(໑໒) ໒. ເກສິວຄ຺ໂຄ

໑. ເກສິສຸຕ຺ຕໍ

໑໑໑. ອຖ ໂຂ ເກສິ ອສ຺ສທມ຺ມສາຣຖິ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ເກສິໍ ອສ຺ສທມ຺ມສາຣຖິໍ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຕ຺ວໍ ໂຂສິ, ເກສິ, ປຎ຺ຎາໂຕ ອສ຺ສທມ຺ມສາຣຖີຕິ [ສຎ຺ຎາໂຕ ອສ຺ສທມ຺ມສາຣຖິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)]. ກຖໍ ປນ ຕ຺ວໍ, ເກສິ, ອສ຺ສທມ຺ມໍ ວິເນສີ’’ຕິ? ‘‘ອຫໍ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ອສ຺ສທມ຺ມໍ ສຓ຺ເຫນປິ ວິເນມິ, ຜຣຸເສນປິ ວິເນມິ, ສຓ຺ຫຜຣຸເສນປິ ວິເນມີ’’ຕິ. ‘‘ສເຈ ເຕ, ເກສິ, ອສ຺ສທມ຺ໂມ ສຓ຺ເຫນ ວິນຍໍ ນ ອຸເປຕິ, ຜຣຸເສນ ວິນຍໍ ນ ອຸເປຕິ, ສຓ຺ຫຜຣຸເສນ ວິນຍໍ ນ ອຸເປຕິ, ກິນ຺ຕິ ນໍ ກໂຣສີ’’ຕິ? ‘‘ສເຈ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ອສ຺ສທມ຺ໂມ ສຓ຺ເຫນ ວິນຍໍ ນ ອຸເປຕິ, ຜຣຸເສນ ວິນຍໍ ນ ອຸເປຕິ, ສຓ຺ຫຜຣຸເສນ ວິນຍໍ ນ ອຸເປຕິ; ຫນາມິ ນໍ, ຠນ຺ເຕ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ມາ ເມ ອາຈຣິຍກຸລສ຺ສ ອວຓ຺ໂຓ ອໂຫສີ’’ຕິ.

‘‘ຠຄວາ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ອນຸຕ຺ຕໂຣ ປຸຣິສທມ຺ມສາຣຖິ. ກຖໍ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ປຸຣິສທມ຺ມໍ ວິເນຕີ’’ຕິ? ‘‘ອຫໍ ໂຂ, ເກສິ, ປຸຣິສທມ຺ມໍ ສຓ຺ເຫນປິ ວິເນມິ, ຜຣຸເສນປິ ວິເນມິ, ສຓ຺ຫຜຣຸເສນປິ ວິເນມິ. ຕຕ຺ຣິທໍ, ເກສິ, ສຓ຺ຫສ຺ມິໍ – ອິຕິ ກາຍສຸຈຣິຕໍ ອິຕິ ກາຍສຸຈຣິຕສ຺ສ ວິປາໂກ, ອິຕິ ວຈີສຸຈຣິຕໍ ອິຕິ ວຈີສຸຈຣິຕສ຺ສ ວິປາໂກ, ອິຕິ ມໂນສຸຈຣິຕໍ ອິຕິ ມໂນສຸຈຣິຕສ຺ສ ວິປາໂກ, ອິຕິ ເທວາ, ອິຕິ ມນຸສ຺ສາຕິ. ຕຕ຺ຣິທໍ, ເກສິ, ຜຣຸສສ຺ມິໍ – ອິຕິ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ອິຕິ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕສ຺ສ ວິປາໂກ, ອິຕິ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ອິຕິ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕສ຺ສ ວິປາໂກ, ອິຕິ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ອິຕິ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິຕສ຺ສ ວິປາໂກ, ອິຕິ ນິຣໂຍ, ອິຕິ ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິ, ອິຕິ ເປຕ຺ຕິວິສໂຍ’’ຕິ.

‘‘ຕຕ຺ຣິທໍ, ເກສິ, ສຓ຺ຫຜຣຸສສ຺ມິໍ – ອິຕິ ກາຍສຸຈຣິຕໍ ອິຕິ ກາຍສຸຈຣິຕສ຺ສ ວິປາໂກ, ອິຕິ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ອິຕິ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕສ຺ສ ວິປາໂກ, ອິຕິ ວຈີສຸຈຣິຕໍ ອິຕິ ວຈີສຸຈຣິຕສ຺ສ ວິປາໂກ, ອິຕິ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ອິຕິ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕສ຺ສ ວິປາໂກ, ອິຕິ ມໂນສຸຈຣິຕໍ ອິຕິ ມໂນສຸຈຣິຕສ຺ສ ວິປາໂກ, ອິຕິ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ອິຕິ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິຕສ຺ສ ວິປາໂກ, ອິຕິ ເທວາ, ອິຕິ ມນຸສ຺ສາ, ອິຕິ ນິຣໂຍ, ອິຕິ ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິ, ອິຕິ ເປຕ຺ຕິວິສໂຍ’’ຕິ.

‘‘ສເຈ ເຕ, ຠນ຺ເຕ, ປຸຣິສທມ຺ໂມ ສຓ຺ເຫນ ວິນຍໍ ນ ອຸເປຕິ, ຜຣຸເສນ ວິນຍໍ ນ ອຸເປຕິ, ສຓ຺ຫຜຣຸເສນ ວິນຍໍ ນ ອຸເປຕິ, ກິນ຺ຕິ ນໍ ຠຄວາ ກໂຣຕີ’’ຕິ? ‘‘ສເຈ ເມ, ເກສິ, ປຸຣິສທມ຺ໂມ ສຓ຺ເຫນ ວິນຍໍ ນ ອຸເປຕິ, ຜຣຸເສນ ວິນຍໍ ນ ອຸເປຕິ, ສຓ຺ຫຜຣຸເສນ ວິນຍໍ ນ ອຸເປຕິ, ຫນາມິ ນໍ, ເກສີ’’ຕິ. ‘‘ນ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ ປາຓາຕິປາໂຕ ກປ຺ປຕິ. ອຖ ຈ ປນ ຠຄວາ ເອວມາຫ – ‘ຫນາມິ, ນໍ ເກສີ’’’ຕິ! ‘‘ສຈ຺ຈໍ, ເກສິ! ນ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປາຓາຕິປາໂຕ ກປ຺ປຕິ. ອປິ ຈ ໂຍ ປຸຣິສທມ຺ໂມ ສຓ຺ເຫນ ວິນຍໍ ນ ອຸເປຕິ, ຜຣຸເສນ ວິນຍໍ ນ ອຸເປຕິ, ສຓ຺ຫຜຣຸເສນ ວິນຍໍ ນ ອຸເປຕິ, ນ ຕໍ ຕຖາຄໂຕ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ອນຸສາສິຕພ຺ພໍ ມຎ຺ຎຕິ, ນາປິ ວິຎ຺ຎູ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ອນຸສາສິຕພ຺ພໍ ມຎ຺ຎນ຺ຕິ. ວໂຘ ເຫໂສ, ເກສິ, ອຣິຍສ຺ສ ວິນເຍ – ຍໍ ນ ຕຖາຄໂຕ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ອນຸສາສິຕພ຺ພໍ ມຎ຺ຎຕິ, ນາປິ ວິຎ຺ຎູ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ອນຸສາສິຕພ຺ພໍ ມຎ຺ຎນ຺ຕີ’’ຕິ.

‘‘ໂສ ຫິ ນູນ, ຠນ຺ເຕ, ສຸຫໂຕ ໂຫຕິ – ຍໍ ນ ຕຖາຄໂຕ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ອນຸສາສິຕພ຺ພໍ ມຎ຺ຎຕິ, ນາປິ ວິຎ຺ຎູ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ອນຸສາສິຕພ຺ພໍ ມຎ຺ຎນ຺ຕີຕິ. ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ຠນ຺ເຕ…ເປ… ອຸປາສກໍ ມໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ຘາເຣຕຸ ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ປາຓຸເປຕໍ ສຣຓໍ ຄຕ’’ນ຺ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ຊວສຸຕ຺ຕໍ

໑໑໒. ‘‘ຈຕູຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຣຎ຺ໂຎ ຠທ຺ໂຣ ອສ຺ສາຊານີໂຍ ຣາຊາຣໂຫ ໂຫຕິ ຣາຊໂຠຄ຺ໂຄ, ຣຎ຺ໂຎ ອງ຺ຄນ຺ເຕວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ກຕເມຫິ ຈຕູຫິ? ອຊ຺ຊເວນ, ຊເວນ, ຂນ຺ຕິຍາ, ໂສຣຈ຺ເຈນ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕູຫິ ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຣຎ຺ໂຎ ຠທ຺ໂຣ ອສ຺ສາຊານີໂຍ ຣາຊາຣໂຫ ໂຫຕິ, ຣາຊໂຠຄ຺ໂຄ, ຣຎ຺ໂຎ ອງ຺ຄນ຺ເຕວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

‘‘ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕູຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອາຫຸເນຍ຺ໂຍ ໂຫຕິ…ເປ… ອນຸຕ຺ຕຣໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ໂລກສ຺ສ. ກຕເມຫິ ຈຕູຫິ? ອຊ຺ຊເວນ, ຊເວນ, ຂນ຺ຕິຍາ, ໂສຣຈ຺ເຈນ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕູຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອາຫຸເນຍ຺ໂຍ ໂຫຕິ…ເປ… ອນຸຕ຺ຕຣໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ໂລກສ຺ສາ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ປໂຕທສຸຕ຺ຕໍ

໑໑໓. ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠທ຺ຣາ ອສ຺ສາຊານີຍາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ຠທ຺ໂຣ ອສ຺ສາຊານີໂຍ ປໂຕທຈ຺ຉາຍໍ ທິສ຺ວາ ສໍວິຊ຺ຊຕິ ສໍເວຄໍ ອາປຊ຺ຊຕິ – ‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ມໍ ອຊ຺ຊ ອສ຺ສທມ຺ມສາຣຖິ ກາຣຓໍ ກາເຣສ຺ສຕິ, ກິມສ຺ສາຫໍ [ກຖມສ຺ສາຫໍ (ກ.)] ປຏິກໂຣມີ’ຕິ! ເອວຣູໂປປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ຠທ຺ໂຣ ອສ຺ສາຊານີໂຍ ໂຫຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຐໂມ ຠທ຺ໂຣ ອສ຺ສາຊານີໂຍ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມາໂນ ໂລກສ຺ມິໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ຠທ຺ໂຣ ອສ຺ສາຊານີໂຍ ນ ເຫວ ໂຂ ປໂຕທຈ຺ຉາຍໍ ທິສ຺ວາ ສໍວິຊ຺ຊຕິ ສໍເວຄໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ອປິ ຈ ໂຂ ໂລມເວຘວິທ຺ໂຘ ສໍວິຊ຺ຊຕິ ສໍເວຄໍ ອາປຊ຺ຊຕິ – ‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ມໍ ອຊ຺ຊ ອສ຺ສທມ຺ມສາຣຖິ ກາຣຓໍ ກາເຣສ຺ສຕິ, ກິມສ຺ສາຫໍ ປຏິກໂຣມີ’ຕິ! ເອວຣູໂປປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ຠທ຺ໂຣ ອສ຺ສາຊານີໂຍ ໂຫຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸຕິໂຍ ຠທ຺ໂຣ ອສ຺ສາຊານີໂຍ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມາໂນ ໂລກສ຺ມິໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ຠທ຺ໂຣ ອສ຺ສາຊານີໂຍ ນ ເຫວ ໂຂ ປໂຕທຈ຺ຉາຍໍ ທິສ຺ວາ ສໍວິຊ຺ຊຕິ ສໍເວຄໍ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາປິ ໂລມເວຘວິທ຺ໂຘ ສໍວິຊ຺ຊຕິ ສໍເວຄໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ອປິ ຈ ໂຂ ຈມ຺ມເວຘວິທ຺ໂຘ ສໍວິຊ຺ຊຕິ ສໍເວຄໍ ອາປຊ຺ຊຕິ – ‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ມໍ ອຊ຺ຊ ອສ຺ສທມ຺ມສາຣຖິ ກາຣຓໍ ກາເຣສ຺ສຕິ, ກິມສ຺ສາຫໍ ປຏິກໂຣມີ’ຕິ! ເອວຣູໂປປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ຠທ຺ໂຣ ອສ຺ສາຊານີໂຍ ໂຫຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຕິໂຍ ຠທ຺ໂຣ ອສ຺ສາຊານີໂຍ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມາໂນ ໂລກສ຺ມິໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ຠທ຺ໂຣ ອສ຺ສາຊານີໂຍ ນ ເຫວ ໂຂ ປໂຕທຈ຺ຉາຍໍ ທິສ຺ວາ ສໍວິຊ຺ຊຕິ ສໍເວຄໍ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາປິ ໂລມເວຘວິທ຺ໂຘ ສໍວິຊ຺ຊຕິ ສໍເວຄໍ ອາປຊ຺ຊຕິ ນາປິ ຈມ຺ມເວຘວິທ຺ໂຘ ສໍວິຊ຺ຊຕິ ສໍເວຄໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ອປິ ຈ ໂຂ ອຏ຺ຐິເວຘວິທ຺ໂຘ ສໍວິຊ຺ຊຕິ ສໍເວຄໍ ອາປຊ຺ຊຕິ – ‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ມໍ ອຊ຺ຊ ອສ຺ສທມ຺ມສາຣຖິ ກາຣຓໍ ກາເຣສ຺ສຕິ, ກິມສ຺ສາຫໍ ປຏິກໂຣມີ’ຕິ! ເອວຣູໂປປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ຠທ຺ໂຣ ອສ຺ສາຊານີໂຍ ໂຫຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕຸຕ຺ໂຖ ຠທ຺ໂຣ ອສ຺ສາຊານີໂຍ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມາໂນ ໂລກສ຺ມິໍ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຠທ຺ຣາ ອສ຺ສາຊານີຍາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ.

‘‘ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣເມ ຠທ຺ຣາ ປຸຣິສາຊານີຍາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ຠທ຺ໂຣ ປຸຣິສາຊານີໂຍ ສຸຓາຕິ – ‘ອມຸກສ຺ມິໍ ນາມ ຄາເມ ວາ ນິຄເມ ວາ ອິຕ຺ຖີ ວາ ປຸຣິໂສ ວາ ທຸກ຺ຂິໂຕ ວາ ກາລງ຺ກໂຕ [ກາລກໂຕ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ວາ’ຕິ. ໂສ ເຕນ ສໍວິຊ຺ຊຕິ, ສໍເວຄໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ສໍວິຄ຺ໂຄ ໂຍນິໂສ ປທຫຕິ. ປຫິຕຕ຺ໂຕ ກາເຍນ ເຈວ ປຣມສຈ຺ຈໍ [ປຣມຕ຺ຖສຈ຺ຈໍ (ກ.) ມ. ນິ. ໒.໑໘໓ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ] ສຈ຺ຉິກໂຣຕິ, ປຎ຺ຎາຍ ຈ ອຕິວິຊ຺ຌ ປສ຺ສຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠທ຺ໂຣ ອສ຺ສາຊານີໂຍ ປໂຕທຈ຺ຉາຍໍ ທິສ຺ວາ ສໍວິຊ຺ຊຕິ ສໍເວຄໍ ອາປຊ຺ຊຕິ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ຠທ຺ຣໍ ປຸຣິສາຊານີຍໍ ວທາມິ. ເອວຣູໂປປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ຠທ຺ໂຣ ປຸຣິສາຊານີໂຍ ໂຫຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຐໂມ ຠທ຺ໂຣ ປຸຣິສາຊານີໂຍ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມາໂນ ໂລກສ຺ມິໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ຠທ຺ໂຣ ປຸຣິສາຊານີໂຍ ນ ເຫວ ໂຂ ສຸຓາຕິ – ‘ອມຸກສ຺ມິໍ ນາມ ຄາເມ ວາ ນິຄເມ ວາ ອິຕ຺ຖີ ວາ ປຸຣິໂສ ວາ ທຸກ຺ຂິໂຕ ວາ ກາລງ຺ກໂຕ ວາ’ຕິ, ອປິ ຈ ໂຂ ສາມໍ ປສ຺ສຕິ ອິຕ຺ຖິໍ ວາ ປຸຣິສໍ ວາ ທຸກ຺ຂິຕໍ ວາ ກາລງ຺ກຕໍ ວາ. ໂສ ເຕນ ສໍວິຊ຺ຊຕິ, ສໍເວຄໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ສໍວິຄ຺ໂຄ ໂຍນິໂສ ປທຫຕິ. ປຫິຕຕ຺ໂຕ ກາເຍນ ເຈວ ປຣມສຈ຺ຈໍ ສຈ຺ຉິກໂຣຕິ, ປຎ຺ຎາຍ ຈ ອຕິວິຊ຺ຌ ປສ຺ສຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠທ຺ໂຣ ອສ຺ສາຊານີໂຍ ໂລມເວຘວິທ຺ໂຘ ສໍວິຊ຺ຊຕິ ສໍເວຄໍ ອາປຊ຺ຊຕິ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ຠທ຺ຣໍ ປຸຣິສາຊານີຍໍ ວທາມິ. ເອວຣູໂປປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ຠທ຺ໂຣ ປຸຣິສາຊານີໂຍ ໂຫຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸຕິໂຍ ຠທ຺ໂຣ ປຸຣິສາຊານີໂຍ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມາໂນ ໂລກສ຺ມິໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ຠທ຺ໂຣ ປຸຣິສາຊານີໂຍ ນ ເຫວ ໂຂ ສຸຓາຕິ – ‘ອມຸກສ຺ມິໍ ນາມ ຄາເມ ວາ ນິຄເມ ວາ ອິຕ຺ຖີ ວາ ປຸຣິໂສ ວາ ທຸກ຺ຂິໂຕ ວາ ກາລງ຺ກໂຕ ວາ’ຕິ, ນາປິ ສາມໍ ປສ຺ສຕິ ອິຕ຺ຖິໍ ວາ ປຸຣິສໍ ວາ ທຸກ຺ຂິຕໍ ວາ ກາລງ຺ກຕໍ ວາ, ອປິ ຈ ຂ຺ວສ຺ສ ຎາຕິ ວາ ສາໂລຫິໂຕ ວາ ທຸກ຺ຂິໂຕ ວາ ໂຫຕິ ກາລງ຺ກໂຕ ວາ. ໂສ ເຕນ ສໍວິຊ຺ຊຕິ, ສໍເວຄໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ສໍວິຄ຺ໂຄ ໂຍນິໂສ ປທຫຕິ. ປຫິຕຕ຺ໂຕ ກາເຍນ ເຈວ ປຣມສຈ຺ຈໍ ສຈ຺ຉິກໂຣຕິ, ປຎ຺ຎາຍ ຈ ອຕິວິຊ຺ຌ ປສ຺ສຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠທ຺ໂຣ ອສ຺ສາຊານີໂຍ ຈມ຺ມເວຘວິທ຺ໂຘ ສໍວິຊ຺ຊຕິ ສໍເວຄໍ ອາປຊ຺ຊຕິ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ຠທ຺ຣໍ ປຸຣິສາຊານີຍໍ ວທາມິ. ເອວຣູໂປປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ຠທ຺ໂຣ ປຸຣິສາຊານີໂຍ ໂຫຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຕິໂຍ ຠທ຺ໂຣ ປຸຣິສາຊານີໂຍ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມາໂນ ໂລກສ຺ມິໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ຠທ຺ໂຣ ປຸຣິສາຊານີໂຍ ນ ເຫວ ໂຂ ສຸຓາຕິ – ‘ອມຸກສ຺ມິໍ ນາມ ຄາເມ ວາ ນິຄເມ ວາ ອິຕ຺ຖີ ວາ ປຸຣິໂສ ວາ ທຸກ຺ຂິໂຕ ວາ ກາລງ຺ກໂຕ ວາ’ຕິ, ນາປິ ສາມໍ ປສ຺ສຕິ ອິຕ຺ຖິໍ ວາ ປຸຣິສໍ ວາ ທຸກ຺ຂິຕໍ ວາ ກາລງ຺ກຕໍ ວາ, ນາປິສ຺ສ ຎາຕິ ວາ ສາໂລຫິໂຕ ວາ ທຸກ຺ຂິໂຕ ວາ ໂຫຕິ ກາລງ຺ກໂຕ ວາ, ອປິ ຈ ໂຂ ສາມຎ຺ເຎວ ຜຸຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ ສາຣີຣິກາຫິ ເວທນາຫິ ທຸກ຺ຂາຫິ ຕິພ຺ພາຫິ [ຕິປ຺ປາຫິ (ສີ. ປີ.)] ຂຣາຫິ ກຏຸກາຫິ ອສາຕາຫິ ອມນາປາຫິ ປາຓຫຣາຫິ. ໂສ ເຕນ ສໍວິຊ຺ຊຕິ, ສໍເວຄໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ສໍວິຄ຺ໂຄ ໂຍນິໂສ ປທຫຕິ. ປຫິຕຕ຺ໂຕ ກາເຍນ ເຈວ ປຣມສຈ຺ຈໍ ສຈ຺ຉິກໂຣຕິ, ປຎ຺ຎາຍ ຈ ອຕິວິຊ຺ຌ ປສ຺ສຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠທ຺ໂຣ ອສ຺ສາຊານີໂຍ ອຏ຺ຐິເວຘວິທ຺ໂຘ ສໍວິຊ຺ຊຕິ ສໍເວຄໍ ອາປຊ຺ຊຕິ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ຠທ຺ຣໍ ປຸຣິສາຊານີຍໍ ວທາມິ. ເອວຣູໂປປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ຠທ຺ໂຣ ປຸຣິສາຊານີໂຍ ໂຫຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕຸຕ຺ໂຖ ຠທ຺ໂຣ ປຸຣິສາຊານີໂຍ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມາໂນ ໂລກສ຺ມິໍ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຠທ຺ຣາ ປຸຣິສາຊານີຍາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິ’’ນ຺ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ນາຄສຸຕ຺ຕໍ

໑໑໔. ‘‘ຈຕູຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຣຎ຺ໂຎ ນາໂຄ ຣາຊາຣໂຫ ໂຫຕິ ຣາຊໂຠຄ຺ໂຄ, ຣຎ຺ໂຎ ອງ຺ຄນ຺ເຕວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ກຕເມຫິ ຈຕູຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣຎ຺ໂຎ ນາໂຄ ໂສຕາ ຈ ໂຫຕິ, ຫນ຺ຕາ ຈ, ຂນ຺ຕາ ຈ, ຄນ຺ຕາ ຈ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣຎ຺ໂຎ ນາໂຄ ໂສຕາ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣຎ຺ໂຎ ນາໂຄ ຍເມນໍ ຫຕ຺ຖິທມ຺ມສາຣຖິ ກາຣຓໍ ກາເຣຕິ – ຍທິ ວາ ກຕປຸພ຺ພໍ ຍທິ ວາ ອກຕປຸພ຺ພໍ – ຕໍ ອຏ຺ຐິໍ ກຕ຺ວາ [ອຏ຺ຐິກຕ຺ວາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.) ອ. ນິ. ໕.໑໔໐] ມນສິ ກຕ຺ວາ ສພ຺ພເຈຕສາ [ສພ຺ພໍ ເຈຕໂສ (ສພ຺ພຕ຺ຖ)] ສມນ຺ນາຫຣິຕ຺ວາ ໂອຫິຕໂສໂຕ ສຸຓາຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣຎ຺ໂຎ ນາໂຄ ໂສຕາ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣຎ຺ໂຎ ນາໂຄ ຫນ຺ຕາ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣຎ຺ໂຎ ນາໂຄ ສງ຺ຄາມຄໂຕ ຫຕ຺ຖິມ຺ປິ ຫນຕິ, ຫຕ຺ຖາຣຸຫມ຺ປິ ຫນຕິ, ອສ຺ສມ຺ປິ ຫນຕິ, ອສ຺ສາຣຸຫມ຺ປິ ຫນຕິ, ຣຖມ຺ປິ ຫນຕິ, ຣຖິກມ຺ປິ ຫນຕິ, ປຕ຺ຕິກມ຺ປິ ຫນຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣຎ຺ໂຎ ນາໂຄ ຫນ຺ຕາ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣຎ຺ໂຎ ນາໂຄ ຂນ຺ຕາ ໂຫຕິ? ອິຘ ຠິກ຺ຂເວ, ຣຎ຺ໂຎ ນາໂຄ ສງ຺ຄາມຄໂຕ ຂໂມ ໂຫຕິ ສຕ຺ຕິປ຺ປຫາຣານໍ ອສິປ຺ປຫາຣານໍ ອຸສຸປ຺ປຫາຣານໍ ຜຣສຸປ຺ປຫາຣານໍ [‘‘ຜຣສຸປ຺ປຫາຣານ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ປທໍ ສ຺ຍາມໂປຕ຺ຖເກ ນຕ຺ຖິ. ມ. ນິ. ໓.໒໑໗ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ] ເຠຣິປຓວສງ຺ຂຕິຓວນິນ຺ນາທສທ຺ທານໍ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣຎ຺ໂຎ ນາໂຄ ຂນ຺ຕາ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣຎ຺ໂຎ ນາໂຄ ຄນ຺ຕາ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣຎ຺ໂຎ ນາໂຄ ຍເມນໍ ຫຕ຺ຖິທມ຺ມສາຣຖິ ທິສໍ ເປເສຕິ – ຍທິ ວາ ຄຕປຸພ຺ພໍ ຍທິ ວາ ອຄຕປຸພ຺ພໍ – ຕໍ ຂິປ຺ປເມວ ຄນ຺ຕາ ໂຫຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣຎ຺ໂຎ ນາໂຄ ຄນ຺ຕາ ໂຫຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕູຫິ ອງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຣຎ຺ໂຎ ນາໂຄ ຣາຊາຣໂຫ ໂຫຕິ ຣາຊໂຠຄ຺ໂຄ, ຣຎ຺ໂຎ ອງ຺ຄນ຺ເຕວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

‘‘ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕູຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອາຫຸເນຍ຺ໂຍ ໂຫຕິ …ເປ… ອນຸຕ຺ຕຣໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ໂລກສ຺ສ. ກຕເມຫິ ຈຕູຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ໂສຕາ ຈ ໂຫຕິ, ຫນ຺ຕາ ຈ, ຂນ຺ຕາ ຈ, ຄນ຺ຕາ ຈ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ໂສຕາ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຕຖາຄຕປ຺ປເວທິເຕ ຘມ຺ມວິນເຍ ເທສິຍມາເນ ອຏ຺ຐິໍ ກຕ຺ວາ ມນສິ ກຕ຺ວາ ສພ຺ພເຈຕສາ ສມນ຺ນາຫຣິຕ຺ວາ ໂອຫິຕໂສໂຕ ຘມ຺ມໍ ສຸຓາຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ໂສຕາ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຫນ຺ຕາ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ກາມວິຕກ຺ກໍ ນາຘິວາເສຕິ ປຊຫຕິ ວິໂນເທຕິ (ຫນຕິ) [( ) ນຕ຺ຖິ ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ. ໂປຕ຺ຖເກສຸ. ອ. ນິ. ໔.໑໖໔ ປຏິປທາວຄ຺ເຄ ຈຕຸຕ຺ຖສຸຕ຺ເຕ ປນ ‘‘ສເມຕີ’’ຕິ ປທໍ ສພ຺ພຕ຺ຖປິ ທິສ຺ສຕິ] ພ຺ຍນ຺ຕີກໂຣຕິ ອນຠາວໍ ຄເມຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ພ຺ຍາປາທວິຕກ຺ກໍ…ເປ… ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ວິຫິໍສາວິຕກ຺ກໍ…ເປ… ອຸປ຺ປນ຺ນຸປ຺ປນ຺ເນ ປາປເກ ອກຸສເລ ຘມ຺ເມ ນາຘິວາເສຕິ ປຊຫຕິ ວິໂນເທຕິ ຫນຕິ ພ຺ຍນ຺ຕີກໂຣຕິ ອນຠາວໍ ຄເມຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຫນ຺ຕາ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຂນ຺ຕາ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຂໂມ ໂຫຕິ ສີຕສ຺ສ ອຸຓ຺ຫສ຺ສ ຊິຆຈ຺ຉາຍ ປິປາສາຍ, ຑໍສມກສວາຕາຕປສຣີສປສມ຺ຜສ຺ສານໍ ທຸຣຸຕ຺ຕານໍ ທຸຣາຄຕານໍ ວຈນປຖານໍ ອຸປ຺ປນ຺ນານໍ ສາຣີຣິການໍ ເວທນານໍ ທຸກ຺ຂານໍ ຕິພ຺ພານໍ ຂຣານໍ ກຏຸການໍ ອສາຕານໍ ອມນາປານໍ ປາຓຫຣານໍ ອຘິວາສກຊາຕິໂກ ໂຫຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຂນ຺ຕາ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຄນ຺ຕາ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຍາຍໍ ທິສາ ອຄຕປຸພ຺ພາ ອິມິນາ ທີເຆນ ອທ຺ຘຸນາ ຍທິທໍ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣສມໂຖ ສພ຺ພູປຘິປຏິນິສ຺ສຄ຺ໂຄ ຕຓ຺ຫາກ຺ຂໂຍ ວິຣາໂຄ ນິໂຣໂຘ ນິພ຺ພານໍ, ຕໍ ຂິປ຺ປຎ຺ເຎວ ຄນ຺ຕາ ໂຫຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຄນ຺ຕາ ໂຫຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕູຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອາຫຸເນຍ຺ໂຍ ໂຫຕິ…ເປ… ອນຸຕ຺ຕຣໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ໂລກສ຺ສາ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ຐານສຸຕ຺ຕໍ

໑໑໕. ‘‘ຈຕ຺ຕາຣິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຐານານິ. ກຕມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ? ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຐານໍ ອມນາປໍ ກາຕຸໍ; ຕຎ຺ຈ ກຍິຣມານໍ ອນຕ຺ຖາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຐານໍ ອມນາປໍ ກາຕຸໍ; ຕຎ຺ຈ ກຍິຣມານໍ ອຕ຺ຖາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຐານໍ ມນາປໍ ກາຕຸໍ; ຕຎ຺ຈ ກຍິຣມານໍ ອນຕ຺ຖາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຐານໍ ມນາປໍ ກາຕຸໍ; ຕຎ຺ຈ ກຍິຣມານໍ ອຕ຺ຖາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍມິທໍ [ຍທິທໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ຐານໍ ອມນາປໍ ກາຕຸໍ; ຕຎ຺ຈ ກຍິຣມານໍ ອນຕ຺ຖາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ – ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຐານໍ ອຸຠເຍເນວ ນ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ມຎ຺ຎຕິ [ປຎ຺ຎາຍຕິ (?)]. ຍມ຺ປິທໍ [ຍທິທໍ (ກ.)] ຐານໍ ອມນາປໍ ກາຕຸໍ; ອິມິນາປິ ນໍ [ຕໍ (ສີ. ປີ.) ສ຺ຍາມໂປຕ຺ຖເກ ນຕ຺ຖິ] ນ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ມຎ຺ຎຕິ. ຍມ຺ປິທໍ ຐານໍ ກຍິຣມານໍ ອນຕ຺ຖາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ; ອິມິນາປິ ນໍ [ຕໍ (ປີ.) ສີ. ສ຺ຍາ. ໂປຕ຺ຖເກສຸ ນຕ຺ຖິ] ນ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ມຎ຺ຎຕິ. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຐານໍ ອຸຠເຍເນວ ນ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ມຎ຺ຎຕິ.

‘‘ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍມິທໍ ຐານໍ ອມນາປໍ ກາຕຸໍ; ຕຎ຺ຈ ກຍິຣມານໍ ອຕ຺ຖາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ – ອິມສ຺ມິໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຐາເນ ພາໂລ ຈ ປຓ຺ຑິໂຕ ຈ ເວທິຕພ຺ໂພ ປຸຣິສຖາເມ ປຸຣິສວີຣິເຍ ປຸຣິສປຣກ຺ກເມ. ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ພາໂລ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ກິຎ຺ຈາປິ ໂຂ ອິທໍ ຐານໍ ອມນາປໍ ກາຕຸໍ; ອຖ ຈຣຫິທໍ ຐານໍ ກຍິຣມານໍ ອຕ຺ຖາຍ ສໍວຕ຺ຕຕີ’ຕິ. ໂສ ຕໍ ຐານໍ ນ ກໂຣຕິ. ຕສ຺ສ ຕໍ ຐານໍ ອກຍິຣມານໍ ອນຕ຺ຖາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ປຓ຺ຑິໂຕ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ກິຎ຺ຈາປິ ໂຂ ອິທໍ ຐານໍ ອມນາປໍ ກາຕຸໍ; ອຖ ຈຣຫິທໍ ຐານໍ ກຍິຣມານໍ ອຕ຺ຖາຍ ສໍວຕ຺ຕຕີ’ຕິ. ໂສ ຕໍ ຐານໍ ກໂຣຕິ. ຕສ຺ສ ຕໍ ຐານໍ ກຍິຣມານໍ ອຕ຺ຖາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍມິທໍ [ຍທິທໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ຐານໍ ມນາປໍ ກາຕຸໍ; ຕຎ຺ຈ ກຍິຣມານໍ ອນຕ຺ຖາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ – ອິມສ຺ມິມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຐາເນ ພາໂລ ຈ ປຓ຺ຑິໂຕ ຈ ເວທິຕພ຺ໂພ ປຸຣິສຖາເມ ປຸຣິສວີຣິເຍ ປຸຣິສປຣກ຺ກເມ. ນ, ຠິກ຺ຂເວ, ພາໂລ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ກິຎ຺ຈາປິ ໂຂ ອິທໍ ຐານໍ ມນາປໍ ກາຕຸໍ; ອຖ ຈຣຫິທໍ ຐານໍ ກຍິຣມານໍ ອນຕ຺ຖາຍ ສໍວຕ຺ຕຕີ’ຕິ. ໂສ ຕໍ ຐານໍ ກໂຣຕິ. ຕສ຺ສ ຕໍ ຐານໍ ກຍິຣມານໍ ອນຕ຺ຖາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ປຓ຺ຑິໂຕ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ກິຎ຺ຈາປິ ໂຂ ອິທໍ ຐານໍ ມນາປໍ ກາຕຸໍ; ອຖ ຈຣຫິທໍ ຐານໍ ກຍິຣມານໍ ອນຕ຺ຖາຍ ສໍວຕ຺ຕຕີ’ຕິ. ໂສ ຕໍ ຐານໍ ນ ກໂຣຕິ. ຕສ຺ສ ຕໍ ຐານໍ ອກຍິຣມານໍ ອຕ຺ຖາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ຕຕ຺ຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍມິທໍ ຐານໍ ມນາປໍ ກາຕຸໍ, ຕຎ຺ຈ ກຍິຣມານໍ ອຕ຺ຖາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ – ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຐານໍ ອຸຠເຍເນວ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ມຎ຺ຎຕິ. ຍມ຺ປິທໍ ຐານໍ ມນາປໍ ກາຕຸໍ, ອິມິນາປິ ນໍ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ມຎ຺ຎຕິ; ຍມ຺ປິທໍ ຐານໍ ກຍິຣມານໍ ອຕ຺ຖາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ອິມິນາປິ ນໍ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ມຎ຺ຎຕິ. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຐານໍ ອຸຠເຍເນວ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ມຎ຺ຎຕິ. ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາຣິ ຐານານີ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ອປ຺ປມາທສຸຕ຺ຕໍ

໑໑໖. ‘‘ຈຕູຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຐາເນຫິ ອປ຺ປມາໂທ ກຣຓີໂຍ. ກຕເມຫິ ຈຕູຫິ? ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຊຫຖ, ກາຍສຸຈຣິຕໍ ຠາເວຖ; ຕຕ຺ຖ ຈ ມາ ປມາທຕ຺ຖ. ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຊຫຖ, ວຈີສຸຈຣິຕໍ ຠາເວຖ; ຕຕ຺ຖ ຈ ມາ ປມາທຕ຺ຖ. ມໂນທຸຈ຺ຈຣິຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຊຫຖ, ມໂນສຸຈຣິຕໍ ຠາເວຖ; ຕຕ຺ຖ ຈ ມາ ປມາທຕ຺ຖ. ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຊຫຖ, ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໍ ຠາເວຖ; ຕຕ຺ຖ ຈ ມາ ປມາທຕ຺ຖ.

‘‘ຍໂຕ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ປຫີນໍ ໂຫຕິ ກາຍສຸຈຣິຕໍ ຠາວິຕໍ, ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ປຫີນໍ ໂຫຕິ ວຈີສຸຈຣິຕໍ ຠາວິຕໍ, ມໂນທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ປຫີນໍ ໂຫຕິ ມໂນສຸຈຣິຕໍ ຠາວິຕໍ, ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ປຫີນາ ໂຫຕິ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ຠາວິຕາ, ໂສ ນ ຠາຍຕິ ສມ຺ປຣາຍິກສ຺ສ ມຣຓສ຺ສາ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ອາຣກ຺ຂສຸຕ຺ຕໍ

໑໑໗. ‘‘ຈຕູສຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ຐາເນສຸ ອຕ຺ຕຣູເປນ ອປ຺ປມາໂທ ສຕິ ເຈຕໂສ ອາຣກ຺ໂຂ ກຣຓີໂຍ. ກຕເມສຸ ຈຕູສຸ? ‘ມາ ເມ ຣຊນີເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຈິຕ຺ຕໍ ຣຊ຺ຊີ’ຕິ ອຕ຺ຕຣູເປນ ອປ຺ປມາໂທ ສຕິ ເຈຕໂສ ອາຣກ຺ໂຂ ກຣຓີໂຍ; ‘ມາ ເມ ໂທສນີເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຈິຕ຺ຕໍ ທຸສ຺ສີ’ຕິ ອຕ຺ຕຣູເປນ ອປ຺ປມາໂທ ສຕິ ເຈຕໂສ ອາຣກ຺ໂຂ ກຣຓີໂຍ; ‘ມາ ເມ ໂມຫນີເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຈິຕ຺ຕໍ ມຸຍ຺ຫີ’ຕິ ອຕ຺ຕຣູເປນ ອປ຺ປມາໂທ ສຕິ ເຈຕໂສ ອາຣກ຺ໂຂ ກຣຓີໂຍ; ‘ມາ ເມ ມທນີເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຈິຕ຺ຕໍ ມຊ຺ຊີ’ຕິ ອຕ຺ຕຣູເປນ ອປ຺ປມາໂທ ສຕິ ເຈຕໂສ ອາຣກ຺ໂຂ ກຣຓີໂຍ.

‘‘ຍໂຕ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ຣຊນີເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ຣຊ຺ຊຕິ ວີຕຣາຄຕ຺ຕາ, ໂທສນີເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ທຸສ຺ສຕິ ວີຕໂທສຕ຺ຕາ, ໂມຫນີເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ມຸຍ຺ຫຕິ ວີຕໂມຫຕ຺ຕາ, ມທນີເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ມຊ຺ຊຕິ ວີຕມທຕ຺ຕາ, ໂສ ນ ຉມ຺ຠຕິ ນ ກມ຺ປຕິ ນ ເວຘຕິ ນ ສນ຺ຕາສໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ນ ຈ ປນ ສມຓວຈນເຫຕຸປິ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ສໍເວຊນີຍສຸຕ຺ຕໍ

໑໑໘. ‘‘ຈຕ຺ຕາຣິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສທ຺ຘສ຺ສ ກຸລປຸຕ຺ຕສ຺ສ ທສ຺ສນີຍານິ ສໍເວຊນີຍານິ ຐານານິ. ກຕມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ? ‘ອິຘ ຕຖາຄໂຕ ຊາໂຕ’ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສທ຺ຘສ຺ສ ກຸລປຸຕ຺ຕສ຺ສ ທສ຺ສນີຍໍ ສໍເວຊນີຍໍ ຐານໍ. ‘ອິຘ ຕຖາຄໂຕ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິໍ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘ’ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສທ຺ຘສ຺ສ ກຸລປຸຕ຺ຕສ຺ສ ທສ຺ສນີຍໍ ສໍເວຊນີຍໍ ຐານໍ. ‘ອິຘ ຕຖາຄໂຕ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕສີ’ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສທ຺ຘສ຺ສ ກຸລປຸຕ຺ຕສ຺ສ ທສ຺ສນີຍໍ ສໍເວຊນີຍໍ ຐານໍ. ‘ອິຘ ຕຖາຄໂຕ ອນຸປາທິເສສາຍ ນິພ຺ພານຘາຕຸຍາ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ’ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສທ຺ຘສ຺ສ ກຸລປຸຕ຺ຕສ຺ສ ທສ຺ສນີຍໍ ສໍເວຊນີຍໍ ຐານໍ. ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາຣິ ສທ຺ຘສ຺ສ ກຸລປຸຕ຺ຕສ຺ສ ທສ຺ສນີຍານິ ສໍເວຊນີຍານິ ຐານານີ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ປຐມຠຍສຸຕ຺ຕໍ

໑໑໙. ‘‘ຈຕ຺ຕາຣິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຍານິ. ກຕມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ? ຊາຕິຠຍໍ, ຊຣາຠຍໍ, ພ຺ຍາຘິຠຍໍ, ມຣຓຠຍໍ – ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາຣິ ຠຍານີ’’ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ທຸຕິຍຠຍສຸຕ຺ຕໍ

໑໒໐. ‘‘ຈຕ຺ຕາຣິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຍານິ. ກຕມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ? ອຄ຺ຄິຠຍໍ, ອຸທກຠຍໍ, ຣາຊຠຍໍ, ໂຈຣຠຍໍ – ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາຣິ ຠຍານີ’’ຕິ. ທສມໍ.

ເກສິວຄ຺ໂຄ ທຸຕິໂຍ.