໑. ກຸສິນາຣສຸຕ຺ຕໍ

໑໒໔. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ກຸສິນາຣາຍໍ ວິຫຣຕິ ພລິຫຣເຓ ວນສຓ຺ເຑ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຠິກ຺ຂໂວ’’ຕິ. ‘‘ຠທນ຺ເຕ’’ຕິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຄາມໍ ວາ ນິຄມໍ ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣຕິ. ຕເມນໍ ຄຫປຕິ ວາ ຄຫປຕິປຸຕ຺ໂຕ ວາ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ສ຺ວາຕນາຍ ຠຕ຺ເຕນ ນິມນ຺ເຕຕິ. ອາກງ຺ຂມາໂນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຘິວາເສຕິ. ໂສ ຕສ຺ສາ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຈ຺ຈເຍນ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ເຍນ ຕສ຺ສ ຄຫປຕິສ຺ສ ວາ ຄຫປຕິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ວາ ນິເວສນໍ ເຕນຸປສງ຺ກມຕິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທຕິ. ຕເມນໍ ໂສ ຄຫປຕິ ວາ ຄຫປຕິປຸຕ຺ໂຕ ວາ ປຓີເຕນ ຂາທນີເຍນ ໂຠຊນີເຍນ ສຫຕ຺ຖາ ສນ຺ຕປ຺ເປຕິ ສມ຺ປວາເຣຕິ.

‘‘ຕສ຺ສ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ສາຘຸ ວຕ ມ຺ຍາຍໍ ຄຫປຕິ ວາ ຄຫປຕິປຸຕ຺ໂຕ ວາ ປຓີເຕນ ຂາທນີເຍນ ໂຠຊນີເຍນ ສຫຕ຺ຖາ ສນ຺ຕປ຺ເປຕິ ສມ຺ປວາເຣຕີ’ຕິ. ເອວມ຺ປິສ຺ສ ໂຫຕິ – ‘ອໂຫ ວຕ ມາຍໍ ຄຫປຕິ ວາ ຄຫປຕິປຸຕ຺ໂຕ ວາ ອາຍຕິມ຺ປິ ເອວຣູເປນ ປຓີເຕນ ຂາທນີເຍນ ໂຠຊນີເຍນ ສຫຕ຺ຖາ ສນ຺ຕປ຺ເປຍ຺ຍ ສມ຺ປວາເຣຍ຺ຍາ’ຕິ! ໂສ ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ຄຖິໂຕ [ຄຘິໂຕ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ມຸຈ຺ຉິໂຕ ອຊ຺ໂຌສນ຺ໂນ [ອຊ຺ຌາປນ຺ໂນ (ສີ. ກ.) ອຊ຺ໂຌປນ຺ໂນ (ຏີກາ)] ອນາທີນວທສ຺ສາວີ ອນິສ຺ສຣຓປຎ຺ໂຎ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ກາມວິຕກ຺ກມ຺ປິ ວິຕກ຺ເກຕິ, ພ຺ຍາປາທວິຕກ຺ກມ຺ປິ ວິຕກ຺ເກຕິ, ວິຫິໍສາວິຕກ຺ກມ຺ປິ ວິຕກ຺ເກຕິ. ເອວຣູປສ຺ສາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ທິນ຺ນໍ ນ ມຫປ຺ຜລນ຺ຕິ ວທາມິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ປມຕ຺ໂຕ ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ວິຫຣຕິ.

‘‘ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຄາມໍ ວາ ນິຄມໍ ວາ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣຕິ. ຕເມນໍ ຄຫປຕິ ວາ ຄຫປຕິປຸຕ຺ໂຕ ວາ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ສ຺ວາຕນາຍ ຠຕ຺ເຕນ ນິມນ຺ເຕຕິ. ອາກງ຺ຂມາໂນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຘິວາເສຕິ. ໂສ ຕສ຺ສາ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຈ຺ຈເຍນ ປຸພ຺ພຓ຺ຫສມຍໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ເຍນ ຕສ຺ສ ຄຫປຕິສ຺ສ ວາ ຄຫປຕິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ວາ ນິເວສນໍ ເຕນຸປສງ຺ກມຕິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ ນິສີທຕິ. ຕເມນໍ ໂສ ຄຫປຕິ ວາ ຄຫປຕິປຸຕ຺ໂຕ ວາ ປຓີເຕນ ຂາທນີເຍນ ໂຠຊນີເຍນ ສຫຕ຺ຖາ ສນ຺ຕປ຺ເປຕິ ສມ຺ປວາເຣຕິ.

‘‘ຕສ຺ສ ນ ເອວໍ ໂຫຕິ – ‘ສາຘຸ ວຕ ມ຺ຍາຍໍ ຄຫປຕິ ວາ ຄຫປຕິປຸຕ຺ໂຕ ວາ ປຓີເຕນ ຂາທນີເຍນ ໂຠຊນີເຍນ ສຫຕ຺ຖາ ສນ຺ຕປ຺ເປຕິ ສມ຺ປວາເຣຕີ’ຕິ. ເອວມ຺ປິສ຺ສ ນ ໂຫຕິ – ‘ອໂຫ ວຕ ມາຍໍ ຄຫປຕິ ວາ ຄຫປຕິປຸຕ຺ໂຕ ວາ ອາຍຕິມ຺ປິ ເອວຣູເປນ ປຓີເຕນ ຂາທນີເຍນ ໂຠຊນີເຍນ ສຫຕ຺ຖາ ສນ຺ຕປ຺ເປຍ຺ຍ ສມ຺ປວາເຣຍ຺ຍາ’ຕິ! ໂສ ຕໍ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ອຄຖິໂຕ ອມຸຈ຺ຉິໂຕ ອນຊ຺ໂຌສນ຺ໂນ ອາທີນວທສ຺ສາວີ ນິສ຺ສຣຓປຎ຺ໂຎ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ເນກ຺ຂມ຺ມວິຕກ຺ກມ຺ປິ ວິຕກ຺ເກຕິ, ອພ຺ຍາປາທວິຕກ຺ກມ຺ປິ ວິຕກ຺ເກຕິ, ອວິຫິໍສາວິຕກ຺ກມ຺ປິ ວິຕກ຺ເກຕິ. ເອວຣູປສ຺ສາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ທິນ຺ນໍ ມຫປ຺ຜລນ຺ຕິ ວທາມິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ວິຫຣຕີ’’ຕິ. ປຐມໍ.