໑. ເຈຕນາສຸຕ຺ຕໍ

໑໗໑. [ກຖາ. ໕໓໙] ‘‘ກາເຍ ວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕິ ກາຍສຎ຺ເຈຕນາເຫຕຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ. ວາຈາຍ ວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕິ ວຈີສຎ຺ເຈຕນາເຫຕຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ. ມເນ ວາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕິ ມໂນສຎ຺ເຈຕນາເຫຕຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາວ.

‘‘ສາມໍ ວາ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາຍສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ, ຍໍປຈ຺ຈຍາສ຺ສ ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ. ປເຣ ວາສ຺ສ [ປເຣ ວາ ຕສ຺ສ (ກ.)] ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາຍສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂໂຣນ຺ຕິ, ຍໍປຈ຺ຈຍາສ຺ສ ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ. ສມ຺ປຊາໂນ ວາ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາຍສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ, ຍໍປຈ຺ຈຍາສ຺ສ ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ. ອສມ຺ປຊາໂນ ວາ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາຍສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ, ຍໍປຈ຺ຈຍາສ຺ສ ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ.

‘‘ສາມໍ ວາ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ວຈີສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ, ຍໍປຈ຺ຈຍາສ຺ສ ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ; ປເຣ ວາສ຺ສ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ວຈີສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂໂຣນ຺ຕິ; ຍໍປຈ຺ຈຍາສ຺ສ ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ; ສມ຺ປຊາໂນ ວາ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ວຈີສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ, ຍໍປຈ຺ຈຍາສ຺ສ ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ; ອສມ຺ປຊາໂນ ວາ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ວຈີສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ, ຍໍປຈ຺ຈຍາສ຺ສ ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ.

‘‘ສາມໍ ວາ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມໂນສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ, ຍໍປຈ຺ຈຍາສ຺ສ ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ; ປເຣ ວາສ຺ສ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມໂນສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂໂຣນ຺ຕິ, ຍໍປຈ຺ຈຍາສ຺ສ ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ; ສມ຺ປຊາໂນ ວາ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມໂນສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ, ຍໍປຈ຺ຈຍາສ຺ສ ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ; ອສມ຺ປຊາໂນ ວາ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມໂນສງ຺ຂາຣໍ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ, ຍໍປຈ຺ຈຍາສ຺ສ ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ.

‘‘ອິເມສຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມສຸ ອວິຊ຺ຊາ ອນຸປຕິຕາ, ອວິຊ຺ຊາຍຕ຺ເວວ ອເສສວິຣາຄນິໂຣຘາ ໂສ ກາໂຍ ນ ໂຫຕິ ຍໍປຈ຺ຈຍາສ຺ສ ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ, ສາ ວາຈາ ນ ໂຫຕິ ຍໍປຈ຺ຈຍາສ຺ສ ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ, ໂສ ມໂນ ນ ໂຫຕິ ຍໍປຈ຺ຈຍາສ຺ສ ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ, ເຂຕ຺ຕໍ ຕໍ [ວຕ຺ຖຸໍ ຕໍ (ສພ຺ພຕ຺ຖ)] ນ ໂຫຕິ…ເປ… ວຕ຺ຖຸໍ ຕໍ ນ ໂຫຕິ…ເປ… ອາຍຕນໍ ຕໍ ນ ໂຫຕິ…ເປ… ອຘິກຣຓໍ ຕໍ ນ ໂຫຕິ ຍໍປຈ຺ຈຍາສ຺ສ ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາຠາ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາໂຠ, ຍສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາເຠ ອຕ຺ຕສຎ຺ເຈຕນາ ກມຕິ, ໂນ ປຣສຎ຺ເຈຕນາ. ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາໂຠ, ຍສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາເຠ ປຣສຎ຺ເຈຕນາ ກມຕິ, ໂນ ອຕ຺ຕສຎ຺ເຈຕນາ. ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາໂຠ, ຍສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາເຠ ອຕ຺ຕສຎ຺ເຈຕນາ ຈ ກມຕິ ປຣສຎ຺ເຈຕນາ ຈ. ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາໂຠ, ຍສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາເຠ ເນວຕ຺ຕສຎ຺ເຈຕນາ ກມຕິ, ໂນ ປຣສຎ຺ເຈຕນາ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາຠາ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອິມສ຺ສ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ຠາສິຕສ຺ສ ເອວໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອາຊານາມິ – ‘ຕຕ຺ຣ, ຠນ຺ເຕ, ຍາຍໍ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາໂຠ ຍສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາເຠ ອຕ຺ຕສຎ຺ເຈຕນາ ກມຕິ ໂນ ປຣສຎ຺ເຈຕນາ, ອຕ຺ຕສຎ຺ເຈຕນາເຫຕຸ ເຕສໍ ສຕ຺ຕານໍ ຕມ຺ຫາ ກາຍາ ຈຸຕິ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຣ, ຠນ຺ເຕ, ຍາຍໍ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາໂຠ ຍສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາເຠ ປຣສຎ຺ເຈຕນາ ກມຕິ ໂນ ອຕ຺ຕສຎ຺ເຈຕນາ, ປຣສຎ຺ເຈຕນາເຫຕຸ ເຕສໍ ສຕ຺ຕານໍ ຕມ຺ຫາ ກາຍາ ຈຸຕິ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຣ, ຠນ຺ເຕ, ຍາຍໍ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາໂຠ ຍສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາເຠ ອຕ຺ຕສຎ຺ເຈຕນາ ຈ ກມຕິ ປຣສຎ຺ເຈຕນາ ຈ, ອຕ຺ຕສຎ຺ເຈຕນາ ຈ ປຣສຎ຺ເຈຕນາ ຈ ເຫຕຸ ເຕສໍ ສຕ຺ຕານໍ ຕມ຺ຫາ ກາຍາ ຈຸຕິ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຣ, ຠນ຺ເຕ, ຍາຍໍ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາໂຠ ຍສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາເຠ ເນວ ອຕ຺ຕສຎ຺ເຈຕນາ ກມຕິ ໂນ ປຣສຎ຺ເຈຕນາ, ກຕເມ ເຕນ ເທວາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ’’’ຕິ? ‘‘ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນູປຄາ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເທວາ ເຕນ ທຏ຺ຐພ຺ພາ’’ຕິ.

‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ເຫຕຸ ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຍນ ມິເຘກຈ຺ເຈ ສຕ຺ຕາ ຕມ຺ຫາ ກາຍາ ຈຸຕາ ອາຄາມິໂນ ໂຫນ຺ຕິ ອາຄນ຺ຕາໂຣ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕໍ? ໂກ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ເຫຕຸ ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຍນ ມິເຘກຈ຺ເຈ ສຕ຺ຕາ ຕມ຺ຫາ ກາຍາ ຈຸຕາ ອນາຄາມິໂນ ໂຫນ຺ຕິ ອນາຄນ຺ຕາໂຣ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອິຘ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານິ ສໍໂຍຊນານິ ອປ຺ປຫີນານິ ໂຫນ຺ຕິ, ໂສ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ຕທສ຺ສາເທຕິ, ຕໍ ນິກາເມຕິ, ເຕນ ຈ ວິຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ; ຕຕ຺ຖ ຐິໂຕ ຕທຘິມຸຕ຺ໂຕ ຕພ຺ພຫຸລວິຫາຣີ ອປຣິຫີໂນ ກາລໍ ກຸຣຸມາໂນ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນູປຄານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ໂສ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ອາຄາມີ ໂຫຕິ ອາຄນ຺ຕາ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕໍ.

‘‘ອິຘ ປນ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານິ ສໍໂຍຊນານິ ປຫີນານິ ໂຫນ຺ຕິ, ໂສ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ຕທສ຺ສາເທຕິ, ຕໍ ນິກາເມຕິ, ເຕນ ຈ ວິຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ; ຕຕ຺ຖ ຐິໂຕ ຕທຘິມຸຕ຺ໂຕ ຕພ຺ພຫຸລວິຫາຣີ ອປຣິຫີໂນ ກາລໍ ກຸຣຸມາໂນ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນູປຄານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ໂສ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ອນາຄາມີ ໂຫຕິ ອນາຄນ຺ຕາ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕໍ.

‘‘ອຍໍ ໂຂ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເຫຕຸ ອຍໍ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຍນ ມິເຘກຈ຺ເຈ ສຕ຺ຕາ ຕມ຺ຫາ ກາຍາ ຈຸຕາ ອາຄາມິໂນ ໂຫນ຺ຕິ ອາຄນ຺ຕາໂຣ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕໍ. ອຍໍ ປນ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເຫຕຸ ອຍໍ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຍນ ມິເຘກຈ຺ເຈ ສຕ຺ຕາ ຕມ຺ຫາ ກາຍາ ຈຸຕາ ອນາຄາມິໂນ ໂຫນ຺ຕິ ອນາຄນ຺ຕາໂຣ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ປຐມໍ.