(໙) ໔. ສມຓວຄ຺ໂຄ

໑. ສມຓສຸຕ຺ຕໍ

໘໒. ‘‘ຕີຓິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມຓສ຺ສ ສມຓິຍານິ ສມຓກຣຓີຍານິ. ກຕມານິ ຕີຓິ? ອຘິສີລສິກ຺ຂາສມາທານໍ, ອຘິຈິຕ຺ຕສິກ຺ຂາສມາທານໍ, ອຘິປຎ຺ຎາສິກ຺ຂາສມາທານໍ – ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຓິ ສມຓສ຺ສ ສມຓິຍານິ ສມຓກຣຓີຍານິ.

‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວໍ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ – ‘ຕິພ຺ໂພ ໂນ ຉນ຺ໂທ ຠວິສ຺ສຕິ ອຘິສີລສິກ຺ຂາສມາທາເນ, ຕິພ຺ໂພ ໂນ ຉນ຺ໂທ ຠວິສ຺ສຕິ ອຘິຈິຕ຺ຕສິກ຺ຂາສມາທາເນ, ຕິພ຺ໂພ ໂນ ຉນ຺ໂທ ຠວິສ຺ສຕິ ອຘິປຎ຺ຎາສິກ຺ຂາສມາທາເນ’ຕິ. ເອວຎ຺ຫິ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ສິກ຺ຂິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ຄທ຺ຣຠສຸຕ຺ຕໍ

໘໓. ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຄທ຺ຣໂຠ ໂຄຄຓໍ ປິຏ຺ຐິໂຕ ປິຏ຺ຐິໂຕ ອນຸພນ຺ໂຘ ໂຫຕິ – ‘ອຫມ຺ປິ ທມ຺ໂມ, ອຫມ຺ປິ ທມ຺ໂມ’ຕິ [ອຫມ຺ປິ ໂຄ ອມ຺ຫາ ອຫມ຺ປິ ໂຄ ອມ຺ຫາຕິ (ສີ.), ອຫມ຺ປິ ອມ຺ຫາ ອຫມ຺ປິ ອມ຺ຫາຕິ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.), ອຫມ຺ປິ ໂຄ ອຫມ຺ປິ ໂຄຕິ (?)]. ຕສ຺ສ ນ ຕາທິໂສ ວຓ຺ໂຓ ໂຫຕິ ເສຍ຺ຍຖາປິ ຄຸນ຺ນໍ, ນ ຕາທິໂສ ສໂຣ ໂຫຕິ ເສຍ຺ຍຖາປິ ຄຸນ຺ນໍ, ນ ຕາທິສໍ ປທໍ ໂຫຕິ ເສຍ຺ຍຖາປິ ຄຸນ຺ນໍ. ໂສ ໂຄຄຓໍເຍວ ປິຏ຺ຐິໂຕ ປິຏ຺ຐິໂຕ ອນຸພນ຺ໂຘ ໂຫຕິ – ‘ອຫມ຺ປິ ທມ຺ໂມ, ອຫມ຺ປິ ທມ຺ໂມ’’’ຕິ.

‘‘ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ຠິກ຺ຂຸ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ປິຏ຺ຐິໂຕ ປິຏ຺ຐິໂຕ ອນຸພນ຺ໂຘ ໂຫຕິ – ‘ອຫມ຺ປິ ຠິກ຺ຂຸ, ອຫມ຺ປິ ຠິກ຺ຂູ’ຕິ. ຕສ຺ສ ນ ຕາທິໂສ ຉນ຺ໂທ ໂຫຕິ ອຘິສີລສິກ຺ຂາສມາທາເນ ເສຍ຺ຍຖາປິ ອຎ຺ເຎສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ, ນ ຕາທິໂສ ຉນ຺ໂທ ໂຫຕິ ອຘິຈິຕ຺ຕສິກ຺ຂາສມາທາເນ ເສຍ຺ຍຖາປິ ອຎ຺ເຎສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ, ນ ຕາທິໂສ ຉນ຺ໂທ ໂຫຕິ ອຘິປຎ຺ຎາສິກ຺ຂາສມາທາເນ ເສຍ຺ຍຖາປິ ອຎ຺ເຎສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ. ໂສ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍເຍວ ປິຏ຺ຐິໂຕ ປິຏ຺ຐິໂຕ ອນຸພນ຺ໂຘ ໂຫຕິ – ‘ອຫມ຺ປິ ຠິກ຺ຂຸ, ອຫມ຺ປິ ຠິກ຺ຂູ’’’ຕິ.

໓. ເຂຕ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ

໘໔. ‘‘ຕີຓິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກສ຺ສກສ຺ສ ຄຫປຕິສ຺ສ ປຸພ຺ເພ ກຣຓີຍານິ. ກຕມານິ ຕີຓິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ກສ຺ສໂກ ຄຫປຕິ ປຏິກຈ຺ເຈວ [ປຏິຄຈ຺ເຈວ (ສີ. ປີ.)] ເຂຕ຺ຕໍ ສຸກຏ຺ຐໍ ກໂຣຕິ ສຸມຕິກຕໍ [ສຸມຕ຺ຕິກຕໍ (ກ.), ເອຕ຺ຖ ມຕິສທ຺ໂທ ກຏ຺ຐເຂຕ຺ຕສ຺ສ ສມີກຣຓສາຘເນ ທາຣຸຠຓ຺ເຑ ວຕ຺ຕຕີຕິ ສກ຺ກຕອຠິຘາເນສຸ ອາຄຕໍ. ຕໍ ‘‘ມຕິຍາ ສຸຏ຺ຐຸ ສມີກຕ’’ນ຺ຕິ ອຏ຺ຐກຖາຍ ສເມຕິ]. ປຏິກຈ຺ເຈວ ເຂຕ຺ຕໍ ສຸກຏ຺ຐໍ ກຣິຕ຺ວາ ສຸມຕິກຕໍ ກາເລນ ພີຊານິ ປຕິຏ຺ຐາເປຕິ. ກາເລນ ພີຊານິ ປຕິຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ສມເຍນ ອຸທກໍ ອຠິເນຕິປິ ອປເນຕິປິ. ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຓິ ກສ຺ສກສ຺ສ ຄຫປຕິສ຺ສ ປຸພ຺ເພ ກຣຓີຍານິ.

‘‘ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຓິມານິ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ປຸພ຺ເພ ກຣຓີຍານິ. ກຕມານິ ຕີຓິ? ອຘິສີລສິກ຺ຂາສມາທານໍ, ອຘິຈິຕ຺ຕສິກ຺ຂາສມາທານໍ, ອຘິປຎ຺ຎາສິກ຺ຂາສມາທານໍ – ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຓິ ຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ປຸພ຺ເພ ກຣຓີຍານິ.

໔. ວຊ຺ຊິປຸຕ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ

໘໕. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ເວສາລິຍໍ ວິຫຣຕິ ມຫາວເນ ກູຏາຄາຣສາລາຍໍ. ອຖ ໂຂ ອຎ຺ຎຕໂຣ ວຊ຺ຊິປຸຕ຺ຕໂກ ຠິກ຺ຂຸ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ໂສ ວຊ຺ຊິປຸຕ຺ຕໂກ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສາຘິກມິທໍ, ຠນ຺ເຕ, ທິຍຑ຺ຒສິກ຺ຂາປທສຕໍ [ທິຍຑ຺ຒໍ ສິກ຺ຂາປທສຕໍ (ສີ.)] ອນ຺ວທ຺ຘມາສໍ ອຸທ຺ເທສໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ນາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ເອຕ຺ຖ ສກ຺ໂກມິ ສິກ຺ຂິຕຸ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ສກ຺ຂິສ຺ສສິ ປນ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຕີສຸ ສິກ຺ຂາສຸ ສິກ຺ຂິຕຸໍ – ອຘິສີລສິກ຺ຂາຍ, ອຘິຈິຕ຺ຕສິກ຺ຂາຍ ອຘິປຎ຺ຎາສິກ຺ຂາຍາ’’ຕິ? ‘‘ສກ຺ໂກມຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຕີສຸ ສິກ຺ຂາສຸ ສິກ຺ຂິຕຸໍ – ອຘິສີລສິກ຺ຂາຍ, ອຘິຈິຕ຺ຕສິກ຺ຂາຍ, ອຘິປຎ຺ຎາສິກ຺ຂາຍາ’’ຕິ. ‘‘ຕສ຺ມາຕິຫ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ຕີສຸ ສິກ຺ຂາສຸ ສິກ຺ຂສ຺ສຸ – ອຘິສີລສິກ຺ຂາຍ, ອຘິຈິຕ຺ຕສິກ຺ຂາຍ, ອຘິປຎ຺ຎາສິກ຺ຂາຍ’’.

‘‘ຍໂຕ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ຠິກ຺ຂຸ, ອຘິສີລມ຺ປິ ສິກ຺ຂິສ຺ສສິ, ອຘິຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ສິກ຺ຂິສ຺ສສິ, ອຘິປຎ຺ຎມ຺ປິ ສິກ຺ຂິສ຺ສສິ, ຕສ຺ສ ຕຸຍ຺ຫໍ ຠິກ຺ຂຸ ອຘິສີລມ຺ປິ ສິກ຺ຂໂຕ ອຘິຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ສິກ຺ຂໂຕ ອຘິປຎ຺ຎມ຺ປິ ສິກ຺ຂໂຕ ຣາໂຄ ປຫີຍິສ຺ສຕິ, ໂທໂສ ປຫີຍິສ຺ສຕິ, ໂມໂຫ ປຫີຍິສ຺ສຕິ. ໂສ ຕ຺ວໍ ຣາຄສ຺ສ ປຫານາ ໂທສສ຺ສ ປຫານາ ໂມຫສ຺ສ ປຫານາ ຍໍ ອກຸສລໍ ນ ຕໍ ກຣິສ຺ສສິ, ຍໍ ປາປໍ ນ ຕໍ ເສວິສ຺ສສີ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ອປເຣນ ສມເຍນ ອຘິສີລມ຺ປິ ສິກ຺ຂິ, ອຘິຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ສິກ຺ຂິ, ອຘິປຎ຺ຎມ຺ປິ ສິກ຺ຂິ. ຕສ຺ສ ອຘິສີລມ຺ປິ ສິກ຺ຂໂຕ ອຘິຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ສິກ຺ຂໂຕ ອຘິປຎ຺ຎມ຺ປິ ສິກ຺ຂໂຕ ຣາໂຄ ປຫີຍິ, ໂທໂສ ປຫີຍິ, ໂມໂຫ ປຫີຍິ. ໂສ ຣາຄສ຺ສ ປຫານາ ໂທສສ຺ສ ປຫານາ ໂມຫສ຺ສ ປຫານາ ຍໍ ອກຸສລໍ ຕໍ ນາກາສິ, ຍໍ ປາປໍ ຕໍ ນ ເສວີຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ເສກ຺ຂສຸຕ຺ຕໍ

໘໖. ອຖ ໂຂ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘‘ເສໂຂ, ເສໂຂ’ຕິ, ຠນ຺ເຕ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກິຕ຺ຕາວຕາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ເສໂຂ ໂຫຕີ’’ຕິ? ‘‘ສິກ຺ຂຕີຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ຕສ຺ມາ ເສໂຂຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ກິຎ຺ຈ ສິກ຺ຂຕິ? ອຘິສີລມ຺ປິ ສິກ຺ຂຕິ, ອຘິຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ສິກ຺ຂຕິ, ອຘິປຎ຺ຎມ຺ປິ ສິກ຺ຂຕິ. ສິກ຺ຂຕີຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ຕສ຺ມາ ເສໂຂຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ.

‘‘ເສຂສ຺ສ ສິກ຺ຂມານສ຺ສ, ອຸຊຸມຄ຺ຄານຸສາຣິໂນ;

ຂຍສ຺ມິໍ ປຐມໍ ຎາຓໍ, ຕໂຕ ອຎ຺ຎາ ອນນ຺ຕຣາ.

‘‘ຕໂຕ ອຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕສ຺ສ [ອຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິຍາ (ກ.)], ຎາຓໍ ເວ [ຎາຓຎ຺ຈ (ກ.)] ໂຫຕິ ຕາທິໂນ;

ອກຸປ຺ປາ ເມ ວິມຸຕ຺ຕີຕິ, ຠວສໍໂຍຊນກ຺ຂເຍ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ; ( ) [(ອຏ຺ຐມໍ ຠາຓວາຣໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ) (ກ.)]

໖. ປຐມສິກ຺ຂາສຸຕ຺ຕໍ

໘໗. ‘‘ສາຘິກມິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິຍຑ຺ຒສິກ຺ຂາປທສຕໍ ອນ຺ວທ຺ຘມາສໍ ອຸທ຺ເທສໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ຍຕ຺ຖ ອຕ຺ຕກາມາ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ສິກ຺ຂນ຺ຕິ. ຕິສ຺ໂສ ອິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສິກ຺ຂາ ຍຕ຺ເຖຕໍ ສພ຺ພໍ ສໂມຘານໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ກຕມາ ຕິສ຺ໂສ? ອຘິສີລສິກ຺ຂາ, ອຘິຈິຕ຺ຕສິກ຺ຂາ ອຘິປຎ຺ຎາສິກ຺ຂາ – ອິມາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິສ຺ໂສ ສິກ຺ຂາ, ຍຕ຺ເຖຕໍ ສພ຺ພໍ ສໂມຘານໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

‘‘ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສີເລສຸ ປຣິປູຣກາຣີ ໂຫຕິ ສມາຘິສ຺ມິໍ ມຕ຺ຕໂສ ກາຣີ ປຎ຺ຎາຍ ມຕ຺ຕໂສ ກາຣີ. ໂສ ຍານິ ຕານິ ຂຸທ຺ທານຸຂຸທ຺ທການິ ສິກ຺ຂາປທານິ ຕານິ ອາປຊ຺ຊຕິປິ ວຸຏ຺ຐາຕິປິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ນ ຫິ ເມຕ຺ຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຠພ຺ພຕາ ວຸຕ຺ຕາ. ຍານິ ຈ ໂຂ ຕານິ ສິກ຺ຂາປທານິ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍການິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍສາຣຸປ຺ປານິ ຕຕ຺ຖ ຘຸວສີໂລ ຈ ໂຫຕິ ຐິຕສີໂລ ຈ, ສມາທາຍ ສິກ຺ຂຕິ ສິກ຺ຂາປເທສຸ. ໂສ ຕິຓ຺ຓໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ຣາຄໂທສໂມຫານໍ ຕນຸຕ຺ຕາ ສກທາຄາມີ ໂຫຕິ, ສກິເທວ ອິມໍ ໂລກໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕໍ ກໂຣຕິ.

‘‘ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສີເລສຸ ປຣິປູຣກາຣີ ໂຫຕິ ສມາຘິສ຺ມິໍ ປຣິປູຣກາຣີ ປຎ຺ຎາຍ ປຣິປູຣກາຣີ. ໂສ ຍານິ ຕານິ ຂຸທ຺ທານຸຂຸທ຺ທການິ ສິກ຺ຂາປທານິ ຕານິ ອາປຊ຺ຊຕິປິ ວຸຏ຺ຐາຕິປິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ນ ຫິ ເມຕ຺ຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຠພ຺ພຕາ ວຸຕ຺ຕາ. ຍານິ ຈ ໂຂ ຕານິ ສິກ຺ຂາປທານິ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍການິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍສາຣຸປ຺ປານິ ຕຕ຺ຖ ຘຸວສີໂລ ຈ ໂຫຕິ ຐິຕສີໂລ ຈ, ສມາທາຍ ສິກ຺ຂຕິ ສິກ຺ຂາປເທສຸ. ໂສ ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ.

‘‘ອິຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປເທສໍ ປເທສກາຣີ ອາຣາເຘຕິ ປຣິປູຣໍ ປຣິປູຣກາຣີ. ອວຎ຺ຌານິ ຕ຺ເວວາຫໍ [ອວຎ຺ຈຸວເນວາຫໍ (ກ.)], ຠິກ຺ຂເວ, ສິກ຺ຂາປທານິ ວທາມີ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ທຸຕິຍສິກ຺ຂາສຸຕ຺ຕໍ

໘໘. ‘‘ສາຘິກມິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິຍຑ຺ຒສິກ຺ຂາປທສຕໍ ອນ຺ວທ຺ຘມາສໍ ອຸທ຺ເທສໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ ຍຕ຺ຖ ອຕ຺ຕກາມາ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ສິກ຺ຂນ຺ຕິ. ຕິສ຺ໂສ ອິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສິກ຺ຂາ ຍຕ຺ເຖຕໍ ສພ຺ພໍ ສໂມຘານໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ກຕມາ ຕິສ຺ໂສ? ອຘິສີລສິກ຺ຂາ, ອຘິຈິຕ຺ຕສິກ຺ຂາ, ອຘິປຎ຺ຎາສິກ຺ຂາ – ອິມາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິສ຺ໂສ ສິກ຺ຂາ ຍຕ຺ເຖຕໍ ສພ຺ພໍ ສໂມຘານໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

‘‘ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສີເລສຸ ປຣິປູຣກາຣີ ໂຫຕິ ສມາຘິສ຺ມິໍ ມຕ຺ຕໂສ ກາຣີ ປຎ຺ຎາຍ ມຕ຺ຕໂສ ກາຣີ. ໂສ ຍານິ ຕານິ ຂຸທ຺ທານຸຂຸທ຺ທການິ ສິກ຺ຂາປທານິ ຕານິ ອາປຊ຺ຊຕິປິ ວຸຏ຺ຐາຕິປິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ນ ຫິ ເມຕ຺ຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຠພ຺ພຕາ ວຸຕ຺ຕາ. ຍານິ ຈ ໂຂ ຕານິ ສິກ຺ຂາປທານິ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍການິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍສາຣຸປ຺ປານິ ຕຕ຺ຖ ຘຸວສີໂລ ຈ ໂຫຕິ ຐິຕສີໂລ ຈ, ສມາທາຍ ສິກ຺ຂຕິ ສິກ຺ຂາປເທສຸ. ໂສ ຕິຓ຺ຓໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣໂມ ໂຫຕິ. ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣມໍ ເທເວ ຈ ມນຸສ຺ເສ ຈ ສນ຺ຘາວິຕ຺ວາ ສໍສຣິຕ຺ວາ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕໍ ກໂຣຕິ. ໂສ ຕິຓ຺ຓໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ໂກລໍໂກໂລ ໂຫຕິ, ທ຺ເວ ວາ ຕີຓິ ວາ ກຸລານິ ສນ຺ຘາວິຕ຺ວາ ສໍສຣິຕ຺ວາ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕໍ ກໂຣຕິ. ໂສ ຕິຓ຺ຓໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ເອກພີຊີ ໂຫຕິ, ເອກໍເຍວ ມານຸສກໍ ຠວໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕໍ ກໂຣຕິ. ໂສ ຕິຓ຺ຓໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ຣາຄໂທສໂມຫານໍ ຕນຸຕ຺ຕາ ສກທາຄາມີ ໂຫຕິ, ສກິເທວ ອິມໍ ໂລກໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕໍ ກໂຣຕິ.

‘‘ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສີເລສຸ ປຣິປູຣກາຣີ ໂຫຕິ ສມາຘິສ຺ມິໍ ປຣິປູຣກາຣີ ປຎ຺ຎາຍ ມຕ຺ຕໂສ ກາຣີ. ໂສ ຍານິ ຕານິ ຂຸທ຺ທານຸຂຸທ຺ທການິ ສິກ຺ຂາປທານິ ຕານິ ອາປຊ຺ຊຕິປິ ວຸຏ຺ຐາຕິປິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ນ ຫິ ເມຕ຺ຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຠພ຺ພຕາ ວຸຕ຺ຕາ. ຍານິ ຈ ໂຂ ຕານິ ສິກ຺ຂາປທານິ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍການິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍສາຣຸປ຺ປານິ ຕຕ຺ຖ ຘຸວສີໂລ ຈ ໂຫຕິ ຐິຕສີໂລ ຈ, ສມາທາຍ ສິກ຺ຂຕິ ສິກ຺ຂາປເທສຸ. ໂສ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ອຸທ຺ຘໍໂສໂຕ ອກນິຏ຺ຐຄາມີ. ໂສ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ສສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ. ໂສ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ອສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ. ໂສ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ອຸປຫຈ຺ຈປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ. ໂສ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ.

‘‘ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສີເລສຸ ປຣິປູຣກາຣີ ໂຫຕິ ສມາຘິສ຺ມິໍ ປຣິປູຣກາຣີ ປຎ຺ຎາຍ ປຣິປູຣກາຣີ. ໂສ ຍານິ ຕານິ ຘຸວສີໂລ ຈ ໂຫຕິ ຐິຕສີໂລ ຈ, ສມາທາຍ ສິກ຺ຂຕິ ສິກ຺ຂາປເທສຸ. ໂສ ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ.

‘‘ອິຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປເທສໍ ປເທສກາຣີ ອາຣາເຘຕິ, ປຣິປູຣໍ ປຣິປູຣກາຣີ, ອວຎ຺ຌານິ ຕ຺ເວວາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສິກ຺ຂາປທານິ ວທາມີ’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ຕຕິຍສິກ຺ຂາສຸຕ຺ຕໍ

໘໙. ‘‘ສາຘິກມິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທິຍຑ຺ຒສິກ຺ຂາປທສຕໍ ອນ຺ວທ຺ຘມາສໍ ອຸທ຺ເທສໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ ຍຕ຺ຖ ອຕ຺ຕກາມາ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ສິກ຺ຂນ຺ຕິ. ຕິສ຺ໂສ ອິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສິກ຺ຂາ ຍຕ຺ເຖຕໍ ສພ຺ພໍ ສໂມຘານໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ກຕມາ ຕິສ຺ໂສ? ອຘິສີລສິກ຺ຂາ, ອຘິຈິຕ຺ຕສິກ຺ຂາ, ອຘິປຎ຺ຎາສິກ຺ຂາ – ອິມາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິສ຺ໂສ ສິກ຺ຂາ ຍຕ຺ເຖຕໍ ສພ຺ພໍ ສໂມຘານໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

‘‘ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສີເລສຸ ປຣິປູຣກາຣີ ໂຫຕິ ສມາຘິສ຺ມິໍ ປຣິປູຣກາຣີ ປຎ຺ຎາຍ ປຣິປູຣກາຣີ. ໂສ ຍານິ ຕານິ ຂຸທ຺ທານຸຂຸທ຺ທການິ ສິກ຺ຂາປທານິ ຕານິ ອາປຊ຺ຊຕິປິ ວຸຏ຺ຐາຕິປິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ນ ຫິ ເມຕ຺ຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຠພ຺ພຕາ ວຸຕ຺ຕາ. ຍານິ ຈ ໂຂ ຕານິ ສິກ຺ຂາປທານິ ອາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍການິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍສາຣຸປ຺ປານິ ຕຕ຺ຖ ຘຸວສີໂລ ຈ ໂຫຕິ ຐິຕສີໂລ ຈ, ສມາທາຍ ສິກ຺ຂຕິ ສິກ຺ຂາປເທສຸ. ໂສ ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ຕໍ ວາ ປນ ອນຠິສມ຺ຠວໍ ອປ຺ປຏິວິຊ຺ຌໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ. ຕໍ ວາ ປນ ອນຠິສມ຺ຠວໍ ອປ຺ປຏິວິຊ຺ຌໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ອຸປຫຈ຺ຈປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ. ຕໍ ວາ ປນ ອນຠິສມ຺ຠວໍ ອປ຺ປຏິວິຊ຺ຌໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ອສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ. ຕໍ ວາ ປນ ອນຠິສມ຺ຠວໍ ອປ຺ປຏິວິຊ຺ຌໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ສສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ ໂຫຕິ. ຕໍ ວາ ປນ ອນຠິສມ຺ຠວໍ ອປ຺ປຏິວິຊ຺ຌໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ອຸທ຺ຘໍໂສໂຕ ໂຫຕິ ອກນິຏ຺ຐຄາມີ ຕໍ ວາ ປນ ອນຠິສມ຺ຠວໍ ອປ຺ປຏິວິຊ຺ຌໍ ຕິຓ຺ຓໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ, ຣາຄໂທສໂມຫານໍ ຕນຸຕ຺ຕາ ສກທາຄາມີ ໂຫຕິ, ສກິເທວ ອິມໍ ໂລກໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕໍ ກໂຣຕິ. ຕໍ ວາ ປນ ອນຠິສມ຺ຠວໍ ອປ຺ປຏິວິຊ຺ຌໍ ຕິຓ຺ຓໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ເອກພີຊີ ໂຫຕິ, ເອກໍເຍວ ມານຸສກໍ ຠວໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕໍ ກໂຣຕິ. ຕໍ ວາ ປນ ອນຠິສມ຺ຠວໍ ອປ຺ປຏິວິຊ຺ຌໍ ຕິຓ຺ຓໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ໂກລໍໂກໂລ ໂຫຕິ, ທ຺ເວ ວາ ຕີຓິ ວາ ກຸລານິ ສນ຺ຘາວິຕ຺ວາ ສໍສຣິຕ຺ວາ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕໍ ກໂຣຕິ. ຕໍ ວາ ປນ ອນຠິສມ຺ຠວໍ ອປ຺ປຏິວິຊ຺ຌໍ ຕິຓ຺ຓໍ ສໍໂຍຊນານໍ ປຣິກ຺ຂຍາ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣໂມ ໂຫຕິ, ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣມໍ ເທເວ ຈ ມນຸສ຺ເສ ຈ ສນ຺ຘາວິຕ຺ວາ ສໍສຣິຕ຺ວາ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕໍ ກໂຣຕິ.

‘‘ອິຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຣິປູຣໍ ປຣິປູຣກາຣີ ອາຣາເຘຕິ ປເທສໍ ປເທສກາຣີ. ອວຎ຺ຌານິຕ຺ເວວາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສິກ຺ຂາປທານິ ວທາມີ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ປຐມສິກ຺ຂຕ຺ຕຍສຸຕ຺ຕໍ

໙໐. ‘‘ຕິສ຺ໂສ ອິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສິກ຺ຂາ. ກຕມາ ຕິສ຺ໂສ? ອຘິສີລສິກ຺ຂາ, ອຘິຈິຕ຺ຕສິກ຺ຂາ, ອຘິປຎ຺ຎາສິກ຺ຂາ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘິສີລສິກ຺ຂາ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ສີລວາ ໂຫຕິ…ເປ… ສມາທາຍ ສິກ຺ຂຕິ ສິກ຺ຂາປເທສຸ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘິສີລສິກ຺ຂາ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘິຈິຕ຺ຕສິກ຺ຂາ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ…ເປ… ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘິຈິຕ຺ຕສິກ຺ຂາ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘິປຎ຺ຎາສິກ຺ຂາ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ‘ອິທໍ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ…ເປ… ‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’ຕິ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘິປຎ຺ຎາສິກ຺ຂາ. ອິມາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິສ຺ໂສ ສິກ຺ຂາ’’ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ທຸຕິຍສິກ຺ຂຕ຺ຕຍສຸຕ຺ຕໍ

໙໑. ‘‘ຕິສ຺ໂສ ອິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສິກ຺ຂາ. ກຕມາ ຕິສ຺ໂສ? ອຘິສີລສິກ຺ຂາ, ອຘິຈິຕ຺ຕສິກ຺ຂາ, ອຘິປຎ຺ຎາສິກ຺ຂາ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘິປຎ຺ຎາສິກ຺ຂາ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອາສວານໍ ຂຍາ ອນາສວໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕິໍ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘິປຎ຺ຎາ ສິກ຺ຂາ. ອິມາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິສ຺ໂສ ສິກ຺ຂາ’’ຕິ.

‘‘ອຘິສີລໍ ອຘິຈິຕ຺ຕໍ, ອຘິປຎ຺ຎຎ຺ຈ ວີຣິຍວາ;

ຖາມວາ ຘິຕິມາ ຌາຍີ, ສໂຕ ຄຸຕ຺ຕິນ຺ທ຺ຣິໂຍ [ອຸປ຺ປຕ຺ຕິນ຺ທ຺ຣິໂຍ (ກ.)] ຈເຣ.

‘‘ຍຖາ ປຸເຣ ຕຖາ ປຈ຺ຉາ, ຍຖາ ປຈ຺ຉາ ຕຖາ ປຸເຣ;

ຍຖາ ອໂຘ ຕຖາ ອຸທ຺ຘໍ, ຍຖາ ອຸທ຺ຘໍ ຕຖາ ອໂຘ.

‘‘ຍຖາ ທິວາ ຕຖາ ຣຕ຺ຕິໍ, ຍຖາ ຣຕ຺ຕິໍ ຕຖາ ທິວາ;

ອຠິຠຸຍ຺ຍ ທິສາ ສພ຺ພາ, ອປ຺ປມາຓສມາຘິນາ.

‘‘ຕມາຫຸ ເສຂໍ ປຏິປທໍ [ປາຏິປທໍ (?) ມ. ນິ. ໒.໒໗ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ], ອໂຖ ສໍສຸທ຺ຘຈາຣິຍໍ [ສໍສຸທ຺ຘຈາຣຓໍ (ສີ. ປີ.), ສໍສຸທ຺ຘຈາຣິນໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)];

ຕມາຫຸ ໂລເກ ສມ຺ພຸທ຺ຘໍ, ຘີຣໍ ປຏິປທນ຺ຕຄຸໍ.

‘‘ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນິໂຣເຘນ, ຕຓ຺ຫາກ຺ຂຍວິມຸຕ຺ຕິໂນ;

ປຊ຺ໂຊຕສ຺ເສວ ນິພ຺ພານໍ, ວິໂມກ຺ໂຂ ໂຫຕິ ເຈຕໂສ’’ຕິ. ທສມໍ;

໑໑. ສງ຺ກວາສຸຕ຺ຕໍ

໙໒. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ໂກສເລສຸ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ມຫຕາ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ເຍນ ສງ຺ກວາ [ປງ຺ກຘາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ນາມ ໂກສລານໍ ນິຄໂມ ຕທວສຣິ. ຕຕ຺ຣ ສຸທໍ ຠຄວາ ສງ຺ກວາຍໍ ວິຫຣຕິ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ກສ຺ສປໂຄຕ຺ໂຕ ນາມ ຠິກ຺ຂຸ ສງ຺ກວາຍໍ ອາວາສິໂກ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຣ ສຸທໍ ຠຄວາ ສິກ຺ຂາປທປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາຍ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ຠິກ຺ຂູ ສນ຺ທສ຺ເສຕິ ສມາທເປຕິ ສມຸຕ຺ເຕເຊຕິ ສມ຺ປຫໍເສຕິ. ອຖ ໂຂ ກສ຺ສປໂຄຕ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຠຄວຕິ ສິກ຺ຂາປທປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາຍ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ຠິກ຺ຂູ ສນ຺ທສ຺ເສນ຺ເຕ ສມາທເປນ຺ເຕ ສມຸຕ຺ເຕເຊນ຺ເຕ ສມ຺ປຫໍເສນ຺ເຕ ອຫຸເທວ ອກ຺ຂນ຺ຕິ ອຫຸ ອປ຺ປຈ຺ຈໂຍ – ‘‘ອຘິສລ຺ລິຂເຕວາຍໍ [ອຘິສລ຺ເລຂເຕວາຍໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ກ.)] ສມໂຓ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ສງ຺ກວາຍໍ ຍຖາຠິຣນ຺ຕໍ ວິຫຣິຕ຺ວາ ເຍນ ຣາຊຄຫໍ ເຕນ ຈາຣິກໍ ປກ຺ກາມິ. ອນຸປຸພ຺ເພນ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ເຍນ ຣາຊຄຫໍ ຕທວສຣິ. ຕຕ຺ຣ ສຸທໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ.

ອຖ ໂຂ ກສ຺ສປໂຄຕ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຈິຣປກ຺ກນ຺ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຫຸເທວ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ອຫຸ ວິປ຺ປຏິສາໂຣ – ‘‘ອລາຠາ ວຕ ເມ, ນ ວຕ ເມ ລາຠາ; ທຸລ຺ລທ຺ຘໍ ວຕ ເມ, ນ ວຕ ເມ ສຸລທ຺ຘໍ; ຍສ຺ສ ເມ ຠຄວຕິ ສິກ຺ຂາປທປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາຍ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ຠິກ຺ຂູ ສນ຺ທສ຺ເສນ຺ເຕ ສມາທເປນ຺ເຕ ສມຸຕ຺ເຕເຊນ຺ເຕ ສມ຺ປຫໍເສນ຺ເຕ ອຫຸເທວ ອກ຺ຂນ຺ຕິ ອຫຸ ອປ຺ປຈ຺ຈໂຍ – ‘ອຘິສລ຺ລິຂເຕວາຍໍ ສມໂຓ’ຕິ. ຍໍນູນາຫໍ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກເມຍ຺ຍໍ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ອຈ຺ຈຍໍ ອຈ຺ຈຍໂຕ ເທເສຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ກສ຺ສປໂຄຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ເສນາສນໍ ສໍສາເມຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣມາທາຍ ເຍນ ຣາຊຄຫໍ ເຕນ ປກ຺ກາມິ. ອນຸປຸພ຺ເພນ ເຍນ ຣາຊຄຫໍ ເຍນ ຄິຊ຺ຌກູໂຏ ປພ຺ພໂຕ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ກສ຺ສປໂຄຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ເອກມິທໍ, ຠນ຺ເຕ, ສມຍໍ ຠຄວາ ສງ຺ກວາຍໍ ວິຫຣຕິ, ສງ຺ກວາ ນາມ ໂກສລານໍ ນິຄໂມ. ຕຕ຺ຣ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ສິກ຺ຂາປທປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາຍ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ຠິກ຺ຂູ ສນ຺ທສ຺ເສສິ ສມາທເປສິ ສມຸຕ຺ເຕເຊສິ ສມ຺ປຫໍເສສິ. ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ ຠຄວຕິ ສິກ຺ຂາປທປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາຍ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ຠິກ຺ຂູ ສນ຺ທສ຺ເສນ຺ເຕ ສມາທເປນ຺ເຕ ສມຸຕ຺ເຕເຊນ຺ເຕ ສມ຺ປຫໍເສນ຺ເຕ ອຫຸເທວ ອກ຺ຂນ຺ຕິ ອຫຸ ອປ຺ປຈ຺ຈໂຍ – ‘ອຘິສລ຺ລິຂເຕວາຍໍ ສມໂຓ’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ສງ຺ກວາຍໍ ຍຖາຠິຣນ຺ຕໍ ວິຫຣິຕ຺ວາ ເຍນ ຣາຊຄຫໍ ເຕນ ຈາຣິກໍ ປກ຺ກາມິ. ( ) [(ອນຸປຸພ຺ເພນ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ ເຍນ ຣາຊຄຫໍ ຕທວສຣິ. ຕຕ຺ຣ ສຸທໍ ຠຄວາ ຣາຊຄເຫ ວິຫຣຕິ. ອຖ ໂຂ (ກ.)] ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຈິຣປກ຺ກນ຺ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຫຸເທວ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ອຫຸ ວິປ຺ປຏິສາໂຣ – ອລາຠາ ວຕ ເມ, ນ ວຕ ເມ ລາຠາ; ທຸລ຺ລທ຺ຘໍ ວຕ ເມ, ນ ວຕ ເມ ສຸລທ຺ຘໍ; ຍສ຺ສ ເມ ຠຄວຕິ ສິກ຺ຂາປທປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາຍ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ຠິກ຺ຂູ ສນ຺ທສ຺ເສນ຺ເຕ ສມາທເປນ຺ເຕ ສມຸຕ຺ເຕເຊນ຺ເຕ ສມ຺ປຫໍເສນ຺ເຕ ອຫຸເທວ ອກ຺ຂນ຺ຕິ ອຫຸ ອປ຺ປຈ຺ຈໂຍ – ‘ອຘິສລ຺ລິຂເຕວາຍໍ ສມໂຓ’ຕິ. ຍໍນູນາຫໍ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກເມຍ຺ຍໍ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ອຈ຺ຈຍໍ ອຈ຺ຈຍໂຕ ເທເສຍ຺ຍນ຺ຕິ. ອຈ຺ຈໂຍ ມໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຈ຺ຈຄມາ ຍຖາພາລໍ ຍຖາມູຬ຺ຫໍ ຍຖາອກຸສລໍ ຍສ຺ສ ເມ ຠຄວຕິ ສິກ຺ຂາປທປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາຍ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ຠິກ຺ຂູ ສນ຺ທສ຺ເສນ຺ເຕ ສມາທເປນ຺ເຕ ສມຸຕ຺ເຕເຊນ຺ເຕ ສມ຺ປຫໍເສນ຺ເຕ ອຫຸເທວ ອກ຺ຂນ຺ຕິ ອຫຸ ອປ຺ປຈ຺ຈໂຍ – ‘ອຘິສລ຺ລິຂເຕວາຍໍ ສມໂຓ’ຕິ. ຕສ຺ສ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ອຈ຺ຈຍໍ ອຈ຺ຈຍໂຕ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕຸ, ອາຍຕິໍ ສໍວຣາຍາ’’ຕິ.

‘‘ຕຄ຺ຆ ຕໍ [ຕຄ຺ຆ ຕ຺ວໍ (ສີ. ປີ.)], ກສ຺ສປ, ອຈ຺ຈໂຍ ອຈ຺ຈຄມາ ຍຖາພາລໍ ຍຖາມູຬ຺ຫໍ ຍຖາອກຸສລໍ, ຍສ຺ສ ເຕ ມຍິ ສິກ຺ຂາປທປຏິສໍຍຸຕ຺ຕາຍ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ຠິກ຺ຂູ ສນ຺ທສ຺ເສນ຺ເຕ ສມາທເປນ຺ເຕ ສມຸຕ຺ເຕເຊນ຺ເຕ ສມ຺ປຫໍເສນ຺ເຕ ອຫຸເທວ ອກ຺ຂນ຺ຕິ ອຫຸ ອປ຺ປຈ຺ຈໂຍ – ‘ອຘິສລ຺ລິຂເຕວາຍໍ ສມໂຓ’ຕິ. ຍໂຕ ຈ ໂຂ ຕ຺ວໍ, ກສ຺ສປ, ອຈ຺ຈຍໍ ອຈ຺ຈຍໂຕ ທິສ຺ວາ ຍຖາຘມ຺ມໍ ປຏິກໂຣສິ, ຕໍ ເຕ ມຍໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫາມ. ວຸທ຺ຘິເຫສາ, ກສ຺ສປ, ອຣິຍສ຺ສ ວິນເຍ ໂຍ ອຈ຺ຈຍໍ ອຈ຺ຈຍໂຕ ທິສ຺ວາ ຍຖາຘມ຺ມໍ ປຏິກໂຣຕິ, ອາຍຕິໍ ສໍວຣໍ ອາປຊ຺ຊຕິ.

‘‘ເຖໂຣ ເຈປິ, ກສ຺ສປ, ຠິກ຺ຂຸ ໂຫຕິ ນ ສິກ຺ຂາກາໂມ ນ ສິກ຺ຂາສມາທານສ຺ສ ວຓ຺ຓວາທີ, ເຍ ຈຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ນ ສິກ຺ຂາກາມາ ເຕ ຈ ນ ສິກ຺ຂາຍ ສມາທເປຕິ, ເຍ ຈຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ສິກ຺ຂາກາມາ ເຕສຎ຺ຈ ນ ວຓ຺ຓໍ ຠຓຕິ ຠູຕໍ ຕຈ຺ຉໍ ກາເລນ, ເອວຣູປສ຺ສາຫໍ, ກສ຺ສປ, ເຖຣສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນ ວຓ຺ຓໍ ຠຓາມິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ສຕ຺ຖາ ຫິສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ຠຓຕີຕິ ອຎ຺ເຎ ນໍ [ຕໍ (ສີ. ປີ.)] ຠິກ຺ຂູ ຠເຊຍ຺ຍຸໍ, ເຍ ນໍ ຠເຊຍ຺ຍຸໍ ຕ຺ຍາສ຺ສ ທິຏ຺ຐານຸຄຕິໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ, ຍ຺ຍາສ຺ສ ທິຏ຺ຐານຸຄຕິໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ເຕສໍ ຕໍ ອສ຺ສ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍາຕິ. ຕສ຺ມາຫໍ, ກສ຺ສປ, ເອວຣູປສ຺ສ ເຖຣສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນ ວຓ຺ຓໍ ຠຓາມິ.

‘‘ມຊ຺ຌິໂມ ເຈປິ, ກສ຺ສປ, ຠິກ຺ຂຸ ໂຫຕິ…ເປ… ນໂວ ເຈປິ, ກສ຺ສປ, ຠິກ຺ຂຸ ໂຫຕິ ນ ສິກ຺ຂາກາໂມ ນ ສິກ຺ຂາສມາທານສ຺ສ ວຓ຺ຓວາທີ, ເຍ ຈຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ນ ສິກ຺ຂາກາມາ ເຕ ຈ ນ ສິກ຺ຂາຍ ສມາທເປຕິ, ເຍ ຈຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ສິກ຺ຂາກາມາ ເຕສຎ຺ຈ ນ ວຓ຺ຓໍ ຠຓຕິ ຠູຕໍ ຕຈ຺ຉໍ ກາເລນ, ເອວຣູປສ຺ສາຫໍ, ກສ຺ສປ, ນວສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນ ວຓ຺ຓໍ ຠຓາມິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ສຕ຺ຖາ ຫິສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ຠຓຕີຕິ ອຎ຺ເຎ ນໍ ຠິກ຺ຂູ ຠເຊຍ຺ຍຸໍ, ເຍ ນໍ ຠເຊຍ຺ຍຸໍ ຕ຺ຍາສ຺ສ ທິຏ຺ຐານຸຄຕິໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ, ຍ຺ຍາສ຺ສ ທິຏ຺ຐານຸຄຕິໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ເຕສໍ ຕໍ ອສ຺ສ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍາຕິ. ຕສ຺ມາຫໍ, ກສ຺ສປ, ເອວຣູປສ຺ສ ນວສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ນ ວຓ຺ຓໍ ຠຓາມິ.

‘‘ເຖໂຣ ເຈປິ, ກສ຺ສປ, ຠິກ຺ຂຸ ໂຫຕິ ສິກ຺ຂາກາໂມ ສິກ຺ຂາສມາທານສ຺ສ ວຓ຺ຓວາທີ, ເຍ ຈຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ນ ສິກ຺ຂາກາມາ ເຕ ຈ ສິກ຺ຂາຍ ສມາທເປຕິ, ເຍ ຈຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ສິກ຺ຂາກາມາ ເຕສຎ຺ຈ ວຓ຺ຓໍ ຠຓຕິ ຠູຕໍ ຕຈ຺ຉໍ ກາເລນ, ເອວຣູປສ຺ສາຫໍ, ກສ຺ສປ, ເຖຣສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ວຓ຺ຓໍ ຠຓາມິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ສຕ຺ຖາ ຫິສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ຠຓຕີຕິ ອຎ຺ເຎ ນໍ ຠິກ຺ຂູ ຠເຊຍ຺ຍຸໍ, ເຍ ນໍ ຠເຊຍ຺ຍຸໍ ຕ຺ຍາສ຺ສ ທິຏ຺ຐານຸຄຕິໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ, ຍ຺ຍາສ຺ສ ທິຏ຺ຐານຸຄຕິໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ເຕສໍ ຕໍ ອສ຺ສ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍາຕິ. ຕສ຺ມາຫໍ, ກສ຺ສປ, ເອວຣູປສ຺ສ ເຖຣສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ວຓ຺ຓໍ ຠຓາມິ.

‘‘ມຊ຺ຌິໂມ ເຈປິ, ກສ຺ສປ, ຠິກ຺ຂຸ ໂຫຕິ ສິກ຺ຂາກາໂມ…ເປ… ນໂວ ເຈປິ, ກສ຺ສປ, ຠິກ຺ຂຸ ໂຫຕິ ສິກ຺ຂາກາໂມ ສິກ຺ຂາສມາທານສ຺ສ ວຓ຺ຓວາທີ, ເຍ ຈຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ນ ສິກ຺ຂາກາມາ ເຕ ຈ ສິກ຺ຂາຍ ສມາທເປຕິ, ເຍ ຈຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂູ ສິກ຺ຂາກາມາ ເຕສຎ຺ຈ ວຓ຺ຓໍ ຠຓຕິ ຠູຕໍ ຕຈ຺ຉໍ ກາເລນ, ເອວຣູປສ຺ສາຫໍ, ກສ຺ສປ, ນວສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ວຓ຺ຓໍ ຠຓາມິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ສຕ຺ຖາ ຫິສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ຠຓຕີຕິ ອຎ຺ເຎ ນໍ ຠິກ຺ຂູ ຠເຊຍ຺ຍຸໍ, ເຍ ນໍ ຠເຊຍ຺ຍຸໍ ຕ຺ຍາສ຺ສ ທິຏ຺ຐານຸຄຕິໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ, ຍ຺ຍາສ຺ສ ທິຏ຺ຐານຸຄຕິໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ເຕສໍ ຕໍ ອສ຺ສ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍາຕິ. ຕສ຺ມາຫໍ, ກສ຺ສປ, ເອວຣູປສ຺ສ ນວສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ວຓ຺ຓໍ ຠຓາມີ’’ຕິ. ເອກາທສມໍ.

ສມຓວຄ຺ໂຄ ນວໂມ.