(໑໓) ໓. ຠຍວຄ຺ໂຄ

໑. ອຕ຺ຕານຸວາທສຸຕ຺ຕໍ

໑໒໑. ‘‘ຈຕ຺ຕາຣິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຍານິ. ກຕມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ? ອຕ຺ຕານຸວາທຠຍໍ, ປຣານຸວາທຠຍໍ, ທຓ຺ຑຠຍໍ, ທຸຄ຺ຄຕິຠຍໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕ຺ຕານຸວາທຠຍໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ອຫຎ຺ເຈວ [ອຫຎ຺ເຈ (?)] ໂຂ ປນ ກາເຍນ ທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ຈເຣຍ຺ຍໍ, ວາຈາຍ ທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ຈເຣຍ຺ຍໍ, ມນສາ ທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ຈເຣຍ຺ຍໍ, ກິຎ຺ຈ ຕໍ ຍໍ ມໍ [ກິຎ຺ຈ ຕໍ ມໍ (ສີ.), ກິຎ຺ຈ ມໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ.), ກິຎ຺ຈ ຕໍ ກມ຺ມໍ (ປີ. ກ.)] ອຕ຺ຕາ ສີລໂຕ ນ ອຸປວເທຍ຺ຍາ’ຕິ! ໂສ ອຕ຺ຕານຸວາທຠຍສ຺ສ ຠີໂຕ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ປຫາຍ ກາຍສຸຈຣິຕໍ ຠາເວຕິ, ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ປຫາຍ ວຈີສຸຈຣິຕໍ ຠາເວຕິ, ມໂນທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ປຫາຍ ມໂນສຸຈຣິຕໍ ຠາເວຕິ, ສຸທ຺ຘໍ ອຕ຺ຕານໍ ປຣິຫຣຕິ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕ຺ຕານຸວາທຠຍໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຣານຸວາທຠຍໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ອຫຎ຺ເຈວ ໂຂ ປນ ກາເຍນ ທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ຈເຣຍ຺ຍໍ, ວາຈາຍ ທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ຈເຣຍ຺ຍໍ, ມນສາ ທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ຈເຣຍ຺ຍໍ, ກິຎ຺ຈ ຕໍ ຍໍ ມໍ ປເຣ ສີລໂຕ ນ ອຸປວເທຍ຺ຍຸ’ນ຺ຕິ! ໂສ ປຣານຸວາທຠຍສ຺ສ ຠີໂຕ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ປຫາຍ ກາຍສຸຈຣິຕໍ ຠາເວຕິ, ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ປຫາຍ ວຈີສຸຈຣິຕໍ ຠາເວຕິ, ມໂນທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ປຫາຍ ມໂນສຸຈຣິຕໍ ຠາເວຕິ, ສຸທ຺ຘໍ ອຕ຺ຕານໍ ປຣິຫຣຕິ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຣານຸວາທຠຍໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຓ຺ຑຠຍໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປສ຺ສຕິ ໂຈຣໍ ອາຄຸຈາຣິໍ, ຣາຊາໂນ ຄເຫຕ຺ວາ ວິວິຘາ ກມ຺ມກາຣຓາ ກາເຣນ຺ເຕ, ກສາຫິປິ ຕາເຬນ຺ເຕ, ເວຕ຺ເຕຫິປິ ຕາເຬນ຺ເຕ, ອທ຺ຘທຓ຺ຑເກຫິປິ ຕາເຬນ຺ເຕ, ຫຕ຺ຖມ຺ປິ ຉິນ຺ທນ຺ເຕ, ປາທມ຺ປິ ຉິນ຺ທນ຺ເຕ, ຫຕ຺ຖປາທມ຺ປິ ຉິນ຺ທນ຺ເຕ, ກຓ຺ຓມ຺ປິ ຉິນ຺ທນ຺ເຕ, ນາສມ຺ປິ ຉິນ຺ທນ຺ເຕ, ກຓ຺ຓນາສມ຺ປິ ຉິນ຺ທນ຺ເຕ, ພິລງ຺ຄຖາລິກມ຺ປິ ກໂຣນ຺ເຕ, ສງ຺ຂມຸຓ຺ຑິກມ຺ປິ ກໂຣນ຺ເຕ, ຣາຫຸມຸຂມ຺ປິ ກໂຣນ຺ເຕ, ໂຊຕິມາລິກມ຺ປິ ກໂຣນ຺ເຕ, ຫຕ຺ຖປຊ຺ໂຊຕິກມ຺ປິ ກໂຣນ຺ເຕ, ເອຣກວຕ຺ຕິກມ຺ປິ ກໂຣນ຺ເຕ, ຈີຣກວາສິກມ຺ປິ ກໂຣນ຺ເຕ, ເອເຓຍ຺ຍກມ຺ປິ ກໂຣນ຺ເຕ, ພລິສມໍສິກມ຺ປິ ກໂຣນ຺ເຕ, ກຫາປຓກມ຺ປິ ກໂຣນ຺ເຕ, ຂາຣາປຕຈ຺ຉິກມ຺ປິ ກໂຣນ຺ເຕ, ປລິຆປຣິວຕ຺ຕິກມ຺ປິ ກໂຣນ຺ເຕ, ປລາລປີຐກມ຺ປິ ກໂຣນ຺ເຕ, ຕຕ຺ເຕນປິ ເຕເລນ ໂອສິຎ຺ຈນ຺ເຕ, ສຸນເຂຫິປິ ຂາທາເປນ຺ເຕ, ຊີວນ຺ຕມ຺ປິ ສູເລ ອຸຕ຺ຕາເສນ຺ເຕ, ອສິນາປິ ສີສໍ ຉິນ຺ທນ຺ເຕ.

‘‘ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ຍຖາຣູປານໍ ໂຂ ປາປການໍ ກມ຺ມານໍ ເຫຕຸ ໂຈຣໍ ອາຄຸຈາຣິໍ ຣາຊາໂນ ຄເຫຕ຺ວາ ວິວິຘາ ກມ຺ມກາຣຓາ ກາເຣນ຺ຕິ, ກສາຫິປິ ຕາເຬນ຺ຕິ…ເປ… ອສິນາປິ ສີສໍ ຉິນ຺ທນ຺ຕິ, ອຫຎ຺ເຈວ ໂຂ ປນ ເອວຣູປໍ ປາປກມ຺ມໍ ກເຣຍ຺ຍໍ, ມມ຺ປິ ຣາຊາໂນ ຄເຫຕ຺ວາ ເອວຣູປາ ວິວິຘາ ກມ຺ມກາຣຓາ ກາເຣຍ຺ຍຸໍ, ກສາຫິປິ ຕາເຬຍ຺ຍຸໍ, ເວຕ຺ເຕຫິປິ ຕາເຬຍ຺ຍຸໍ, ອທ຺ຘທຓ຺ຑເກຫິປິ ຕາເຬຍ຺ຍຸໍ, ຫຕ຺ຖມ຺ປິ ຉິນ຺ເທຍ຺ຍຸໍ, ປາທມ຺ປິ ຉິນ຺ເທຍ຺ຍຸໍ, ຫຕ຺ຖປາທມ຺ປິ ຉິນ຺ເທຍ຺ຍຸໍ, ກຓ຺ຓມ຺ປິ ຉິນ຺ເທຍ຺ຍຸໍ, ນາສມ຺ປິ ຉິນ຺ເທຍ຺ຍຸໍ, ກຓ຺ຓນາສມ຺ປິ ຉິນ຺ເທຍ຺ຍຸໍ, ພິລງ຺ຄຖາລິກມ຺ປິ ກເຣຍ຺ຍຸໍ, ສງ຺ຂມຸຓ຺ຑິກມ຺ປິ ກເຣຍ຺ຍຸໍ; ຣາຫຸມຸຂມ຺ປິ ກເຣຍ຺ຍຸໍ, ໂຊຕິມາລິກມ຺ປິ ກເຣຍ຺ຍຸໍ, ຫຕ຺ຖປຊ຺ໂຊຕິກມ຺ປິ ກເຣຍ຺ຍຸໍ, ເອຣກວຕ຺ຕິກມ຺ປິ ກເຣຍ຺ຍຸໍ, ຈີຣກວາສິກມ຺ປິ ກເຣຍ຺ຍຸໍ, ເອເຓຍ຺ຍກມ຺ປິ ກເຣຍ຺ຍຸໍ, ພລິສມໍສິກມ຺ປິ ກເຣຍ຺ຍຸໍ, ກຫາປຓກມ຺ປິ ກເຣຍ຺ຍຸໍ, ຂາຣາປຕຈ຺ຉິກມ຺ປິ ກເຣຍ຺ຍຸໍ, ປລິຆປຣິວຕ຺ຕິກມ຺ປິ ກເຣຍ຺ຍຸໍ, ປລາລປີຐກມ຺ປິ ກເຣຍ຺ຍຸໍ, ຕຕ຺ເຕນປິ ເຕເລນ ໂອສິຎ຺ເຈຍ຺ຍຸໍ, ສຸນເຂຫິປິ ຂາທາເປຍ຺ຍຸໍ, ຊີວນ຺ຕມ຺ປິ ສູເລ ອຸຕ຺ຕາເສຍ຺ຍຸໍ, ອສິນາປິ ສີສໍ ຉິນ຺ເທຍ຺ຍຸ’ນ຺ຕິ. ໂສ ທຓ຺ຑຠຍສ຺ສ ຠີໂຕ ນ ປເຣສໍ ປາຠຕໍ ວິລຸມ຺ປນ຺ໂຕ ຈຣຕິ. ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ປຫາຍ…ເປ… ສຸທ຺ຘໍ ອຕ຺ຕານໍ ປຣິຫຣຕິ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຓ຺ຑຠຍໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸຄ຺ຄຕິຠຍໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕສ຺ສ ໂຂ ປາປໂກ ວິປາໂກ ອຠິສມ຺ປຣາຍໍ, ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕສ຺ສ ປາປໂກ ວິປາໂກ ອຠິສມ຺ປຣາຍໍ, ມໂນທຸຈ຺ຈຣິຕສ຺ສ ປາປໂກ ວິປາໂກ ອຠິສມ຺ປຣາຍໍ. ອຫຎ຺ເຈວ ໂຂ ປນ ກາເຍນ ທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ຈເຣຍ຺ຍໍ, ວາຈາຍ ທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ຈເຣຍ຺ຍໍ, ມນສາ ທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ຈເຣຍ຺ຍໍ, ກິຎ຺ຈ ຕໍ ຍາຫໍ ນ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອປາຍໍ ທຸຄ຺ຄຕິໍ ວິນິປາຕໍ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ! ໂສ ທຸຄ຺ຄຕິຠຍສ຺ສ ຠີໂຕ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ປຫາຍ ກາຍສຸຈຣິຕໍ ຠາເວຕິ, ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ປຫາຍ ວຈີສຸຈຣິຕໍ ຠາເວຕິ, ມໂນທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ປຫາຍ ມໂນສຸຈຣິຕໍ ຠາເວຕິ, ສຸທ຺ຘໍ ອຕ຺ຕານໍ ປຣິຫຣຕິ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸຄ຺ຄຕິຠຍໍ. ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາຣິ ຠຍານີ’’ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ອູມິຠຍສຸຕ຺ຕໍ

໑໒໒. ‘‘ຈຕ຺ຕາຣິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠຍານິ ອຸທໂກໂຣຫນ຺ຕສ຺ສ [ອຸທໂກໂຣຫນ຺ເຕ (ມ. ນິ. ໒.໑໖໑)] ປາຏິກງ຺ຂິຕພ຺ພານິ. ກຕມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ? ອູມິຠຍໍ, ກຸມ຺ຠີລຠຍໍ, ອາວຏ຺ຏຠຍໍ, ສຸສຸກາຠຍໍ – ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາຣິ ຠຍານິ ອຸທໂກໂຣຫນ຺ຕສ຺ສ ປາຏິກງ຺ຂິຕພ຺ພານິ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາຣິ ຠຍານິ ອິເຘກຈ຺ຈສ຺ສ ກຸລປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ອຄາຣສ຺ມາ [ສທ຺ຘາ ອຄາຣສ຺ມາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິຕສ຺ສ [ປພ຺ພຊໂຕ (ສີ.)] ປາຏິກງ຺ຂິຕພ຺ພານິ. ກຕມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ? ອູມິຠຍໍ, ກຸມ຺ຠີລຠຍໍ, ອາວຏ຺ຏຠຍໍ, ສຸສຸກາຠຍໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອູມິຠຍໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ສທ຺ຘາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ໂຫຕິ – ‘ໂອຕິຓ຺ໂຓມ຺ຫິ ຊາຕິຍາ ຊຣາຍ ມຣເຓນ ໂສເກຫິ ປຣິເທເວຫິ ທຸກ຺ເຂຫິ ໂທມນສ຺ເສຫິ ອຸປາຍາເສຫິ, ທຸກ຺ໂຂຕິຓ຺ໂຓ ທຸກ຺ຂປເຣໂຕ; ອປ຺ເປວ ນາມ ອິມສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ອນ຺ຕກິຣິຍາ ປຎ຺ຎາເຍຖາ’ຕິ! ຕເມນໍ ຕຖາ ປພ຺ພຊິຕໍ ສມານໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິໂນ ໂອວທນ຺ຕິ ອນຸສາສນ຺ຕິ – ‘ເອວໍ ເຕ ອຠິກ຺ກມິຕພ຺ພໍ, ເອວໍ ເຕ ປຏິກ຺ກມິຕພ຺ພໍ, ເອວໍ ເຕ ອາໂລເກຕພ຺ພໍ, ເອວໍ ເຕ ວິໂລເກຕພ຺ພໍ, ເອວໍ ເຕ ສມິຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ເອວໍ ເຕ ປສາຣິຕພ຺ພໍ, ເອວໍ ເຕ ສງ຺ຆາຏິປຕ຺ຕຈີວຣໍ ຘາເຣຕພ຺ພ’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ມຍໍ ໂຂ ປຸພ຺ເພ ອຄາຣິຍຠູຕາ ສມານາ ອຎ຺ເຎ ໂອວທາມປິ ອນຸສາສາມປິ. ອິເມ ປນມ຺ຫາກໍ ປຸຕ຺ຕມຕ຺ຕາ ມຎ຺ເຎ ນຕ຺ຕມຕ຺ຕາ ມຎ຺ເຎ ໂອວທິຕພ຺ພໍ ອນຸສາສິຕພ຺ພໍ ມຎ຺ຎນ຺ຕີ’ຕິ. ໂສ ກຸປິໂຕ ອນຕ຺ຕມໂນ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ຫີນາຍາວຕ຺ຕຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອູມິຠຍສ຺ສ ຠີໂຕ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ຫີນາຍາວຕ຺ໂຕ. ອູມິຠຍນ຺ຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂກຘູປາຍາສສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອູມິຠຍໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຸມ຺ຠີລຠຍໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ສທ຺ຘາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ໂຫຕິ – ‘ໂອຕິຓ຺ໂຓມ຺ຫິ ຊາຕິຍາ ຊຣາຍ ມຣເຓນ ໂສເກຫິ ປຣິເທເວຫິ ທຸກ຺ເຂຫິ ໂທມນສ຺ເສຫິ ອຸປາຍາເສຫິ, ທຸກ຺ໂຂຕິຓ຺ໂຓ ທຸກ຺ຂປເຣໂຕ; ອປ຺ເປວ ນາມ ອິມສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ອນ຺ຕກິຣິຍາ ປຎ຺ຎາເຍຖາ’ຕິ! ຕເມນໍ ຕຖາ ປພ຺ພຊິຕໍ ສມານໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິໂນ ໂອວທນ຺ຕິ ອນຸສາສນ຺ຕິ – ‘ອິທໍ ເຕ ຂາທິຕພ຺ພໍ, ອິທໍ ເຕ ນ ຂາທິຕພ຺ພໍ, ອິທໍ ເຕ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ອິທໍ ເຕ ນ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ອິທໍ ເຕ ສາຍິຕພ຺ພໍ, ອິທໍ ເຕ ນ ສາຍິຕພ຺ພໍ, ອິທໍ ເຕ ປາຕພ຺ພໍ, ອິທໍ ເຕ ນ ປາຕພ຺ພໍ, ກປ຺ປິຍໍ ເຕ ຂາທິຕພ຺ພໍ, ອກປ຺ປິຍໍ ເຕ ນ ຂາທິຕພ຺ພໍ, ກປ຺ປິຍໍ ເຕ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ອກປ຺ປິຍໍ ເຕ ນ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ກປ຺ປິຍໍ ເຕ ສາຍິຕພ຺ພໍ, ອກປ຺ປິຍໍ ເຕ ນ ສາຍິຕພ຺ພໍ, ກປ຺ປິຍໍ ເຕ ປາຕພ຺ພໍ, ອກປ຺ປິຍໍ ເຕ ນ ປາຕພ຺ພໍ, ກາເລ ເຕ ຂາທິຕພ຺ພໍ, ວິກາເລ ເຕ ນ ຂາທິຕພ຺ພໍ, ກາເລ ເຕ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ວິກາເລ ເຕ ນ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ກາເລ ເຕ ສາຍິຕພ຺ພໍ, ວິກາເລ ເຕ ນ ສາຍິຕພ຺ພໍ, ກາເລ ເຕ ປາຕພ຺ພໍ, ວິກາເລ ເຕ ນ ປາຕພ຺ພ’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ມຍໍ ໂຂ ປຸພ຺ເພ ອຄາຣິຍຠູຕາ ສມານາ ຍໍ ອິຈ຺ຉາມ ຕໍ ຂາທາມ, ຍໍ ນ ອິຈ຺ຉາມ ນ ຕໍ ຂາທາມ; ຍໍ ອິຈ຺ຉາມ ຕໍ ຠຸຎ຺ຊາມ, ຍໍ ນ ອິຈ຺ຉາມ ນ ຕໍ ຠຸຎ຺ຊາມ; ຍໍ ອິຈ຺ຉາມ ຕໍ ສາຍາມ, ຍໍ ນ ອິຈ຺ຉາມ ນ ຕໍ ສາຍາມ; ຍໍ ອິຈ຺ຉາມ ຕໍ ປິວາມ, ຍໍ ນ ອິຈ຺ຉາມ ນ ຕໍ ປິວາມ; ກປ຺ປິຍມ຺ປິ ຂາທາມ ອກປ຺ປິຍມ຺ປິ ຂາທາມ ກປ຺ປິຍມ຺ປິ ຠຸຎ຺ຊາມ ອກປ຺ປິຍມ຺ປິ ຠຸຎ຺ຊາມ ກປ຺ປິຍມ຺ປິ ສາຍາມ ອກປ຺ປິຍມ຺ປິ ສາຍາມ ກປ຺ປິຍມ຺ປິ ປິວາມ ອກປ຺ປິຍມ຺ປິ ປິວາມ, ກາເລປິ ຂາທາມ ວິກາເລປິ ຂາທາມ ກາເລປິ ຠຸຎ຺ຊາມ ວິກາເລປິ ຠຸຎ຺ຊາມ ກາເລປິ ສາຍາມ ວິກາເລປິ ສາຍາມ ກາເລປິ ປິວາມ ວິກາເລປິ ປິວາມ; ຍມ຺ປິ ໂນ ສທ຺ຘາ ຄຫປຕິກາ ທິວາ ວິກາເລ ປຓີຕໍ ຂາທນີຍໍ ວາ ໂຠຊນີຍໍ ວາ ເທນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຣປິເມ [ຕຕ຺ຖປິເມ (ມ. ນິ. ໒.໑໖໓)] ມຸຂາວຣຓໍ ມຎ຺ເຎ ກໂຣນ຺ຕີ’ຕິ. ໂສ ກຸປິໂຕ ອນຕ຺ຕມໂນ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ຫີນາຍາວຕ຺ຕຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ກຸມ຺ຠີລຠຍສ຺ສ ຠີໂຕ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ຫີນາຍາວຕ຺ໂຕ. ກຸມ຺ຠີລຠຍນ຺ຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂອທຣິກຕ຺ຕສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຸມ຺ຠີລຠຍໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາວຏ຺ຏຠຍໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ສທ຺ຘາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ໂຫຕິ – ‘ໂອຕິຓ຺ໂຓມ຺ຫິ ຊາຕິຍາ ຊຣາຍ ມຣເຓນ ໂສເກຫິ ປຣິເທເວຫິ, ທຸກ຺ເຂຫິ ໂທມນສ຺ເສຫິ ອຸປາຍາເສຫິ ທຸກ຺ໂຂຕິຓ຺ໂຓ ທຸກ຺ຂປເຣໂຕ; ອປ຺ເປວ ນາມ ອິມສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ອນ຺ຕກິຣິຍາ ປຎ຺ຎາເຍຖາ’ຕິ! ໂສ ເອວໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ສມາໂນ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ຄາມໍ ວາ ນິຄມໍ ວາ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສຕິ ອຣກ຺ຂິເຕເນວ ກາເຍນ ອຣກ຺ຂິຕາຍ ວາຈາຍ ອຣກ຺ຂິເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ ອນຸປຏ຺ຐິຕາຍ ສຕິຍາ ອສໍວຸເຕຫິ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ປສ຺ສຕິ ຄຫປຕິໍ ວາ ຄຫປຕິປຸຕ຺ຕໍ ວາ ປຎ຺ຈຫິ ກາມຄຸເຓຫິ ສມປ຺ປິຕໍ ສມງ຺ຄີຠູຕໍ ປຣິຈາຣຍມານໍ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ມຍໍ ໂຂ ປຸພ຺ເພ ອຄາຣິຍຠູຕາ ສມານາ ປຎ຺ຈຫິ ກາມຄຸເຓຫິ ສມປ຺ປິຕາ ສມງ຺ຄີຠູຕາ ປຣິຈາຣິມ຺ຫາ; ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕິ ໂຂ ປນ ເມ ກຸເລ ໂຠຄາ. ສກ຺ກາ ໂຠເຄ ຈ ຠຸຎ຺ຊິຕຸໍ ປຸຎ຺ຎານິ ຈ ກາຕຸໍ. ຍໍນູນາຫໍ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ຫີນາຍາວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ໂຠເຄ ຈ ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍໍ ປຸຎ຺ຎານິ ຈ ກເຣຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ! ໂສ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ຫີນາຍາວຕ຺ຕຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອາວຏ຺ຏຠຍສ຺ສ ຠີໂຕ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ຫີນາຍາວຕ຺ໂຕ. ອາວຏ຺ຏຠຍນ຺ຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈນ຺ເນຕໍ ກາມຄຸຓານໍ ອຘິວຈນໍ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາວຏ຺ຏຠຍໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸສຸກາຠຍໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ສທ຺ຘາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ໂຫຕິ – ‘ໂອຕິຓ຺ໂຓມ຺ຫິ ຊາຕິຍາ ຊຣາຍ ມຣເຓນ ໂສເກຫິ ປຣິເທເວຫິ ທຸກ຺ເຂຫິ ໂທມນສ຺ເສຫິ ອຸປາຍາເສຫິ, ທຸກ຺ໂຂຕິຓ຺ໂຓ ທຸກ຺ຂປເຣໂຕ; ອປ຺ເປວ ນາມ ອິມສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ອນ຺ຕກິຣິຍາ ປຎ຺ຎາເຍຖາ’ຕິ! ໂສ ເອວໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ສມາໂນ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ຄາມໍ ວາ ນິຄມໍ ວາ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສຕິ ອຣກ຺ຂິເຕເນວ ກາເຍນ ອຣກ຺ຂິຕາຍ ວາຈາຍ ອຣກ຺ຂິເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ ອນຸປຏ຺ຐິຕາຍ ສຕິຍາ ອສໍວຸເຕຫິ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍຫິ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ປສ຺ສຕິ ມາຕຸຄາມໍ ທຸນ຺ນິວຕ຺ຖໍ ວາ ທຸປ຺ປາຣຸຕໍ ວາ. ຕສ຺ສ ມາຕຸຄາມໍ ທິສ຺ວາ ທຸນ຺ນິວຕ຺ຖໍ ວາ ທຸປ຺ປາຣຸຕໍ ວາ ຣາໂຄ ຈິຕ຺ຕໍ ອນຸທ຺ຘໍເສຕິ. ໂສ ຣາຄານຸທ຺ຘໍສິເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ຫີນາຍາວຕ຺ຕຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສຸສຸກາຠຍສ຺ສ ຠີໂຕ ສິກ຺ຂໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຍ ຫີນາຍາວຕ຺ໂຕ. ສຸສຸກາຠຍນ຺ຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາຕຸຄາມສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸສຸກາຠຍໍ. ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາຣິ ຠຍານິ ອິເຘກຈ຺ຈສ຺ສ ກຸລປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິຕສ຺ສ ປາຏິກງ຺ຂິຕພ຺ພານີ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ປຐມນານາກຣຓສຸຕ຺ຕໍ

໑໒໓. ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? [ກຖາ. ໖໗໑ ອາທໂຍ] ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ ວິວິຈ຺ຈ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສວິຕກ຺ກໍ ສວິຈາຣໍ ວິເວກຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ຕທສ຺ສາເທຕິ, ຕໍ ນິກາເມຕິ, ເຕນ ຈ ວິຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ຕຕ຺ຖ ຐິໂຕ ຕທຘິມຸຕ຺ໂຕ ຕພ຺ພຫຸລວິຫາຣີ ອປຣິຫີໂນ ກາລໍ ກຸຣຸມາໂນ ພ຺ຣຫ຺ມກາຍິການໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ພ຺ຣຫ຺ມກາຍິການໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທວານໍ ກປ຺ໂປ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ. ຕຕ຺ຖ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ຍາວຕາຍຸກໍ ຐຕ຺ວາ ຍາວຕກໍ ເຕສໍ ເທວານໍ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ ຕໍ ສພ຺ພໍ ເຂເປຕ຺ວາ ນິຣຍມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ ເປຕ຺ຕິວິສຍມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ. ຠຄວໂຕ ປນ ສາວໂກ ຕຕ຺ຖ ຍາວຕາຍຸກໍ ຐຕ຺ວາ ຍາວຕກໍ ເຕສໍ ເທວານໍ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ ຕໍ ສພ຺ພໍ ເຂເປຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍເຍວ ຠເວ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ. ອຍໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິເສໂສ ອຍໍ ອຘິປ຺ປຍາໂສ ອິທໍ ນານາກຣຓໍ ສຸຕວໂຕ ອຣິຍສາວກສ຺ສ ອສ຺ສຸຕວຕາ ປຸຖຸຊ຺ຊເນນ, ຍທິທໍ ຄຕິຍາ ອຸປປຕ຺ຕິຍາ ສຕິ [ຍທິທໍ ຈຸຕິຍາ ອຸປປຕ຺ຕິຍາ ຈາຕິ (ກ.) ອ. ນິ. ໓.໑໑໗ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ].

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ສມ຺ປສາທນໍ ເຈຕໂສ ເອໂກທິຠາວໍ ອວິຕກ຺ກໍ ອວິຈາຣໍ ສມາຘິຊໍ ປີຕິສຸຂໍ ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ຕທສ຺ສາເທຕິ, ຕໍ ນິກາເມຕິ, ເຕນ ຈ ວິຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ຕຕ຺ຖ ຐິໂຕ ຕທຘິມຸຕ຺ໂຕ ຕພ຺ພຫຸລວິຫາຣີ ອປຣິຫີໂນ ກາລໍ ກຸຣຸມາໂນ ອາຠສ຺ສຣານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ອາຠສ຺ສຣານໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທວານໍ ທ຺ເວ ກປ຺ປາ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ. ຕຕ຺ຖ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ຍາວຕາຍຸກໍ ຐຕ຺ວາ ຍາວຕກໍ ເຕສໍ ເທວານໍ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ ຕໍ ສພ຺ພໍ ເຂເປຕ຺ວາ ນິຣຍມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ ເປຕ຺ຕິວິສຍມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ. ຠຄວໂຕ ປນ ສາວໂກ ຕຕ຺ຖ ຍາວຕາຍຸກໍ ຐຕ຺ວາ ຍາວຕກໍ ເຕສໍ ເທວານໍ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ ຕໍ ສພ຺ພໍ ເຂເປຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍເຍວ ຠເວ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ. ອຍໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິເສໂສ ອຍໍ ອຘິປ຺ປຍາໂສ ອິທໍ ນານາກຣຓໍ ສຸຕວໂຕ ອຣິຍສາວກສ຺ສ ອສ຺ສຸຕວຕາ ປຸຖຸຊ຺ຊເນນ, ຍທິທໍ ຄຕິຍາ ອຸປປຕ຺ຕິຍາ ສຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ປີຕິຍາ ຈ ວິຣາຄາ ອຸເປກ຺ຂໂກ ຈ ວິຫຣຕິ ສໂຕ ຈ ສມ຺ປຊາໂນ ສຸຂຎ຺ຈ ກາເຍນ ປຏິສໍເວເທຕິ ຍໍ ຕໍ ອຣິຍາ ອາຈິກ຺ຂນ຺ຕິ – ‘ອຸເປກ຺ຂໂກ ສຕິມາ ສຸຂວິຫາຣີ’ຕິ ຕຕິຍໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ຕທສ຺ສາເທຕິ, ຕໍ ນິກາເມຕິ, ເຕນ ຈ ວິຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ຕຕ຺ຖ ຐິໂຕ ຕທຘິມຸຕ຺ໂຕ ຕພ຺ພຫຸລວິຫາຣີ ອປຣິຫີໂນ, ກາລໍ ກຸຣຸມາໂນ ສຸຠກິຓ຺ຫານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ສຸຠກິຓ຺ຫານໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທວານໍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ກປ຺ປາ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ. ຕຕ຺ຖ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ຍາວຕາຍຸກໍ ຐຕ຺ວາ ຍາວຕກໍ ເຕສໍ ເທວານໍ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ ຕໍ ສພ຺ພໍ ເຂເປຕ຺ວາ ນິຣຍມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ ເປຕ຺ຕິວິສຍມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ. ຠຄວໂຕ ປນ ສາວໂກ ຕຕ຺ຖ ຍາວຕາຍຸກໍ ຐຕ຺ວາ ຍາວຕກໍ ເຕສໍ ເທວານໍ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ ຕໍ ສພ຺ພໍ ເຂເປຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍເຍວ ຠເວ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ. ອຍໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິເສໂສ ອຍໍ ອຘິປ຺ປຍາໂສ ອິທໍ ນານາກຣຓໍ ສຸຕວໂຕ ອຣິຍສາວກສ຺ສ ອສ຺ສຸຕວຕາ ປຸຖຸຊ຺ຊເນນ, ຍທິທໍ ຄຕິຍາ ອຸປປຕ຺ຕິຍາ ສຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ສຸຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ປຫານາ ປຸພ຺ເພວ ໂສມນສ຺ສໂທມນສ຺ສານໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄມາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ອຸເປກ຺ຂາສຕິປາຣິສຸທ຺ຘິໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ຕທສ຺ສາເທຕິ, ຕໍ ນິກາເມຕິ, ເຕນ ຈ ວິຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ຕຕ຺ຖ ຐິໂຕ ຕທຘິມຸຕ຺ໂຕ ຕພ຺ພຫຸລວິຫາຣີ ອປຣິຫີໂນ ກາລໍ ກຸຣຸມາໂນ ເວຫປ຺ຜລານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ເວຫປ຺ຜລານໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທວານໍ ປຎ຺ຈ ກປ຺ປສຕານິ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ. ຕຕ຺ຖ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ຍາວຕາຍຸກໍ ຐຕ຺ວາ ຍາວຕກໍ ເຕສໍ ເທວານໍ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ ຕໍ ສພ຺ພໍ ເຂເປຕ຺ວາ ນິຣຍມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ ເປຕ຺ຕິວິສຍມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ. ຠຄວໂຕ ປນ ສາວໂກ ຕຕ຺ຖ ຍາວຕາຍຸກໍ ຐຕ຺ວາ ຍາວຕກໍ ເຕສໍ ເທວານໍ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ ຕໍ ສພ຺ພໍ ເຂເປຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍເຍວ ຠເວ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ. ອຍໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິເສໂສ ອຍໍ ອຘິປ຺ປຍາໂສ ອິທໍ ນານາກຣຓໍ ສຸຕວໂຕ ອຣິຍສາວກສ຺ສ ອສ຺ສຸຕວຕາ ປຸຖຸຊ຺ຊເນນ, ຍທິທໍ ຄຕິຍາ ອຸປປຕ຺ຕິຍາ ສຕິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິ’’ນ຺ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ທຸຕິຍນານາກຣຓສຸຕ຺ຕໍ

໑໒໔. ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ…ເປ… ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ຍເທວ ຕຕ຺ຖ ໂຫຕິ ຣູປຄຕໍ ເວທນາຄຕໍ ສຎ຺ຎາຄຕໍ ສງ຺ຂາຣຄຕໍ ວິຎ຺ຎາຓຄຕໍ, ເຕ ຘມ຺ເມ ອນິຈ຺ຈໂຕ ທຸກ຺ຂໂຕ ໂຣຄໂຕ ຄຓ຺ຑໂຕ ສລ຺ລໂຕ ອຆໂຕ ອາພາຘໂຕ ປຣໂຕ ປໂລກໂຕ ສຸຎ຺ຎໂຕ ອນຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ. ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸທ຺ຘາວາສານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປປຕ຺ຕິ ອສາຘາຣຓາ ປຸຖຸຊ຺ຊເນຫິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ວິຕກ຺ກວິຈາຣານໍ ວູປສມາ…ເປ… ທຸຕິຍໍ ຌານໍ…ເປ… ຕຕິຍໍ ຌານໍ…ເປ… ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ໂສ ຍເທວ ຕຕ຺ຖ ໂຫຕິ ຣູປຄຕໍ ເວທນາຄຕໍ ສຎ຺ຎາຄຕໍ ສງ຺ຂາຣຄຕໍ ວິຎ຺ຎາຓຄຕໍ, ເຕ ຘມ຺ເມ ອນິຈ຺ຈໂຕ ທຸກ຺ຂໂຕ ໂຣຄໂຕ ຄຓ຺ຑໂຕ ສລ຺ລໂຕ ອຆໂຕ ອາພາຘໂຕ ປຣໂຕ ປໂລກໂຕ ສຸຎ຺ຎໂຕ ອນຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ. ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸທ຺ຘາວາສານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປປຕ຺ຕິ ອສາຘາຣຓາ ປຸຖຸຊ຺ຊເນຫິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິ’’ນ຺ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ປຐມເມຕ຺ຕາສຸຕ຺ຕໍ

໑໒໕. ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ເມຕ຺ຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ເອກໍ ທິສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ, ຕຖາ ທຸຕິຍໍ ຕຖາ ຕຕິຍໍ ຕຖາ ຈຕຸຕ຺ຖໍ. ອິຕິ ອຸທ຺ຘມໂຘ ຕິຣິຍໍ ສພ຺ພຘິ ສພ຺ພຕ຺ຕຕາຍ ສພ຺ພາວນ຺ຕໍ ໂລກໍ ເມຕ຺ຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ວິປຸເລນ ມຫຄ຺ຄເຕນ ອປ຺ປມາເຓນ ອເວເຣນ ອພ຺ຍາປຊ຺ເຊນ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ. ໂສ ຕທສ຺ສາເທຕິ, ຕໍ ນິກາເມຕິ, ເຕນ ຈ ວິຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ຕຕ຺ຖ ຐິໂຕ ຕທຘິມຸຕ຺ໂຕ ຕພ຺ພຫຸລວິຫາຣີ ອປຣິຫີໂນ ກາລໍ ກຸຣຸມາໂນ ພ຺ຣຫ຺ມກາຍິການໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ພ຺ຣຫ຺ມກາຍິການໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທວານໍ ກປ຺ໂປ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ. ຕຕ຺ຖ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ຍາວຕາຍຸກໍ ຐຕ຺ວາ ຍາວຕກໍ ເຕສໍ ເທວານໍ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ ຕໍ ສພ຺ພໍ ເຂເປຕ຺ວາ ນິຣຍມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ ເປຕ຺ຕິວິສຍມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ. ຠຄວໂຕ ປນ ສາວໂກ ຕຕ຺ຖ ຍາວຕາຍຸກໍ ຐຕ຺ວາ ຍາວຕກໍ ເຕສໍ ເທວານໍ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ ຕໍ ສພ຺ພໍ ເຂເປຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍເຍວ ຠເວ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ. ອຍໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິເສໂສ ອຍໍ ອຘິປ຺ປຍາໂສ ອິທໍ ນານາກຣຓໍ ສຸຕວໂຕ ອຣິຍສາວກສ຺ສ ອສ຺ສຸຕວຕາ ປຸຖຸຊ຺ຊເນນ, ຍທິທໍ ຄຕິຍາ ອຸປປຕ຺ຕິຍາ ສຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ກຣຸຓາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ…ເປ… ມຸທິຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ…ເປ… ອຸເປກ຺ຂາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ເອກໍ ທິສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ, ຕຖາ ທຸຕິຍໍ ຕຖາ ຕຕິຍໍ ຕຖາ ຈຕຸຕ຺ຖໍ. ອິຕິ ອຸທ຺ຘມໂຘ ຕິຣິຍໍ ສພ຺ພຘິ ສພ຺ພຕ຺ຕຕາຍ ສພ຺ພາວນ຺ຕໍ ໂລກໍ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ວິປຸເລນ ມຫຄ຺ຄເຕນ ອປ຺ປມາເຓນ ອເວເຣນ ອພ຺ຍາປຊ຺ເຊນ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ. ໂສ ຕທສ຺ສາເທຕິ, ຕໍ ນິກາເມຕິ, ເຕນ ຈ ວິຕ຺ຕິໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ຕຕ຺ຖ ຐິໂຕ ຕທຘິມຸຕ຺ໂຕ ຕພ຺ພຫຸລວິຫາຣີ ອປຣິຫີໂນ ກາລໍ ກຸຣຸມາໂນ ອາຠສ຺ສຣານໍ [ສ຺ຍາມໂປຕ຺ຖເກ ປນ ກຣຸຓາທໂຍ ຕໂຍ ວິຫາຣາ ອາຠສ຺ສຣາທີຫິ ຕີຫິ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ປຣິປຸຓ຺ຓເມວ ທສ຺ສິຕໍ] ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ອາຠສ຺ສຣານໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທວານໍ ທ຺ເວ ກປ຺ປາ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ…ເປ… ສຸຠກິຓ຺ຫານໍ [ສ຺ຍາມໂປຕ຺ຖເກ ປນ ກຣຸຓາທໂຍ ຕໂຍ ວິຫາຣາ ອາຠສ຺ສຣາທີຫິ ຕີຫິ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ປຣິປຸຓ຺ຓເມວ ທສ຺ສິຕໍ] ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ສຸຠກິຓ຺ຫານໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທວານໍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ກປ຺ປາ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ…ເປ… ເວຫປ຺ຜລານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ເວຫປ຺ຜລານໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທວານໍ ປຎ຺ຈ ກປ຺ປສຕານິ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ. ຕຕ຺ຖ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ຍາວຕາຍຸກໍ ຐຕ຺ວາ ຍາວຕກໍ ເຕສໍ ເທວານໍ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ ຕໍ ສພ຺ພໍ ເຂເປຕ຺ວາ ນິຣຍມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ ເປຕ຺ຕິວິສຍມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິ. ຠຄວໂຕ ປນ ສາວໂກ ຕຕ຺ຖ ຍາວຕາຍຸກໍ ຐຕ຺ວາ ຍາວຕກໍ ເຕສໍ ເທວານໍ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ ຕໍ ສພ຺ພໍ ເຂເປຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍເຍວ ຠເວ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ. ອຍໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິເສໂສ ອຍໍ ອຘິປ຺ປຍາໂສ ອິທໍ ນານາກຣຓໍ ສຸຕວໂຕ ອຣິຍສາວກສ຺ສ ອສ຺ສຸຕວຕາ ປຸຖຸຊ຺ຊເນນ, ຍທິທໍ ຄຕິຍາ ອຸປປຕ຺ຕິຍາ ສຕິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິ’’ນ຺ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ທຸຕິຍເມຕ຺ຕາສຸຕ຺ຕໍ

໑໒໖. ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ເມຕ຺ຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ເອກໍ ທິສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ, ຕຖາ ທຸຕິຍໍ ຕຖາ ຕຕິຍໍ ຕຖາ ຈຕຸຕ຺ຖໍ. ອິຕິ ອຸທ຺ຘມໂຘ ຕິຣິຍໍ ສພ຺ພຘິ ສພ຺ພຕ຺ຕຕາຍ ສພ຺ພາວນ຺ຕໍ ໂລກໍ ເມຕ຺ຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ວິປຸເລນ ມຫຄ຺ຄເຕນ ອປ຺ປມາເຓນ ອເວເຣນ ອພ຺ຍາປຊ຺ເຊນ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ. ໂສ ຍເທວ ຕຕ຺ຖ ໂຫຕິ ຣູປຄຕໍ ເວທນາຄຕໍ ສຎ຺ຎາຄຕໍ ສງ຺ຂາຣຄຕໍ ວິຎ຺ຎາຓຄຕໍ ເຕ ຘມ຺ເມ ອນິຈ຺ຈໂຕ ທຸກ຺ຂໂຕ ໂຣຄໂຕ ຄຓ຺ຑໂຕ ສລ຺ລໂຕ ອຆໂຕ ອາພາຘໂຕ ປຣໂຕ ປໂລກໂຕ ສຸຎ຺ຎໂຕ ອນຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ. ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸທ຺ຘາວາສານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປປຕ຺ຕິ ອສາຘາຣຓາ ປຸຖຸຊ຺ຊເນຫິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ກຣຸຓາ…ເປ… ມຸທິຕາ…ເປ… ອຸເປກ຺ຂາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ເອກໍ ທິສໍ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ, ຕຖາ ທຸຕິຍໍ ຕຖາ ຕຕິຍໍ ຕຖາ ຈຕຸຕ຺ຖໍ. ອິຕິ ອຸທ຺ຘມໂຘ ຕິຣິຍໍ ສພ຺ພຘິ ສພ຺ພຕ຺ຕຕາຍ ສພ຺ພາວນ຺ຕໍ ໂລກໍ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ວິປຸເລນ ມຫຄ຺ຄເຕນ ອປ຺ປມາເຓນ ອເວເຣນ ອພ຺ຍາປຊ຺ເຊນ ຜຣິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ. ໂສ ຍເທວ ຕຕ຺ຖ ໂຫຕິ ຣູປຄຕໍ ເວທນາຄຕໍ ສຎ຺ຎາຄຕໍ ສງ຺ຂາຣຄຕໍ ວິຎ຺ຎາຓຄຕໍ ເຕ ຘມ຺ເມ ອນິຈ຺ຈໂຕ ທຸກ຺ຂໂຕ ໂຣຄໂຕ ຄຓ຺ຑໂຕ ສລ຺ລໂຕ ອຆໂຕ ອາພາຘໂຕ ປຣໂຕ ປໂລກໂຕ ສຸຎ຺ຎໂຕ ອນຕ຺ຕໂຕ ສມນຸປສ຺ສຕິ. ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸທ຺ຘາວາສານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປປຕ຺ຕິ ອສາຘາຣຓາ ປຸຖຸຊ຺ຊເນຫິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິ’’ນ຺ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ປຐມຕຖາຄຕອຈ຺ຉຣິຍສຸຕ຺ຕໍ

໑໒໗. ‘‘ຕຖາຄຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ປາຕຸຠາວາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຈ຺ຉຣິຍາ ອພ຺ຠຸຕາ ຘມ຺ມາ [ອພ຺ຠຸຕຘມ຺ມາ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ປາຕຸຠວນ຺ຕິ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ຍທາ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຕຸສິຕາ ກາຍາ ຈວິຕ຺ວາ ສໂຕ ສມ຺ປຊາໂນ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິໍ ໂອກ຺ກມຕິ, ອຖ ສເທວເກ ໂລເກ ສມາຣເກ ສພ຺ຣຫ຺ມເກ ສສ຺ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓິຍາ ປຊາຍ ສເທວມນຸສ຺ສາຍ ອປ຺ປມາໂຓ ອຸຬາໂຣ ໂອຠາໂສ ປາຕຸຠວຕິ ອຕິກ຺ກມ຺ເມວ ເທວານໍ ເທວານຸຠາວໍ. ຍາປິ ຕາ ໂລກນ຺ຕຣິກາ ອຆາ ອສໍວຸຕາ ອນ຺ຘກາຣາ ອນ຺ຘກາຣຕິມິສາ ຍຕ຺ຖປິເມສໍ [ຍຕ຺ຖິເມສໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ຈນ຺ທິມສູຣິຍານໍ ເອວໍມຫິທ຺ຘິການໍ ເອວໍມຫານຸຠາວານໍ ອາຠາ ນານຸໂຠນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖປິ ອປ຺ປມາໂຓ ອຸຬາໂຣ ໂອຠາໂສ ປາຕຸຠວຕິ ອຕິກ຺ກມ຺ເມວ ເທວານໍ ເທວານຸຠາວໍ. ເຍປິ ຕຕ຺ຖ ສຕ຺ຕາ ອຸປປນ຺ນາ ເຕປິ ເຕໂນຠາເສນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສຎ຺ຊານນ຺ຕິ – ‘ອຎ຺ເຎປິ ກິຣ, ໂຠ, ສນ຺ຕິ ສຕ຺ຕາ ອິຘູປປນ຺ນາ’ຕິ. ຕຖາຄຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ປາຕຸຠາວາ ອຍໍ ປຐໂມ ອຈ຺ຉຣິໂຍ ອພ຺ຠຸໂຕ ຘມ຺ໂມ [ອພ຺ຠຸຕຘມ຺ໂມ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ປາຕຸຠວຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍທາ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ສໂຕ ສມ຺ປຊາໂນ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິມ຺ຫາ ນິກ຺ຂມຕິ, ອຖ ສເທວເກ ໂລເກ ສມາຣເກ ສພ຺ຣຫ຺ມເກ ສສ຺ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓິຍາ ປຊາຍ ສເທວມນຸສ຺ສາຍ ອປ຺ປມາໂຓ ອຸຬາໂຣ ໂອຠາໂສ ປາຕຸຠວຕິ ອຕິກ຺ກມ຺ເມວ ເທວານໍ ເທວານຸຠາວໍ. ຍາປິ ຕາ ໂລກນ຺ຕຣິກາ ອຆາ ອສໍວຸຕາ ອນ຺ຘກາຣາ ອນ຺ຘກາຣຕິມິສາ ຍຕ຺ຖປິເມສໍ ຈນ຺ທິມສູຣິຍານໍ ເອວໍມຫິທ຺ຘິການໍ ເອວໍມຫານຸຠາວານໍ ອາຠາ ນານຸໂຠນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖປິ ອປ຺ປມາໂຓ ອຸຬາໂຣ ໂອຠາໂສ ປາຕຸຠວຕິ ອຕິກ຺ກມ຺ເມວ ເທວານໍ ເທວານຸຠາວໍ. ເຍປິ ຕຕ຺ຖ ສຕ຺ຕາ ອຸປປນ຺ນາ ເຕປິ ເຕໂນຠາເສນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສຎ຺ຊານນ຺ຕິ – ‘ອຎ຺ເຎປິ ກິຣ, ໂຠ, ສນ຺ຕິ ສຕ຺ຕາ ອິຘູປປນ຺ນາ’ຕິ. ຕຖາຄຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ປາຕຸຠາວາ ອຍໍ ທຸຕິໂຍ ອຈ຺ຉຣິໂຍ ອພ຺ຠຸໂຕ ຘມ຺ໂມ ປາຕຸຠວຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍທາ ຕຖາຄໂຕ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິໍ ອຠິສມ຺ພຸຊ຺ຌຕິ, ອຖ ສເທວເກ ໂລເກ ສມາຣເກ ສພ຺ຣຫ຺ມເກ ສສ຺ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓິຍາ ປຊາຍ ສເທວມນຸສ຺ສາຍ ອປ຺ປມາໂຓ ອຸຬາໂຣ ໂອຠາໂສ ປາຕຸຠວຕິ ອຕິກ຺ກມ຺ເມວ ເທວານໍ ເທວານຸຠາວໍ. ຍາປິ ຕາ ໂລກນ຺ຕຣິກາ ອຆາ ອສໍວຸຕາ ອນ຺ຘກາຣາ ອນ຺ຘກາຣຕິມິສາ ຍຕ຺ຖປິເມສໍ ຈນ຺ທິມສູຣິຍານໍ ເອວໍມຫິທ຺ຘິການໍ ເອວໍມຫານຸຠາວານໍ ອາຠາ ນານຸໂຠນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖປິ ອປ຺ປມາໂຓ ອຸຬາໂຣ ໂອຠາໂສ ປາຕຸຠວຕິ ອຕິກ຺ກມ຺ເມວ ເທວານໍ ເທວານຸຠາວໍ. ເຍປິ ຕຕ຺ຖ ສຕ຺ຕາ ອຸປປນ຺ນາ ເຕປິ ເຕໂນຠາເສນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສຎ຺ຊານນ຺ຕິ – ‘ອຎ຺ເຎປິ ກິຣ, ໂຠ, ສນ຺ຕິ ສຕ຺ຕາ ອິຘູປປນ຺ນາ’ຕິ. ຕຖາຄຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ປາຕຸຠາວາ ອຍໍ ຕຕິໂຍ ອຈ຺ຉຣິໂຍ ອພ຺ຠຸໂຕ ຘມ຺ໂມ ປາຕຸຠວຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍທາ ຕຖາຄໂຕ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕຕິ, ອຖ ສເທວເກ ໂລເກ ສມາຣເກ ສພ຺ຣຫ຺ມເກ ສສ຺ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓິຍາ ປຊາຍ ສເທວມນຸສ຺ສາຍ ອປ຺ປມາໂຓ ອຸຬາໂຣ ໂອຠາໂສ ປາຕຸຠວຕິ ອຕິກ຺ກມ຺ເມວ ເທວານໍ ເທວານຸຠາວໍ. ຍາປິ ຕາ ໂລກນ຺ຕຣິກາ ອຆາ ອສໍວຸຕາ ອນ຺ຘກາຣາ ອນ຺ຘກາຣຕິມິສາ ຍຕ຺ຖປິເມສໍ ຈນ຺ທິມສູຣິຍານໍ ເອວໍມຫິທ຺ຘິການໍ ເອວໍມຫານຸຠາວານໍ ອາຠາ ນານຸໂຠນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖປິ ອປ຺ປມາໂຓ ອຸຬາໂຣ ໂອຠາໂສ ປາຕຸຠວຕິ ອຕິກ຺ກມ຺ເມວ ເທວານໍ ເທວານຸຠາວໍ. ເຍປິ ຕຕ຺ຖ ສຕ຺ຕາ ອຸປປນ຺ນາ ເຕປິ ເຕໂນຠາເສນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສຎ຺ຊານນ຺ຕິ – ‘ອຎ຺ເຎປິ ກິຣ, ໂຠ, ສນ຺ຕິ ສຕ຺ຕາ ອິຘູປປນ຺ນາ’ຕິ. ຕຖາຄຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ປາຕຸຠາວາ ອຍໍ ຈຕຸຕ຺ໂຖ ອຈ຺ຉຣິໂຍ ອພ຺ຠຸໂຕ ຘມ຺ໂມ ປາຕຸຠວຕິ. ຕຖາຄຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ປາຕຸຠາວາ ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຈ຺ຉຣິຍາ ອພ຺ຠຸຕາ ຘມ຺ມາ ປາຕຸຠວນ຺ຕີ’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ທຸຕິຍຕຖາຄຕອຈ຺ຉຣິຍສຸຕ຺ຕໍ

໑໒໘. ‘‘ຕຖາຄຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ປາຕຸຠາວາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຈ຺ຉຣິຍາ ອພ຺ຠຸຕາ ຘມ຺ມາ ປາຕຸຠວນ຺ຕິ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ອາລຍາຣາມາ [ອາລຍຣາມາ (ອຎ຺ຎສຸຕ຺ເຕສຸ)], ຠິກ຺ຂເວ, ປຊາ ອາລຍຣຕາ ອາລຍສມ຺ມຸທິຕາ; ສາ ຕຖາຄເຕນ ອນາລເຍ ຘມ຺ເມ ເທສິຍມາເນ ສຸສ຺ສູສຕິ ໂສຕໍ ໂອທຫຕິ ອຎ຺ຎາ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕິ. ຕຖາຄຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ປາຕຸຠາວາ ອຍໍ ປຐໂມ ອຈ຺ຉຣິໂຍ ອພ຺ຠຸໂຕ ຘມ຺ໂມ ປາຕຸຠວຕິ.

‘‘ມານາຣາມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຊາ ມານຣຕາ ມານສມ຺ມຸທິຕາ. ສາ ຕຖາຄເຕນ ມານວິນເຍ ຘມ຺ເມ ເທສິຍມາເນ ສຸສ຺ສູສຕິ ໂສຕໍ ໂອທຫຕິ ອຎ຺ຎາ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕິ. ຕຖາຄຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ປາຕຸຠາວາ ອຍໍ ທຸຕິໂຍ ອຈ຺ຉຣິໂຍ ອພ຺ຠຸໂຕ ຘມ຺ໂມ ປາຕຸຠວຕິ.

‘‘ອນຸປສມາຣາມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຊາ ອນຸປສມຣຕາ ອນຸປສມສມ຺ມຸທິຕາ. ສາ ຕຖາຄເຕນ ໂອປສມິເກ ຘມ຺ເມ ເທສິຍມາເນ ສຸສ຺ສູສຕິ ໂສຕໍ ໂອທຫຕິ ອຎ຺ຎາ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕິ. ຕຖາຄຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ປາຕຸຠາວາ ອຍໍ ຕຕິໂຍ ອຈ຺ຉຣິໂຍ ອພ຺ຠຸໂຕ ຘມ຺ໂມ ປາຕຸຠວຕິ.

‘‘ອວິຊ຺ຊາຄຕາ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຊາ ອຓ຺ຑຠູຕາ ປຣິໂຍນທ຺ຘາ. ສາ ຕຖາຄເຕນ ອວິຊ຺ຊາວິນເຍ ຘມ຺ເມ ເທສິຍມາເນ ສຸສ຺ສູສຕິ ໂສຕໍ ໂອທຫຕິ ອຎ຺ຎາ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕິ. ຕຖາຄຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ປາຕຸຠາວາ ອຍໍ ຈຕຸຕ຺ໂຖ ອຈ຺ຉຣິໂຍ ອພ຺ຠຸໂຕ ຘມ຺ໂມ ປາຕຸຠວຕິ. ຕຖາຄຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ປາຕຸຠາວາ ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຈ຺ຉຣິຍາ ອພ຺ຠຸຕາ ຘມ຺ມາ ປາຕຸຠວນ຺ຕີ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ອານນ຺ທອຈ຺ຉຣິຍສຸຕ຺ຕໍ

໑໒໙. ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຈ຺ຉຣິຍາ ອພ຺ຠຸຕາ ຘມ຺ມາ ອານນ຺ເທ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸປຣິສາ ອານນ຺ທໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມຕິ, ທສ຺ສເນນປິ ສາ ອຕ຺ຕມນາ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຣ ເຈ ອານນ຺ໂທ ຘມ຺ມໍ ຠາສຕິ, ຠາສິເຕນປິ ສາ ອຕ຺ຕມນາ ໂຫຕິ. ອຕິຕ຺ຕາວ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸປຣິສາ ໂຫຕິ, ອຖ ອານນ຺ໂທ ຕຸຓ຺ຫີ ຠວຕິ.

‘‘ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນິປຣິສາ ອານນ຺ທໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມຕິ, ທສ຺ສເນນປິ ສາ ອຕ຺ຕມນາ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຈ ອານນ຺ໂທ ຘມ຺ມໍ ຠາສຕິ, ຠາສິເຕນປິ ສາ ອຕ຺ຕມນາ ໂຫຕິ. ອຕິຕ຺ຕາວ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນິປຣິສາ ໂຫຕິ, ອຖ ອານນ຺ໂທ ຕຸຓ຺ຫີ ຠວຕິ.

‘‘ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປາສກປຣິສາ ອານນ຺ທໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມຕິ, ທສ຺ສເນນປິ ສາ ອຕ຺ຕມນາ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຣ ເຈ ອານນ຺ໂທ ຘມ຺ມໍ ຠາສຕິ, ຠາສິເຕນປິ ສາ ອຕ຺ຕມນາ ໂຫຕິ. ອຕິຕ຺ຕາວ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປາສກປຣິສາ ໂຫຕິ, ອຖ ອານນ຺ໂທ ຕຸຓ຺ຫີ ຠວຕິ.

‘‘ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປາສິກາປຣິສາ ອານນ຺ທໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມຕິ, ທສ຺ສເນນປິ ສາ ອຕ຺ຕມນາ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຣ ເຈ ອານນ຺ໂທ ຘມ຺ມໍ ຠາສຕິ, ຠາສິເຕນປິ ສາ ອຕ຺ຕມນາ ໂຫຕິ. ອຕິຕ຺ຕາວ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປາສິກາປຣິສາ ໂຫຕິ, ອຖ ອານນ຺ໂທ ຕຸຓ຺ຫີ ຠວຕິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຈ຺ຉຣິຍາ ອພ຺ຠຸຕາ ຘມ຺ມາ ອານນ຺ເທ’’ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ຈກ຺ກວຕ຺ຕິອຈ຺ຉຣິຍສຸຕ຺ຕໍ

໑໓໐. ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຈ຺ຉຣິຍາ ອພ຺ຠຸຕາ ຘມ຺ມາ ຣຎ຺ເຎ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິມ຺ຫິ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຂຕ຺ຕິຍປຣິສາ ຣາຊານໍ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມຕິ, ທສ຺ສເນນປິ ສາ ອຕ຺ຕມນາ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຣ ເຈ ຣາຊາ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ຠາສຕິ, ຠາສິເຕນປິ ສາ ອຕ຺ຕມນາ ໂຫຕິ. ອຕິຕ຺ຕາວ, ຠິກ຺ຂເວ, ຂຕ຺ຕິຍປຣິສາ ໂຫຕິ, ອຖ ຣາຊາ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ຕຸຓ຺ຫີ ຠວຕິ.

‘‘ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓປຣິສາ ຣາຊານໍ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມຕິ, ທສ຺ສເນນປິ ສາ ອຕ຺ຕມນາ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຣ ເຈ ຣາຊາ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ຠາສຕິ, ຠາສິເຕນປິ ສາ ອຕ຺ຕມນາ ໂຫຕິ. ອຕິຕ຺ຕາວ, ຠິກ຺ຂເວ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓປຣິສາ ໂຫຕິ, ອຖ ຣາຊາ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ຕຸຓ຺ຫີ ຠວຕິ.

‘‘ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຄຫປຕິປຣິສາ ຣາຊານໍ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມຕິ, ທສ຺ສເນນປິ ສາ ອຕ຺ຕມນາ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຣ ເຈ ຣາຊາ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ຠາສຕິ, ຠາສິເຕນປິ ສາ ອຕ຺ຕມນາ ໂຫຕິ. ອຕິຕ຺ຕາວ, ຠິກ຺ຂເວ, ຄຫປຕິປຣິສາ ໂຫຕິ, ອຖ ຣາຊາ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ຕຸຓ຺ຫີ ຠວຕິ.

‘‘ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມຓປຣິສາ ຣາຊານໍ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມຕິ, ທສ຺ສເນນປິ ສາ ອຕ຺ຕມນາ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຣ ເຈ ຣາຊາ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ຠາສຕິ, ຠາສິເຕນປິ ສາ ອຕ຺ຕມນາ ໂຫຕິ. ອຕິຕ຺ຕາວ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມຓປຣິສາ ໂຫຕິ, ອຖ ຣາຊາ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ຕຸຓ຺ຫີ ຠວຕິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຈ຺ຉຣິຍາ ອພ຺ຠຸຕາ ຘມ຺ມາ ຣຎ຺ເຎ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິມ຺ຫິ.

‘‘ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ [ຈຕ຺ຕາໂຣເມ (ກ.)] ອຈ຺ຉຣິຍາ ອພ຺ຠຸຕາ ຘມ຺ມາ ອານນ຺ເທ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸປຣິສາ ອານນ຺ທໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມຕິ, ທສ຺ສເນນປິ ສາ ອຕ຺ຕມນາ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຣ ເຈ ອານນ຺ໂທ ຘມ຺ມໍ ຠາສຕິ, ຠາສິເຕນປິ ສາ ອຕ຺ຕມນາ ໂຫຕິ. ອຕິຕ຺ຕາວ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸປຣິສາ ໂຫຕິ, ອຖ ອານນ຺ໂທ ຕຸຓ຺ຫີ ຠວຕິ.

‘‘ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນິປຣິສາ…ເປ… ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປາສກປຣິສາ…ເປ… ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປາສິກາປຣິສາ ອານນ຺ທໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມຕິ, ທສ຺ສເນນປິ ສາ ອຕ຺ຕມນາ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຣ ເຈ ອານນ຺ໂທ ຘມ຺ມໍ ຠາສຕິ, ຠາສິເຕນປິ ສາ ອຕ຺ຕມນາ ໂຫຕິ. ອຕິຕ຺ຕາວ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປາສິກາປຣິສາ ໂຫຕິ, ອຖ ອານນ຺ໂທ ຕຸຓ຺ຫີ ຠວຕິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຈ຺ຉຣິຍາ ອພ຺ຠຸຕາ ຘມ຺ມາ ອານນ຺ເທ’’ຕິ. ທສມໍ.

ຠຍວຄ຺ໂຄ ຕຕິໂຍ.