໙. ອກຸສລມູລສຸຕ຺ຕໍ

໗໐. ‘‘ຕີຓິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອກຸສລມູລານິ. ກຕມານິ ຕີຓິ? ໂລໂຠ ອກຸສລມູລໍ, ໂທໂສ ອກຸສລມູລໍ, ໂມໂຫ ອກຸສລມູລໍ.

‘‘ຍທປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂລໂຠ ຕທປິ ອກຸສລມູລໍ [ອກຸສລໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)]; ຍທປິ ລຸທ຺ໂຘ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ ກາເຍນ ວາຈາຍ ມນສາ ຕທປິ ອກຸສລໍ [ອກຸສລມູລໍ (ກ.)]; ຍທປິ ລຸທ຺ໂຘ ໂລເຠນ ອຠິຠູໂຕ ປຣິຍາທິນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ປຣສ຺ສ ອສຕາ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປາທຍຕິ [ອຸປທຫຕິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ວເຘນ ວາ ພນ຺ຘເນນ ວາ ຊານິຍາ ວາ ຄຣຫາຍ ວາ ປພ຺ພາຊນາຍ ວາ ພລວມ຺ຫິ ພລຕ຺ໂຖ ອິຕິປິ ຕທປິ ອກຸສລໍ [ອິທໍ ປນ ສພ຺ພຕ຺ຖປິ ເອວເມວ ທິສ຺ສຕິ]. ອິຕິສ຺ສເມ ໂລຠຊາ ໂລຠນິທານາ ໂລຠສມຸທຍາ ໂລຠປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ.

‘‘ຍທປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂທໂສ ຕທປິ ອກຸສລມູລໍ; ຍທປິ ທຸຏ຺ໂຐ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ ກາເຍນ ວາຈາຍ ມນສາ ຕທປິ ອກຸສລໍ; ຍທປິ ທຸຏ຺ໂຐ ໂທເສນ ອຠິຠູໂຕ ປຣິຍາທິນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ປຣສ຺ສ ອສຕາ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປາທຍຕິ ວເຘນ ວາ ພນ຺ຘເນນ ວາ ຊານິຍາ ວາ ຄຣຫາຍ ວາ ປພ຺ພາຊນາຍ ວາ ພລວມ຺ຫິ ພລຕ຺ໂຖ ອິຕິປິ ຕທປິ ອກຸສລໍ. ອິຕິສ຺ສເມ ໂທສຊາ ໂທສນິທານາ ໂທສສມຸທຍາ ໂທສປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ.

‘‘ຍທປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂມໂຫ ຕທປິ ອກຸສລມູລໍ; ຍທປິ ມູຬ຺ໂຫ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ ກາເຍນ ວາຈາຍ ມນສາ ຕທປິ ອກຸສລໍ; ຍທປິ ມູຬ຺ໂຫ ໂມເຫນ ອຠິຠູໂຕ ປຣິຍາທິນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ປຣສ຺ສ ອສຕາ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປາທຍຕິ ວເຘນ ວາ ພນ຺ຘເນນ ວາ ຊານິຍາ ວາ ຄຣຫາຍ ວາ ປພ຺ພາຊນາຍ ວາ ພລວມ຺ຫິ ພລຕ຺ໂຖ ອິຕິປິ ຕທປິ ອກຸສລໍ. ອິຕິສ຺ສເມ ໂມຫຊາ ໂມຫນິທານາ ໂມຫສມຸທຍາ ໂມຫປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ. ເອວຣູໂປ ຈາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ວຸຈ຺ຈຕິ ອກາລວາທີຕິປິ, ອຠູຕວາທີຕິປິ, ອນຕ຺ຖວາທີຕິປິ, ອຘມ຺ມວາທີຕິປິ, ອວິນຍວາທີຕິປິ.

‘‘ກສ຺ມາ ຈາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ວຸຈ຺ຈຕິ ອກາລວາທີຕິປິ, ອຠູຕວາທີຕິປິ, ອນຕ຺ຖວາທີຕິປິ, ອຘມ຺ມວາທີຕິປິ, ອວິນຍວາທີຕິປິ? ຕຖາຫາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ປຣສ຺ສ ອສຕາ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປາທຍຕິ ວເຘນ ວາ ພນ຺ຘເນນ ວາ ຊານິຍາ ວາ ຄຣຫາຍ ວາ ປພ຺ພາຊນາຍ ວາ ພລວມ຺ຫິ ພລຕ຺ໂຖ ອິຕິປິ. ຠູເຕນ ໂຂ ປນ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ອວຊານາຕິ, ໂນ ປຏິຊານາຕິ; ອຠູເຕນ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ນ ອາຕປ຺ປໍ ກໂຣຕິ, ຕສ຺ສ ນິພ຺ເພຐນາຍ ອິຕິເປຕໍ ອຕຈ຺ຉໍ ອິຕິເປຕໍ ອຠູຕນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ວຸຈ຺ຈຕິ ອກາລວາທີຕິປິ, ອຠູຕວາທີຕິປິ, ອນຕ຺ຖວາທີຕິປິ, ອຘມ຺ມວາທີຕິປິ, ອວິນຍວາທີຕິປິ.

‘‘ເອວຣູໂປ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ໂລຠເຊຫິ ປາປເກຫິ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ ອຠິຠູໂຕ ປຣິຍາທິນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ທິຏ຺ເຐ ເຈວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂໍ ວິຫຣຕິ, ສວິຆາຕໍ ສອຸປາຍາສໍ ສປຣິຬາຫໍ. ກາຍສ຺ສ ຈ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ທຸຄ຺ຄຕິ ປາຏິກງ຺ຂາ.

‘‘ໂທສເຊຫິ…ເປ… ໂມຫເຊຫິ ປາປເກຫິ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ ອຠິຠູໂຕ ປຣິຍາທິນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ທິຏ຺ເຐ ເຈວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂໍ ວິຫຣຕິ, ສວິຆາຕໍ ສອຸປາຍາສໍ ສປຣິຬາຫໍ. ກາຍສ຺ສ ຈ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ທຸຄ຺ຄຕິ ປາຏິກງ຺ຂາ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາໂລ ວາ ຘໂວ ວາ ຜນ຺ທໂນ ວາ ຕີຫິ ມາລຸວາລຕາຫິ ອຸທ຺ຘສ຺ໂຕ ປຣິໂຍນທ຺ໂຘ ອນຍໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ພ຺ຍສນໍ ອາປຊ຺ຊຕິ, ອນຍພ຺ຍສນໍ ອາປຊ຺ຊຕິ; ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ໂລຠເຊຫິ ປາປເກຫິ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ ອຠິຠູໂຕ ປຣິຍາທິນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ທິຏ຺ເຐ ເຈວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂໍ ວິຫຣຕິ, ສວິຆາຕໍ ສອຸປາຍາສໍ ສປຣິຬາຫໍ. ກາຍສ຺ສ ຈ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ທຸຄ຺ຄຕິ ປາຏິກງ຺ຂາ.

‘‘ໂທສເຊຫິ…ເປ… ໂມຫເຊຫິ ປາປເກຫິ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫິ ອຠິຠູໂຕ ປຣິຍາທິນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ທິຏ຺ເຐ ເຈວ ຘມ຺ເມ ທຸກ຺ຂໍ ວິຫຣຕິ ສວິຆາຕໍ ສອຸປາຍາສໍ ສປຣິຬາຫໍ. ກາຍສ຺ສ ຈ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ທຸຄ຺ຄຕິ ປາຏິກງ຺ຂາ. ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຓິ ອກຸສລມູລານີຕິ.

‘‘ຕີຓິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຸສລມູລານິ. ກຕມານິ ຕີຓິ? ອໂລໂຠ ກຸສລມູລໍ, ອໂທໂສ ກຸສລມູລໍ, ອໂມໂຫ ກຸສລມູລໍ.

‘‘ຍທປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອໂລໂຠ ຕທປິ ກຸສລມູລໍ [ກຸສລໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)]; ຍທປິ ອລຸທ຺ໂຘ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ ກາເຍນ ວາຈາຍ ມນສາ ຕທປິ ກຸສລໍ [ກຸສລມູລໍ (ກ.)]; ຍທປິ ອລຸທ຺ໂຘ ໂລເຠນ ອນຠິຠູໂຕ ອປຣິຍາທິນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ນ ປຣສ຺ສ ອສຕາ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປາທຍຕິ ວເຘນ ວາ ພນ຺ຘເນນ ວາ ຊານິຍາ ວາ ຄຣຫາຍ ວາ ປພ຺ພາຊນາຍ ວາ ພລວມ຺ຫິ ພລຕ຺ໂຖ ອິຕິປິ ຕທປິ ກຸສລໍ. ອິຕິສ຺ສເມ ອໂລຠຊາ ອໂລຠນິທານາ ອໂລຠສມຸທຍາ ອໂລຠປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ.

‘‘ຍທປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອໂທໂສ ຕທປິ ກຸສລມູລໍ; ຍທປິ ອທຸຏ຺ໂຐ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ ກາເຍນ ວາຈາຍ ມນສາ ຕທປິ ກຸສລໍ; ຍທປິ ອທຸຏ຺ໂຐ ໂທເສນ ອນຠິຠູໂຕ ອປຣິຍາທິນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ນ ປຣສ຺ສ ອສຕາ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປາທຍຕິ ວເຘນ ວາ ພນ຺ຘເນນ ວາ ຊານິຍາ ວາ ຄຣຫາຍ ວາ ປພ຺ພາຊນາຍ ວາ ພລວມ຺ຫິ ພລຕ຺ໂຖ ອິຕິປິ ຕທປິ ກຸສລໍ. ອິຕິສ຺ສເມ ອໂທສຊາ ອໂທສນິທານາ ອໂທສສມຸທຍາ ອໂທສປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ.

‘‘ຍທປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອໂມໂຫ ຕທປິ ກຸສລມູລໍ; ຍທປິ ອມູຬ຺ໂຫ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ ກາເຍນ ວາຈາຍ ມນສາ ຕທປິ ກຸສລໍ; ຍທປິ ອມູຬ຺ໂຫ ໂມເຫນ ອນຠິຠູໂຕ ອປຣິຍາທິນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ນ ປຣສ຺ສ ອສຕາ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປາທຍຕິ ວເຘນ ວາ ພນ຺ຘເນນ ວາ ຊານິຍາ ວາ ຄຣຫາຍ ວາ ປພ຺ພາຊນາຍ ວາ ພລວມ຺ຫິ ພລຕ຺ໂຖ ອິຕິປິ ຕທປິ ກຸສລໍ. ອິຕິສ຺ສເມ ອໂມຫຊາ ອໂມຫນິທານາ ອໂມຫສມຸທຍາ ອໂມຫປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ. ເອວຣູໂປ ຈາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ວຸຈ຺ຈຕິ ກາລວາທີຕິປິ, ຠູຕວາທີຕິປິ, ອຕ຺ຖວາທີຕິປິ, ຘມ຺ມວາທີຕິປິ, ວິນຍວາທີຕິປິ.

‘‘ກສ຺ມາ ຈາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ວຸຈ຺ຈຕິ ກາລວາທີຕິປິ, ຠູຕວາທີຕິປິ, ອຕ຺ຖວາທີຕິປິ, ຘມ຺ມວາທີຕິປິ, ວິນຍວາທີຕິປິ? ຕຖາຫາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄໂລ ນ ປຣສ຺ສ ອສຕາ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປາທຍຕິ ວເຘນ ວາ ພນ຺ຘເນນ ວາ ຊານິຍາ ວາ ຄຣຫາຍ ວາ ປພ຺ພາຊນາຍ ວາ ພລວມ຺ຫິ ພລຕ຺ໂຖ ອິຕິປິ. ຠູເຕນ ໂຂ ປນ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ປຏິຊານາຕິ ໂນ ອວຊານາຕິ; ອຠູເຕນ ວຸຈ຺ຈມາໂນ ອາຕປ຺ປໍ ກໂຣຕິ ຕສ຺ສ ນິພ຺ເພຐນາຍ – ‘ອິຕິເປຕໍ ອຕຈ຺ຉໍ, ອິຕິເປຕໍ ອຠູຕ’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ວຸຈ຺ຈຕິ ກາລວາທີຕິປິ, ອຕ຺ຖວາທີຕິປິ, ຘມ຺ມວາທີຕິປິ, ວິນຍວາທີຕິປິ.

‘‘ເອວຣູປສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ໂລຠຊາ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຫີນາ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລາ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕາ ອນຠາວໍກຕາ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມາ. ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຸຂໍ ວິຫຣຕິ ອວິຆາຕໍ ອນຸປາຍາສໍ ອປຣິຬາຫໍ. ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ.

‘‘ໂທສຊາ…ເປ… ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ. ໂມຫຊາ…ເປ… ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ຠິກ຺ຂເວ, ສາໂລ ວາ ຘໂວ ວາ ຜນ຺ທໂນ ວາ ຕີຫິ ມາລຸວາລຕາຫິ ອຸທ຺ຘສ຺ໂຕ ປຣິໂຍນທ຺ໂຘ. ອຖ ປຸຣິໂສ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ກຸທ຺ທາລ-ປິຏກໍ [ກຸທ຺ທາລປິຏກໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ອາທາຍ. ໂສ ຕໍ ມາລຸວາລຕໍ ມູເລ ຉິນ຺ເທຍ຺ຍ, ມູເລ ເຉຕ຺ວາ ປລິຂເຓຍ຺ຍ, ປລິຂຓິຕ຺ວາ ມູລານິ ອຸທ຺ຘເຣຍ຺ຍ, ອນ຺ຕມໂສ ອຸສີຣນາຬິມຕ຺ຕານິປິ [ອຸສີຣນາຬມຕ຺ຕານິປິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)]. ໂສ ຕໍ ມາລຸວາລຕໍ ຂຓ຺ຑາຂຓ຺ຑິກໍ ຉິນ຺ເທຍ຺ຍ, ຂຓ຺ຑາຂຓ຺ຑິກໍ ເຉຕ຺ວາ ຜາເລຍ຺ຍ, ຜາເລຕ຺ວາ ສກລິກໍ ສກລິກໍ ກເຣຍ຺ຍ, ສກລິກໍ ສກລິກໍ ກຣິຕ຺ວາ ວາຕາຕເປ ວິໂສເສຍ຺ຍ, ວາຕາຕເປ ວິໂສເສຕ຺ວາ ອຄ຺ຄິນາ ຑເຫຍ຺ຍ, ອຄ຺ຄິນາ ຑຫິຕ຺ວາ ມສິໍ ກເຣຍ຺ຍ, ມສິໍ ກຣິຕ຺ວາ ມຫາວາເຕ ວາ ໂອຜຸເຓຍ຺ຍ ນທິຍາ ວາ ສີຆໂສຕາຍ ປວາເຫຍ຺ຍ. ເອວມສ຺ສ [ເອວມສ຺ສຸ (ສີ.), ເອວສ຺ສຸ (ກ.)] ຕາ, ຠິກ຺ຂເວ, ມາລຸວາລຕາ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລາ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕາ ອນຠາວໍກຕາ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມາ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວຣູປສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ໂລຠຊາ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຫີນາ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລາ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕາ ອນຠາວໍກຕາ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມາ. ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຸຂໍ ວິຫຣຕິ ອວິຆາຕໍ ອນຸປາຍາສໍ ອປຣິຬາຫໍ. ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ.

‘‘ໂທສຊາ …ເປ… ໂມຫຊາ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ປຫີນາ ອຸຈ຺ຉິນ຺ນມູລາ ຕາລາວຕ຺ຖຸກຕາ ອນຠາວໍກຕາ ອາຍຕິໍ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມາ. ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ສຸຂໍ ວິຫຣຕິ ອວິຆາຕໍ ອນຸປາຍາສໍ ອປຣິຬາຫໍ. ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ. ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຓິ ກຸສລມູລານີ’’ຕິ. ນວມໍ.