(໗) ໒. ປຕ຺ຕກມ຺ມວຄ຺ໂຄ

໑. ປຕ຺ຕກມ຺ມສຸຕ຺ຕໍ

໖໑. ອຖ ໂຂ ອນາຖປິຓ຺ຑິໂກ ຄຫປຕິ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ອນາຖປິຓ຺ຑິກໍ ຄຫປຕິໍ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ຄຫປຕິ, ຘມ຺ມາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ທຸລ຺ລຠາ ໂລກສ຺ມິໍ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ໂຠຄາ ເມ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕຸ ສຫຘມ຺ເມນາຕິ, ອຍໍ ປຐໂມ ຘມ຺ໂມ ອິຏ຺ໂຐ ກນ຺ໂຕ ມນາໂປ ທຸລ຺ລໂຠ ໂລກສ຺ມິໍ.

‘‘ໂຠເຄ ລທ຺ຘາ ສຫຘມ຺ເມນ ຍໂສ ເມ ອາຄຈ຺ຉຕຸ ສຫ ຎາຕີຫິ ສຫ ອຸປຊ຺ຌາເຍຫີຕິ, ອຍໍ ທຸຕິໂຍ ຘມ຺ໂມ ອິຏ຺ໂຐ ກນ຺ໂຕ ມນາໂປ ທຸລ຺ລໂຠ ໂລກສ຺ມິໍ.

‘‘ໂຠເຄ ລທ຺ຘາ ສຫຘມ຺ເມນ ຍສໍ ລທ຺ຘາ ສຫ ຎາຕີຫິ ສຫ ອຸປຊ຺ຌາເຍຫິ ຈິຣໍ ຊີວາມິ ທີຆມາຍຸໍ ປາເລມີຕິ, ອຍໍ ຕຕິໂຍ ຘມ຺ໂມ ອິຏ຺ໂຐ ກນ຺ໂຕ ມນາໂປ ທຸລ຺ລໂຠ ໂລກສ຺ມິໍ.

‘‘ໂຠເຄ ລທ຺ຘາ ສຫຘມ຺ເມນ ຍສໍ ລທ຺ຘາ ສຫ ຎາຕີຫິ ສຫ ອຸປຊ຺ຌາເຍຫິ ຈິຣໍ ຊີວິຕ຺ວາ ທີຆມາຍຸໍ ປາເລຕ຺ວາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ສຸຄຕິໍ ສຄ຺ຄໍ ໂລກໍ ອຸປປຊ຺ຊາມີຕິ, ອຍໍ ຈຕຸຕ຺ໂຖ ຘມ຺ໂມ ອິຏ຺ໂຐ ກນ຺ໂຕ ມນາໂປ ທຸລ຺ລໂຠ ໂລກສ຺ມິໍ. ອິເມ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ມາ ອິຏ຺ຐາ ກນ຺ຕາ ມນາປາ ທຸລ຺ລຠາ ໂລກສ຺ມິໍ.

‘‘ອິເມສໍ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ຈຕຸນ຺ນໍ ຘມ຺ມານໍ ອິຏ຺ຐານໍ ກນ຺ຕານໍ ມນາປານໍ ທຸລ຺ລຠານໍ ໂລກສ຺ມິໍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ມາ ປຏິລາຠາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ສທ຺ຘາສມ຺ປທາ, ສີລສມ຺ປທາ, ຈາຄສມ຺ປທາ, ປຎ຺ຎາສມ຺ປທາ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຄຫປຕິ, ສທ຺ຘາສມ຺ປທາ? ອິຘ, ຄຫປຕິ, ອຣິຍສາວໂກ ສທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ສທ຺ທຫຕິ ຕຖາຄຕສ຺ສ ໂພຘິໍ – ‘ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ ສຸຄໂຕ ໂລກວິທູ ອນຸຕ຺ຕໂຣ ປຸຣິສທມ຺ມສາຣຖິ, ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ’ຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຄຫປຕິ, ສທ຺ຘາສມ຺ປທາ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຄຫປຕິ, ສີລສມ຺ປທາ? ອິຘ, ຄຫປຕິ, ອຣິຍສາວໂກ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ…ເປ… ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຄຫປຕິ, ສີລສມ຺ປທາ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຄຫປຕິ, ຈາຄສມ຺ປທາ? ອິຘ, ຄຫປຕິ, ອຣິຍສາວໂກ ວິຄຕມລມຈ຺ເຉເຣນ ເຈຕສາ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສຕິ ມຸຕ຺ຕຈາໂຄ ປຍຕປາຓິ ໂວສຄ຺ຄຣໂຕ ຍາຈໂຍໂຄ ທານສໍວິຠາຄຣໂຕ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຄຫປຕິ, ຈາຄສມ຺ປທາ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຄຫປຕິ, ປຎ຺ຎາສມ຺ປທາ? ອຠິຊ຺ຌາວິສມໂລຠາຠິຠູເຕນ, ຄຫປຕິ, ເຈຕສາ ວິຫຣນ຺ໂຕ ອກິຈ຺ຈໍ ກໂຣຕິ, ກິຈ຺ຈໍ ອປຣາເຘຕິ. ອກິຈ຺ຈໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ກິຈ຺ຈໍ ອປຣາເຘນ຺ໂຕ ຍສາ ຈ ສຸຂາ ຈ ຘໍສຕິ. ພ຺ຍາປາທາຠິຠູເຕນ, ຄຫປຕິ, ເຈຕສາ ວິຫຣນ຺ໂຕ ອກິຈ຺ຈໍ ກໂຣຕິ, ກິຈ຺ຈໍ ອປຣາເຘຕິ. ອກິຈ຺ຈໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ກິຈ຺ຈໍ ອປຣາເຘນ຺ໂຕ ຍສາ ຈ ສຸຂາ ຈ ຘໍສຕິ. ຖິນມິທ຺ຘາຠິຠູເຕນ, ຄຫປຕິ, ເຈຕສາ ວິຫຣນ຺ໂຕ ອກິຈ຺ຈໍ ກໂຣຕິ ກິຈ຺ຈໍ ອປຣາເຘຕິ. ອກິຈ຺ຈໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ກິຈ຺ຈໍ ອປຣາເຘນ຺ໂຕ ຍສາ ຈ ສຸຂາ ຈ ຘໍສຕິ. ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈາຠິຠູເຕນ, ຄຫປຕິ, ເຈຕສາ ວິຫຣນ຺ໂຕ ອກິຈ຺ຈໍ ກໂຣຕິ, ກິຈ຺ຈໍ ອປຣາເຘຕິ. ອກິຈ຺ຈໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ກິຈ຺ຈໍ ອປຣາເຘນ຺ໂຕ ຍສາ ຈ ສຸຂາ ຈ ຘໍສຕິ. ວິຈິກິຈ຺ຉາຠິຠູເຕນ, ຄຫປຕິ, ເຈຕສາ ວິຫຣນ຺ໂຕ ອກິຈ຺ຈໍ ກໂຣຕິ, ກິຈ຺ຈໍ ອປຣາເຘຕິ. ອກິຈ຺ຈໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ກິຈ຺ຈໍ ອປຣາເຘນ຺ໂຕ ຍສາ ຈ ສຸຂາ ຈ ຘໍສຕິ.

‘‘ສ ໂຂ ໂສ, ຄຫປຕິ, ອຣິຍສາວໂກ ອຠິຊ຺ຌາວິສມໂລໂຠ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສຕິ, ອິຕິ ວິທິຕ຺ວາ ອຠິຊ຺ຌາວິສມໂລຠໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລສໍ ປຊຫຕິ. ພ຺ຍາປາໂທ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສຕິ, ອິຕິ ວິທິຕ຺ວາ ພ຺ຍາປາທໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລສໍ ປຊຫຕິ. ຖິນມິທ຺ຘໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສຕິ, ອິຕິ ວິທິຕ຺ວາ ຖິນມິທ຺ຘໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລສໍ ປຊຫຕິ. ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສຕິ, ອິຕິ ວິທິຕ຺ວາ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລສໍ ປຊຫຕິ. ວິຈິກິຈ຺ຉາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສຕິ, ອິຕິ ວິທິຕ຺ວາ ວິຈິກິຈ຺ຉໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລສໍ ປຊຫຕິ.

‘‘ຍໂຕ ຈ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ອຣິຍສາວກສ຺ສ ອຠິຊ຺ຌາວິສມໂລໂຠ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສຕິ, ອິຕິ ວິທິຕ຺ວາ ອຠິຊ຺ຌາວິສມໂລໂຠ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສ ປຫີໂນ ໂຫຕິ. ພ຺ຍາປາໂທ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສຕິ, ອິຕິ ວິທິຕ຺ວາ ພ຺ຍາປາໂທ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສ ປຫີໂນ ໂຫຕິ. ຖິນມິທ຺ຘໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສຕິ, ອິຕິ ວິທິຕ຺ວາ ຖິນມິທ຺ຘໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສ ປຫີໂນ ໂຫຕິ. ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສຕິ, ອິຕິ ວິທິຕ຺ວາ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສ ປຫີໂນ ໂຫຕິ. ວິຈິກິຈ຺ຉາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສຕິ, ອິຕິ ວິທິຕ຺ວາ ວິຈິກິຈ຺ຉາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລໂສ ປຫີໂນ ໂຫຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຄຫປຕິ, ອຣິຍສາວໂກ ມຫາປຎ຺ໂຎ ປຸຖຸປຎ຺ໂຎ ອາປາຕທໂສ [ອາປາຖທໂສ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ປຎ຺ຎາສມ຺ປນ຺ໂນ [ຫາສປຎ຺ໂຎ (ກ.)]. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຄຫປຕິ, ປຎ຺ຎາສມ຺ປທາ. ອິເມສໍ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ຈຕຸນ຺ນໍ ຘມ຺ມານໍ ອິຏ຺ຐານໍ ກນ຺ຕານໍ ມນາປານໍ ທຸລ຺ລຠານໍ ໂລກສ຺ມິໍ ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ມາ ປຏິລາຠາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ.

‘‘ສ ໂຂ ໂສ, ຄຫປຕິ, ອຣິຍສາວໂກ ອຸຏ຺ຐານວີຣິຍາຘິຄເຕຫິ ໂຠເຄຫິ ພາຫາພລປຣິຈິເຕຫິ ເສທາວກ຺ຂິຕ຺ເຕຫິ ຘມ຺ມິເກຫິ ຘມ຺ມລທ຺ເຘຫິ ຈຕ຺ຕາຣິ ປຕ຺ຕກມ຺ມານິ ກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ. ກຕມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ? ອິຘ ຄຫປຕິ, ອຣິຍສາວໂກ ອຸຏ຺ຐານວີຣິຍາຘິຄເຕຫິ ໂຠເຄຫິ ພາຫາພລປຣິຈິເຕຫິ ເສທາວກ຺ຂິຕ຺ເຕຫິ ຘມ຺ມິເກຫິ ຘມ຺ມລທ຺ເຘຫິ ອຕ຺ຕານໍ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕິ ສມ຺ມາ ສຸຂໍ ປຣິຫຣຕິ. ມາຕາປິຕໂຣ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕິ ສມ຺ມາ ສຸຂໍ ປຣິຫຣຕິ. ປຸຕ຺ຕທາຣທາສກມ຺ມກຣໂປຣິເສ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕິ ສມ຺ມາ ສຸຂໍ ປຣິຫຣຕິ. ມິຕ຺ຕາມຈ຺ເຈ ສຸເຂຕິ ປີເຓຕິ ສມ຺ມາ ສຸຂໍ ປຣິຫຣຕິ. ອິທມສ຺ສ ປຐມໍ ຐານຄຕໍ ໂຫຕິ ປຕ຺ຕຄຕໍ ອາຍຕນໂສ ປຣິຠຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຄຫປຕິ, ອຣິຍສາວໂກ ອຸຏ຺ຐານວີຣິຍາຘິຄເຕຫິ ໂຠເຄຫິ ພາຫາພລປຣິຈິເຕຫິ ເສທາວກ຺ຂິຕ຺ເຕຫິ ຘມ຺ມິເກຫິ ຘມ຺ມລທ຺ເຘຫິ ຍາ ຕາ ໂຫນ຺ຕິ ອາປທາ ອຄ຺ຄິໂຕ ວາ ອຸທກໂຕ ວາ ຣາຊໂຕ ວາ ໂຈຣໂຕ ວາ ອປ຺ປິຍໂຕ ວາ ທາຍາທໂຕ [ອ. ນິ. ໕.໔໑], ຕຖາຣູປາສຸ ອາປທາສຸ ປຣິໂຍຘາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ໂສຕ຺ຖິໍ ອຕ຺ຕານໍ ກໂຣຕິ. ອິທມສ຺ສ ທຸຕິຍໍ ຐານຄຕໍ ໂຫຕິ ປຕ຺ຕຄຕໍ ອາຍຕນໂສ ປຣິຠຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຄຫປຕິ, ອຣິຍສາວໂກ ອຸຏ຺ຐານວີຣິຍາຘິຄເຕຫິ ໂຠເຄຫິ ພາຫາພລປຣິຈິເຕຫິ ເສທາວກ຺ຂິຕ຺ເຕຫິ ຘມ຺ມິເກຫິ ຘມ຺ມລທ຺ເຘຫິ ປຎ຺ຈພລິໍ ກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ – ຎາຕິພລິໍ, ອຕິຖິພລິໍ, ປຸພ຺ພເປຕພລິໍ, ຣາຊພລິໍ, ເທວຕາພລິໍ. ອິທມສ຺ສ ຕຕິຍໍ ຐານຄຕໍ ໂຫຕິ ປຕ຺ຕຄຕໍ ອາຍຕນໂສ ປຣິຠຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຄຫປຕິ, ອຣິຍສາວໂກ ອຸຏ຺ຐານວີຣິຍາຘິຄເຕຫິ ໂຠເຄຫິ ພາຫາພລປຣິຈິເຕຫິ ເສທາວກ຺ຂິຕ຺ເຕຫິ ຘມ຺ມິເກຫິ ຘມ຺ມລທ຺ເຘຫິ ເຍ ເຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ມທປ຺ປມາທາ ປຏິວິຣຕາ ຂນ຺ຕິໂສຣຈ຺ເຈ ນິວິຏ຺ຐາ ເອກມຕ຺ຕານໍ ທເມນ຺ຕິ, ເອກມຕ຺ຕານໍ ສເມນ຺ຕິ, ເອກມຕ຺ຕານໍ ປຣິນິພ຺ພາເປນ຺ຕິ, ຕຖາຣູເປສຸ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມເຓສຸ ອຸທ຺ຘຄ຺ຄິກໍ ທກ຺ຂິຓໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຕິ ໂສວຄ຺ຄິກໍ ສຸຂວິປາກໍ ສຄ຺ຄສໍວຕ຺ຕນິກໍ. ອິທມສ຺ສ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຐານຄຕໍ ໂຫຕິ ປຕ຺ຕຄຕໍ ອາຍຕນໂສ ປຣິຠຸຕ຺ຕໍ.

‘‘ສ ໂຂ ໂສ, ຄຫປຕິ, ອຣິຍສາວໂກ ອຸຏ຺ຐານວີຣິຍາຘິຄເຕຫິ ໂຠເຄຫິ ພາຫາພລປຣິຈິເຕຫິ ເສທາວກ຺ຂິຕ຺ເຕຫິ ຘມ຺ມິເກຫິ ຘມ຺ມລທ຺ເຘຫິ ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ປຕ຺ຕກມ຺ມານິ ກຕ຺ຕາ ໂຫຕິ. ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ, ຄຫປຕິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ອິເມຫິ ຈຕູຫິ ປຕ຺ຕກມ຺ເມຫິ ໂຠຄາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຄຫປຕິ, ໂຠຄາ ອຏ຺ຐານຄຕາ ອປຕ຺ຕຄຕາ ອນາຍຕນໂສ ປຣິຠຸຕ຺ຕາ. ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ, ຄຫປຕິ, ອິເມຫິ ຈຕູຫິ ປຕ຺ຕກມ຺ເມຫິ ໂຠຄາ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຄຫປຕິ, ໂຠຄາ ຐານຄຕາ ປຕ຺ຕຄຕາ ອາຍຕນໂສ ປຣິຠຸຕ຺ຕາ’’ຕິ.

‘‘ຠຸຕ຺ຕາ ໂຠຄາ ຠຕາ ຠຈ຺ຈາ [ຄຕາ ຠູຕາ (ກ.) ຠຏາ ຠຈ຺ຈາ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)], ວິຕິຓ຺ຓາ ອາປທາສຸ ເມ;

ອຸທ຺ຘຄ຺ຄາ ທກ຺ຂິຓາ ທິນ຺ນາ, ອໂຖ ປຎ຺ຈພລີ ກຕາ;

ອຸປຏ຺ຐິຕາ ສີລວນ຺ໂຕ, ສຎ຺ຎຕາ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣໂຍ.

‘‘ຍທຕ຺ຖໍ ໂຠຄໍ ອິຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ປຓ຺ຑິໂຕ ຆຣມາວສໍ;

ໂສ ເມ ອຕ຺ໂຖ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ, ກຕໍ ອນນຸຕາປິຍໍ.

‘‘ເອຕໍ [ເອວໍ (ກ.)] ອນຸສ຺ສຣໍ ມຈ຺ໂຈ, ອຣິຍຘມ຺ເມ ຐິໂຕ ນໂຣ;

ອິເຘວ ນໍ ປສໍສນ຺ຕິ, ເປຈ຺ຈ ສຄ຺ເຄ ປໂມທຕີ’’ຕິ. ປຐມໍ;

໒. ອານຓ຺ຍສຸຕ຺ຕໍ

໖໒. ອຖ ໂຂ ອນາຖປິຓ຺ຑິໂກ ຄຫປຕິ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ອນາຖປິຓ຺ຑິກໍ ຄຫປຕິໍ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ຈຕ຺ຕາຣິມານິ, ຄຫປຕິ, ສຸຂານິ ອຘິຄມນີຍານິ ຄິຫິນາ ກາມໂຠຄິນາ ກາເລນ ກາລໍ ສມເຍນ ສມຍໍ ອຸປາທາຍ. ກຕມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ? ອຕ຺ຖິສຸຂໍ, ໂຠຄສຸຂໍ, ອານຓ຺ຍສຸຂໍ [ອຓຓສຸຂໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)], ອນວຊ຺ຊສຸຂໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຄຫປຕິ, ອຕ຺ຖິສຸຂໍ? ອິຘ, ຄຫປຕິ, ກຸລປຸຕ຺ຕສ຺ສ ໂຠຄາ ໂຫນ຺ຕິ ອຸຏ຺ຐານວີຣິຍາຘິຄຕາ ພາຫາພລປຣິຈິຕາ ເສທາວກ຺ຂິຕ຺ຕາ ຘມ຺ມິກາ ຘມ຺ມລທ຺ຘາ. ໂສ ‘ໂຠຄາ ເມ ອຕ຺ຖິ ອຸຏ຺ຐານວີຣິຍາຘິຄຕາ ພາຫາພລປຣິຈິຕາ ເສທາວກ຺ຂິຕ຺ຕາ ຘມ຺ມິກາ ຘມ຺ມລທ຺ຘາ’ຕິ ອຘິຄຈ຺ຉຕິ ສຸຂໍ, ອຘິຄຈ຺ຉຕິ ໂສມນສ຺ສໍ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຄຫປຕິ, ອຕ຺ຖິສຸຂໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຄຫປຕິ, ໂຠຄສຸຂໍ? ອິຘ, ຄຫປຕິ, ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ອຸຏ຺ຐານວີຣິຍາຘິຄເຕຫິ ໂຠເຄຫິ ພາຫາພລປຣິຈິເຕຫິ ເສທາວກ຺ຂິຕ຺ເຕຫິ ຘມ຺ມິເກຫິ ຘມ຺ມລທ຺ເຘຫິ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ ປຸຎ຺ຎານິ ຈ ກໂຣຕິ. ໂສ ‘ອຸຏ຺ຐານວີຣິຍາຘິຄເຕຫິ ໂຠເຄຫິ ພາຫາພລປຣິຈິເຕຫິ ເສທາວກ຺ຂິຕ຺ເຕຫິ ຘມ຺ມິເກຫິ ຘມ຺ມລທ຺ເຘຫິ ປຣິຠຸຎ຺ຊາມິ ປຸຎ຺ຎານິ ຈ ກໂຣມີ’ຕິ ອຘິຄຈ຺ຉຕິ ສຸຂໍ, ອຘິຄຈ຺ຉຕິ ໂສມນສ຺ສໍ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຄຫປຕິ, ໂຠຄສຸຂໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຄຫປຕິ, ອານຓ຺ຍສຸຂໍ? ອິຘ, ຄຫປຕິ, ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ນ ກສ຺ສຈິ ກິຎ຺ຈິ ຘາເຣຕິ ອປ຺ປໍ ວາ ພຫຸໍ ວາ. ໂສ ‘ນ ກສ຺ສຈິ ກິຎ຺ຈິ ຘາເຣມິ [ກິຎ຺ຈິ ວາ ເທຕິ (ກ.)] ອປ຺ປໍ ວາ ພຫຸໍ ວາ’ຕິ ອຘິຄຈ຺ຉຕິ ສຸຂໍ, ອຘິຄຈ຺ຉຕິ ໂສມນສ຺ສໍ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຄຫປຕິ, ອານຓ຺ຍສຸຂໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຄຫປຕິ, ອນວຊ຺ຊສຸຂໍ? ອິຘ, ຄຫປຕິ, ອຣິຍສາວໂກ ອນວຊ຺ເຊນ ກາຍກມ຺ເມນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ, ອນວຊ຺ເຊນ ວຈີກມ຺ເມນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ, ອນວຊ຺ເຊນ ມໂນກມ຺ເມນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ. ໂສ ‘ອນວຊ຺ເຊນມ຺ຫິ ກາຍກມ຺ເມນ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ອນວຊ຺ເຊນ ວຈີກມ຺ເມນ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ອນວຊ຺ເຊນ ມໂນກມ຺ເມນ ສມນ຺ນາຄໂຕ’ຕິ ອຘິຄຈ຺ຉຕິ ສຸຂໍ, ອຘິຄຈ຺ຉຕິ ໂສມນສ຺ສໍ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຄຫປຕິ, ອນວຊ຺ຊສຸຂໍ. ອິມານິ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ຈຕ຺ຕາຣິ ສຸຂານິ ອຘິຄມນີຍານິ ຄິຫິນາ ກາມໂຠຄິນາ ກາເລນ ກາລໍ ສມເຍນ ສມຍໍ ອຸປາທາຍາ’’ຕິ.

‘‘ອານຓ຺ຍສຸຂໍ ຎຕ຺ວານ, ອໂຖ ອຕ຺ຖິສຸຂໍ ປຣໍ;

ຠຸຎ຺ຊໍ ໂຠຄສຸຂໍ ມຈ຺ໂຈ, ຕໂຕ ປຎ຺ຎາ ວິປສ຺ສຕິ.

‘‘ວິປສ຺ສມາໂນ ຊານາຕິ, ອຸໂຠ ໂຠເຄ ສຸເມຘໂສ;

ອນວຊ຺ຊສຸຂສ຺ເສຕໍ, ກລໍ ນາຄ຺ຆຕິ ໂສຬສິ’’ນ຺ຕິ. ທຸຕິຍໍ;

໓. ພ຺ຣຫ຺ມສຸຕ຺ຕໍ

໖໓. ‘‘ສພ຺ຣຫ຺ມການິ, ຠິກ຺ຂເວ [ອິຕິວຸ. ໑໐໖], ຕານິ ກຸລານິ ເຍສໍ ປຸຕ຺ຕານໍ ມາຕາປິຕໂຣ ອຊ຺ຌາຄາເຣ ປູຊິຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ສປຸພ຺ພາຈຣິຍການິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕານິ ກຸລານິ, ເຍສໍ ປຸຕ຺ຕານໍ ມາຕາປິຕໂຣ ອຊ຺ຌາຄາເຣ ປູຊິຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ສປຸພ຺ພເທວຕານິ [ສປຸພ຺ພເທວານິ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)], ຠິກ຺ຂເວ, ຕານິ ກຸລານິ ເຍສໍ ປຸຕ຺ຕານໍ ມາຕາປິຕໂຣ ອຊ຺ຌາຄາເຣ ປູຊິຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ສາຫຸເນຍ຺ຍການິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕານິ ກຸລານິ ເຍສໍ ປຸຕ຺ຕານໍ ມາຕາປິຕໂຣ ອຊ຺ຌາຄາເຣ ປູຊິຕາ ໂຫນ຺ຕິ.

‘‘ພ຺ຣຫ຺ມາຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາຕາປິຕູນໍ [ມາຕາປິຕຸນ຺ນໍ (ສີ. ປີ.)] ເອຕໍ ອຘິວຈນໍ. ປຸພ຺ພາຈຣິຍາຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາຕາປິຕູນໍ ເອຕໍ ອຘິວຈນໍ. ປຸພ຺ພເທວຕາຕິ [ປຸພ຺ພເທວາຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.)], ຠິກ຺ຂເວ, ມາຕາປິຕູນໍ ເອຕໍ ອຘິວຈນໍ. ອາຫຸເນຍ຺ຍາຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາຕາປິຕູນໍ ເອຕໍ ອຘິວຈນໍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ພຫຸກາຣາ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາຕາປິຕໂຣ, ປຸຕ຺ຕານໍ ອາປາທກາ ໂປສກາ ອິມສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ທສ຺ເສຕາໂຣ’’ຕິ.

‘‘ພ຺ຣຫ຺ມາຕິ ມາຕາປິຕໂຣ, ປຸພ຺ພາຈຣິຍາຕິ ວຸຈ຺ຈເຣ;

ອາຫຸເນຍ຺ຍາ ຈ ປຸຕ຺ຕານໍ, ປຊາຍ ອນຸກມ຺ປກາ.

‘‘ຕສ຺ມາ ຫິ ເນ ນມສ຺ເສຍ຺ຍ, ສກ຺ກເຣຍ຺ຍ ຈ ປຓ຺ຑິໂຕ;

ອນ຺ເນນ ອຖ ປາເນນ, ວຕ຺ເຖນ ສຍເນນ ຈ;

ອຸຈ຺ຉາທເນນ ນ຺ຫາປເນນ, ປາທານໍ ໂຘວເນນ ຈ.

‘‘ຕາຍ ນໍ ປາຣິຈຣິຍາຍ, ມາຕາປິຕູສຸ ປຓ຺ຑິຕາ;

ອິເຘວ ນໍ ປສໍສນ຺ຕິ, ເປຈ຺ຈ ສຄ຺ເຄ ປໂມທຕີ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ;

໔. ນິຣຍສຸຕ຺ຕໍ

໖໔. ‘‘ຈຕູຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຍຖາຠຕໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ເອວໍ ນິຣເຍ. ກຕເມຫິ ຈຕູຫິ? ປາຓາຕິປາຕີ ໂຫຕິ, ອທິນ຺ນາທາຍີ ໂຫຕິ, ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣີ ໂຫຕິ, ມຸສາວາທີ ໂຫຕິ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕູຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຍຖາຠຕໍ ນິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ເອວໍ ນິຣເຍ’’ຕິ.

‘‘ປາຓາຕິປາໂຕ ອທິນ຺ນາທານໍ, ມຸສາວາໂທ ຈ ວຸຈ຺ຈຕິ;

ປຣທາຣຄມນຎ຺ຈາປິ, ນປ຺ປສໍສນ຺ຕິ ປຓ຺ຑິຕາ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ;

໕. ຣູປສຸຕ຺ຕໍ

໖໕. ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ຣູປປ຺ປມາໂຓ ຣູປປ຺ປສນ຺ໂນ, ໂຆສປ຺ປມາໂຓ ໂຆສປ຺ປສນ຺ໂນ, ລູຂປ຺ປມາໂຓ ລູຂປ຺ປສນ຺ໂນ, ຘມ຺ມປ຺ປມາໂຓ ຘມ຺ມປ຺ປສນ຺ໂນ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ເຍ ຈ ຣູເປ ປມາຓິໍສຸ [ເຍ ຈ ຣູເປນ ປາມິໍສຸ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)], ເຍ ຈ ໂຆເສນ ອນ຺ວຄູ;

ຉນ຺ທຣາຄວສູເປຕາ, ນາຠິຊານນ຺ຕິ ເຕ ຊນາ [ນ ເຕ ຊານນ຺ຕິ ຕໍ ຊນາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)].

‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕຎ຺ຈ ນ ຊານາຕິ, ພຫິທ຺ຘາ ຈ ນ ປສ຺ສຕິ;

ສມນ຺ຕາວຣໂຓ ພາໂລ, ສ ເວ ໂຆເສນ ວຸຍ຺ຫຕິ.

‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕຎ຺ຈ ນ ຊານາຕິ, ພຫິທ຺ຘາ ຈ ວິປສ຺ສຕິ;

ພຫິທ຺ຘາ ຜລທສ຺ສາວີ, ໂສປິ ໂຆເສນ ວຸຍ຺ຫຕິ.

‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕຎ຺ຈ ປຊານາຕິ, ພຫິທ຺ຘາ ຈ ວິປສ຺ສຕິ;

ວິນີວຣຓທສ຺ສາວີ, ນ ໂສ ໂຆເສນ ວຸຍ຺ຫຕີ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ;

໖. ສຣາຄສຸຕ຺ຕໍ

໖໖. ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ. ກຕເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ? ສຣາໂຄ, ສໂທໂສ, ສໂມໂຫ, ສມາໂນ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ສາຣຕ຺ຕາ ຣຊນີເຍສຸ, ປິຍຣູປາຠິນນ຺ທິໂນ;

ໂມເຫນ ອາວຸຕາ [ອຘມາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ສຕ຺ຕາ, ພທ຺ຘາ [ພນ຺ຘາ (ກ.)] ວຑ຺ເຒນ຺ຕິ ພນ຺ຘນໍ.

‘‘ຣາຄຊໍ ໂທສຊຎ຺ຈາປິ, ໂມຫຊໍ ຈາປວິທ຺ທສູ;

ກໂຣນ຺ຕາກຸສລໍ ກມ຺ມໍ [ຘມ຺ມໍ (ກ.)], ສວິຆາຕໍ ທຸຂຸທ຺ຣຍໍ.

‘‘ອວິຊ຺ຊານິວຸຕາ ໂປສາ, ອນ຺ຘຠູຕາ ອຈກ຺ຂຸກາ;

ຍຖາ ຘມ຺ມາ ຕຖາ ສນ຺ຕາ, ນ ຕສ຺ເສວນ຺ຕິ [ນສ຺ເສວນ຺ຕິ (ສີ.)] ມຎ຺ຎເຣ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ;

໗. ອຫິຣາຊສຸຕ຺ຕໍ

໖໗. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ອຫິນາ ທຏ຺ໂຐ ກາລງ຺ກໂຕ ໂຫຕິ. ອຖ ໂຂ ສມ຺ພຫຸລາ ຠິກ຺ຂູ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ອິຘ, ຠນ຺ເຕ, ສາວຕ຺ຖິຍໍ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ອຫິນາ ທຏ຺ໂຐ ກາລງ຺ກໂຕ’’ຕິ.

‘‘ນ ຫິ ນູນ [ນ ຫ ນູນ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຈຕ຺ຕາຣິ ອຫິຣາຊກຸລານິ ເມຕ຺ເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ ຜຣິ. ສເຈ ຫິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຈຕ຺ຕາຣິ ອຫິຣາຊກຸລານິ ເມຕ຺ເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ ຜເຣຍ຺ຍ, ນ ຫິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຫິນາ ທຏ຺ໂຐ ກາລງ຺ກເຣຍ຺ຍ.

‘‘ກຕມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ? ວິຣູປກ຺ຂໍ ອຫິຣາຊກຸລໍ, ເອຣາປຖໍ ອຫິຣາຊກຸລໍ, ຉພ຺ຍາປຸຕ຺ຕໍ ອຫິຣາຊກຸລໍ, ກຓ຺ຫາໂຄຕມກໍ ອຫິຣາຊກຸລໍ. ນ ຫິ ນູນ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ອຫິຣາຊກຸລານິ ເມຕ຺ເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ ຜຣິ. ສເຈ ຫິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ອຫິຣາຊກຸລານິ ເມຕ຺ເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ ຜເຣຍ຺ຍ, ນ ຫິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຫິນາ ທຏ຺ໂຐ ກາລງ຺ກເຣຍ຺ຍ.

‘‘ອນຸຊານາມິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ອຫິຣາຊກຸລານິ ເມຕ຺ເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ ຜຣິຕຸໍ ອຕ຺ຕຄຸຕ຺ຕິຍາ ອຕ຺ຕຣກ຺ຂາຍ ອຕ຺ຕປຣິຕ຺ຕາຍາ’’ຕິ.

[ຈູຬວ. ໒໕໑; ຊາ. ໑.໒.໑໐໕ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ] ‘‘ວິຣູປກ຺ເຂຫິ ເມ ເມຕ຺ຕໍ, ເມຕ຺ຕໍ ເອຣາປເຖຫິ ເມ;

ຉພ຺ຍາປຸຕ຺ເຕຫິ ເມ ເມຕ຺ຕໍ, ເມຕ຺ຕໍ ກຓ຺ຫາໂຄຕມເກຫິ ຈ.

‘‘ອປາທເກຫິ ເມ ເມຕ຺ຕໍ, ເມຕ຺ຕໍ ທ຺ວິປາທເກຫິ [ທິປາທເກຫິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ເມ;

ຈຕຸປ຺ປເທຫິ ເມ ເມຕ຺ຕໍ, ເມຕ຺ຕໍ ພຫຸປ຺ປເທຫິ ເມ.

‘‘ມາ ມໍ ອປາທໂກ ຫິໍສິ, ມາ ມໍ ຫິໍສິ ທ຺ວິປາທໂກ [ທິປາທໂກ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)];

ມາ ມໍ ຈຕຸປ຺ປໂທ ຫິໍສິ, ມາ ມໍ ຫິໍສິ ພຫຸປ຺ປໂທ.

‘‘ສພ຺ເພ ສຕ຺ຕາ ສພ຺ເພ ປາຓາ, ສພ຺ເພ ຠູຕາ ຈ ເກວລາ;

ສພ຺ເພ ຠທ຺ຣານິ ປສ຺ສນ຺ຕຸ, ມາ ກຎ຺ຈິ [ກິຎ຺ຈິ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ປາປມາຄມາ.

‘‘ອປ຺ປມາໂຓ ພຸທ຺ໂຘ, ອປ຺ປມາໂຓ ຘມ຺ໂມ;

ອປ຺ປມາໂຓ ສງ຺ໂຆ, ປມາຓວນ຺ຕານິ ສຣີສປານິ [ສິຣິໍສປານິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)].

‘‘ອຫິວິຈ຺ຉິກາ ສຕປທີ, ອຸຓ຺ຓນາຠີ ສຣພູ ມູສິກາ;

ກຕາ ເມ ຣກ຺ຂາ ກຕາ ເມ ປຣິຕ຺ຕາ [ກຕໍ ເມ ປຣິຕ຺ຕໍ (?)], ປຏິກ຺ກມນ຺ຕຸ ຠູຕານິ;

ໂສຫໍ ນໂມ ຠຄວໂຕ, ນໂມ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘານ’’ນ຺ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ;

໘. ເທວທຕ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ

໖໘. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ ຄິຊ຺ຌກູເຏ ປພ຺ພເຕ ອຈິຣປກ຺ກນ຺ເຕ ເທວທຕ຺ເຕ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ເທວທຕ຺ຕໍ ອາຣພ຺ຠ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຕ຺ຕວຘາຍ, ຠິກ຺ຂເວ [ຈູຬວ. ໒໕໒; ສໍ. ນິ. ໒.໑໘໔], ເທວທຕ຺ຕສ຺ສ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລໂກ ອຸທປາທິ. ປຣາຠວາຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເທວທຕ຺ຕສ຺ສ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລໂກ ອຸທປາທິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກທລີ ອຕ຺ຕວຘາຍ ຜລໍ ເທຕິ, ປຣາຠວາຍ ຜລໍ ເທຕິ; ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕ຺ຕວຘາຍ ເທວທຕ຺ຕສ຺ສ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລໂກ ອຸທປາທິ, ປຣາຠວາຍ ເທວທຕ຺ຕສ຺ສ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລໂກ ອຸທປາທິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວຬຸ ອຕ຺ຕວຘາຍ ຜລໍ ເທຕິ, ປຣາຠວາຍ ຜລໍ ເທຕິ; ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕ຺ຕວຘາຍ ເທວທຕ຺ຕສ຺ສ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລໂກ ອຸທປາທິ, ປຣາຠວາຍ ເທວທຕ຺ຕສ຺ສ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລໂກ ອຸທປາທິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ນໂຬ ອຕ຺ຕວຘາຍ ຜລໍ ເທຕິ, ປຣາຠວາຍ ຜລໍ ເທຕິ; ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕ຺ຕວຘາຍ ເທວທຕ຺ຕສ຺ສ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລໂກ ອຸທປາທິ, ປຣາຠວາຍ ເທວທຕ຺ຕສ຺ສ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລໂກ ອຸທປາທິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສ຺ສຕຣີ ອຕ຺ຕວຘາຍ ຄພ຺ຠໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ປຣາຠວາຍ ຄພ຺ຠໍ ຄຓ຺ຫາຕິ; ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕ຺ຕວຘາຍ ເທວທຕ຺ຕສ຺ສ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລໂກ ອຸທປາທິ, ປຣາຠວາຍ ເທວທຕ຺ຕສ຺ສ ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລໂກ ອຸທປາທີ’’ຕິ.

‘‘ຜລໍ ເວ ກທລິໍ ຫນ຺ຕິ, ຜລໍ ເວຬຸໍ ຜລໍ ນຬໍ;

ສກ຺ກາໂຣ ກາປຸຣິສໍ ຫນ຺ຕິ, ຄພ຺ໂຠ ອສ຺ສຕຣິໍ ຍຖາ’’ຕິ [ຈູຬວ. ໓໓໕; ສໍ. ນິ. ໑.໑໘໓; ໒.໑໘໔; ເນຕ຺ຕິ. ໙໐]. ອຏ຺ຐມໍ;

໙. ປຘານສຸຕ຺ຕໍ

໖໙. ‘‘ຈຕ຺ຕາຣິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຘານານິ. ກຕມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ? ສໍວຣປ຺ປຘານໍ, ປຫານປ຺ປຘານໍ, ຠາວນາປ຺ປຘານໍ, ອນຸຣກ຺ຂຓາປ຺ປຘານໍ. ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສໍວຣປ຺ປຘານໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອນຸປ຺ປນ຺ນານໍ ປາປການໍ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອນຸປ຺ປາທາຍ ຉນ຺ທໍ ຊເນຕິ ວາຍມຕິ ວີຣິຍໍ ອາຣຠຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ ປທຫຕິ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສໍວຣປ຺ປຘານໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຫານປ຺ປຘານໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຸປ຺ປນ຺ນານໍ ປາປການໍ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ປຫານາຍ ຉນ຺ທໍ ຊເນຕິ ວາຍມຕິ ວີຣິຍໍ ອາຣຠຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ ປທຫຕິ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຫານປ຺ປຘານໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠາວນາປ຺ປຘານໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອນຸປ຺ປນ຺ນານໍ ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອຸປ຺ປາທາຍ ຉນ຺ທໍ ຊເນຕິ ວາຍມຕິ ວີຣິຍໍ ອາຣຠຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ ປທຫຕິ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠາວນາປ຺ປຘານໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຸຣກ຺ຂຓາປ຺ປຘານໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຸປ຺ປນ຺ນານໍ ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ຐິຕິຍາ ອສມ຺ໂມສາຍ ຠິຍ຺ໂຍຠາວາຍ ເວປຸລ຺ລາຍ ຠາວນາຍ ປາຣິປູຣິຍາ ຉນ຺ທໍ ຊເນຕິ ວາຍມຕິ ວີຣິຍໍ ອາຣຠຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ ປທຫຕິ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຸຣກ຺ຂຓາປ຺ປຘານໍ. ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາຣິ ປຘານານີ’’ຕິ.

‘‘ສໍວໂຣ ຈ ປຫານຎ຺ຈ, ຠາວນາ ອນຸຣກ຺ຂຓາ;

ເອເຕ ປຘານາ ຈຕ຺ຕາໂຣ, ເທສິຕາທິຈ຺ຈພນ຺ຘຸນາ;

ໂຍ ຫິ [ເຍຫິ (?)] ຠິກ຺ຂຸ ອິຘາຕາປີ, ຂຍໍ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ປາປຸເຓ’’ຕິ. ນວມໍ;

໑໐. ອຘມ຺ມິກສຸຕ຺ຕໍ

໗໐. ‘‘ຍສ຺ມິໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມເຍ ຣາຊາໂນ ອຘມ຺ມິກາ ໂຫນ຺ຕິ, ຣາຊາຍຸຕ຺ຕາປິ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ອຘມ຺ມິກາ ໂຫນ຺ຕິ. ຣາຊາຍຸຕ຺ເຕສຸ ອຘມ຺ມິເກສຸ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາປິ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ອຘມ຺ມິກາ ໂຫນ຺ຕິ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິເກສຸ ອຘມ຺ມິເກສຸ ເນຄມຊານປທາປິ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ອຘມ຺ມິກາ ໂຫນ຺ຕິ. ເນຄມຊານປເທສຸ ອຘມ຺ມິເກສຸ ວິສມໍ ຈນ຺ທິມສູຣິຍາ ປຣິວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ວິສມໍ ຈນ຺ທິມສູຣິເຍສຸ ປຣິວຕ຺ຕນ຺ເຕສຸ ວິສມໍ ນກ຺ຂຕ຺ຕານິ ຕາຣກຣູປານິ ປຣິວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ວິສມໍ ນກ຺ຂຕ຺ເຕສຸ ຕາຣກຣູເປສຸ ປຣິວຕ຺ຕນ຺ເຕສຸ ວິສມໍ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວາ [ຣຕ຺ຕິທິວາ (ກ.)] ປຣິວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ວິສມໍ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິເວສຸ ປຣິວຕ຺ຕນ຺ເຕສຸ ວິສມໍ ມາສທ຺ຘມາສາ ປຣິວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ວິສມໍ ມາສທ຺ຘມາເສສຸ ປຣິວຕ຺ຕນ຺ເຕສຸ ວິສມໍ ອຸຕຸສໍວຈ຺ຉຣາ ປຣິວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ວິສມໍ ອຸຕຸສໍວຈ຺ຉເຣສຸ ປຣິວຕ຺ຕນ຺ເຕສຸ ວິສມໍ ວາຕາ ວາຍນ຺ຕິ ວິສມາ ອປຎ຺ຊສາ. ວິສມໍ ວາເຕສຸ ວາຍນ຺ເຕສຸ ວິສເມສຸ ອປຎ຺ຊເສສຸ ເທວຕາ ປຣິກຸປິຕາ ຠວນ຺ຕິ. ເທວຕາສຸ ປຣິກຸປິຕາສຸ ເທໂວ ນ ສມ຺ມາ ຘາຣໍ ອນຸປ຺ປເວຈ຺ຉຕິ. ເທເວ ນ ສມ຺ມາ ຘາຣໍ ອນຸປ຺ປເວຈ຺ຉນ຺ເຕ ວິສມປາການິ [ວິສມປາກີນິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ.), ວິສມໍ ປາການິ (ກ.)] ສສ຺ສານິ ຠວນ຺ຕິ. ວິສມປາການິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສສ຺ສານິ ມນຸສ຺ສາ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕາ ອປ຺ປາຍຸກາ ໂຫນ຺ຕິ ທຸພ຺ພຓ຺ຓາ ຈ ພວ຺ຫາພາຘາ [ພຫ຺ວາພາຘາ (ກ.)] ຈ.

‘‘ຍສ຺ມິໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມເຍ ຣາຊາໂນ ຘມ຺ມິກາ ໂຫນ຺ຕິ, ຣາຊາຍຸຕ຺ຕາປິ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຘມ຺ມິກາ ໂຫນ຺ຕິ. ຣາຊາຍຸຕ຺ເຕສຸ ຘມ຺ມິເກສຸ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິກາປິ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຘມ຺ມິກາ ໂຫນ຺ຕິ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິເກສຸ ຘມ຺ມິເກສຸ ເນຄມຊານປທາປິ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຘມ຺ມິກາ ໂຫນ຺ຕິ. ເນຄມຊານປເທສຸ ຘມ຺ມິເກສຸ ສມໍ ຈນ຺ທິມສູຣິຍາ ປຣິວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ສມໍ ຈນ຺ທິມສູຣິເຍສຸ ປຣິວຕ຺ຕນ຺ເຕສຸ ສມໍ ນກ຺ຂຕ຺ຕານິ ຕາຣກຣູປານິ ປຣິວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ສມໍ ນກ຺ຂຕ຺ເຕສຸ ຕາຣກຣູເປສຸ ປຣິວຕ຺ຕນ຺ເຕສຸ ສມໍ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວາ ປຣິວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ສມໍ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິເວສຸ ປຣິວຕ຺ຕນ຺ເຕສຸ ສມໍ ມາສທ຺ຘມາສາ ປຣິວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ສມໍ ມາສທ຺ຘມາເສສຸ ປຣິວຕ຺ຕນ຺ເຕສຸ ສມໍ ອຸຕຸສໍວຈ຺ຉຣາ ປຣິວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ສມໍ ອຸຕຸສໍວຈ຺ຉເຣສຸ ປຣິວຕ຺ຕນ຺ເຕສຸ ສມໍ ວາຕາ ວາຍນ຺ຕິ ສມາ ປຎ຺ຊສາ. ສມໍ ວາເຕສຸ ວາຍນ຺ເຕສຸ ສເມສຸ ປຎ຺ຊເສສຸ ເທວຕາ ອປຣິກຸປິຕາ ຠວນ຺ຕິ. ເທວຕາສຸ ອປຣິກຸປິຕາສຸ ເທໂວ ສມ຺ມາ ຘາຣໍ ອນຸປ຺ປເວຈ຺ຉຕິ. ເທເວ ສມ຺ມາ ຘາຣໍ ອນຸປ຺ປເວຈ຺ຉນ຺ເຕ ສມປາການິ ສສ຺ສານິ ຠວນ຺ຕິ. ສມປາການິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສສ຺ສານິ ມນຸສ຺ສາ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕາ ທີຆາຍຸກາ ຈ ໂຫນ຺ຕິ ວຓ຺ຓວນ຺ໂຕ ຈ ພລວນ຺ໂຕ ຈ ອປ຺ປາພາຘາ ຈາ’’ຕິ.

‘‘ຄຸນ຺ນໍ ເຈ ຕຣມານານໍ, ຊິມ຺ຫໍ ຄຈ຺ຉຕິ ປຸງ຺ຄໂວ;

ສພ຺ພາ ຕາ ຊິມ຺ຫໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເນຕ຺ເຕ ຊິມ຺ຫໍ ຄເຕ ສຕິ.

‘‘ເອວເມວໍ ມນຸສ຺ເສສຸ, ໂຍ ໂຫຕິ ເສຏ຺ຐສມ຺ມໂຕ;

ໂສ ເຈ ອຘມ຺ມໍ ຈຣຕິ, ປເຄວ ອິຕຣາ ປຊາ;

ສພ຺ພໍ ຣຏ຺ຐໍ ທຸກ຺ຂໍ ເສຕິ, ຣາຊາ ເຈ ໂຫຕິ ອຘມ຺ມິໂກ.

‘‘ຄຸນ຺ນໍ ເຈ ຕຣມານານໍ, ອຸຊຸໍ ຄຈ຺ຉຕິ ປຸງ຺ຄໂວ;

ສພ຺ພາ ຕາ ອຸຊຸໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເນຕ຺ເຕ ອຸຊຸໍ ຄເຕ ສຕິ.

‘‘ເອວເມວໍ ມນຸສ຺ເສສຸ, ໂຍ ໂຫຕິ ເສຏ຺ຐສມ຺ມໂຕ;

ໂສ ສເຈ [ໂສ ເຈວ (ສີ. ປີ.), ໂສ ເຈ (ສ຺ຍາ.)] ຘມ຺ມໍ ຈຣຕິ, ປເຄວ ອິຕຣາ ປຊາ;

ສພ຺ພໍ ຣຏ຺ຐໍ ສຸຂໍ ເສຕິ, ຣາຊາ ເຈ ໂຫຕິ ຘມ຺ມິໂກ’’ຕິ. ທສມໍ;

ປຕ຺ຕກມ຺ມວຄ຺ໂຄ ທຸຕິໂຍ.