໑. ປຕ຺ຕກມ຺ມສຸຕ຺ຕໍ

໖໑. ອຖ ໂຂ ອນາຖປິຓ຺ຑິໂກ ຄຫປຕິ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ອນາຖປິຓ຺ຑິກໍ ຄຫປຕິໍ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ຄຫປຕິ, ຘມ຺ມາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ທຸລ຺ລຠາ ໂລກສ຺ມິໍ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ໂຠຄາ ເມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕຸ ສຫຘມ຺ເມນາຕິ, ອຍໍ ປຐໂມ ຘມ຺ໂມ ອິຏ຺ໂຐ ກນ຺ໂຕ ມນາໂປ ທຸລ຺ລໂຠ ໂລກສ຺ມິໍ.

‘‘ໂຠເຄ ລທ຺ຘາ ສຫຘມ຺ເມນ ຍໂສ ເມ ອາຄຈ຺ຉຕຸ ສຫ ຎາຕີຫິ ສຫ ອຸປຊ຺ຌາເຍຫີຕິ, ອຍໍ ທຸຕິໂຍ ຘມ຺ໂມ ອິຏ຺ໂຐ ກນ຺ໂຕ ມນາໂປ ທຸລ຺ລໂຠ ໂລກສ຺ມິໍ.

‘‘ໂຠເຄ ລທ຺ຘາ ສຫຘມ຺ເມນ ຍສໍ ລທ຺ຘາ ສຫ ຎາຕີຫິ ສຫ ອຸປຊ຺ຌາເຍຫິ ຈິຣໍ ຊີວາມິ ທີຆມາຍຸໍ ປາເລມີຕິ, ອຍໍ ຕຕິໂຍ ຘມ຺ໂມ ອິຏ຺ໂຐ ກນ຺ໂຕ ມນາໂປ ທຸລ຺ລໂຠ ໂລກສ຺ມິໍ.

‘‘ໂຠເຄ ລທ຺ຘາ ສຫຘມ຺ເມນ ຍສໍ ລທ຺ຘາ ສຫ ຎາຕີຫິ ສຫ ອຸປຊ຺ຌາເຍຫິ ຈິຣໍ ຊີວິຕ຺ວາ ທີຆມາຍຸໍ ປາເລຕ຺ວາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊາມີຕິ, ອຍໍ ຈຕຸຕ຺ໂຖ ຘມ຺ໂມ ອິຏ຺ໂຐ ກນ຺ໂຕ ມນາໂປ ທຸລ຺ລໂຠ ໂລກສ຺ມິໍ. ອິເມ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ມາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ທຸລ຺ລຠາ ໂລກສ຺ມິໍ.

‘‘ອິເມສໍ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ຈຕຸນ຺ນໍ ຘມ຺ມານໍ ອິຏ຺ຐານໍ ກນ຺ຕານໍ ມນາປານໍ ທຸລ຺ລຠານໍ ໂລກສ຺ມິໍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ມາ ປຏິລາຠາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ສທ຺ຘາສມ຺ປທາ, ສີລສມ຺ປທາ, ຈາຄສມ຺ປທາ, ປຎ຺ຎາສມ຺ປທາ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຄຫປຕິ, ສທ຺ຘາສມ຺ປທາ? ອິຘ, ຄຫປຕິ, ອຣິຍສາວໂກ ສທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ສທ຺ທຫຕິ ຕຖາຄຕສ຺ສ ໂພຘິໍ – ‘ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ ສຸຄໂຕ ໂລກວິທູ ອນຸຕ຺ຕໂຣ ປຸຣິສທມ຺ມສາຣຖິ, ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ’ຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຄຫປຕິ, ສທ຺ຘາສມ຺ປທາ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຄຫປຕິ, ສີລສມ຺ປທາ? ອິຘ, ຄຫປຕິ, ອຣິຍສາວໂກ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ…ເປ… ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຄຫປຕິ, ສີລສມ຺ປທາ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຄຫປຕິ, ຈາຄສມ຺ປທາ? ອິຘ, ຄຫປຕິ, ອຣິຍສາວໂກ ວິຄຕມລມຈ຺ເຉເຣນ ເຈຕສາ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສຕິ ມຸຕ຺ຕຈາໂຄ ປຍຕປາຓິ ໂວສຄ຺ຄຣໂຕ ຍາຈໂຍໂຄ ທານສໍວິຠາຄຣໂຕ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຄຫປຕິ, ຈາຄສມ຺ປທາ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຄຫປຕິ, ປຎ຺ຎາສມ຺ປທາ? ອຠິຊ຺ຌາວິສມໂລຠາຠິຠູເຕນ, ຄຫປຕິ, ເຈຕສາ ວິຫຣນ຺ໂຕ ອກິຈ຺ຈໍ ກໂຣຕິ, ກິຈ຺ຈໍ ອປຣາເຘຕິ. ອກິຈ຺ຈໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ກິຈ຺ຈໍ ອປຣາເຘນ຺ໂຕ ຍສາ ຈ ສຸຂາ ຈ ຘໍສຕິ. ພ຺ຍາປາທາຠິຠູເຕນ, ຄຫປຕິ, ເຈຕສາ ວິຫຣນ຺ໂຕ ອກິຈ຺ຈໍ ກໂຣຕິ, ກິຈ຺ຈໍ ອປຣາເຘຕິ. ອກິຈ຺ຈໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ກິຈ຺ຈໍ ອປຣາເຘນ຺ໂຕ ຍສາ ຈ ສຸຂາ ຈ ຘໍສຕິ. ຖິນມິທ຺ຘາຠິຠູເຕນ, ຄຫປຕິ, ເຈຕສາ ວິຫຣນ຺ໂຕ ອກິຈ຺ຈໍ ກໂຣຕິ ກິຈ຺ຈໍ ອປຣາເຘຕິ. ອກິຈ຺ຈໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ກິຈ຺ຈໍ ອປຣາເຘນ຺ໂຕ ຍສາ ຈ ສຸຂາ ຈ ຘໍສຕິ. ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຠິຠູເຕນ, ຄຫປຕິ, ເຈຕສາ ວິຫຣນ຺ໂຕ ອກິຈ຺ຈໍ ກໂຣຕິ, ກິຈ຺ຈໍ ອປຣາເຘຕິ. ອກິຈ຺ຈໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ກິຈ຺ຈໍ ອປຣາເຘນ຺ໂຕ ຍສາ ຈ ສຸຂາ ຈ ຘໍສຕິ. ວິຈິກິຈ຺ຉາຠິຠູເຕນ, ຄຫປຕິ, ເຈຕສາ ວິຫຣນ຺ໂຕ ອກິຈ຺ຈໍ ກໂຣຕິ, ກິຈ຺ຈໍ ອປຣາເຘຕິ. ອກິຈ຺ຈໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ກິຈ຺ຈໍ ອປຣາເຘນ຺ໂຕ ຍສາ ຈ ສຸຂາ ຈ ຘໍສຕິ.

‘‘ສ ໂຂ ໂສ, ຄຫປຕິ, ອຣິຍສາວໂກ ອຠິຊ຺ຌາວິສມໂລໂຠ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສຕິ, ອິຕິ ວິທິຕ຺ວາ ອຠິຊ຺ຌາວິສມໂລຠໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລສໍ ປຊຫຕິ. ພ຺ຍາປາໂທ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສຕິ, ອິຕິ ວິທິຕ຺ວາ ພ຺ຍາປາທໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລສໍ ປຊຫຕິ. ຖິນມິທ຺ຘໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສຕິ, ອິຕິ ວິທິຕ຺ວາ ຖິນມິທ຺ຘໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລສໍ ປຊຫຕິ. ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສຕິ, ອິຕິ ວິທິຕ຺ວາ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລສໍ ປຊຫຕິ. ວິຈິກິຈ຺ຉາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສຕິ, ອິຕິ ວິທິຕ຺ວາ ວິຈິກິຈ຺ຉໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລສໍ ປຊຫຕິ.

‘‘ຍໂຕ ຈ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ອຣິຍສາວກສ຺ສ ອຠິຊ຺ຌາວິສມໂລໂຠ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສຕິ, ອິຕິ ວິທິຕ຺ວາ ອຠິຊ຺ຌາວິສມໂລໂຠ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສ ປຫີໂນ ໂຫຕິ. ພ຺ຍາປາໂທ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສຕິ, ອິຕິ ວິທິຕ຺ວາ ພ຺ຍາປາໂທ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສ ປຫີໂນ ໂຫຕິ. ຖິນມິທ຺ຘໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສຕິ, ອິຕິ ວິທິຕ຺ວາ ຖິນມິທ຺ຘໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສ ປຫີໂນ ໂຫຕິ. ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສຕິ, ອິຕິ ວິທິຕ຺ວາ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສ ປຫີໂນ ໂຫຕິ. ວິຈິກິຈ຺ຉາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສຕິ, ອິຕິ ວິທິຕ຺ວາ ວິຈິກິຈ຺ຉາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສ ປຫີໂນ ໂຫຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຄຫປຕິ, ອຣິຍສາວໂກ ມຫາປຎ຺ໂຎ ປຸຖຸປຎ຺ໂຎ ອາປາຕທໂສ [ອາປາຖທໂສ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ປຎ຺ຎາສມ຺ປນ຺ໂນ [ຫາສປຎ຺ໂຎ (ກ.)]. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຄຫປຕິ, ປຎ຺ຎາສມ຺ປທາ. ອິເມສໍ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ຈຕຸນ຺ນໍ ຘມ຺ມານໍ ອິຏ຺ຐານໍ ກນ຺ຕານໍ ມນາປານໍ ທຸລ຺ລຠານໍ ໂລກສ຺ມິໍ ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ມາ ປຏິລາຠາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ.

‘‘ສ ໂຂ ໂສ, ຄຫປຕິ, ອຣິຍສາວໂກ ອຸຏ຺ຐານວີຣິຍາຘິຄເຕຫິ ໂຠເຄຫິ ພາຫາພລປຣິຈິເຕຫິ ເສທາວກ຺ຂິຕ຺ເຕຫິ ຘມ຺ມິເກຫິ ຘມ຺ມລທ຺ເຘຫິ ຈຕ຺ຕາຣິ ປຕ຺ຕກມ຺ມານິ ກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ. ກຕມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ? ອິຘ ຄຫປຕິ, ອຣິຍສາວໂກ ອຸຏ຺ຐານວີຣິຍາຘິຄເຕຫິ ໂຠເຄຫິ ພາຫາພລປຣິຈິເຕຫິ ເສທາວກ຺ຂິຕ຺ເຕຫິ ຘມ຺ມິເກຫິ ຘມ຺ມລທ຺ເຘຫິ ອຕ຺ຕານໍ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕິ ສມ຺ມາ ສຸຂໍ ປຣິຫຣຕິ. ມາຕາປິຕໂຣ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕິ ສມ຺ມາ ສຸຂໍ ປຣິຫຣຕິ. ປຸຕ຺ຕທາຣທາສກມ຺ມກຣໂປຣິເສ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕິ ສມ຺ມາ ສຸຂໍ ປຣິຫຣຕິ. ມິຕ຺ຕາມຈ຺ເຈ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕິ ສມ຺ມາ ສຸຂໍ ປຣິຫຣຕິ. ອິທມສ຺ສ ປຐມໍ ຐານຄຕໍ ໂຫຕິ ປຕ຺ຕຄຕໍ ອາຍຕນໂສ ປຣິຠຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຄຫປຕິ, ອຣິຍສາວໂກ ອຸຏ຺ຐານວີຣິຍາຘິຄເຕຫິ ໂຠເຄຫິ ພາຫາພລປຣິຈິເຕຫິ ເສທາວກ຺ຂິຕ຺ເຕຫິ ຘມ຺ມິເກຫິ ຘມ຺ມລທ຺ເຘຫິ ຍາ ຕາ ໂຫນ຺ຕິ ອາປທາ ອຄ຺ຄິໂຕ ວາ ອຸທກໂຕ ວາ ຣາຊໂຕ ວາ ໂຈຣໂຕ ວາ ອປ຺ປິຍໂຕ ວາ ທາຍາທໂຕ [ອ. ນິ. ໕.໔໑], ຕຖາຣູປາສຸ ອາປທາສຸ ປຣິໂຍຘາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ໂສຕ຺ຖິໍ ອຕ຺ຕານໍ ກໂຣຕິ. ອິທມສ຺ສ ທຸຕິຍໍ ຐານຄຕໍ ໂຫຕິ ປຕ຺ຕຄຕໍ ອາຍຕນໂສ ປຣິຠຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຄຫປຕິ, ອຣິຍສາວໂກ ອຸຏ຺ຐານວີຣິຍາຘິຄເຕຫິ ໂຠເຄຫິ ພາຫາພລປຣິຈິເຕຫິ ເສທາວກ຺ຂິຕ຺ເຕຫິ ຘມ຺ມິເກຫິ ຘມ຺ມລທ຺ເຘຫິ ປຎ຺ຈພລິໍ ກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ – ຎາຕິພລິໍ, ອຕິຖິພລິໍ, ປຸພ຺ພເປຕພລິໍ, ຣາຊພລິໍ, ເທວຕາພລິໍ. ອິທມສ຺ສ ຕຕິຍໍ ຐານຄຕໍ ໂຫຕິ ປຕ຺ຕຄຕໍ ອາຍຕນໂສ ປຣິຠຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຄຫປຕິ, ອຣິຍສາວໂກ ອຸຏ຺ຐານວີຣິຍາຘິຄເຕຫິ ໂຠເຄຫິ ພາຫາພລປຣິຈິເຕຫິ ເສທາວກ຺ຂິຕ຺ເຕຫິ ຘມ຺ມິເກຫິ ຘມ຺ມລທ຺ເຘຫິ ເຍ ເຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ມທປ຺ປມາທາ ປຏິວິຣຕາ ຂນ຺ຕິໂສຣຈ຺ເຈ ນິວິຏ຺ຐາ ເອກມຕ຺ຕານໍ ທເມນ຺ຕິ, ເອກມຕ຺ຕານໍ ສເມນ຺ຕິ, ເອກມຕ຺ຕານໍ ປຣິນິພ຺ພາເປນ຺ຕິ, ຕຖາຣູເປສຸ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມເຓສຸ ອຸທ຺ຘຄ຺ຄິກໍ ທກ຺ຂິຓໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຕິ ໂສວຄ຺ຄິກໍ ສຸຂວິປາກໍ ສຄ຺ຄສໍວຕ຺ຕນິກໍ. ອິທມສ຺ສ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຐານຄຕໍ ໂຫຕິ ປຕ຺ຕຄຕໍ ອາຍຕນໂສ ປຣິຠຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ສ ໂຂ ໂສ, ຄຫປຕິ, ອຣິຍສາວໂກ ອຸຏ຺ຐານວີຣິຍາຘິຄເຕຫິ ໂຠເຄຫິ ພາຫາພລປຣິຈິເຕຫິ ເສທາວກ຺ຂິຕ຺ເຕຫິ ຘມ຺ມິເກຫິ ຘມ຺ມລທ຺ເຘຫິ ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ປຕ຺ຕກມ຺ມານິ ກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ. ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ, ຄຫປຕິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອິເມຫິ ຈຕູຫິ ປຕ຺ຕກມ຺ເມຫິ ໂຠຄາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຄຫປຕິ, ໂຠຄາ ອຏ຺ຐານຄຕາ ອປຕ຺ຕຄຕາ ອນາຍຕນໂສ ປຣິຠຸຕ຺ຕາ. ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ, ຄຫປຕິ, ອິເມຫິ ຈຕູຫິ ປຕ຺ຕກມ຺ເມຫິ ໂຠຄາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຄຫປຕິ, ໂຠຄາ ຐານຄຕາ ປຕ຺ຕຄຕາ ອາຍຕນໂສ ປຣິຠຸຕ຺ຕາ’’ຕິ.

‘‘ຠຸຕ຺ຕາ ໂຠຄາ ຠຕາ ຠຈ຺ຈາ [ຄຕາ ຠູຕາ (ກ.) ຠຏາ ຠຈ຺ຈາ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)], ວິຕິຓ຺ຓາ ອາປທາສຸ ເມ;

ອຸທ຺ຘຄ຺ຄາ ທກ຺ຂິຓາ ທິນ຺ນາ, ອໂຖ ປຎ຺ຈພລີ ກຕາ;

ອຸປຏ຺ຐິຕາ ສີລວນ຺ໂຕ, ສຎ຺ຎຕາ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣໂຍ.

‘‘ຍທຕ຺ຖໍ ໂຠຄໍ ອິຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ປຓ຺ຑິໂຕ ຆຣມາວສໍ;

ໂສ ເມ ອຕ຺ໂຖ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ, ກຕໍ ອນນຸຕາປິຍໍ.

‘‘ເອຕໍ [ເອວໍ (ກ.)] ອນຸສ຺ສຣໍ ມຈ຺ໂຈ, ອຣິຍຘມ຺ເມ ຐິໂຕ ນໂຣ;

ອິເຘວ ນໍ ປສໍສນ຺ຕິ, ເປຈ຺ຈ ສຄ຺ເຄ ປໂມທຕີ’’ຕິ. ປຐມໍ;