໑໑. ສງ຺ກວາສຸຕ຺ຕໍ

໙໒. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ໂກສເລສຸ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ເຍນ ສງ຺ກວາ [ປງ຺ກຘາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ນາມ ໂກສລານໍ ນິຄໂມ ຕທວສຣິ. ຕຕ຺ຣ ສຸທໍ ຠຄວາ ສງ຺ກວາຍໍ ວິຫຣຕິ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ກສ຺ສປໂຄຕ຺ໂຕ ນາມ ຠິກ຺ຂຸ ສງ຺ກວາຍໍ ອາວາສິໂກ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຣ ສຸທໍ ຠຄວາ ສິກ຺ຂາປທປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາຍ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ຠິກ຺ຂູ ສນ຺ທສ຺ເສຕິ ສມາທເປຕິ ສມຸຕ຺ເຕເຊຕິ ສມ຺ປຫໍເສຕິ. ອຖ ໂຂ ກສ຺ສປໂຄຕ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠຄວຕິ ສິກ຺ຂາປທປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາຍ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ຠິກ຺ຂູ ສນ຺ທສ຺ເສນ຺ເຕ ສມາທເປນ຺ເຕ ສມຸຕ຺ເຕເຊນ຺ເຕ ສມ຺ປຫໍເສນ຺ເຕ ອຫຸເທວ ອກ຺ຂນ຺ຕິ ອຫຸ ອປ຺ປຈ຺ຈໂຍ – ‘‘ອຘິສລ຺ລິຂເຕວາຍໍ [ອຘິສລ຺ເລຂເຕວາຍໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ສມໂຓ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ສງ຺ກວາຍໍ ຍຖາຠິຣນ຺ຕໍ ວິຫຣິຕ຺ວາ ເຍນ ຣາຊຄຫໍ ເຕນ ຈາຣິກໍ ປກ຺ກາມິ. ອນຸປຸພ຺ເພນ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ເຍນ ຣາຊຄຫໍ ຕທວສຣິ. ຕຕ຺ຣ ສຸທໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ.

ອຖ ໂຂ ກສ຺ສປໂຄຕ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຈິຣປກ຺ກນ຺ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຫຸເທວ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ອຫຸ ວິປ຺ປຏິສາໂຣ – ‘‘ອລາຠາ ວຕ ເມ, ນ ວຕ ເມ ລາຠາ; ທຸລ຺ລທ຺ຘໍ ວຕ ເມ, ນ ວຕ ເມ ສຸລທ຺ຘໍ; ຍສ຺ສ ເມ ຠຄວຕິ ສິກ຺ຂາປທປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາຍ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ຠິກ຺ຂູ ສນ຺ທສ຺ເສນ຺ເຕ ສມາທເປນ຺ເຕ ສມຸຕ຺ເຕເຊນ຺ເຕ ສມ຺ປຫໍເສນ຺ເຕ ອຫຸເທວ ອກ຺ຂນ຺ຕິ ອຫຸ ອປ຺ປຈ຺ຈໂຍ – ‘ອຘິສລ຺ລິຂເຕວາຍໍ ສມໂຓ’ຕິ. ຍໍນູນາຫໍ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກເມຍ຺ຍໍ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ອຈ຺ຈຍໍ ອຈ຺ຈຍໂຕ ເທເສຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ກສ຺ສປໂຄຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ເສນາສນໍ ສໍສາເມຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ເຍນ ຣາຊຄຫໍ ເຕນ ປກ຺ກາມິ. ອນຸປຸພ຺ເພນ ເຍນ ຣາຊຄຫໍ ເຍນ ຄິຊ຺ຌກູໂຏ ປພ຺ພໂຕ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ກສ຺ສປໂຄຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ເອກມິທໍ, ຠນ຺ເຕ, ສມຍໍ ຠຄວາ ສງ຺ກວາຍໍ ວິຫຣຕິ, ສງ຺ກວາ ນາມ ໂກສລານໍ ນິຄໂມ. ຕຕ຺ຣ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ສິກ຺ຂາປທປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາຍ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ຠິກ຺ຂູ ສນ຺ທສ຺ເສສິ ສມາທເປສິ ສມຸຕ຺ເຕເຊສິ ສມ຺ປຫໍເສສິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ ຠຄວຕິ ສິກ຺ຂາປທປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາຍ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ຠິກ຺ຂູ ສນ຺ທສ຺ເສນ຺ເຕ ສມາທເປນ຺ເຕ ສມຸຕ຺ເຕເຊນ຺ເຕ ສມ຺ປຫໍເສນ຺ເຕ ອຫຸເທວ ອກ຺ຂນ຺ຕິ ອຫຸ ອປ຺ປຈ຺ຈໂຍ – ‘ອຘິສລ຺ລິຂເຕວາຍໍ ສມໂຓ’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ສງ຺ກວາຍໍ ຍຖາຠິຣນ຺ຕໍ ວິຫຣິຕ຺ວາ ເຍນ ຣາຊຄຫໍ ເຕນ ຈາຣິກໍ ປກ຺ກາມິ. ( ) [(ອນຸປຸພ຺ເພນ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ເຍນ ຣາຊຄຫໍ ຕທວສຣິ. ຕຕ຺ຣ ສຸທໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ. ອຖ ໂຂ (ກ.)] ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຈິຣປກ຺ກນ຺ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຫຸເທວ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ອຫຸ ວິປ຺ປຏິສາໂຣ – ອລາຠາ ວຕ ເມ, ນ ວຕ ເມ ລາຠາ; ທຸລ຺ລທ຺ຘໍ ວຕ ເມ, ນ ວຕ ເມ ສຸລທ຺ຘໍ; ຍສ຺ສ ເມ ຠຄວຕິ ສິກ຺ຂາປທປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາຍ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ຠິກ຺ຂູ ສນ຺ທສ຺ເສນ຺ເຕ ສມາທເປນ຺ເຕ ສມຸຕ຺ເຕເຊນ຺ເຕ ສມ຺ປຫໍເສນ຺ເຕ ອຫຸເທວ ອກ຺ຂນ຺ຕິ ອຫຸ ອປ຺ປຈ຺ຈໂຍ – ‘ອຘິສລ຺ລິຂເຕວາຍໍ ສມໂຓ’ຕິ. ຍໍນູນາຫໍ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກເມຍ຺ຍໍ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ອຈ຺ຈຍໍ ອຈ຺ຈຍໂຕ ເທເສຍ຺ຍນ຺ຕິ. ອຈ຺ຈໂຍ ມໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຈ຺ຈຄມາ ຍຖາພາລໍ ຍຖາມູຬ຺ຫໍ ຍຖາອກຸສລໍ ຍສ຺ສ ເມ ຠຄວຕິ ສິກ຺ຂາປທປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາຍ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ຠິກ຺ຂູ ສນ຺ທສ຺ເສນ຺ເຕ ສມາທເປນ຺ເຕ ສມຸຕ຺ເຕເຊນ຺ເຕ ສມ຺ປຫໍເສນ຺ເຕ ອຫຸເທວ ອກ຺ຂນ຺ຕິ ອຫຸ ອປ຺ປຈ຺ຈໂຍ – ‘ອຘິສລ຺ລິຂເຕວາຍໍ ສມໂຓ’ຕິ. ຕສ຺ສ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ອຈ຺ຈຍໍ ອຈ຺ຈຍໂຕ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕຸ, ອາຍຕິໍ ສໍວຣາຍາ’’ຕິ.

‘‘ຕຄ຺ຆ ຕໍ [ຕຄ຺ຆ ຕ຺ວໍ (ສີ. ປີ.)], ກສ຺ສປ, ອຈ຺ຈໂຍ ອຈ຺ຈຄມາ ຍຖາພາລໍ ຍຖາມູຬ຺ຫໍ ຍຖາອກຸສລໍ, ຍສ຺ສ ເຕ ມຍິ ສິກ຺ຂາປທປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາຍ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ຠິກ຺ຂູ ສນ຺ທສ຺ເສນ຺ເຕ ສມາທເປນ຺ເຕ ສມຸຕ຺ເຕເຊນ຺ເຕ ສມ຺ປຫໍເສນ຺ເຕ ອຫຸເທວ ອກ຺ຂນ຺ຕິ ອຫຸ ອປ຺ປຈ຺ຈໂຍ – ‘ອຘິສລ຺ລິຂເຕວາຍໍ ສມໂຓ’ຕິ. ຍໂຕ ຈ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ກສ຺ສປ, ອຈ຺ຈຍໍ ອຈ຺ຈຍໂຕ ທິສ຺ວາ ຍຖາຘມ຺ມໍ ປຏິກໂຣສິ, ຕໍ ເຕ ມຍໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາມ. ວຸທ຺ຘິເຫສາ, ກສ຺ສປ, ອຣິຍສ຺ສ ວິນເຍ ໂຍ ອຈ຺ຈຍໍ ອຈ຺ຈຍໂຕ ທິສ຺ວາ ຍຖາຘມ຺ມໍ ປຏິກໂຣຕິ, ອາຍຕິໍ ສໍວຣໍ ອາປຊ຺ຊຕິ.

‘‘ເຖໂຣ ເຈປິ, ກສ຺ສປ, ຠິກ຺ຂຸ ໂຫຕິ ນ ສິກ຺ຂາກາໂມ ນ ສິກ຺ຂາສມາທານສ຺ສ ວຓ຺ຓວາທີ, ເຍ ຈຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ນ ສິກ຺ຂາກາມາ ເຕ ຈ ນ ສິກ຺ຂາຍ ສມາທເປຕິ, ເຍ ຈຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ສິກ຺ຂາກາມາ ເຕສຎ຺ຈ ນ ວຓ຺ຓໍ ຠຓຕິ ຠູຕໍ ຕຈ຺ຉໍ ກາເລນ, ເອວຣູປສ຺ສາຫໍ, ກສ຺ສປ, ເຖຣສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນ ວຓ຺ຓໍ ຠຓາມິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ສຕ຺ຖາ ຫິສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ຠຓຕີຕິ ອຎ຺ເຎ ນໍ [ຕໍ (ສີ. ປີ.)] ຠິກ຺ຂູ ຠເຊຍ຺ຍຸໍ, ເຍ ນໍ ຠເຊຍ຺ຍຸໍ ຕ຺ຍາສ຺ສ ທິຏ຺ຐານຸຄຕິໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ, ຍ຺ຍາສ຺ສ ທິຏ຺ຐານຸຄຕິໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ເຕສໍ ຕໍ ອສ຺ສ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍາຕິ. ຕສ຺ມາຫໍ, ກສ຺ສປ, ເອວຣູປສ຺ສ ເຖຣສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນ ວຓ຺ຓໍ ຠຓາມິ.

‘‘ມຊ຺ຌິໂມ ເຈປິ, ກສ຺ສປ, ຠິກ຺ຂຸ ໂຫຕິ…ເປ… ນໂວ ເຈປິ, ກສ຺ສປ, ຠິກ຺ຂຸ ໂຫຕິ ນ ສິກ຺ຂາກາໂມ ນ ສິກ຺ຂາສມາທານສ຺ສ ວຓ຺ຓວາທີ, ເຍ ຈຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ນ ສິກ຺ຂາກາມາ ເຕ ຈ ນ ສິກ຺ຂາຍ ສມາທເປຕິ, ເຍ ຈຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ສິກ຺ຂາກາມາ ເຕສຎ຺ຈ ນ ວຓ຺ຓໍ ຠຓຕິ ຠູຕໍ ຕຈ຺ຉໍ ກາເລນ, ເອວຣູປສ຺ສາຫໍ, ກສ຺ສປ, ນວສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນ ວຓ຺ຓໍ ຠຓາມິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ສຕ຺ຖາ ຫິສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ຠຓຕີຕິ ອຎ຺ເຎ ນໍ ຠິກ຺ຂູ ຠເຊຍ຺ຍຸໍ, ເຍ ນໍ ຠເຊຍ຺ຍຸໍ ຕ຺ຍາສ຺ສ ທິຏ຺ຐານຸຄຕິໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ, ຍ຺ຍາສ຺ສ ທິຏ຺ຐານຸຄຕິໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ເຕສໍ ຕໍ ອສ຺ສ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍາຕິ. ຕສ຺ມາຫໍ, ກສ຺ສປ, ເອວຣູປສ຺ສ ນວສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນ ວຓ຺ຓໍ ຠຓາມິ.

‘‘ເຖໂຣ ເຈປິ, ກສ຺ສປ, ຠິກ຺ຂຸ ໂຫຕິ ສິກ຺ຂາກາໂມ ສິກ຺ຂາສມາທານສ຺ສ ວຓ຺ຓວາທີ, ເຍ ຈຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ນ ສິກ຺ຂາກາມາ ເຕ ຈ ສິກ຺ຂາຍ ສມາທເປຕິ, ເຍ ຈຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ສິກ຺ຂາກາມາ ເຕສຎ຺ຈ ວຓ຺ຓໍ ຠຓຕິ ຠູຕໍ ຕຈ຺ຉໍ ກາເລນ, ເອວຣູປສ຺ສາຫໍ, ກສ຺ສປ, ເຖຣສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ວຓ຺ຓໍ ຠຓາມິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ສຕ຺ຖາ ຫິສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ຠຓຕີຕິ ອຎ຺ເຎ ນໍ ຠິກ຺ຂູ ຠເຊຍ຺ຍຸໍ, ເຍ ນໍ ຠເຊຍ຺ຍຸໍ ຕ຺ຍາສ຺ສ ທິຏ຺ຐານຸຄຕິໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ, ຍ຺ຍາສ຺ສ ທິຏ຺ຐານຸຄຕິໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ເຕສໍ ຕໍ ອສ຺ສ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍາຕິ. ຕສ຺ມາຫໍ, ກສ຺ສປ, ເອວຣູປສ຺ສ ເຖຣສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ວຓ຺ຓໍ ຠຓາມິ.

‘‘ມຊ຺ຌິໂມ ເຈປິ, ກສ຺ສປ, ຠິກ຺ຂຸ ໂຫຕິ ສິກ຺ຂາກາໂມ…ເປ… ນໂວ ເຈປິ, ກສ຺ສປ, ຠິກ຺ຂຸ ໂຫຕິ ສິກ຺ຂາກາໂມ ສິກ຺ຂາສມາທານສ຺ສ ວຓ຺ຓວາທີ, ເຍ ຈຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ນ ສິກ຺ຂາກາມາ ເຕ ຈ ສິກ຺ຂາຍ ສມາທເປຕິ, ເຍ ຈຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ສິກ຺ຂາກາມາ ເຕສຎ຺ຈ ວຓ຺ຓໍ ຠຓຕິ ຠູຕໍ ຕຈ຺ຉໍ ກາເລນ, ເອວຣູປສ຺ສາຫໍ, ກສ຺ສປ, ນວສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ວຓ຺ຓໍ ຠຓາມິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ສຕ຺ຖາ ຫິສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ຠຓຕີຕິ ອຎ຺ເຎ ນໍ ຠິກ຺ຂູ ຠເຊຍ຺ຍຸໍ, ເຍ ນໍ ຠເຊຍ຺ຍຸໍ ຕ຺ຍາສ຺ສ ທິຏ຺ຐານຸຄຕິໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ, ຍ຺ຍາສ຺ສ ທິຏ຺ຐານຸຄຕິໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ເຕສໍ ຕໍ ອສ຺ສ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍາຕິ. ຕສ຺ມາຫໍ, ກສ຺ສປ, ເອວຣູປສ຺ສ ນວສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ວຓ຺ຓໍ ຠຓາມີ’’ຕິ. ເອກາທສມໍ.

ສມຓວຄ຺ໂຄ ນວໂມ.