ’’’ຕິ.

‘‘ເອວເມວໍ ໂຂ, ສາຬ຺ຫ, ເຍ ເຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ນ ຕໂປຊິຄຸຈ຺ຉາວາທາ ນ ຕໂປຊິຄຸຈ຺ຉາສາຣາ ນ ຕໂປຊິຄຸຈ຺ຉາອລ຺ລີນາ ວິຫຣນ຺ຕິ, ຠພ຺ພາ ເຕ ໂອຆສ຺ສ ນິຕ຺ຖຣຓາຍ. ເຍປິ ເຕ, ສາຬ຺ຫ, ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ປຣິສຸທ຺ຘກາຍສມາຈາຣາ ປຣິສຸທ຺ຘວຈີສມາຈາຣາ ປຣິສຸທ຺ຘມໂນສມາຈາຣາ ປຣິສຸທ຺ຘາຊີວາ, ຠພ຺ພາ ເຕ ຎາຓທສ຺ສນາຍ ອນຸຕ຺ຕຣາຍ ສມ຺ໂພຘາຍ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ສາຬ຺ຫ, ໂຍຘາຊີໂວ ພຫູນິ ເຈປິ ກຓ຺ຑຈິຕ຺ຣການິ ຊານາຕິ; ອຖ ໂຂ ໂສ ຕີຫິ ຐາເນຫິ ຣາຊາຣໂຫ ໂຫຕິ ຣາຊໂຠຄ຺ໂຄ, ຣຎ຺ໂຎ ອງ຺ຄນ຺ເຕວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ກຕເມຫິ ຕີຫິ? ທູເຣປາຕີ ຈ, ອກ຺ຂຓເວຘີ ຈ, ມຫໂຕ ຈ ກາຍສ຺ສ ປທາເລຕາ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ສາຬ຺ຫ, ໂຍຘາຊີໂວ ທູເຣປາຕີ; ເອວເມວໍ ໂຂ, ສາຬ຺ຫ, ອຣິຍສາວໂກ ສມ຺ມາສມາຘິ ໂຫຕິ. ສມ຺ມາສມາຘິ, ສາຬ຺ຫ, ອຣິຍສາວໂກ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຣູປໍ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ວາ ພຫິທ຺ຘາ ວາ ໂອຬາຣິກໍ ວາ ສຸຂຸມໍ ວາ ຫີນໍ ວາ ປຓີຕໍ ວາ ຍໍ ທູເຣ ສນ຺ຕິເກ ວາ ສພ຺ພໍ ຣູປໍ ‘ເນຕໍ ມມ, ເນໂສຫມສ຺ມິ, ນ ເມໂສ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ເອວເມຕໍ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສຕິ. ຍາ ກາຈິ ເວທນາ…ເປ… ຍາ ກາຈິ ສຎ຺ຎາ… ເຍ ເກຈິ ສງ຺ຂາຣາ… ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ວິຎ຺ຎາຓໍ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ວາ ພຫິທ຺ຘາ ວາ ໂອຬາຣິກໍ ວາ ສຸຂຸມໍ ວາ ຫີນໍ ວາ ປຓີຕໍ ວາ ຍໍ ທູເຣ ສນ຺ຕິເກ ວາ, ສພ຺ພໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ‘ເນຕໍ ມມ, ເນໂສຫມສ຺ມິ, ນ ເມໂສ ອຕ຺ຕາ’ຕິ ເອວເມຕໍ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ສາຬ຺ຫ, ໂຍຘາຊີໂວ ອກ຺ຂຓເວຘີ; ເອວເມວໍ ໂຂ, ສາຬ຺ຫ, ອຣິຍສາວໂກ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ໂຫຕິ. ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ, ສາຬ຺ຫ, ອຣິຍສາວໂກ ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ…ເປ… ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ສາຬ຺ຫ, ໂຍຘາຊີໂວ ມຫໂຕ ກາຍສ຺ສ ປທາເລຕາ; ເອວເມວໍ ໂຂ, ສາຬ຺ຫ, ອຣິຍສາວໂກ ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕິ ໂຫຕິ. ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕິ, ສາຬ຺ຫ, ອຣິຍສາວໂກ ມຫນ຺ຕໍ ອວິຊ຺ຊາກ຺ຂນ຺ຘໍ ປທາເລຕີ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.