໒. ທຸຕິຍປຓ຺ຓາສກໍ

(໖) ໑. ປຸຎ຺ຎາຠິສນ຺ທວຄ຺ໂຄ

໑. ປຐມປຸຎ຺ຎາຠິສນ຺ທສຸຕ຺ຕໍ

໕໑. ສາວຕ຺ຖິນິທານໍ. ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຎ຺ຎາຠິສນ຺ທາ ກຸສລາຠິສນ຺ທາ ສຸຂສ຺ສາຫາຣາ ໂສວຄ຺ຄິກາ ສຸຂວິປາກາ ສຄ຺ຄສໍວຕ຺ຕນິກາ ອິຏ຺ຐາຍ ກນ຺ຕາຍ ມນາປາຍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ຍສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຈີວຣໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊມາໂນ ອປ຺ປມາຓໍ ເຈໂຕສມາຘິໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ, ອປ຺ປມາໂຓ ຕສ຺ສ ປຸຎ຺ຎາຠິສນ຺ໂທ ກຸສລາຠິສນ຺ໂທ ສຸຂສ຺ສາຫາໂຣ ໂສວຄ຺ຄິໂກ ສຸຂວິປາໂກ ສຄ຺ຄສໍວຕ຺ຕນິໂກ ອິຏ຺ຐາຍ ກນ຺ຕາຍ ມນາປາຍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ຍສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊມາໂນ ອປ຺ປມາຓໍ ເຈໂຕສມາຘິໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ, ອປ຺ປມາໂຓ ຕສ຺ສ ປຸຎ຺ຎາຠິສນ຺ໂທ ກຸສລາຠິສນ຺ໂທ ສຸຂສ຺ສາຫາໂຣ ໂສວຄ຺ຄິໂກ ສຸຂວິປາໂກ ສຄ຺ຄສໍວຕ຺ຕນິໂກ ອິຏ຺ຐາຍ ກນ຺ຕາຍ ມນາປາຍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ຍສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເສນາສນໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊມາໂນ ອປ຺ປມາຓໍ ເຈໂຕສມາຘິໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ, ອປ຺ປມາໂຓ ຕສ຺ສ ປຸຎ຺ຎາຠິສນ຺ໂທ ກຸສລາຠິສນ຺ໂທ ສຸຂສ຺ສາຫາໂຣ ໂສວຄ຺ຄິໂກ ສຸຂວິປາໂກ ສຄ຺ຄສໍວຕ຺ຕນິໂກ ອິຏ຺ຐາຍ ກນ຺ຕາຍ ມນາປາຍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ຍສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາຣໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊມາໂນ ອປ຺ປມາຓໍ ເຈໂຕສມາຘິໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ, ອປ຺ປມາໂຓ ຕສ຺ສ ປຸຎ຺ຎາຠິສນ຺ໂທ ກຸສລາຠິສນ຺ໂທ ສຸຂສ຺ສາຫາໂຣ ໂສວຄ຺ຄິໂກ ສຸຂວິປາໂກ ສຄ຺ຄສໍວຕ຺ຕນິໂກ ອິຏ຺ຐາຍ ກນ຺ຕາຍ ມນາປາຍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຸຎ຺ຎາຠິສນ຺ທາ ກຸສລາຠິສນ຺ທາ ສຸຂສ຺ສາຫາຣາ ໂສວຄ຺ຄິກາ ສຸຂວິປາກາ ສຄ຺ຄສໍວຕ຺ຕນິກາ ອິຏ຺ຐາຍ ກນ຺ຕາຍ ມນາປາຍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ.

‘‘ອິເມຫິ ຈ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕູຫິ ປຸຎ຺ຎາຠິສນ຺ເທຫິ ກຸສລາຠິສນ຺ເທຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ອຣິຍສາວກສ຺ສ ນ ສຸກຣໍ ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ປມາຓໍ ຄເຫຕຸໍ [ຄເຓຕຸໍ (ກ.)] – ‘ເອຕ຺ຕໂກ ປຸຎ຺ຎາຠິສນ຺ໂທ ກຸສລາຠິສນ຺ໂທ ສຸຂສ຺ສາຫາໂຣ ໂສວຄ຺ຄິໂກ ສຸຂວິປາໂກ ສຄ຺ຄສໍວຕ຺ຕນິໂກ ອິຏ຺ຐາຍ ກນ຺ຕາຍ ມນາປາຍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ສໍວຕ຺ຕຕີ’ຕິ. ອຖ ໂຂ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ໂຍ [ອສງ຺ເຂຍ຺ໂຍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ອປ຺ປເມຍ຺ໂຍ ມຫາປຸຎ຺ຎກ຺ຂນ຺ໂຘຕ຺ເວວ ສງ຺ຂ຺ຍໍ [ສງ຺ຂໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ຄຈ຺ຉຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາສມຸທ຺ເທ ນ ສຸກຣໍ ອຸທກສ຺ສ ປມາຓໍ ຄເຫຕຸໍ – ‘ເອຕ຺ຕການິ ອຸທກາຬ຺ຫການີຕິ ວາ, ເອຕ຺ຕການິ ອຸທກາຬ຺ຫກສຕານີຕິ ວາ, ເອຕ຺ຕການິ ອຸທກາຬ຺ຫກສຫສ຺ສານີຕິ ວາ, ເອຕ຺ຕການິ ອຸທກາຬ຺ຫກສຕສຫສ຺ສານີຕິ ວາ’, ອຖ ໂຂ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ໂຍ ອປ຺ປເມຍ຺ໂຍ ມຫາອຸທກກ຺ຂນ຺ໂຘຕ຺ເວວ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ; ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເມຫິ ຈຕູຫິ ປຸຎ຺ຎາຠິສນ຺ເທຫິ ກຸສລາຠິສນ຺ເທຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ອຣິຍສາວກສ຺ສ ນ ສຸກຣໍ ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ປມາຓໍ ຄເຫຕຸໍ – ‘ເອຕ຺ຕໂກ ປຸຎ຺ຎາຠິສນ຺ໂທ ກຸສລາຠິສນ຺ໂທ ສຸຂສ຺ສາຫາໂຣ ໂສວຄ຺ຄິໂກ ສຸຂວິປາໂກ ສຄ຺ຄສໍວຕ຺ຕນິໂກ ອິຏ຺ຐາຍ ກນ຺ຕາຍ ມນາປາຍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ສໍວຕ຺ຕຕີ’ຕິ. ອຖ ໂຂ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ໂຍ ອປ຺ປເມຍ຺ໂຍ ມຫາປຸຎ຺ຎກ຺ຂນ຺ໂຘຕ຺ເວວ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ.

‘‘ມໂຫທຘິໍ ອປຣິມິຕໍ ມຫາສຣໍ,

ພຫຸເຠຣວໍ ຣຕນວຣານມາລຍໍ [ຣຕນຄຓານມາລຍໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)];

ນຊ຺ໂຊ ຍຖາ ນຣຄຓສງ຺ຆເສວິຕາ [ມຈ຺ຉຄຓສໍຆເສວິຕາ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)],

ປຸຖູ ສວນ຺ຕີ ອຸປຍນ຺ຕິ ສາຄຣໍ.

‘‘ເອວໍ ນຣໍ ອນ຺ນທປານວຕ຺ຖທໍ [ອນ຺ນປານວຕ຺ຖໍ (ກ.)],

ເສຍ຺ຍານິສຊ຺ຊຕ຺ຖຣຓສ຺ສ ທາຍກໍ;

ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ຘາຣາ ອຸປຍນ຺ຕິ ປຓ຺ຑິຕໍ,

ນຊ຺ໂຊ ຍຖາ ວາຣິວຫາວ ສາຄຣ’’ນ຺ຕິ. ປຐມໍ;

໒. ທຸຕິຍປຸຎ຺ຎາຠິສນ຺ທສຸຕ຺ຕໍ

໕໒. ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຎ຺ຎາຠິສນ຺ທາ ກຸສລາຠິສນ຺ທາ ສຸຂສ຺ສາຫາຣາ ໂສວຄ຺ຄິກາ ສຸຂວິປາກາ ສຄ຺ຄສໍວຕ຺ຕນິກາ ອິຏ຺ຐາຍ ກນ຺ຕາຍ ມນາປາຍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ພຸທ຺ເຘ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ – ‘ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ ສຸຄໂຕ ໂລກວິທູ ອນຸຕ຺ຕໂຣ ປຸຣິສທມ຺ມສາຣຖິ ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ’ຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຐໂມ ປຸຎ຺ຎາຠິສນ຺ໂທ ກຸສລາຠິສນ຺ໂທ ສຸຂສ຺ສາຫາໂຣ ໂສວຄ຺ຄິໂກ ສຸຂວິປາໂກ ສຄ຺ຄສໍວຕ຺ຕນິໂກ ອິຏ຺ຐາຍ ກນ຺ຕາຍ ມນາປາຍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ຘມ຺ເມ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ – ‘ສ຺ວາກ຺ຂາໂຕ ຠຄວຕາ ຘມ຺ໂມ ສນ຺ທິຏ຺ຐິໂກ ອກາລິໂກ ເອຫິປສ຺ສິໂກ ໂອປເນຍ຺ຍິໂກ ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ ເວທິຕພ຺ໂພ ວິຎ຺ຎູຫີ’ຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸຕິໂຍ ປຸຎ຺ຎາຠິສນ຺ໂທ ກຸສລາຠິສນ຺ໂທ ສຸຂສ຺ສາຫາໂຣ ໂສວຄ຺ຄິໂກ ສຸຂວິປາໂກ ສຄ຺ຄສໍວຕ຺ຕນິໂກ ອິຏ຺ຐາຍ ກນ຺ຕາຍ ມນາປາຍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ສງ຺ເຆ ອເວຈ຺ຈປ຺ປສາເທນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ – ‘ສຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ຠຄວໂຕ ສາວກສງ຺ໂຆ, ອຸຊຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ຠຄວໂຕ ສາວກສງ຺ໂຆ, ຎາຍປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ຠຄວໂຕ ສາວກສງ຺ໂຆ, ສາມີຈິປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ຠຄວໂຕ ສາວກສງ຺ໂຆ, ຍທິທໍ ຈຕ຺ຕາຣິ ປຸຣິສຍຸຄານິ ອຏ຺ຐ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄລາ, ເອສ ຠຄວໂຕ ສາວກສງ຺ໂຆ ອາຫຸເນຍ຺ໂຍ ປາຫຸເນຍ຺ໂຍ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ໂຍ ອຎ຺ຊລິກຣຓີໂຍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ໂລກສ຺ສາ’ຕິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຕິໂຍ ປຸຎ຺ຎາຠິສນ຺ໂທ ກຸສລາຠິສນ຺ໂທ ສຸຂສ຺ສາຫາໂຣ ໂສວຄ຺ຄິໂກ ສຸຂວິປາໂກ ສຄ຺ຄສໍວຕ຺ຕນິໂກ ອິຏ຺ຐາຍ ກນ຺ຕາຍ ມນາປາຍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ອຣິຍກນ຺ເຕຫິ ສີເລຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ ອຂຓ຺ເຑຫິ ອຈ຺ຉິທ຺ເທຫິ ອສພເລຫິ ອກມ຺ມາເສຫິ ຠຸຊິສ຺ເສຫິ ວິຎ຺ຎຸປ຺ປສຕ຺ເຖຫິ ອປຣາມຏ຺ເຐຫິ ສມາຘິສໍວຕ຺ຕນິເກຫິ. ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕຸຕ຺ໂຖ ປຸຎ຺ຎາຠິສນ຺ໂທ ກຸສລາຠິສນ຺ໂທ ສຸຂສ຺ສາຫາໂຣ ໂສວຄ຺ຄິໂກ ສຸຂວິປາໂກ ສຄ຺ຄສໍວຕ຺ຕນິໂກ ອິຏ຺ຐາຍ ກນ຺ຕາຍ ມນາປາຍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຸຎ຺ຎາຠິສນ຺ທາ ກຸສລາຠິສນ຺ທາ ສຸຂສ຺ສາຫາຣາ ໂສວຄ຺ຄິກາ ສຸຂວິປາກາ ສຄ຺ຄສໍວຕ຺ຕນິກາ ອິຏ຺ຐາຍ ກນ຺ຕາຍ ມນາປາຍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິ.

[ອ. ນິ. ໕.໔໗] ‘‘ຍສ຺ສ ສທ຺ຘາ ຕຖາຄເຕ, ອຈລາ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕາ;

ສີລຎ຺ຈ ຍສ຺ສ ກລ຺ຍາຓໍ, ອຣິຍກນ຺ຕໍ ປສໍສິຕໍ.

‘‘ສງ຺ເຆ ປສາໂທ ຍສ຺ສຕ຺ຖິ, ອຸຊຸຠູຕຎ຺ຈ ທສ຺ສນໍ;

ອທລິທ຺ໂທຕິ ຕໍ ອາຫຸ, ອໂມຆໍ ຕສ຺ສ ຊີວິຕໍ.

‘‘ຕສ຺ມາ ສທ຺ຘຎ຺ຈ ສີລຎ຺ຈ, ປສາທໍ ຘມ຺ມທສ຺ສນໍ;

ອນຸຍຸຎ຺ເຊຖ ເມຘາວີ, ສຣໍ ພຸທ຺ຘານ ສາສນ’’ນ຺ຕິ. ທຸຕິຍໍ;

໓. ປຐມສໍວາສສຸຕ຺ຕໍ

໕໓. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ອນ຺ຕຣາ ຈ ມຘຸຣໍ ອນ຺ຕຣາ ຈ ເວຣຎ຺ຊໍ ອທ຺ຘານມຄ຺ຄປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ສມ຺ພຫຸລາປິ ໂຂ ຄຫປຕີ ຈ ຄຫປຕານິໂຍ ຈ ອນ຺ຕຣາ ຈ ມຘຸຣໍ ອນ຺ຕຣາ ຈ ເວຣຎ຺ຊໍ ອທ຺ຘານມຄ຺ຄປ຺ປຏິປນ຺ນາ ໂຫນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ມຄ຺ຄາ ໂອກ຺ກມ຺ມ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ຂມູເລ ( ) [(ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ) (ປີ. ກ.)] ນິສີທິ. ອທ຺ທສໍສຸ ໂຂ ຄຫປຕີ ຈ ຄຫປຕານິໂຍ ຈ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ຂມູເລ ນິສິນ຺ນໍ. ທິສ຺ວາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ເນ ໂຂ ເຕ ຄຫປຕີ ຈ ຄຫປຕານິໂຍ ຈ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ຄຫປຕໂຍ, ສໍວາສາ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ຉໂວ ຉວາຍ ສທ຺ຘິໍ ສໍວສຕິ, ຉໂວ ເທວິຍາ ສທ຺ຘິໍ ສໍວສຕິ, ເທໂວ ຉວາຍ ສທ຺ຘິໍ ສໍວສຕິ, ເທໂວ ເທວິຍາ ສທ຺ຘິໍ ສໍວສຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຄຫປຕໂຍ, ຉໂວ ຉວາຍ ສທ຺ຘິໍ ສໍວສຕິ? ອິຘ, ຄຫປຕໂຍ, ສາມິໂກ ໂຫຕິ ປາຓາຕິປາຕີ ອທິນ຺ນາທາຍີ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣີ ມຸສາວາທີ ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐາຍີ ທຸສ຺ສີໂລ ປາປຘມ຺ໂມ ມຈ຺ເຉຣມລປຣິຍຸຏ຺ຐິເຕນ ເຈຕສາ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສຕິ ອກ຺ໂກສກປຣິຠາສໂກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ; ຠຣິຍາປິສ຺ສ ໂຫຕິ ປາຓາຕິປາຕິນີ ອທິນ຺ນາທາຍິນີ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣິນີ ມຸສາວາທິນີ ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐາຍິນີ ທຸສ຺ສີລາ ປາປຘມ຺ມາ ມຈ຺ເຉຣມລປຣິຍຸຏ຺ຐິເຕນ ເຈຕສາ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສຕິ ອກ຺ໂກສິກປຣິຠາສິກາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ. ເອວໍ ໂຂ, ຄຫປຕໂຍ, ຉໂວ ຉວາຍ ສທ຺ຘິໍ ສໍວສຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຄຫປຕໂຍ, ຉໂວ ເທວິຍາ ສທ຺ຘິໍ ສໍວສຕິ? ອິຘ, ຄຫປຕໂຍ, ສາມິໂກ ໂຫຕິ ປາຓາຕິປາຕີ ອທິນ຺ນາທາຍີ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣີ ມຸສາວາທີ ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐາຍີ ທຸສ຺ສີໂລ ປາປຘມ຺ໂມ ມຈ຺ເຉຣມລປຣິຍຸຏ຺ຐິເຕນ ເຈຕສາ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສຕິ ອກ຺ໂກສກປຣິຠາສໂກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ; ຠຣິຍາ ຂ຺ວສ຺ສ ໂຫຕິ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣຕາ ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣຕາ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ປຏິວິຣຕາ ມຸສາວາທາ ປຏິວິຣຕາ ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານາ ປຏິວິຣຕາ ສີລວຕີ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ມາ ວິຄຕມລມຈ຺ເຉເຣນ ເຈຕສາ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສຕິ ອນກ຺ໂກສິກປຣິຠາສິກາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ. ເອວໍ ໂຂ, ຄຫປຕໂຍ, ຉໂວ ເທວິຍາ ສທ຺ຘິໍ ສໍວສຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຄຫປຕໂຍ, ເທໂວ ຉວາຍ ສທ຺ຘິໍ ສໍວສຕິ? ອິຘ, ຄຫປຕໂຍ, ສາມິໂກ ໂຫຕິ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣໂຕ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ປຏິວິຣໂຕ ມຸສາວາທາ ປຏິວິຣໂຕ ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານາ ປຏິວິຣໂຕ ສີລວາ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ໂມ ວິຄຕມລມຈ຺ເຉເຣນ ເຈຕສາ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສຕິ ອນກ຺ໂກສກປຣິຠາສໂກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ; ຠຣິຍາ ຂ຺ວສ຺ສ ໂຫຕິ ປາຓາຕິປາຕິນີ…ເປ… ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐາຍິນີ ທຸສ຺ສີລາ ປາປຘມ຺ມາ ມຈ຺ເຉຣມລປຣິຍຸຏ຺ຐິເຕນ ເຈຕສາ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສຕິ ອກ຺ໂກສິກປຣິຠາສິກາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ. ເອວໍ ໂຂ, ຄຫປຕໂຍ, ເທໂວ ຉວາຍ ສທ຺ຘິໍ ສໍວສຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຄຫປຕໂຍ, ເທໂວ ເທວິຍາ ສທ຺ຘິໍ ສໍວສຕິ? ອິຘ, ຄຫປຕໂຍ, ສາມິໂກ ໂຫຕິ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ…ເປ… ສີລວາ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ໂມ ວິຄຕມລມຈ຺ເຉເຣນ ເຈຕສາ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສຕິ ອນກ຺ໂກສກປຣິຠາສໂກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ; ຠຣິຍາປິສ຺ສ ໂຫຕິ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣຕາ…ເປ… ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານາ ປຏິວິຣຕາ ສີລວຕີ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ມາ ວິຄຕມລມຈ຺ເຉເຣນ ເຈຕສາ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສຕິ ອນກ຺ໂກສິກປຣິຠາສິກາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ. ເອວໍ ໂຂ, ຄຫປຕໂຍ, ເທໂວ ເທວິຍາ ສທ຺ຘິໍ ສໍວສຕິ. ອິເມ ໂຂ, ຄຫປຕໂຍ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ສໍວາສາ’’ຕິ.

‘‘ອຸໂຠ ຈ ໂຫນ຺ຕິ ທຸສ຺ສີລາ, ກທຣິຍາ ປຣິຠາສກາ;

ເຕ ໂຫນ຺ຕິ ຊານິປຕໂຍ, ຉວາ ສໍວາສມາຄຕາ.

‘‘ສາມິໂກ ໂຫຕິ ທຸສ຺ສີໂລ, ກທຣິໂຍ ປຣິຠາສໂກ;

ຠຣິຍາ ສີລວຕີ ໂຫຕິ, ວທຎ຺ຎູ ວີຕມຈ຺ຉຣາ;

ສາປິ ເທວີ ສໍວສຕິ, ຉເວນ ປຕິນາ ສຫ.

‘‘ສາມິໂກ ສີລວາ ໂຫຕິ, ວທຎ຺ຎູ ວີຕມຈ຺ຉໂຣ;

ຠຣິຍາ ໂຫຕິ ທຸສ຺ສີລາ, ກທຣິຍາ ປຣິຠາສິກາ;

ສາປິ ຉວາ ສໍວສຕິ, ເທເວນ ປຕິນາ ສຫ.

‘‘ອຸໂຠ ສທ຺ຘາ ວທຎ຺ຎູ ຈ, ສຎ຺ຎຕາ ຘມ຺ມຊີວິໂນ;

ເຕ ໂຫນ຺ຕິ ຊານິປຕໂຍ, ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປິຍໍວທາ.

‘‘ອຕ຺ຖາສໍ ປຈຸຣາ ໂຫນ຺ຕິ, ຜາສຸກໍ [ຜາສຕ຺ຕໍ (ສີ.), ວາສຕ຺ຖໍ (ປີ.)] ອຸປຊາຍຕິ;

ອມິຕ຺ຕາ ທຸມ຺ມນາ ໂຫນ຺ຕິ, ອຸຠິນ຺ນໍ ສມສີລິນໍ.

‘‘ອິຘ ຘມ຺ມໍ ຈຣິຕ຺ວານ, ສມສີລພ຺ພຕາ ອຸໂຠ;

ນນ຺ທິໂນ ເທວໂລກສ຺ມິໍ, ໂມທນ຺ຕິ ກາມກາມິໂນ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ;

໔. ທຸຕິຍສໍວາສສຸຕ຺ຕໍ

໕໔. ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ສໍວາສາ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ຉໂວ ຉວາຍ ສທ຺ຘິໍ ສໍວສຕິ, ຉໂວ ເທວິຍາ ສທ຺ຘິໍ ສໍວສຕິ, ເທໂວ ຉວາຍ ສທ຺ຘິໍ ສໍວສຕິ, ເທໂວ ເທວິຍາ ສທ຺ຘິໍ ສໍວສຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຉໂວ ຉວາຍ ສທ຺ຘິໍ ສໍວສຕິ. ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາມິໂກ ໂຫຕິ ປາຓາຕິປາຕີ ອທິນ຺ນາທາຍີ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣີ ມຸສາວາທີ ປິສຸຓວາໂຈ ຜຣຸສວາໂຈ ສມ຺ຜປ຺ປລາປີ ອຠິຊ຺ຌາລຸ ພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂກ ທຸສ຺ສີໂລ ປາປຘມ຺ໂມ ມຈ຺ເຉຣມລປຣິຍຸຏ຺ຐິເຕນ ເຈຕສາ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສຕິ ອກ຺ໂກສກປຣິຠາສໂກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ; ຠຣິຍາປິສ຺ສ ໂຫຕິ ປາຓາຕິປາຕິນີ ອທິນ຺ນາທາຍິນີ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣິນີ ມຸສາວາທິນີ ປິສຸຓວາຈາ ຜຣຸສວາຈາ ສມ຺ຜປ຺ປລາປິນີ ອຠິຊ຺ຌາລຸນີ ພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ຕາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກາ ທຸສ຺ສີລາ ປາປຘມ຺ມາ ມຈ຺ເຉຣມລປຣິຍຸຏ຺ຐິເຕນ ເຈຕສາ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສຕິ ອກ຺ໂກສິກປຣິຠາສິກາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຉໂວ ຉວາຍ ສທ຺ຘິໍ ສໍວສຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຉໂວ ເທວິຍາ ສທ຺ຘິໍ ສໍວສຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາມິໂກ ໂຫຕິ ປາຓາຕິປາຕີ…ເປ… ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂກ ທຸສ຺ສີໂລ ປາປຘມ຺ໂມ ມຈ຺ເຉຣມລປຣິຍຸຏ຺ຐິເຕນ ເຈຕສາ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສຕິ ອກ຺ໂກສກປຣິຠາສໂກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ; ຠຣິຍາ ຂ຺ວສ຺ສ ໂຫຕິ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣຕາ ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣຕາ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ປຏິວິຣຕາ ມຸສາວາທາ ປຏິວິຣຕາ ປິສຸຓາຍ ວາຈາຍ ປຏິວິຣຕາ ຜຣຸສາຍ ວາຈາຍ ປຏິວິຣຕາ ສມ຺ຜປ຺ປລາປາ ປຏິວິຣຕາ ອນຠິຊ຺ຌາລຸນີ ອພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ຕາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກາ ສີລວຕີ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ມາ ວິຄຕມລມຈ຺ເຉເຣນ ເຈຕສາ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສຕິ ອນກ຺ໂກສິກປຣິຠາສິກາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຉໂວ ເທວິຍາ ສທ຺ຘິໍ ສໍວສຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທໂວ ຉວາຍ ສທ຺ຘິໍ ສໍວສຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາມິໂກ ໂຫຕິ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣໂຕ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ປຏິວິຣໂຕ ມຸສາວາທາ ປຏິວິຣໂຕ ປິສຸຓາຍ ວາຈາຍ ປຏິວິຣໂຕ ຜຣຸສາຍ ວາຈາຍ ປຏິວິຣໂຕ ສມ຺ຜປ຺ປລາປາ ປຏິວິຣໂຕ ອນຠິຊ຺ຌາລຸ ອພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໂກ ສີລວາ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ໂມ ວິຄຕມລມຈ຺ເຉເຣນ ເຈຕສາ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສຕິ ອນກ຺ໂກສກປຣິຠາສໂກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ; ຠຣິຍາ ຂ຺ວສ຺ສ ໂຫຕິ ປາຓາຕິປາຕິນີ…ເປ… ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກາ ທຸສ຺ສີລາ ປາປຘມ຺ມາ ມຈ຺ເຉຣມລປຣິຍຸຏ຺ຐິເຕນ ເຈຕສາ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສຕິ ອກ຺ໂກສິກປຣິຠາສິກາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທໂວ ຉວາຍ ສທ຺ຘິໍ ສໍວສຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທໂວ ເທວິຍາ ສທ຺ຘິໍ ສໍວສຕິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາມິໂກ ໂຫຕິ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ…ເປ… ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໂກ ສີລວາ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ໂມ ວິຄຕມລມຈ຺ເຉເຣນ ເຈຕສາ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສຕິ ອນກ຺ໂກສກປຣິຠາສໂກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ; ຠຣິຍາປິສ຺ສ ໂຫຕິ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣຕາ…ເປ… ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກາ ສີລວຕີ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ມາ ວິຄຕມລມຈ຺ເຉເຣນ ເຈຕສາ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສຕິ ອນກ຺ໂກສິກປຣິຠາສິກາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທໂວ ເທວິຍາ ສທ຺ຘິໍ ສໍວສຕິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ສໍວາສາ’’ຕິ.

‘‘ອຸໂຠ ຈ ໂຫນ຺ຕິ ທຸສ຺ສີລາ, ກທຣິຍາ ປຣິຠາສກາ;

ເຕ ໂຫນ຺ຕິ ຊານິປຕໂຍ, ຉວາ ສໍວາສມາຄຕາ.

‘‘ສາມິໂກ ໂຫຕິ ທຸສ຺ສີໂລ, ກທຣິໂຍ ປຣິຠາສໂກ;

ຠຣິຍາ ສີລວຕີ ໂຫຕິ, ວທຎ຺ຎູ ວີຕມຈ຺ຉຣາ;

ສາປິ ເທວີ ສໍວສຕິ, ຉເວນ ປຕິນາ ສຫ.

‘‘ສາມິໂກ ສີລວາ ໂຫຕິ, ວທຎ຺ຎູ ວີຕມຈ຺ຉໂຣ;

ຠຣິຍາ ໂຫຕິ ທຸສ຺ສີລາ, ກທຣິຍາ ປຣິຠາສິກາ;

ສາປິ ຉວາ ສໍວສຕິ, ເທເວນ ປຕິນາ ສຫ.

‘‘ອຸໂຠ ສທ຺ຘາ ວທຎ຺ຎູ ຈ, ສຎ຺ຎຕາ ຘມ຺ມຊີວິໂນ;

ເຕ ໂຫນ຺ຕິ ຊານິປຕໂຍ, ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປິຍໍວທາ.

‘‘ອຕ຺ຖາສໍ ປຈຸຣາ ໂຫນ຺ຕິ, ຜາສຸກໍ ອຸປຊາຍຕິ;

ອມິຕ຺ຕາ ທຸມ຺ມນາ ໂຫນ຺ຕິ, ອຸຠິນ຺ນໍ ສມສີລິນໍ.

‘‘ອິຘ ຘມ຺ມໍ ຈຣິຕ຺ວານ, ສມສີລພ຺ພຕາ ອຸໂຠ;

ນນ຺ທິໂນ ເທວໂລກສ຺ມິໍ, ໂມທນ຺ຕິ ກາມກາມິໂນ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ;

໕. ປຐມສມຊີວີສຸຕ຺ຕໍ

໕໕. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຠຄ຺ເຄສຸ ວິຫຣຕິ ສຸສຸມາຣຄິເຣ [ສຸໍສຸມາຣຄິເຣ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ເຠສກຬາວເນ [ເຠສກລາວເນ (ສີ. ປີ. ກ.)] ມິຄທາເຍ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ເຍນ ນກຸລປິຕຸໂນ ຄຫປຕິສ຺ສ ນິເວສນໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິ. ອຖ ໂຂ ນກຸລປິຕາ ຈ ຄຫປຕິ ນກຸລມາຕາ ຈ ຄຫປຕານີ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ນກຸລປິຕາ ຄຫປຕິ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ຍໂຕ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ນກຸລມາຕາ ຄຫປຕານີ ທຫຣສ຺ເສວ ທຫຣາ ອານີຕາ, ນາຠິຊານາມິ ນກຸລມາຕຣໍ ຄຫປຕານິໍ ມນສາປິ ອຕິຈຣິຕາ, ກຸໂຕ ປນ ກາເຍນ! ອິຈ຺ເຉຍ຺ຍາມ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ທິຏ຺ເຐ ເຈວ ຘມ຺ເມ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປສ຺ສິຕຸໍ ອຠິສມ຺ປຣາຍຎ຺ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປສ຺ສິຕຸ’’ນ຺ຕິ. ນກຸລມາຕາປິ ໂຂ ຄຫປຕານີ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຍໂຕຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ນກຸລປິຕຸໂນ ຄຫປຕິສ຺ສ ທຫຣສ຺ເສວ ທຫຣາ ອານີຕາ, ນາຠິຊານາມິ ນກຸລປິຕຣໍ ຄຫປຕິໍ ມນສາປິ ອຕິຈຣິຕາ, ກຸໂຕ ປນ ກາເຍນ! ອິຈ຺ເຉຍ຺ຍາມ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ທິຏ຺ເຐ ເຈວ ຘມ຺ເມ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປສ຺ສິຕຸໍ ອຠິສມ຺ປຣາຍຎ຺ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປສ຺ສິຕຸ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍຸໍ ເຈ, ຄຫປຕໂຍ, ອຸໂຠ ຊານິປຕໂຍ ທິຏ຺ເຐ ເຈວ ຘມ຺ເມ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປສ຺ສິຕຸໍ ອຠິສມ຺ປຣາຍຎ຺ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປສ຺ສິຕຸໍ ອຸໂຠວ [ອຸໂຠ ຈ (ສີ. ປີ.)] ອສ຺ສຸ ສມສທ຺ຘາ ສມສີລາ ສມຈາຄາ ສມປຎ຺ຎາ, ເຕ ທິຏ຺ເຐ ເຈວ ຘມ຺ເມ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປສ຺ສນ຺ຕິ ອຠິສມ຺ປຣາຍຎ຺ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ [ປສ຺ສິສ຺ສນ຺ຕີຕິ (ກ.)].

‘‘ອຸໂຠ ສທ຺ຘາ ວທຎ຺ຎູ ຈ, ສຎ຺ຎຕາ ຘມ຺ມຊີວິໂນ;

ເຕ ໂຫນ຺ຕິ ຊານິປຕໂຍ, ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປິຍໍວທາ.

‘‘ອຕ຺ຖາສໍ ປຈຸຣາ ໂຫນ຺ຕິ, ຜາສຸກໍ ອຸປຊາຍຕິ;

ອມິຕ຺ຕາ ທຸມ຺ມນາ ໂຫນ຺ຕິ, ອຸຠິນ຺ນໍ ສມສີລິນໍ.

‘‘ອິຘ ຘມ຺ມໍ ຈຣິຕ຺ວານ, ສມສີລພ຺ພຕາ ອຸໂຠ;

ນນ຺ທິໂນ ເທວໂລກສ຺ມິໍ, ໂມທນ຺ຕິ ກາມກາມິໂນ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ;

໖. ທຸຕິຍສມຊີວີສຸຕ຺ຕໍ

໕໖. ‘‘ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍຸໍ ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸໂຠ ຊານິປຕໂຍ ທິຏ຺ເຐ ເຈວ ຘມ຺ເມ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປສ຺ສິຕຸໍ ອຠິສມ຺ປຣາຍຎ຺ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປສ຺ສິຕຸໍ ອຸໂຠວ ອສ຺ສຸ ສມສທ຺ຘາ ສມສີລາ ສມຈາຄາ ສມປຎ຺ຎາ, ເຕ ທິຏ຺ເຐ ເຈວ ຘມ຺ເມ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປສ຺ສນ຺ຕິ ອຠິສມ຺ປຣາຍຎ຺ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ.

‘‘ອຸໂຠ ສທ຺ຘາ ວທຎ຺ຎູ ຈ, ສຎ຺ຎຕາ ຘມ຺ມຊີວິໂນ;

ເຕ ໂຫນ຺ຕິ ຊານິປຕໂຍ, ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປິຍໍວທາ.

‘‘ອຕ຺ຖາສໍ ປຈຸຣາ ໂຫນ຺ຕິ, ຜາສຸກໍ ອຸປຊາຍຕິ;

ອມິຕ຺ຕາ ທຸມ຺ມນາ ໂຫນ຺ຕິ, ອຸຠິນ຺ນໍ ສມສີລິນໍ.

‘‘ອິຘ ຘມ຺ມໍ ຈຣິຕ຺ວານ, ສມສີລພ຺ພຕາ ອຸໂຠ;

ນນ຺ທິໂນ ເທວໂລກສ຺ມິໍ, ໂມທນ຺ຕິ ກາມກາມິໂນ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ;

໗. ສຸປ຺ປວາສາສຸຕ຺ຕໍ

໕໗. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ໂກລິເຍສຸ ວິຫຣຕິ ປຊ຺ຊນິກໍ [ສຊ຺ຊເນລໍ (ສີ. ປີ.), ປຊ຺ຊເນລໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ນາມ ໂກລິຍານໍ ນິຄໂມ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ເຍນ ສຸປ຺ປວາສາຍ ໂກລິຍຘີຕຸຍາ ນິເວສນໍ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທິ. ອຖ ໂຂ ສຸປ຺ປວາສາ ໂກລິຍຘີຕາ ຠຄວນ຺ຕໍ ປຓີເຕນ ຂາທນີເຍນ ໂຠຊນີເຍນ ສຫຕ຺ຖາ ສນ຺ຕປ຺ເປສິ ສມ຺ປວາເຣສິ. ອຖ ໂຂ ສຸປ຺ປວາສາ ໂກລິຍຘີຕາ ຠຄວນ຺ຕໍ ຠຸຕ຺ຕາວິໍ ໂອນີຕປຕ຺ຕປາຓິໍ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ສຸປ຺ປວາສໍ ໂກລິຍຘີຕຣໍ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ໂຠຊນໍ, ສຸປ຺ປວາເສ, ເທນ຺ຕີ ອຣິຍສາວິກາ ປຏິຄ຺ຄາຫການໍ ຈຕ຺ຕາຣິ ຐານານິ ເທຕິ. ກຕມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ? ອາຍຸໍ ເທຕິ, ວຓ຺ຓໍ ເທຕິ, ສຸຂໍ ເທຕິ, ພລໍ ເທຕິ. ອາຍຸໍ ໂຂ ປນ ທຕ຺ວາ ອາຍຸສ຺ສ ຠາຄິນີ ໂຫຕິ ທິພ຺ພສ຺ສ ວາ ມານຸສສ຺ສ ວາ. ວຓ຺ຓໍ ທຕ຺ວາ ວຓ຺ຓສ຺ສ ຠາຄິນີ ໂຫຕິ ທິພ຺ພສ຺ສ ວາ ມານຸສສ຺ສ ວາ. ສຸຂໍ ທຕ຺ວາ ສຸຂສ຺ສ ຠາຄິນີ ໂຫຕິ ທິພ຺ພສ຺ສ ວາ ມານຸສສ຺ສ ວາ. ພລໍ ທຕ຺ວາ ພລສ຺ສ ຠາຄິນີ ໂຫຕິ ທິພ຺ພສ຺ສ ວາ ມານຸສສ຺ສ ວາ. ໂຠຊນໍ, ສຸປ຺ປວາເສ, ເທນ຺ຕີ ອຣິຍສາວິກາ ປຏິຄ຺ຄາຫການໍ ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ຐານານິ ເທຕີ’’ຕິ.

‘‘ສຸສງ຺ຂຕໍ ໂຠຊນໍ ຍາ ທທາຕິ,

ສຸຈິໍ ປຓີຕໍ [ສຸປຓີຕໍ (ກ.)] ຣສສາ ອຸເປຕໍ;

ສາ ທກ຺ຂິຓາ ອຸຊ຺ຊຸຄເຕສຸ ທິນ຺ນາ,

ຈຣຓູປປນ຺ເນສຸ ມຫຄ຺ຄເຕສຸ;

ປຸຎ຺ເຎນ ປຸຎ຺ຎໍ ສໍສນ຺ທມານາ,

ມຫປ຺ຜລາ ໂລກວິທູນ ວຓ຺ຓິຕາ.

‘‘ເອຕາທິສໍ ຍຎ຺ຎມນຸສ຺ສຣນ຺ຕາ,

ເຍ ເວທຊາຕາ ວິຈຣນ຺ຕິ ໂລເກ;

ວິເນຍ຺ຍ ມຈ຺ເຉຣມລໍ ສມູລໍ,

ອນິນ຺ທິຕາ ສຄ຺ຄມຸເປນ຺ຕິ ຐານ’’ນ຺ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ;

໘. ສຸທຕ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ

໕໘. ອຖ ໂຂ ອນາຖປິຓ຺ຑິໂກ ຄຫປຕິ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ອນາຖປິຓ຺ຑິກໍ ຄຫປຕິໍ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ໂຠຊນໍ, ຄຫປຕິ, ທທມາໂນ ອຣິຍສາວໂກ ປຏິຄ຺ຄາຫການໍ ຈຕ຺ຕາຣິ ຐານານິ ເທຕິ. ກຕມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ? ອາຍຸໍ ເທຕິ, ວຓ຺ຓໍ ເທຕິ, ສຸຂໍ ເທຕິ, ພລໍ ເທຕິ. ອາຍຸໍ ໂຂ ປນ ທຕ຺ວາ ອາຍຸສ຺ສ ຠາຄີ ໂຫຕິ ທິພ຺ພສ຺ສ ວາ ມານຸສສ຺ສ ວາ. ວຓ຺ຓໍ ທຕ຺ວາ… ສຸຂໍ ທຕ຺ວາ… ພລໍ ທຕ຺ວາ ພລສ຺ສ ຠາຄີ ໂຫຕິ ທິພ຺ພສ຺ສ ວາ ມານຸສສ຺ສ ວາ. ໂຠຊນໍ, ຄຫປຕິ, ທທມາໂນ ອຣິຍສາວໂກ ປຏິຄ຺ຄາຫການໍ ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ຐານານິ ເທຕີ’’ຕິ.

[ມຫາວ. ໒໘໒] ‘‘ໂຍ ສຎ຺ຎຕານໍ ປຣທຕ຺ຕໂຠຊິນໍ,

ກາເລນ ສກ຺ກຈ຺ຈ ທທາຕິ ໂຠຊນໍ;

ຈຕ຺ຕາຣິ ຐານານິ ອນຸປ຺ປເວຈ຺ຉຕິ,

ອາຍຸຎ຺ຈ ວຓ຺ຓຎ຺ຈ ສຸຂໍ ພລຎ຺ຈ.

‘‘ໂສ ອາຍຸທາຍີ ວຓ຺ຓທາຍີ [ໂສ ອາຍຸທາຍີ ພລທາຍີ (ສີ. ປີ.), ອາຍຸທາຍີ ພລທາຍີ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)], ສຸຂໍ ພລໍ ທໂທ [ສຸຂໍ ວຓ຺ຓໍ ທໂທ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.), ສຸຂພລທໂທ (ກ.)] ນໂຣ;

ທີຆາຍຸ ຍສວາ ໂຫຕິ, ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖູປປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ;

໙. ໂຠຊນສຸຕ຺ຕໍ

໕໙. ‘‘ໂຠຊນໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທທມາໂນ ທາຍໂກ ປຏິຄ຺ຄາຫການໍ ຈຕ຺ຕາຣິ ຐານານິ ເທຕິ. ກຕມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ? ອາຍຸໍ ເທຕິ, ວຓ຺ຓໍ ເທຕິ, ສຸຂໍ ເທຕິ, ພລໍ ເທຕິ. ອາຍຸໍ ໂຂ ປນ ທຕ຺ວາ ອາຍຸສ຺ສ ຠາຄີ ໂຫຕິ ທິພ຺ພສ຺ສ ວາ ມານຸສສ຺ສ ວາ. ວຓ຺ຓໍ ທຕ຺ວາ… ສຸຂໍ ທຕ຺ວາ… ພລໍ ທຕ຺ວາ ພລສ຺ສ ຠາຄີ ໂຫຕິ ທິພ຺ພສ຺ສ ວາ ມານຸສສ຺ສ ວາ. ໂຠຊນໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທທມາໂນ ທາຍໂກ ປຏິຄ຺ຄາຫການໍ ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ຐານານິ ເທຕີ’’ຕິ.

[ມຫາວ. ໒໘໒] ‘‘ໂຍ ສຎ຺ຎຕານໍ ປຣທຕ຺ຕໂຠຊິນໍ,

ກາເລນ ສກ຺ກຈ຺ຈ ທທາຕິ ໂຠຊນໍ;

ຈຕ຺ຕາຣິ ຐານານິ ອນຸປ຺ປເວຈ຺ຉຕິ,

ອາຍຸຎ຺ຈ ວຓ຺ຓຎ຺ຈ ສຸຂໍ ພລຎ຺ຈ.

‘‘ໂສ ອາຍຸທາຍີ ວຓ຺ຓທາຍີ, ສຸຂໍ ພລໍ ທໂທ ນໂຣ;

ທີຆາຍຸ ຍສວາ ໂຫຕິ, ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖູປປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ. ນວມໍ;

໑໐. ຄິຫິສາມີຈິສຸຕ຺ຕໍ

໖໐. ອຖ ໂຂ ອນາຖປິຓ຺ຑິໂກ ຄຫປຕິ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ອນາຖປິຓ຺ຑິກໍ ຄຫປຕິໍ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ຈຕູຫິ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຣິຍສາວໂກ ຄິຫິສາມີຈິປຏິປທໍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ຍໂສປຏິລາຠິນິໍ ສຄ຺ຄສໍວຕ຺ຕນິກໍ. ກຕເມຫິ ຈຕູຫິ? ອິຘ, ຄຫປຕິ, ອຣິຍສາວໂກ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິໂຕ ໂຫຕິ ຈີວເຣນ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິໂຕ ໂຫຕິ ປິຓ຺ຑປາເຕນ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິໂຕ ໂຫຕິ ເສນາສເນນ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິໂຕ ໂຫຕິ ຄິລານປ຺ປຈ຺ຈຍເຠສຊ຺ຊປຣິກ຺ຂາເຣນ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ຈຕູຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຣິຍສາວໂກ ຄິຫິສາມີຈິປຏິປທໍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ຍໂສປຏິລາຠິນິໍ ສຄ຺ຄສໍວຕ຺ຕນິກ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ຄິຫິສາມີຈິປຏິປທໍ, ປຏິປຊ຺ຊນ຺ຕິ ປຓ຺ຑິຕາ;

ສມ຺ມຄ຺ຄເຕ ສີລວນ຺ເຕ, ຈີວເຣນ ອຸປຏ຺ຐິຕາ.

ປິຓ຺ຑປາຕສຍເນນ, ຄິລານປ຺ປຈ຺ຈເຍນ ຈ;

ເຕສໍ ທິວາ ຈ ຣຕ຺ໂຕ ຈ, ສທາ ປຸຎ຺ຎໍ ປວຑ຺ຒຕິ;

ສຄ຺ຄຎ຺ຈ ກມຕິຏ຺ຐານໍ [ສຄ຺ຄຎ຺ຈ ສປ຺ປຕິຏ຺ຐານໍ (ກ.)], ກມ຺ມໍ ກຕ຺ວານ ຠທ຺ທກ’’ນ຺ຕິ. ທສມໍ;

ປຸຎ຺ຎາຠິສນ຺ທວຄ຺ໂຄ ປຐໂມ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ທ຺ເວ ປຸຎ຺ຎາຠິສນ຺ທາ ທ຺ເວ ຈ, ສໍວາສາ ສມຊີວິໂນ;

ສຸປ຺ປວາສາ ສຸທຕ຺ໂຕ ຈ, ໂຠຊນໍ ຄິຫິສາມິຈີຕິ.

(໗) ໒. ປຕ຺ຕກມ຺ມວຄ຺ໂຄ

໑. ປຕ຺ຕກມ຺ມສຸຕ຺ຕໍ

໖໑. ອຖ ໂຂ ອນາຖປິຓ຺ຑິໂກ ຄຫປຕິ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ອນາຖປິຓ຺ຑິກໍ ຄຫປຕິໍ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ຄຫປຕິ, ຘມ຺ມາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ທຸລ຺ລຠາ ໂລກສ຺ມິໍ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ໂຠຄາ ເມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕຸ ສຫຘມ຺ເມນາຕິ, ອຍໍ ປຐໂມ ຘມ຺ໂມ ອິຏ຺ໂຐ ກນ຺ໂຕ ມນາໂປ ທຸລ຺ລໂຠ ໂລກສ຺ມິໍ.

‘‘ໂຠເຄ ລທ຺ຘາ ສຫຘມ຺ເມນ ຍໂສ ເມ ອາຄຈ຺ຉຕຸ ສຫ ຎາຕີຫິ ສຫ ອຸປຊ຺ຌາເຍຫີຕິ, ອຍໍ ທຸຕິໂຍ ຘມ຺ໂມ ອິຏ຺ໂຐ ກນ຺ໂຕ ມນາໂປ ທຸລ຺ລໂຠ ໂລກສ຺ມິໍ.

‘‘ໂຠເຄ ລທ຺ຘາ ສຫຘມ຺ເມນ ຍສໍ ລທ຺ຘາ ສຫ ຎາຕີຫິ ສຫ ອຸປຊ຺ຌາເຍຫິ ຈິຣໍ ຊີວາມິ ທີຆມາຍຸໍ ປາເລມີຕິ, ອຍໍ ຕຕິໂຍ ຘມ຺ໂມ ອິຏ຺ໂຐ ກນ຺ໂຕ ມນາໂປ ທຸລ຺ລໂຠ ໂລກສ຺ມິໍ.

‘‘ໂຠເຄ ລທ຺ຘາ ສຫຘມ຺ເມນ ຍສໍ ລທ຺ຘາ ສຫ ຎາຕີຫິ ສຫ ອຸປຊ຺ຌາເຍຫິ ຈິຣໍ ຊີວິຕ຺ວາ ທີຆມາຍຸໍ ປາເລຕ຺ວາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊາມີຕິ, ອຍໍ ຈຕຸຕ຺ໂຖ ຘມ຺ໂມ ອິຏ຺ໂຐ ກນ຺ໂຕ ມນາໂປ ທຸລ຺ລໂຠ ໂລກສ຺ມິໍ. ອິເມ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ມາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ທຸລ຺ລຠາ ໂລກສ຺ມິໍ.

‘‘ອິເມສໍ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ຈຕຸນ຺ນໍ ຘມ຺ມານໍ ອິຏ຺ຐານໍ ກນ຺ຕານໍ ມນາປານໍ ທຸລ຺ລຠານໍ ໂລກສ຺ມິໍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ມາ ປຏິລາຠາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ສທ຺ຘາສມ຺ປທາ, ສີລສມ຺ປທາ, ຈາຄສມ຺ປທາ, ປຎ຺ຎາສມ຺ປທາ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຄຫປຕິ, ສທ຺ຘາສມ຺ປທາ? ອິຘ, ຄຫປຕິ, ອຣິຍສາວໂກ ສທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ສທ຺ທຫຕິ ຕຖາຄຕສ຺ສ ໂພຘິໍ – ‘ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ ສຸຄໂຕ ໂລກວິທູ ອນຸຕ຺ຕໂຣ ປຸຣິສທມ຺ມສາຣຖິ, ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ’ຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຄຫປຕິ, ສທ຺ຘາສມ຺ປທາ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຄຫປຕິ, ສີລສມ຺ປທາ? ອິຘ, ຄຫປຕິ, ອຣິຍສາວໂກ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ…ເປ… ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຄຫປຕິ, ສີລສມ຺ປທາ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຄຫປຕິ, ຈາຄສມ຺ປທາ? ອິຘ, ຄຫປຕິ, ອຣິຍສາວໂກ ວິຄຕມລມຈ຺ເຉເຣນ ເຈຕສາ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສຕິ ມຸຕ຺ຕຈາໂຄ ປຍຕປາຓິ ໂວສຄ຺ຄຣໂຕ ຍາຈໂຍໂຄ ທານສໍວິຠາຄຣໂຕ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຄຫປຕິ, ຈາຄສມ຺ປທາ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຄຫປຕິ, ປຎ຺ຎາສມ຺ປທາ? ອຠິຊ຺ຌາວິສມໂລຠາຠິຠູເຕນ, ຄຫປຕິ, ເຈຕສາ ວິຫຣນ຺ໂຕ ອກິຈ຺ຈໍ ກໂຣຕິ, ກິຈ຺ຈໍ ອປຣາເຘຕິ. ອກິຈ຺ຈໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ກິຈ຺ຈໍ ອປຣາເຘນ຺ໂຕ ຍສາ ຈ ສຸຂາ ຈ ຘໍສຕິ. ພ຺ຍາປາທາຠິຠູເຕນ, ຄຫປຕິ, ເຈຕສາ ວິຫຣນ຺ໂຕ ອກິຈ຺ຈໍ ກໂຣຕິ, ກິຈ຺ຈໍ ອປຣາເຘຕິ. ອກິຈ຺ຈໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ກິຈ຺ຈໍ ອປຣາເຘນ຺ໂຕ ຍສາ ຈ ສຸຂາ ຈ ຘໍສຕິ. ຖິນມິທ຺ຘາຠິຠູເຕນ, ຄຫປຕິ, ເຈຕສາ ວິຫຣນ຺ໂຕ ອກິຈ຺ຈໍ ກໂຣຕິ ກິຈ຺ຈໍ ອປຣາເຘຕິ. ອກິຈ຺ຈໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ກິຈ຺ຈໍ ອປຣາເຘນ຺ໂຕ ຍສາ ຈ ສຸຂາ ຈ ຘໍສຕິ. ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຠິຠູເຕນ, ຄຫປຕິ, ເຈຕສາ ວິຫຣນ຺ໂຕ ອກິຈ຺ຈໍ ກໂຣຕິ, ກິຈ຺ຈໍ ອປຣາເຘຕິ. ອກິຈ຺ຈໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ກິຈ຺ຈໍ ອປຣາເຘນ຺ໂຕ ຍສາ ຈ ສຸຂາ ຈ ຘໍສຕິ. ວິຈິກິຈ຺ຉາຠິຠູເຕນ, ຄຫປຕິ, ເຈຕສາ ວິຫຣນ຺ໂຕ ອກິຈ຺ຈໍ ກໂຣຕິ, ກິຈ຺ຈໍ ອປຣາເຘຕິ. ອກິຈ຺ຈໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ກິຈ຺ຈໍ ອປຣາເຘນ຺ໂຕ ຍສາ ຈ ສຸຂາ ຈ ຘໍສຕິ.

‘‘ສ ໂຂ ໂສ, ຄຫປຕິ, ອຣິຍສາວໂກ ອຠິຊ຺ຌາວິສມໂລໂຠ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສຕິ, ອິຕິ ວິທິຕ຺ວາ ອຠິຊ຺ຌາວິສມໂລຠໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລສໍ ປຊຫຕິ. ພ຺ຍາປາໂທ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສຕິ, ອິຕິ ວິທິຕ຺ວາ ພ຺ຍາປາທໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລສໍ ປຊຫຕິ. ຖິນມິທ຺ຘໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສຕິ, ອິຕິ ວິທິຕ຺ວາ ຖິນມິທ຺ຘໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລສໍ ປຊຫຕິ. ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສຕິ, ອິຕິ ວິທິຕ຺ວາ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລສໍ ປຊຫຕິ. ວິຈິກິຈ຺ຉາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສຕິ, ອິຕິ ວິທິຕ຺ວາ ວິຈິກິຈ຺ຉໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລສໍ ປຊຫຕິ.

‘‘ຍໂຕ ຈ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ອຣິຍສາວກສ຺ສ ອຠິຊ຺ຌາວິສມໂລໂຠ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສຕິ, ອິຕິ ວິທິຕ຺ວາ ອຠິຊ຺ຌາວິສມໂລໂຠ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສ ປຫີໂນ ໂຫຕິ. ພ຺ຍາປາໂທ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສຕິ, ອິຕິ ວິທິຕ຺ວາ ພ຺ຍາປາໂທ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສ ປຫີໂນ ໂຫຕິ. ຖິນມິທ຺ຘໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສຕິ, ອິຕິ ວິທິຕ຺ວາ ຖິນມິທ຺ຘໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສ ປຫີໂນ ໂຫຕິ. ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສຕິ, ອິຕິ ວິທິຕ຺ວາ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສ ປຫີໂນ ໂຫຕິ. ວິຈິກິຈ຺ຉາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສຕິ, ອິຕິ ວິທິຕ຺ວາ ວິຈິກິຈ຺ຉາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສ ປຫີໂນ ໂຫຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຄຫປຕິ, ອຣິຍສາວໂກ ມຫາປຎ຺ໂຎ ປຸຖຸປຎ຺ໂຎ ອາປາຕທໂສ [ອາປາຖທໂສ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ປຎ຺ຎາສມ຺ປນ຺ໂນ [ຫາສປຎ຺ໂຎ (ກ.)]. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຄຫປຕິ, ປຎ຺ຎາສມ຺ປທາ. ອິເມສໍ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ຈຕຸນ຺ນໍ ຘມ຺ມານໍ ອິຏ຺ຐານໍ ກນ຺ຕານໍ ມນາປານໍ ທຸລ຺ລຠານໍ ໂລກສ຺ມິໍ ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ມາ ປຏິລາຠາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ.

‘‘ສ ໂຂ ໂສ, ຄຫປຕິ, ອຣິຍສາວໂກ ອຸຏ຺ຐານວີຣິຍາຘິຄເຕຫິ ໂຠເຄຫິ ພາຫາພລປຣິຈິເຕຫິ ເສທາວກ຺ຂິຕ຺ເຕຫິ ຘມ຺ມິເກຫິ ຘມ຺ມລທ຺ເຘຫິ ຈຕ຺ຕາຣິ ປຕ຺ຕກມ຺ມານິ ກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ. ກຕມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ? ອິຘ ຄຫປຕິ, ອຣິຍສາວໂກ ອຸຏ຺ຐານວີຣິຍາຘິຄເຕຫິ ໂຠເຄຫິ ພາຫາພລປຣິຈິເຕຫິ ເສທາວກ຺ຂິຕ຺ເຕຫິ ຘມ຺ມິເກຫິ ຘມ຺ມລທ຺ເຘຫິ ອຕ຺ຕານໍ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕິ ສມ຺ມາ ສຸຂໍ ປຣິຫຣຕິ. ມາຕາປິຕໂຣ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕິ ສມ຺ມາ ສຸຂໍ ປຣິຫຣຕິ. ປຸຕ຺ຕທາຣທາສກມ຺ມກຣໂປຣິເສ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕິ ສມ຺ມາ ສຸຂໍ ປຣິຫຣຕິ. ມິຕ຺ຕາມຈ຺ເຈ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕິ ສມ຺ມາ ສຸຂໍ ປຣິຫຣຕິ. ອິທມສ຺ສ ປຐມໍ ຐານຄຕໍ ໂຫຕິ ປຕ຺ຕຄຕໍ ອາຍຕນໂສ ປຣິຠຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຄຫປຕິ, ອຣິຍສາວໂກ ອຸຏ຺ຐານວີຣິຍາຘິຄເຕຫິ ໂຠເຄຫິ ພາຫາພລປຣິຈິເຕຫິ ເສທາວກ຺ຂິຕ຺ເຕຫິ ຘມ຺ມິເກຫິ ຘມ຺ມລທ຺ເຘຫິ ຍາ ຕາ ໂຫນ຺ຕິ ອາປທາ ອຄ຺ຄິໂຕ ວາ ອຸທກໂຕ ວາ ຣາຊໂຕ ວາ ໂຈຣໂຕ ວາ ອປ຺ປິຍໂຕ ວາ ທາຍາທໂຕ [ອ. ນິ. ໕.໔໑], ຕຖາຣູປາສຸ ອາປທາສຸ ປຣິໂຍຘາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ໂສຕ຺ຖິໍ ອຕ຺ຕານໍ ກໂຣຕິ. ອິທມສ຺ສ ທຸຕິຍໍ ຐານຄຕໍ ໂຫຕິ ປຕ຺ຕຄຕໍ ອາຍຕນໂສ ປຣິຠຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຄຫປຕິ, ອຣິຍສາວໂກ ອຸຏ຺ຐານວີຣິຍາຘິຄເຕຫິ ໂຠເຄຫິ ພາຫາພລປຣິຈິເຕຫິ ເສທາວກ຺ຂິຕ຺ເຕຫິ ຘມ຺ມິເກຫິ ຘມ຺ມລທ຺ເຘຫິ ປຎ຺ຈພລິໍ ກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ – ຎາຕິພລິໍ, ອຕິຖິພລິໍ, ປຸພ຺ພເປຕພລິໍ, ຣາຊພລິໍ, ເທວຕາພລິໍ. ອິທມສ຺ສ ຕຕິຍໍ ຐານຄຕໍ ໂຫຕິ ປຕ຺ຕຄຕໍ ອາຍຕນໂສ ປຣິຠຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຄຫປຕິ, ອຣິຍສາວໂກ ອຸຏ຺ຐານວີຣິຍາຘິຄເຕຫິ ໂຠເຄຫິ ພາຫາພລປຣິຈິເຕຫິ ເສທາວກ຺ຂິຕ຺ເຕຫິ ຘມ຺ມິເກຫິ ຘມ຺ມລທ຺ເຘຫິ ເຍ ເຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ມທປ຺ປມາທາ ປຏິວິຣຕາ ຂນ຺ຕິໂສຣຈ຺ເຈ ນິວິຏ຺ຐາ ເອກມຕ຺ຕານໍ ທເມນ຺ຕິ, ເອກມຕ຺ຕານໍ ສເມນ຺ຕິ, ເອກມຕ຺ຕານໍ ປຣິນິພ຺ພາເປນ຺ຕິ, ຕຖາຣູເປສຸ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມເຓສຸ ອຸທ຺ຘຄ຺ຄິກໍ ທກ຺ຂິຓໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຕິ ໂສວຄ຺ຄິກໍ ສຸຂວິປາກໍ ສຄ຺ຄສໍວຕ຺ຕນິກໍ. ອິທມສ຺ສ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຐານຄຕໍ ໂຫຕິ ປຕ຺ຕຄຕໍ ອາຍຕນໂສ ປຣິຠຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ສ ໂຂ ໂສ, ຄຫປຕິ, ອຣິຍສາວໂກ ອຸຏ຺ຐານວີຣິຍາຘິຄເຕຫິ ໂຠເຄຫິ ພາຫາພລປຣິຈິເຕຫິ ເສທາວກ຺ຂິຕ຺ເຕຫິ ຘມ຺ມິເກຫິ ຘມ຺ມລທ຺ເຘຫິ ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ປຕ຺ຕກມ຺ມານິ ກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ. ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ, ຄຫປຕິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອິເມຫິ ຈຕູຫິ ປຕ຺ຕກມ຺ເມຫິ ໂຠຄາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຄຫປຕິ, ໂຠຄາ ອຏ຺ຐານຄຕາ ອປຕ຺ຕຄຕາ ອນາຍຕນໂສ ປຣິຠຸຕ຺ຕາ. ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ, ຄຫປຕິ, ອິເມຫິ ຈຕູຫິ ປຕ຺ຕກມ຺ເມຫິ ໂຠຄາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຄຫປຕິ, ໂຠຄາ ຐານຄຕາ ປຕ຺ຕຄຕາ ອາຍຕນໂສ ປຣິຠຸຕ຺ຕາ’’ຕິ.

‘‘ຠຸຕ຺ຕາ ໂຠຄາ ຠຕາ ຠຈ຺ຈາ [ຄຕາ ຠູຕາ (ກ.) ຠຏາ ຠຈ຺ຈາ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)], ວິຕິຓ຺ຓາ ອາປທາສຸ ເມ;

ອຸທ຺ຘຄ຺ຄາ ທກ຺ຂິຓາ ທິນ຺ນາ, ອໂຖ ປຎ຺ຈພລີ ກຕາ;