(໘) ໓. ອປຓ຺ຓກວຄ຺ໂຄ

໑. ປຘານສຸຕ຺ຕໍ

໗໑. ‘‘ຈຕູຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອປຓ຺ຓກປ຺ປຏິປທໍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ໂຍນິ ຈສ຺ສ ອາຣທ຺ຘາ ໂຫຕິ ອາສວານໍ ຂຍາຍ. ກຕເມຫິ ຈຕູຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສີລວາ ໂຫຕິ, ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ໂຫຕິ, ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ ໂຫຕິ, ປຎ຺ຎວາ ໂຫຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕູຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອປຓ຺ຓກປ຺ປຏິປທໍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ໂຍນິ ຈສ຺ສ ອາຣທ຺ຘາ ໂຫຕິ ອາສວານໍ ຂຍາຍາ’’ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິສຸຕ຺ຕໍ

໗໒. ‘‘ຈຕູຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອປຓ຺ຓກປ຺ປຏິປທໍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ໂຍນິ ຈສ຺ສ ອາຣທ຺ຘາ ໂຫຕິ ອາສວານໍ ຂຍາຍ. ກຕເມຫິ ຈຕູຫິ? ເນກ຺ຂມ຺ມວິຕກ຺ເກນ, ອພ຺ຍາປາທວິຕກ຺ເກນ, ອວິຫິໍສາວິຕກ຺ເກນ, ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາ – ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕູຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ອປຓ຺ຓກປ຺ປຏິປທໍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ໂຍນິ ຈສ຺ສ ອາຣທ຺ຘາ ໂຫຕິ ອາສວານໍ ຂຍາຍາ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ສປ຺ປຸຣິສສຸຕ຺ຕໍ

໗໓. ‘‘ຈຕູຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອສປ຺ປຸຣິໂສ ເວທິຕພ຺ໂພ. ກຕເມຫິ ຈຕູຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິໂສ ໂຍ ໂຫຕິ ປຣສ຺ສ ອວຓ຺ໂຓ ຕໍ ອປຸຏ຺ໂຐປິ ປາຕຸ ກໂຣຕິ, ໂກ ປນ ວາໂທ ປຸຏ຺ຐສ຺ສ! ປຸຏ຺ໂຐ ໂຂ ປນ ປຎ຺ຫາຠິນີໂຕ ອຫາເປຕ຺ວາ ອລມ຺ພິຕ຺ວາ ປຣິປູຣໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ປຣສ຺ສ ອວຓ຺ຓໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ. ເວທິຕພ຺ພເມຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິໂສ ອຍໍ ຠວນ຺ຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິໂສ ໂຍ ໂຫຕິ ປຣສ຺ສ ວຓ຺ໂຓ ຕໍ ປຸຏ຺ໂຐປິ ນ ປາຕຸ ກໂຣຕິ, ໂກ ປນ ວາໂທ ອປຸຏ຺ຐສ຺ສ! ປຸຏ຺ໂຐ ໂຂ ປນ ປຎ຺ຫາຠິນີໂຕ ຫາເປຕ຺ວາ ລມ຺ພິຕ຺ວາ ອປຣິປູຣໍ ອວິຕ຺ຖາເຣນ ປຣສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ. ເວທິຕພ຺ພເມຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິໂສ ອຍໍ ຠວນ຺ຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິໂສ ໂຍ ໂຫຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອວຓ຺ໂຓ ຕໍ ປຸຏ຺ໂຐປິ ນ ປາຕຸ ກໂຣຕິ, ໂກ ປນ ວາໂທ ອປຸຏ຺ຐສ຺ສ! ປຸຏ຺ໂຐ ໂຂ ປນ ປຎ຺ຫາຠິນີໂຕ ຫາເປຕ຺ວາ ລມ຺ພິຕ຺ວາ ອປຣິປູຣໍ ອວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຕໂນ ອວຓ຺ຓໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ. ເວທິຕພ຺ພເມຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິໂສ ອຍໍ ຠວນ຺ຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິໂສ ໂຍ ໂຫຕິ ອຕ຺ຕໂນ ວຓ຺ໂຓ ຕໍ ອປຸຏ຺ໂຐປິ ປາຕຸ ກໂຣຕິ, ໂກ ປນ ວາໂທ ປຸຏ຺ຐສ຺ສ! ປຸຏ຺ໂຐ ໂຂ ປນ ປຎ຺ຫາຠິນີໂຕ ອຫາເປຕ຺ວາ ອລມ຺ພິຕ຺ວາ ປຣິປູຣໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຕໂນ ວຓ຺ຓໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ. ເວທິຕພ຺ພເມຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອສປ຺ປຸຣິໂສ ອຍໍ ຠວນ຺ຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕູຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອສປ຺ປຸຣິໂສ ເວທິຕພ຺ໂພ.

‘‘ຈຕູຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ສປ຺ປຸຣິໂສ ເວທິຕພ຺ໂພ. ກຕເມຫິ ຈຕູຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ສປ຺ປຸຣິໂສ ໂຍ ໂຫຕິ ປຣສ຺ສ ອວຓ຺ໂຓ ຕໍ ປຸຏ຺ໂຐປິ ນ ປາຕຸ ກໂຣຕິ, ໂກ ປນ ວາໂທ ອປຸຏ຺ຐສ຺ສ! ປຸຏ຺ໂຐ ໂຂ ປນ ປຎ຺ຫາຠິນີໂຕ ຫາເປຕ຺ວາ ລມ຺ພິຕ຺ວາ ອປຣິປູຣໍ ອວິຕ຺ຖາເຣນ ປຣສ຺ສ ອວຓ຺ຓໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ. ເວທິຕພ຺ພເມຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສປ຺ປຸຣິໂສ ອຍໍ ຠວນ຺ຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສປ຺ປຸຣິໂສ ໂຍ ໂຫຕິ ປຣສ຺ສ ວຓ຺ໂຓ ຕໍ ອປຸຏ຺ໂຐປິ ປາຕຸ ກໂຣຕິ, ໂກ ປນ ວາໂທ ປຸຏ຺ຐສ຺ສ! ປຸຏ຺ໂຐ ໂຂ ປນ ປຎ຺ຫາຠິນີໂຕ ອຫາເປຕ຺ວາ ອລມ຺ພິຕ຺ວາ ປຣິປູຣໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ປຣສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ. ເວທິຕພ຺ພເມຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສປ຺ປຸຣິໂສ ອຍໍ ຠວນ຺ຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສປ຺ປຸຣິໂສ ໂຍ ໂຫຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອວຓ຺ໂຓ ຕໍ ອປຸຏ຺ໂຐປິ ປາຕຸ ກໂຣຕິ, ໂກ ປນ ວາໂທ ປຸຏ຺ຐສ຺ສ! ປຸຏ຺ໂຐ ໂຂ ປນ ປຎ຺ຫາຠິນີໂຕ ອຫາເປຕ຺ວາ ອລມ຺ພິຕ຺ວາ ປຣິປູຣໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຕໂນ ອວຓ຺ຓໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ. ເວທິຕພ຺ພເມຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສປ຺ປຸຣິໂສ ອຍໍ ຠວນ຺ຕິ.

‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສປ຺ປຸຣິໂສ ໂຍ ໂຫຕິ ອຕ຺ຕໂນ ວຓ຺ໂຓ ຕໍ ປຸຏ຺ໂຐປິ ນ ປາຕຸ ກໂຣຕິ, ໂກ ປນ ວາໂທ ອປຸຏ຺ຐສ຺ສ! ປຸຏ຺ໂຐ ໂຂ ປນ ປຎ຺ຫາຠິນີໂຕ ຫາເປຕ຺ວາ ລມ຺ພິຕ຺ວາ ອປຣິປູຣໍ ອວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຕໂນ ວຓ຺ຓໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ. ເວທິຕພ຺ພເມຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສປ຺ປຸຣິໂສ ອຍໍ ຠວນ຺ຕິ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕູຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ສປ຺ປຸຣິໂສ ເວທິຕພ຺ໂພ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ວຘຸກາ ຍຎ຺ຎເທວ ຣຕ຺ຕິໍ ວາ ທິວໍ ວາ ອານີຕາ ໂຫຕິ, ຕາວເທວສ຺ສາ ຕິພ຺ພໍ ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕໍ ໂຫຕິ ສສ຺ສຸຍາປິ ສສຸເຣປິ ສາມິເກປິ ອນ຺ຕມໂສ ທາສກມ຺ມກຣໂປຣິເສສຸ. ສາ ອປເຣນ ສມເຍນ ສໍວາສມນ຺ວາຍ ວິສ຺ສາສມນ຺ວາຍ ສສ຺ສຸມ຺ປິ ສສຸຣມ຺ປິ ສາມິກມ຺ປິ ເອວມາຫ – ‘ອເປຖ, ກິໍ ປນ ຕຸມ຺ເຫ ຊານາຖາ’ຕິ! ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ຠິກ຺ຂຸ ຍຎ຺ຎເທວ ຣຕ຺ຕິໍ ວາ ທິວໍ ວາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ໂຫຕິ, ຕາວເທວສ຺ສ ຕິພ຺ພໍ ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕໍ ໂຫຕິ ຠິກ຺ຂູສຸ ຠິກ຺ຂຸນີສຸ ອຸປາສເກສຸ ອຸປາສິກາສຸ ອນ຺ຕມໂສ ອາຣາມິກສມຓຸທ຺ເທເສສຸ. ໂສ ອປເຣນ ສມເຍນ ສໍວາສມນ຺ວາຍ ວິສ຺ສາສມນ຺ວາຍ ອາຈຣິຍມ຺ປິ ອຸປຊ຺ຌາຍມ຺ປິ ເອວມາຫ – ‘ອເປຖ, ກິໍ ປນ ຕຸມ຺ເຫ ຊານາຖາ’ຕິ! ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວໍ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘ອຘຸນາຄຕວຘຸກາສເມນ ເຈຕສາ ວິຫຣິສ຺ສາມາ’ຕິ. ເອວຎ຺ຫິ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ສິກ຺ຂິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ປຐມອຄ຺ຄສຸຕ຺ຕໍ

໗໔. ‘‘ຈຕ຺ຕາຣິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຄ຺ຄານິ. ກຕມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ? ສີລຄ຺ຄໍ, ສມາຘິຄ຺ຄໍ [ສມາຘຄ຺ຄໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ)], ປຎ຺ຎາຄ຺ຄໍ, ວິມຸຕ຺ຕຄ຺ຄໍ – ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາຣິ ອຄ຺ຄານີ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ທຸຕິຍອຄ຺ຄສຸຕ຺ຕໍ

໗໕. ‘‘ຈຕ຺ຕາຣິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຄ຺ຄານິ. ກຕມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ? ຣູປຄ຺ຄໍ, ເວທນາຄ຺ຄໍ, ສຎ຺ຎາຄ຺ຄໍ, ຠວຄ຺ຄໍ – ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາຣິ ອຄ຺ຄານີ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ກຸສິນາຣສຸຕ຺ຕໍ

໗໖. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ກຸສິນາຣາຍໍ ວິຫຣຕິ ອຸປວຕ຺ຕເນ ມລ຺ລານໍ ສາລວເນ ອນ຺ຕເຣນ ຍມກສາລານໍ ປຣິນິພ຺ພານສມເຍ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ. ‘‘ຠທນ຺ເຕ’’ຕິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ສິຍາ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ [ທີ. ນິ. ໒.໒໑໗], ເອກຠິກ຺ຂຸສ຺ສປິ ກງ຺ຂາ ວາ ວິມຕິ ວາ ພຸທ຺ເຘ ວາ ຘມ຺ເມ ວາ ສງ຺ເຆ ວາ ມຄ຺ເຄ ວາ ປຏິປທາຍ ວາ, ປຸຈ຺ຉຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາ ປຈ຺ຉາ ວິປ຺ປຏິສາຣິໂນ ອຫຸວຕ຺ຖ – ‘ສມ຺ມຸຂີຠູໂຕ ໂນ ສຕ຺ຖາ ອໂຫສິ, ນາສກ຺ຂິມ຺ຫ ຠຄວນ຺ຕໍ ສມ຺ມຸຂາ ປຏິປຸຈ຺ຉິຕຸ’’’ນ຺ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຕຸຓ຺ຫີ ອເຫສຸໍ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ສິຍາ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຠິກ຺ຂຸສ຺ສປິ ກງ຺ຂາ ວາ ວິມຕິ ວາ ພຸທ຺ເຘ ວາ ຘມ຺ເມ ວາ ສງ຺ເຆ ວາ ມຄ຺ເຄ ວາ ປຏິປທາຍ ວາ, ປຸຈ຺ຉຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາ ປຈ຺ຉາ ວິປ຺ປຏິສາຣິໂນ ອຫຸວຕ຺ຖ – ‘ສມ຺ມຸຂີຠູໂຕ ໂນ ສຕ຺ຖາ ອໂຫສິ, ນາສກ຺ຂິມ຺ຫ ຠຄວນ຺ຕໍ ສມ຺ມຸຂາ ປຏິປຸຈ຺ຉິຕຸ’’’ນ຺ຕິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຕຸຓ຺ຫີ ອເຫສຸໍ. ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ສິຍາ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຠິກ຺ຂຸສ຺ສປິ ກງ຺ຂາ ວາ ວິມຕິ ວາ ພຸທ຺ເຘ ວາ ຘມ຺ເມ ວາ ສງ຺ເຆ ວາ ມຄ຺ເຄ ວາ ປຏິປທາຍ ວາ, ປຸຈ຺ຉຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາ ປຈ຺ຉາ ວິປ຺ປຏິສາຣິໂນ ອຫຸວຕ຺ຖ – ‘ສມ຺ມຸຂີຠູໂຕ ໂນ ສຕ຺ຖາ ອໂຫສິ, ນາສກ຺ຂິມ຺ຫ ຠຄວນ຺ຕໍ ສມ຺ມຸຂາ ປຏິປຸຈ຺ຉິຕຸ’’’ນ຺ຕິ. ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຕຸຓ຺ຫີ ອເຫສຸໍ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ສິຍາ ໂຂ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຖຸຄາຣເວນປິ ນ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາຖ, ສຫາຍໂກປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຫາຍກສ຺ສ ອາໂຣເຈຕູ’’ຕິ. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຕຸຓ຺ຫີ ອເຫສຸໍ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອພ຺ຠຸຕໍ, ຠນ຺ເຕ! ເອວໍ ປສນ຺ໂນ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ! ນຕ຺ຖິ ອິມສ຺ມິໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ ເອກຠິກ຺ຂຸສ຺ສປິ ກງ຺ຂາ ວາ ວິມຕິ ວາ ພຸທ຺ເຘ ວາ ຘມ຺ເມ ວາ ສງ຺ເຆ ວາ ມຄ຺ເຄ ວາ ປຏິປທາຍ ວາ’’ຕິ.

‘‘ປສາທາ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ອານນ຺ທ, ວເທສິ. ຎາຓເມວ ເຫຕ຺ຖ, ອານນ຺ທ, ຕຖາຄຕສ຺ສ – ‘ນຕ຺ຖິ ອິມສ຺ມິໍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ ເອກຠິກ຺ຂຸສ຺ສປິ ກງ຺ຂາ ວາ ວິມຕິ ວາ ພຸທ຺ເຘ ວາ ຘມ຺ເມ ວາ ສງ຺ເຆ ວາ ມຄ຺ເຄ ວາ ປຏິປທາຍ ວາ’. ອິເມສຎ຺ຫິ, ອານນ຺ທ, ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຠິກ຺ຂຸສຕານໍ ໂຍ ປຈ຺ຉິມໂກ ຠິກ຺ຂຸ ໂສ ໂສຕາປນ຺ໂນ ອວິນິປາຕຘມ຺ໂມ ນິຍໂຕ ສມ຺ໂພຘິປຣາຍໂຓ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ອຈິນ຺ເຕຍ຺ຍສຸຕ຺ຕໍ

໗໗. ‘‘ຈຕ຺ຕາຣິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຈິນ຺ເຕຍ຺ຍານິ, ນ ຈິນ຺ເຕຕພ຺ພານິ; ຍານິ ຈິນ຺ເຕນ຺ໂຕ ອຸມ຺ມາທສ຺ສ ວິຆາຕສ຺ສ ຠາຄີ ອສ຺ສ. ກຕມານິ ຈຕ຺ຕາຣິ? ພຸທ຺ຘານໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ພຸທ຺ຘວິສໂຍ ອຈິນ຺ເຕຍ຺ໂຍ, ນ ຈິນ຺ເຕຕພ຺ໂພ; ຍໍ ຈິນ຺ເຕນ຺ໂຕ ອຸມ຺ມາທສ຺ສ ວິຆາຕສ຺ສ ຠາຄີ ອສ຺ສ. ຌາຍິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຌານວິສໂຍ ອຈິນ຺ເຕຍ຺ໂຍ, ນ ຈິນ຺ເຕຕພ຺ໂພ; ຍໍ ຈິນ຺ເຕນ຺ໂຕ ອຸມ຺ມາທສ຺ສ ວິຆາຕສ຺ສ ຠາຄີ ອສ຺ສ. ກມ຺ມວິປາໂກ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຈິນ຺ເຕຍ຺ໂຍ, ນ ຈິນ຺ເຕຕພ຺ໂພ; ຍໍ ຈິນ຺ເຕນ຺ໂຕ ອຸມ຺ມາທສ຺ສ ວິຆາຕສ຺ສ ຠາຄີ ອສ຺ສ. ໂລກຈິນ຺ຕາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຈິນ຺ເຕຍ຺ຍາ, ນ ຈິນ຺ເຕຕພ຺ພາ; ຍໍ ຈິນ຺ເຕນ຺ໂຕ ອຸມ຺ມາທສ຺ສ ວິຆາຕສ຺ສ ຠາຄີ ອສ຺ສ. ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕ຺ຕາຣິ ອຈິນ຺ເຕຍ຺ຍານິ, ນ ຈິນ຺ເຕຕພ຺ພານິ; ຍານິ ຈິນ຺ເຕນ຺ໂຕ ອຸມ຺ມາທສ຺ສ ວິຆາຕສ຺ສ ຠາຄີ ອສ຺ສາ’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ທກ຺ຂິຓສຸຕ຺ຕໍ

໗໘. ‘‘ຈຕສ຺ໂສ ອິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ທກ຺ຂິຓາ ວິສຸທ຺ຘິໂຍ. ກຕມາ ຈຕສ຺ໂສ? ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທກ຺ຂິຓາ ທາຍກໂຕ ວິສຸຊ຺ຌຕິ, ໂນ ປຏິຄ຺ຄາຫກໂຕ; ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທກ຺ຂິຓາ ປຏິຄ຺ຄາຫກໂຕ ວິສຸຊ຺ຌຕິ, ໂນ ທາຍກໂຕ; ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທກ຺ຂິຓາ ເນວ ທາຍກໂຕ ວິສຸຊ຺ຌຕິ, ໂນ ປຏິຄ຺ຄາຫກໂຕ; ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທກ຺ຂິຓາ ທາຍກໂຕ ເຈວ ວິສຸຊ຺ຌຕິ ປຏິຄ຺ຄາຫກໂຕ ຈ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ທກ຺ຂິຓາ ທາຍກໂຕ ວິສຸຊ຺ຌຕິ, ໂນ ປຏິຄ຺ຄາຫກໂຕ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ທາຍໂກ ໂຫຕິ ສີລວາ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ໂມ; ປຏິຄ຺ຄາຫກາ ໂຫນ຺ຕິ ທຸສ຺ສີລາ ປາປຘມ຺ມາ [ປຏິຄ຺ຄາຫໂກ ໂຫຕິ ທຸສ຺ສີໂລ ປາປຘມ຺ໂມ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.) ມ. ນິ. ໓.໓໘໑ ໂອໂລເກຕພ຺ພໍ]. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ທກ຺ຂິຓາ ທາຍກໂຕ ວິສຸຊ຺ຌຕິ, ໂນ ປຏິຄ຺ຄາຫກໂຕ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ທກ຺ຂິຓາ ປຏິຄ຺ຄາຫກໂຕ ວິສຸຊ຺ຌຕິ, ໂນ ທາຍກໂຕ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ທາຍໂກ ໂຫຕິ ທຸສ຺ສີໂລ ປາປຘມ຺ໂມ; ປຏິຄ຺ຄາຫກາ ໂຫນ຺ຕິ ສີລວນ຺ໂຕ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ມາ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ທກ຺ຂິຓາ ປຏິຄ຺ຄາຫກໂຕ ວິສຸຊ຺ຌຕິ, ໂນ ທາຍກໂຕ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ທກ຺ຂິຓາ ເນວ ທາຍກໂຕ ວິສຸຊ຺ຌຕິ, ໂນ ປຏິຄ຺ຄາຫກໂຕ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ທາຍໂກ ໂຫຕິ ທຸສ຺ສີໂລ ປາປຘມ຺ໂມ; ປຏິຄ຺ຄາຫກາປິ ໂຫນ຺ຕິ ທຸສ຺ສີລາ ປາປຘມ຺ມາ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ທກ຺ຂິຓາ ເນວ ທາຍກໂຕ ວິສຸຊ຺ຌຕິ, ໂນ ປຏິຄ຺ຄາຫກໂຕ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ທກ຺ຂິຓາ ທາຍກໂຕ ເຈວ ວິສຸຊ຺ຌຕິ ປຏິຄ຺ຄາຫກໂຕ ຈ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ທາຍໂກ ໂຫຕິ ສີລວາ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ໂມ; ປຏິຄ຺ຄາຫກາປິ ໂຫນ຺ຕິ ສີລວນ຺ໂຕ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ມາ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ທກ຺ຂິຓາ ທາຍກໂຕ ເຈວ ວິສຸຊ຺ຌຕິ ປຏິຄ຺ຄາຫກໂຕ ຈ. ອິມາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈຕສ຺ໂສ ທກ຺ຂິຓາ ວິສຸທ຺ຘິໂຍ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ວຓິຊ຺ຊສຸຕ຺ຕໍ

໗໙. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ເຫຕຸ ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຍນ ມິເຘກຈ຺ຈສ຺ສ ຕາທິສາວ ວຓິຊ຺ຊາ ປຍຸຕ຺ຕາ ເຉທຄາມິນີ ໂຫຕິ? ໂກ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ເຫຕຸ ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຍນ ມິເຘກຈ຺ຈສ຺ສ ຕາທິສາວ ວຓິຊ຺ຊາ ປຍຸຕ຺ຕາ ນ ຍຖາຘິປ຺ປາຍາ [ຍຖາຘິປ຺ປາຍໍ (ສີ.)] ໂຫຕິ? ໂກ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ ເຫຕຸ ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຍນ ມິເຘກຈ຺ຈສ຺ສ ຕາທິສາວ ວຓິຊ຺ຊາ ປຍຸຕ຺ຕາ ຍຖາຘິປ຺ປາຍາ [ຍຖາຘິປ຺ປາຍໍ (ສີ.)] ໂຫຕິ? ໂກ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ເຫຕຸ ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຍນ ມິເຘກຈ຺ຈສ຺ສ ຕາທິສາວ ວຓິຊ຺ຊາ ປຍຸຕ຺ຕາ ປຣາຘິປ຺ປາຍາ ໂຫຕີ’’ຕິ?

‘‘ອິຘ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເອກຈ຺ໂຈ ສມຓໍ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວາ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປວາເຣຕິ – ‘ວທຕຸ, ຠນ຺ເຕ, ປຈ຺ຈເຍນາ’ຕິ. ໂສ ເຍນ ປວາເຣຕິ ຕໍ ນ ເທຕິ. ໂສ ເຈ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ໂສ ຍຎ຺ຎເທວ ວຓິຊ຺ຊໍ ປໂຍເຊຕິ, ສາສ຺ສ ໂຫຕິ ເຉທຄາມິນີ.

‘‘ອິຘ ປນ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເອກຈ຺ໂຈ ສມຓໍ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວາ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປວາເຣຕິ – ‘ວທຕຸ, ຠນ຺ເຕ, ປຈ຺ຈເຍນາ’ຕິ. ໂສ ເຍນ ປວາເຣຕິ ຕໍ ນ ຍຖາຘິປ຺ປາຍໍ ເທຕິ. ໂສ ເຈ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ໂສ ຍຎ຺ຎເທວ ວຓິຊ຺ຊໍ ປໂຍເຊຕິ, ສາສ຺ສ ນ ໂຫຕິ ຍຖາຘິປ຺ປາຍາ [ຍຖາຘິປ຺ປາຍໍ (ສີ. ກ.)].

‘‘ອິຘ ປນ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເອກຈ຺ໂຈ ສມຓໍ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວາ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປວາເຣຕິ – ‘ວທຕຸ, ຠນ຺ເຕ, ປຈ຺ຈເຍນາ’ຕິ. ໂສ ເຍນ ປວາເຣຕິ ຕໍ ຍຖາຘິປ຺ປາຍໍ ເທຕິ. ໂສ ເຈ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ໂສ ຍຎ຺ຎເທວ ວຓິຊ຺ຊໍ ປໂຍເຊຕິ, ສາສ຺ສ ໂຫຕິ ຍຖາຘິປ຺ປາຍາ [ຍຖາຘິປ຺ປາຍໍ (ສີ. ກ.)].

‘‘ອິຘ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເອກຈ຺ໂຈ ສມຓໍ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ວາ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປວາເຣຕິ – ‘ວທຕຸ, ຠນ຺ເຕ, ປຈ຺ຈເຍນາ’ຕິ. ໂສ ເຍນ ປວາເຣຕິ ຕໍ ປຣາຘິປ຺ປາຍໍ ເທຕິ. ໂສ ເຈ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ໂສ ຍຎ຺ຎເທວ ວຓິຊ຺ຊໍ ປໂຍເຊຕິ, ສາສ຺ສ ໂຫຕິ ປຣາຘິປ຺ປາຍາ [ປຣາຘິປ຺ປາຍໍ (ກ.)].

‘‘ອຍໍ ໂຂ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເຫຕຸ ອຍໍ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຍນ ມິເຘກຈ຺ຈສ຺ສ ຕາທິສາວ ວຓິຊ຺ຊາ ປຍຸຕ຺ຕາ ເຉທຄາມິນີ ໂຫຕິ. ອຍໍ ປນ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເຫຕຸ ອຍໍ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຍນ ມິເຘກຈ຺ຈສ຺ສ ຕາທິສາວ ວຓິຊ຺ຊາ ປຍຸຕ຺ຕາ ນ ຍຖາຘິປ຺ປາຍາ ໂຫຕິ. ອຍໍ ໂຂ ປນ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເຫຕຸ ອຍໍ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຍນ ມິເຘກຈ຺ຈສ຺ສ ຕາທິສາວ ວຓິຊ຺ຊາ ປຍຸຕ຺ຕາ ຍຖາຘິປ຺ປາຍາ ໂຫຕິ. ອຍໍ ປນ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເຫຕຸ ອຍໍ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຍນ ມິເຘກຈ຺ຈສ຺ສ ຕາທິສາວ ວຓິຊ຺ຊາ ປຍຸຕ຺ຕາ ປຣາຘິປ຺ປາຍາ ໂຫຕີ’’ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ກມ຺ໂພຊສຸຕ຺ຕໍ

໘໐. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ໂກສມ຺ພິຍໍ ວິຫຣຕິ ໂຆສິຕາຣາເມ. ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ໂກ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ເຫຕຸ ໂກ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຍນ ມາຕຸຄາໂມ ເນວ ສຠາຍໍ ນິສີທຕິ, ນ ກມ຺ມນ຺ຕໍ ປໂຍເຊຕິ, ນ ກມ຺ໂພຊໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ? ‘‘ໂກຘໂນ, ອານນ຺ທ, ມາຕຸຄາໂມ; ອິສ຺ສຸກີ, ອານນ຺ທ, ມາຕຸຄາໂມ; ມຈ຺ຉຣີ, ອານນ຺ທ, ມາຕຸຄາໂມ; ທຸປ຺ປຎ຺ໂຎ, ອານນ຺ທ, ມາຕຸຄາໂມ – ອຍໍ ໂຂ, ອານນ຺ທ, ເຫຕຸ ອຍໍ ປຈ຺ຈໂຍ, ເຍນ ມາຕຸຄາໂມ ເນວ ສຠາຍໍ ນິສີທຕິ, ນ ກມ຺ມນ຺ຕໍ ປໂຍເຊຕິ, ນ ກມ຺ໂພຊໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ. ທສມໍ.

ອປຓ຺ຓກວຄ຺ໂຄ ຕຕິໂຍ.