(໑໑) ໑. ວລາຫກວຄ຺ໂຄ

໑. ປຐມວລາຫກສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໑. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ. ‘‘ຠທນ຺ເຕ’’ຕິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ວລາຫກາ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ຄຊ຺ຊິຕາ ໂນ ວສ຺ສິຕາ, ວສ຺ສິຕາ ໂນ ຄຊ຺ຊິຕາ, ເນວ ຄຊ຺ຊິຕາ ໂນ ວສ຺ສິຕາ, ຄຊ຺ຊິຕາ ຈ ວສ຺ສິຕາ ຈ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ວລາຫກາ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ວລາຫກູປມາ [ປຸ. ປ. ໑໕໗] ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ຄຊ຺ຊິຕາ ໂນ ວສ຺ສິຕາ, ວສ຺ສິຕາ ໂນ ຄຊ຺ຊິຕາ, ເນວ ຄຊ຺ຊິຕາ ໂນ ວສ຺ສິຕາ, ຄຊ຺ຊິຕາ ຈ ວສ຺ສິຕາ ຈ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ຄຊ຺ຊິຕາ ໂຫຕິ ໂນ ວສ຺ສິຕາ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ, ໂນ ກຕ຺ຕາ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ຄຊ຺ຊິຕາ ໂຫຕິ, ໂນ ວສ຺ສິຕາ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ວລາຫໂກ ຄຊ຺ຊິຕາ, ໂນ ວສ຺ສິຕາ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ວສ຺ສິຕາ ໂຫຕິ, ໂນ ຄຊ຺ຊິຕາ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ, ໂນ ຠາສິຕາ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ວສ຺ສິຕາ ໂຫຕິ, ໂນ ຄຊ຺ຊິຕາ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ວລາຫໂກ ວສ຺ສິຕາ, ໂນ ຄຊ຺ຊິຕາ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ເນວ ຄຊ຺ຊິຕາ ໂຫຕິ, ໂນ ວສ຺ສິຕາ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ເນວ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ, ໂນ ກຕ຺ຕາ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ເນວ ຄຊ຺ຊິຕາ ໂຫຕິ, ໂນ ວສ຺ສິຕາ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ວລາຫໂກ ເນວ ຄຊ຺ຊິຕາ [ເນວ ຄຊ຺ຊິຕາ ໂຫຕິ (ກ.)], ໂນ ວສ຺ສິຕາ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ຄຊ຺ຊິຕາ ຈ ໂຫຕິ ວສ຺ສິຕາ ຈ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ຠາສິຕາ ຈ ໂຫຕິ ກຕ຺ຕາ ຈ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ຄຊ຺ຊິຕາ ຈ ໂຫຕິ ວສ຺ສິຕາ ຈ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ວລາຫໂກ ຄຊ຺ຊິຕາ ຈ [ຄຊ຺ຊິຕາ ຈ ໂຫຕິ (ກ.)] ວສ຺ສິຕາ ຈ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ວລາຫກູປມາ ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິ’’ນ຺ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ທຸຕິຍວລາຫກສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໒. ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ວລາຫກາ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ຄຊ຺ຊິຕາ ໂນ ວສ຺ສິຕາ, ວສ຺ສິຕາ ໂນ ຄຊ຺ຊິຕາ, ເນວ ຄຊ຺ຊິຕາ ໂນ ວສ຺ສິຕາ ຄຊ຺ຊິຕາ ຈ ວສ຺ສິຕາ ຈ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ວລາຫກາ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ວລາຫກູປມາ ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ຄຊ຺ຊິຕາ ໂນ ວສ຺ສິຕາ, ວສ຺ສິຕາ ໂນ ຄຊ຺ຊິຕາ, ເນວ ຄຊ຺ຊິຕາ ໂນ ວສ຺ສິຕາ, ຄຊ຺ຊິຕາ ຈ ວສ຺ສິຕາ ຈ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ຄຊ຺ຊິຕາ ໂຫຕິ, ໂນ ວສ຺ສິຕາ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ຘມ຺ມໍ ປຣິຍາປຸຓາຕິ – ສຸຕ຺ຕໍ, ເຄຍ຺ຍໍ, ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ, ຄາຖໍ, ອຸທານໍ, ອິຕິວຸຕ຺ຕກໍ, ຊາຕກໍ, ອພ຺ຠຸຕຘມ຺ມໍ, ເວທລ຺ລໍ. ໂສ ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ, ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ, ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ, ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ຄຊ຺ຊິຕາ ໂຫຕິ, ໂນ ວສ຺ສິຕາ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ວລາຫໂກ ຄຊ຺ຊິຕາ, ໂນ ວສ຺ສິຕາ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ວສ຺ສິຕາ ໂຫຕິ, ໂນ ຄຊ຺ຊິຕາ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ຘມ຺ມໍ ນ ປຣິຍາປຸຓາຕິ – ສຸຕ຺ຕໍ, ເຄຍ຺ຍໍ, ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ, ຄາຖໍ, ອຸທານໍ, ອິຕິວຸຕ຺ຕກໍ, ຊາຕກໍ, ອພ຺ຠຸຕຘມ຺ມໍ, ເວທລ຺ລໍ. ໂສ ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ…ເປ… ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ວສ຺ສິຕາ ໂຫຕິ, ໂນ ຄຊ຺ຊິຕາ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ວລາຫໂກ ວສ຺ສິຕາ, ໂນ ຄຊ຺ຊິຕາ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ເນວ ຄຊ຺ຊິຕາ ໂຫຕິ, ໂນ ວສ຺ສິຕາ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ເນວ ຘມ຺ມໍ ປຣິຍາປຸຓາຕິ – ສຸຕ຺ຕໍ, ເຄຍ຺ຍໍ, ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ, ຄາຖໍ, ອຸທານໍ, ອິຕິວຸຕ຺ຕກໍ, ຊາຕກໍ, ອພ຺ຠຸຕຘມ຺ມໍ, ເວທລ຺ລໍ. ໂສ ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ…ເປ… ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ເນວ ຄຊ຺ຊິຕາ ໂຫຕິ, ໂນ ວສ຺ສິຕາ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ວລາຫໂກ ເນວ ຄຊ຺ຊິຕາ, ໂນ ວສ຺ສິຕາ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ຄຊ຺ຊິຕາ ຈ ໂຫຕິ ວສ຺ສິຕາ ຈ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ຘມ຺ມໍ ປຣິຍາປຸຓາຕິ – ສຸຕ຺ຕໍ, ເຄຍ຺ຍໍ, ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ, ຄາຖໍ, ອຸທານໍ, ອິຕິວຸຕ຺ຕກໍ, ຊາຕກໍ, ອພ຺ຠຸຕຘມ຺ມໍ, ເວທລ຺ລໍ. ໂສ ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ…ເປ… ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ຄຊ຺ຊິຕາ ຈ ໂຫຕິ ວສ຺ສິຕາ ຈ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ວລາຫໂກ ຄຊ຺ຊິຕາ ຈ ວສ຺ສິຕາ ຈ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ວລາຫກູປມາ ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິ’’ນ຺ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ກຸມ຺ຠສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໓. ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຸມ຺ຠາ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ຕຸຈ຺ໂຉ ປິຫິໂຕ, ປູໂຣ ວິວໂຏ, ຕຸຈ຺ໂຉ ວິວໂຏ, ປູໂຣ ປິຫິໂຕ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ກຸມ຺ຠາ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ກຸມ຺ຠູປມາ [ປຸ. ປ. ໑໖໐] ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ຕຸຈ຺ໂຉ ປິຫິໂຕ, ປູໂຣ ວິວໂຏ, ຕຸຈ຺ໂຉ ວິວໂຏ, ປູໂຣ ປິຫິໂຕ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ຕຸຈ຺ໂຉ ໂຫຕິ ປິຫິໂຕ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປາສາທິກໍ ໂຫຕິ ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ ປຏິກ຺ກນ຺ຕໍ ອາໂລກິຕໍ ວິໂລກິຕໍ ສມິຎ຺ຊິຕໍ ປສາຣິຕໍ ສງ຺ຆາຏິປຕ຺ຕຈີວຣຘາຣຓໍ. ໂສ ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ…ເປ… ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ຕຸຈ຺ໂຉ ໂຫຕິ ປິຫິໂຕ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຸມ຺ໂຠ ຕຸຈ຺ໂຉ ປິຫິໂຕ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ປູໂຣ ໂຫຕິ ວິວໂຏ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ນ ປາສາທິກໍ ໂຫຕິ ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ ປຏິກ຺ກນ຺ຕໍ ອາໂລກິຕໍ ວິໂລກິຕໍ ສມິຎ຺ຊິຕໍ ປສາຣິຕໍ ສງ຺ຆາຏິປຕ຺ຕຈີວຣຘາຣຓໍ. ໂສ ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ…ເປ… ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ປູໂຣ ໂຫຕິ ວິວໂຏ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຸມ຺ໂຠ ປູໂຣ ວິວໂຏ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ຕຸຈ຺ໂຉ ໂຫຕິ ວິວໂຏ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ນ ປາສາທິກໍ ໂຫຕິ ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ ປຏິກ຺ກນ຺ຕໍ ອາໂລກິຕໍ ວິໂລກິຕໍ ສມິຎ຺ຊິຕໍ ປສາຣິຕໍ ສງ຺ຆາຏິປຕ຺ຕຈີວຣຘາຣຓໍ. ໂສ ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ…ເປ… ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ຕຸຈ຺ໂຉ ໂຫຕິ ວິວໂຏ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຸມ຺ໂຠ ຕຸຈ຺ໂຉ ວິວໂຏ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ປູໂຣ ໂຫຕິ ປິຫິໂຕ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປາສາທິກໍ ໂຫຕິ ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ ປຏິກ຺ກນ຺ຕໍ ອາໂລກິຕໍ ວິໂລກິຕໍ ສມິຎ຺ຊິຕໍ ປສາຣິຕໍ ສງ຺ຆາຏິປຕ຺ຕຈີວຣຘາຣຓໍ. ໂສ ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ…ເປ… ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ປູໂຣ ໂຫຕິ ປິຫິໂຕ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຸມ຺ໂຠ ປູໂຣ ປິຫິໂຕ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ກຸມ຺ຠູປມາ ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິ’’ນ຺ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ອຸທກຣຫທສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໔. ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸທກຣຫທາ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ອຸຕ຺ຕາໂນ ຄມ຺ຠີໂຣຠາໂສ, ຄມ຺ຠີໂຣ ອຸຕ຺ຕາໂນຠາໂສ, ອຸຕ຺ຕາໂນ ອຸຕ຺ຕາໂນຠາໂສ, ຄມ຺ຠີໂຣ ຄມ຺ຠີໂຣຠາໂສ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຸທກຣຫທາ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຸທກຣຫທູປມາ [ປຸ. ປ. ໑໖໑] ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ອຸຕ຺ຕາໂນ ຄມ຺ຠີໂຣຠາໂສ, ຄມ຺ຠີໂຣ ອຸຕ຺ຕາໂນຠາໂສ, ອຸຕ຺ຕາໂນ ອຸຕ຺ຕາໂນຠາໂສ, ຄມ຺ຠີໂຣ ຄມ຺ຠີໂຣຠາໂສ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸຕ຺ຕາໂນ ໂຫຕິ ຄມ຺ຠີໂຣຠາໂສ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປາສາທິກໍ ໂຫຕິ ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ ປຏິກ຺ກນ຺ຕໍ ອາໂລກິຕໍ ວິໂລກິຕໍ ສມິຎ຺ຊິຕໍ ປສາຣິຕໍ ສງ຺ຆາຏິປຕ຺ຕຈີວຣຘາຣຓໍ. ໂສ ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ…ເປ… ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸຕ຺ຕາໂນ ໂຫຕິ ຄມ຺ຠີໂຣຠາໂສ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸທກຣຫໂທ ອຸຕ຺ຕາໂນ ຄມ຺ຠີໂຣຠາໂສ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ຄມ຺ຠີໂຣ ໂຫຕິ ອຸຕ຺ຕາໂນຠາໂສ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ນ ປາສາທິກໍ ໂຫຕິ ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ ປຏິກ຺ກນ຺ຕໍ ອາໂລກິຕໍ ວິໂລກິຕໍ ສມິຎ຺ຊິຕໍ ປສາຣິຕໍ ສງ຺ຆາຏິປຕ຺ຕຈີວຣຘາຣຓໍ. ໂສ ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ…ເປ… ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ຄມ຺ຠີໂຣ ໂຫຕິ ອຸຕ຺ຕາໂນຠາໂສ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸທກຣຫໂທ ຄມ຺ຠີໂຣ ອຸຕ຺ຕາໂນຠາໂສ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸຕ຺ຕາໂນ ໂຫຕິ ອຸຕ຺ຕາໂນຠາໂສ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ນ ປາສາທິກໍ ໂຫຕິ ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ ປຏິກ຺ກນ຺ຕໍ ອາໂລກິຕໍ ວິໂລກິຕໍ ສມິຎ຺ຊິຕໍ ປສາຣິຕໍ ສງ຺ຆາຏິປຕ຺ຕຈີວຣຘາຣຓໍ. ໂສ ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ…ເປ… ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸຕ຺ຕາໂນ ໂຫຕິ ອຸຕ຺ຕາໂນຠາໂສ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸທກຣຫໂທ ອຸຕ຺ຕາໂນ ອຸຕ຺ຕາໂນຠາໂສ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ຄມ຺ຠີໂຣ ໂຫຕິ ຄມ຺ຠີໂຣຠາໂສ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປາສາທິກໍ ໂຫຕິ ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ ປຏິກ຺ກນ຺ຕໍ ອາໂລກິຕໍ ວິໂລກິຕໍ ສມິຎ຺ຊິຕໍ ປສາຣິຕໍ ສງ຺ຆາຏິປຕ຺ຕຈີວຣຘາຣຓໍ. ໂສ ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ…ເປ… ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ຄມ຺ຠີໂຣ ໂຫຕິ ຄມ຺ຠີໂຣຠາໂສ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸທກຣຫໂທ ຄມ຺ຠີໂຣ ຄມ຺ຠີໂຣຠາໂສ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຸທກຣຫທູປມາ ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິ’’ນ຺ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ອມ຺ພສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໕. ‘‘ຈຕ຺ຕາຣິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອມ຺ພານິ. ກຕມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ? ອາມໍ ປກ຺ກວຓ຺ຓິ [ປກ຺ກວຓ຺ຓີ (ປຸ. ປ. ໑໕໙)], ປກ຺ກໍ ອາມວຓ຺ຓິ [ອາມວຓ຺ຓີ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)], ອາມໍ ອາມວຓ຺ຓິ, ປກ຺ກໍ ປກ຺ກວຓ຺ຓິ – ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາຣິ ອມ຺ພານິ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອມ຺ພູປມາ [ປກ຺ກວຓ຺ຓີ (ປຸ. ປ. ໑໕໙)] ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ອາໂມ ປກ຺ກວຓ຺ຓີ, ປກ຺ໂກ ອາມວຓ຺ຓີ, ອາໂມ ອາມວຓ຺ຓີ, ປກ຺ໂກ ປກ຺ກວຓ຺ຓີ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ອາໂມ ໂຫຕິ ປກ຺ກວຓ຺ຓີ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປາສາທິກໍ ໂຫຕິ ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ ປຏິກ຺ກນ຺ຕໍ ອາໂລກິຕໍ ວິໂລກິຕໍ ສມິຎ຺ຊິຕໍ ປສາຣິຕໍ ສງ຺ຆາຏິປຕ຺ຕຈີວຣຘາຣຓໍ. ໂສ ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ…ເປ… ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ອາໂມ ໂຫຕິ ປກ຺ກວຓ຺ຓີ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອມ຺ພໍ ອາມໍ ປກ຺ກວຓ຺ຓິ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ປກ຺ໂກ ໂຫຕິ ອາມວຓ຺ຓີ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ນ ປາສາທິກໍ ໂຫຕິ ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ ປຏິກ຺ກນ຺ຕໍ ອາໂລກິຕໍ ວິໂລກິຕໍ ສມິຎ຺ຊິຕໍ ປສາຣິຕໍ ສງ຺ຆາຏິປຕ຺ຕຈີວຣຘາຣຓໍ. ໂສ ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ…ເປ… ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ປກ຺ໂກ ໂຫຕິ ອາມວຓ຺ຓີ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອມ຺ພໍ ປກ຺ກໍ ອາມວຓ຺ຓິ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ອາໂມ ໂຫຕິ ອາມວຓ຺ຓີ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ນ ປາສາທິກໍ ໂຫຕິ ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ ປຏິກ຺ກນ຺ຕໍ ອາໂລກິຕໍ ວິໂລກິຕໍ ສມິຎ຺ຊິຕໍ ປສາຣິຕໍ ສງ຺ຆາຏິປຕ຺ຕຈີວຣຘາຣຓໍ. ໂສ ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ…ເປ… ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ອາໂມ ໂຫຕິ ອາມວຓ຺ຓີ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອມ຺ພໍ ອາມໍ ອາມວຓ຺ຓິ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ປກ຺ໂກ ໂຫຕິ ປກ຺ກວຓ຺ຓີ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປາສາທິກໍ ໂຫຕິ ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ ປຏິກ຺ກນ຺ຕໍ ອາໂລກິຕໍ ວິໂລກິຕໍ ສມິຎ຺ຊິຕໍ ປສາຣິຕໍ ສງ຺ຆາຏິປຕ຺ຕຈີວຣຘາຣຓໍ. ໂສ ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ…ເປ… ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ປກ຺ໂກ ໂຫຕິ ປກ຺ກວຓ຺ຓີ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອມ຺ພໍ ປກ຺ກໍ ປກ຺ກວຓ຺ຓິ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອມ຺ພູປມາ ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິ’’ນ຺ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ທຸຕິຍອມ຺ພສຸຕ຺ຕໍ

(ຉຏ຺ຐໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ທສ຺ສິຕໍ, ປາຬິໂປຕ຺ຖເກສຸ ປນ ກຕ຺ຖຈິປິ ນ ທິສ຺ສຕິ.) [( ) ‘‘ຉຏ຺ຐໍ ອຸກ຺ການຕ຺ຖເມວາ’’ຕິ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ທສ຺ສິຕໍ, ປາຬິໂປຕ຺ຖເກສຸ ປນ ກຕ຺ຖຈິປິ ນ ທິສ຺ສຕິ. ‘‘… ອາມໍ ປກ຺ໂກຠາສໍ, ປກ຺ກໍ ອາໂມຠາສ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ປາໂຐ ຠເວຍ຺ຍ]

໗. ມູສິກສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໗. ‘‘ຈຕສ຺ໂສ ອິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ມູສິກາ. ກຕມາ ຈຕສ຺ໂສ? ຄາຘໍ ກຕ຺ຕາ ໂນ ວສິຕາ, ວສິຕາ ໂນ ຄາຘໍ ກຕ຺ຕາ, ເນວ ຄາຘໍ ກຕ຺ຕາ ໂນ ວສິຕາ, ຄາຘໍ ກຕ຺ຕາ ຈ ວສິຕາ ຈ – ອິມາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕສ຺ໂສ ມູສິກາ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ມູສິກູປມາ ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ຄາຘໍ ກຕ຺ຕາ ໂນ ວສິຕາ, ວສິຕາ ໂນ ຄາຘໍ ກຕ຺ຕາ, ເນວ ຄາຘໍ ກຕ຺ຕາ ໂນ ວສິຕາ, ຄາຘໍ ກຕ຺ຕາ ຈ ວສິຕາ ຈ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ຄາຘໍ ກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ ໂນ ວສິຕາ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ຘມ຺ມໍ ປຣິຍາປຸຓາຕິ – ສຸຕ຺ຕໍ, ເຄຍ຺ຍໍ, ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ, ຄາຖໍ, ອຸທານໍ, ອິຕິວຸຕ຺ຕກໍ, ຊາຕກໍ, ອພ຺ຠຸຕຘມ຺ມໍ, ເວທລ຺ລໍ. ໂສ ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ…ເປ… ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ຄາຘໍ ກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ, ໂນ ວສິຕາ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ມູສິກາ ຄາຘໍ ກຕ຺ຕາ, ໂນ ວສິຕາ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ວສິຕາ ໂຫຕິ, ໂນ ຄາຘໍ ກຕ຺ຕາ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ຘມ຺ມໍ ນ ປຣິຍາປຸຓາຕິ – ສຸຕ຺ຕໍ, ເຄຍ຺ຍໍ, ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ, ຄາຖໍ, ອຸທານໍ, ອິຕິວຸຕ຺ຕກໍ, ຊາຕກໍ, ອພ຺ຠຸຕຘມ຺ມໍ, ເວທລ຺ລໍ. ໂສ ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ…ເປ… ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ວສິຕາ ໂຫຕິ, ໂນ ຄາຘໍ ກຕ຺ຕາ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ມູສິກາ ວສິຕາ ໂຫຕິ, ໂນ ຄາຘໍ ກຕ຺ຕາ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ, ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ເນວ ຄາຘໍ ກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ ໂນ ວສິຕາ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ຘມ຺ມໍ ນ ປຣິຍາປຸຓາຕິ – ສຸຕ຺ຕໍ, ເຄຍ຺ຍໍ, ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ, ຄາຖໍ, ອຸທານໍ, ອິຕິວຸຕ຺ຕກໍ, ຊາຕກໍ, ອພ຺ຠຸຕຘມ຺ມໍ, ເວທລ຺ລໍ. ໂສ ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ…ເປ… ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ນປ຺ປຊານາຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ເນວ ຄາຘໍ ກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ, ໂນ ວສິຕາ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ມູສິກາ ເນວ ຄາຘໍ ກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ, ໂນ ວສິຕາ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ຄາຘໍ ກຕ຺ຕາ ຈ ໂຫຕິ ວສິຕາ ຈ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ຘມ຺ມໍ ປຣິຍາປຸຓາຕິ – ສຸຕ຺ຕໍ, ເຄຍ຺ຍໍ, ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ, ຄາຖໍ, ອຸທານໍ, ອິຕິວຸຕ຺ຕກໍ, ຊາຕກໍ, ອພ຺ຠຸຕຘມ຺ມໍ, ເວທລ຺ລໍ. ໂສ ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ…ເປ… ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ຄາຘໍ ກຕ຺ຕາ ຈ ໂຫຕິ ວສິຕາ ຈ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ສາ, ຠິກ຺ຂເວ, ມູສິກາ ຄາຘໍ ກຕ຺ຕາ ຈ ໂຫຕິ ວສິຕາ ຈ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ມູສິກູປມາ ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິ’’ນ຺ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ພລີພທ຺ທສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໘. ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ພລີພທ຺ທາ [ພລິວທ຺ທາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.), ພລິພທ຺ຘາ (ກ.) ປຸ. ປ. ໑໖໒]. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ສຄວຈຓ຺ໂຑ ໂນ ປຣຄວຈຓ຺ໂຑ, ປຣຄວຈຓ຺ໂຑ ໂນ ສຄວຈຓ຺ໂຑ, ສຄວຈຓ຺ໂຑ ຈ ປຣຄວຈຓ຺ໂຑ ຈ, ເນວ ສຄວຈຓ຺ໂຑ ໂນ ປຣຄວຈຓ຺ໂຑ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ພລີພທ຺ທາ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ພລີພທ຺ທູປມາ ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ສຄວຈຓ຺ໂຑ ໂນ ປຣຄວຈຓ຺ໂຑ, ປຣຄວຈຓ຺ໂຑ ໂນ ສຄວຈຓ຺ໂຑ, ສຄວຈຓ຺ໂຑ ຈ ປຣຄວຈຓ຺ໂຑ ຈ, ເນວ ສຄວຈຓ຺ໂຑ ໂນ ປຣຄວຈຓ຺ໂຑ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ສຄວຈຓ຺ໂຑ ໂຫຕິ, ໂນ ປຣຄວຈຓ຺ໂຑ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ສກປຣິສໍ ອຸພ຺ເພເຊຕາ ໂຫຕິ, ໂນ ປຣປຣິສໍ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ສຄວຈຓ຺ໂຑ ໂຫຕິ, ໂນ ປຣຄວຈຓ຺ໂຑ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ພລີພທ຺ໂທ ສຄວຈຓ຺ໂຑ, ໂນ ປຣຄວຈຓ຺ໂຑ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ປຣຄວຈຓ຺ໂຑ ໂຫຕິ, ໂນ ສຄວຈຓ຺ໂຑ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ປຣປຣິສໍ ອຸພ຺ເພເຊຕາ ໂຫຕິ, ໂນ ສກປຣິສໍ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ປຣຄວຈຓ຺ໂຑ ໂຫຕິ, ໂນ ສຄວຈຓ຺ໂຑ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ພລີພທ຺ໂທ ປຣຄວຈຓ຺ໂຑ, ໂນ ສຄວຈຓ຺ໂຑ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ສຄວຈຓ຺ໂຑ ຈ ໂຫຕິ ປຣຄວຈຓ຺ໂຑ ຈ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ສກປຣິສໍ ອຸພ຺ເພເຊຕາ ໂຫຕິ ປຣປຣິສຎ຺ຈ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ສຄວຈຓ຺ໂຑ ຈ ໂຫຕິ ປຣຄວຈຓ຺ໂຑ ຈ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ພລີພທ຺ໂທ ສຄວຈຓ຺ໂຑ ຈ ປຣຄວຈຓ຺ໂຑ ຈ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ເນວ ສຄວຈຓ຺ໂຑ ໂຫຕິ ໂນ ປຣຄວຈຓ຺ໂຑ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ເນວ ສກປຣິສໍ ອຸພ຺ເພເຊຕາ ໂຫຕິ, ໂນ ປຣປຣິສຎ຺ຈ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ເນວ ສຄວຈຓ຺ໂຑ ໂຫຕິ, ໂນ ປຣຄວຈຓ຺ໂຑ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ພລີພທ຺ໂທ ເນວ ສຄວຈຓ຺ໂຑ, ໂນ ປຣຄວຈຓ຺ໂຑ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ພລີພທ຺ທູປມາ ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິ’’ນ຺ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ຣຸກ຺ຂສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໙. ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣຸກ຺ຂາ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ເຜຄ຺ຄຸ ເຜຄ຺ຄຸປຣິວາໂຣ, ເຜຄ຺ຄຸ ສາຣປຣິວາໂຣ, ສາໂຣ ເຜຄ຺ຄຸປຣິວາໂຣ, ສາໂຣ ສາຣປຣິວາໂຣ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຣຸກ຺ຂາ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຣຸກ຺ຂູປມາ ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ເຜຄ຺ຄຸ ເຜຄ຺ຄຸປຣິວາໂຣ, ເຜຄ຺ຄຸ ສາຣປຣິວາໂຣ, ສາໂຣ ເຜຄ຺ຄຸປຣິວາໂຣ, ສາໂຣ ສາຣປຣິວາໂຣ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ເຜຄ຺ຄຸ ໂຫຕິ ເຜຄ຺ຄຸປຣິວາໂຣ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ທຸສ຺ສີໂລ ໂຫຕິ ປາປຘມ຺ໂມ; ປຣິສາປິສ຺ສ ໂຫຕິ ທຸສ຺ສີລາ ປາປຘມ຺ມາ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ເຜຄ຺ຄຸ ໂຫຕິ ເຜຄ຺ຄຸປຣິວາໂຣ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣຸກ຺ໂຂ ເຜຄ຺ຄຸ ເຜຄ຺ຄຸປຣິວາໂຣ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ເຜຄ຺ຄຸ ໂຫຕິ ສາຣປຣິວາໂຣ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ທຸສ຺ສີໂລ ໂຫຕິ ປາປຘມ຺ໂມ; ປຣິສາ ຈ ຂ຺ວສ຺ສ ໂຫຕິ ສີລວຕີ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ມາ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ເຜຄ຺ຄຸ ໂຫຕິ ສາຣປຣິວາໂຣ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣຸກ຺ໂຂ ເຜຄ຺ຄຸ ສາຣປຣິວາໂຣ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ສາໂຣ ໂຫຕິ ເຜຄ຺ຄຸປຣິວາໂຣ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ສີລວາ ໂຫຕິ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ໂມ; ປຣິສາ ຈ ຂ຺ວສ຺ສ ໂຫຕິ ທຸສ຺ສີລາ ປາປຘມ຺ມາ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ສາໂຣ ໂຫຕິ ເຜຄ຺ຄຸປຣິວາໂຣ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣຸກ຺ໂຂ ສາໂຣ ເຜຄ຺ຄຸປຣິວາໂຣ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ສາໂຣ ໂຫຕິ ສາຣປຣິວາໂຣ? ອິຘ ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ສີລວາ ໂຫຕິ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ໂມ; ປຣິສາປິສ຺ສ ໂຫຕິ ສີລວຕີ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ມາ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ສາໂຣ ໂຫຕິ ສາຣປຣິວາໂຣ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣຸກ຺ໂຂ ສາໂຣ ສາຣປຣິວາໂຣ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຣຸກ຺ຂູປມາ ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິ’’ນ຺ຕິ [ປຸ. ປ. ໑໗໐]. ນວມໍ.

໑໐. ອາສີວິສສຸຕ຺ຕໍ

໑໑໐. ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາສີວິສາ [ອາສິວິສາ (ກ.) ປຸ. ປ. ໑໖໓]. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ອາຄຕວິໂສ ນ ໂຆຣວິໂສ, ໂຆຣວິໂສ ນ ອາຄຕວິໂສ, ອາຄຕວິໂສ ຈ ໂຆຣວິໂສ ຈ, ເນວາຄຕວິໂສ ນ ໂຆຣວິໂສ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາສີວິສາ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາສີວິສູປມາ ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ອາຄຕວິໂສ ນ ໂຆຣວິໂສ, ໂຆຣວິໂສ ນ ອາຄຕວິໂສ, ອາຄຕວິໂສ ຈ ໂຆຣວິໂສ ຈ, ເນວາຄຕວິໂສ ນ ໂຆຣວິໂສ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ອາຄຕວິໂສ ໂຫຕິ, ນ ໂຆຣວິໂສ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຠິຓ຺ຫໍ ກຸຊ຺ຌຕິ. ໂສ ຈ ຂ຺ວສ຺ສ ໂກໂຘ [ໂກໂປ (ກ.) ປຸ. ປ. ໑໖໓] ນ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ອນຸເສຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ອາຄຕວິໂສ ໂຫຕິ, ນ ໂຆຣວິໂສ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາສີວິໂສ ອາຄຕວິໂສ, ນ ໂຆຣວິໂສ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ໂຆຣວິໂສ ໂຫຕິ, ນ ອາຄຕວິໂສ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ນ ເຫວ ໂຂ ອຠິຓ຺ຫໍ ກຸຊ຺ຌຕິ. ໂສ ຈ ຂ຺ວສ຺ສ ໂກໂຘ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ອນຸເສຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ໂຆຣວິໂສ ໂຫຕິ, ນ ອາຄຕວິໂສ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາສີວິໂສ ໂຆຣວິໂສ, ນ ອາຄຕວິໂສ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ອາຄຕວິໂສ ຈ ໂຫຕິ ໂຆຣວິໂສ ຈ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຠິຓ຺ຫໍ ກຸຊ຺ຌຕິ. ໂສ ຈ ຂ຺ວສ຺ສ ໂກໂຘ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ອນຸເສຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ອາຄຕວິໂສ ຈ ໂຫຕິ ໂຆຣວິໂສ ຈ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາສີວິໂສ ອາຄຕວິໂສ ຈ ໂຆຣວິໂສ ຈ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ເນວາຄຕວິໂສ ໂຫຕິ ນ ໂຆຣວິໂສ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ນ ເຫວ ໂຂ ອຠິຓ຺ຫໍ ກຸຊ຺ຌຕິ. ໂສ ຈ ຂ຺ວສ຺ສ ໂກໂຘ ນ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ອນຸເສຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ເນວາຄຕວິໂສ ໂຫຕິ, ນ ໂຆຣວິໂສ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາສີວິໂສ ເນວາຄຕວິໂສ ນ ໂຆຣວິໂສ; ຕຖູປມາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ວທາມິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາສີວິສູປມາ ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິ’’ນ຺ຕິ. ທສມໍ.

ວລາຫກວຄ຺ໂຄ ປຐໂມ.