໑໐. ອຸໂປສຖສຸຕ຺ຕໍ

໗໑. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ປຸພ຺ພາຣາເມ ມິຄາຣມາຕຸປາສາເທ. ອຖ ໂຂ ວິສາຂາ ມິຄາຣມາຕາ ຕທຫຸໂປສເຖ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ວິສາຂໍ ມິຄາຣມາຕຣໍ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຫນ຺ທ ກຸໂຕ ນຸ ຕ຺ວໍ, ວິສາເຂ, ອາຄຈ຺ຉສິ ທິວາ ທິວສ຺ສາ’’ຕິ? ‘‘ອຸໂປສຖາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຊ຺ຊ ອຸປວສາມີ’’ຕິ.

‘‘ຕໂຍ ໂຂເມ, ວິສາເຂ, ອຸໂປສຖາ. ກຕເມ ຕໂຍ? ໂຄປາລກຸໂປສໂຖ, ນິຄຓ຺ຐຸໂປສໂຖ, ອຣິຍຸໂປສໂຖ. ກຖຎ຺ຈ, ວິສາເຂ, ໂຄປາລກຸໂປສໂຖ ໂຫຕິ? ເສຍ຺ຍຖາປິ, ວິສາເຂ, ໂຄປາລໂກ ສາຍນ຺ຫສມເຍ ສາມິການໍ ຄາໂວ ນິຍ຺ຍາເຕຕ຺ວາ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ອຊ຺ຊ ໂຂ ຄາໂວ ອມຸກສ຺ມິຎ຺ຈ ອມຸກສ຺ມິຎ຺ຈ ປເທເສ ຈຣິໍສຸ, ອມຸກສ຺ມິຎ຺ຈ ອມຸກສ຺ມິຎ຺ຈ ປເທເສ ປານີຍານິ ປິວິໍສຸ; ສ຺ເວ ທານິ ຄາໂວ ອມຸກສ຺ມິຎ຺ຈ ອມຸກສ຺ມິຎ຺ຈ ປເທເສ ຈຣິສ຺ສນ຺ຕິ, ອມຸກສ຺ມິຎ຺ຈ ອມຸກສ຺ມິຎ຺ຈ ປເທເສ ປານີຍານິ ປິວິສ຺ສນ຺ຕີ’ຕິ; ເອວເມວໍ ໂຂ, ວິສາເຂ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ອຸໂປສຖິໂກ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ອຫໍ ຂ຺ວຊ຺ຊ ອິທຎ຺ຈິທຎ຺ຈ ຂາທນີຍໍ ຂາທິໍ, ອິທຎ຺ຈິທຎ຺ຈ ໂຠຊນີຍໍ ຠຸຎ຺ຊິໍ; ສ຺ເວ ທານາຫໍ ອິທຎ຺ຈິທຎ຺ຈ ຂາທນີຍໍ ຂາທິສ຺ສາມິ, ອິທໍ ຈິທຎ຺ຈ ໂຠຊນີຍໍ ຠຸຎ຺ຊິສ຺ສາມີ’ຕິ. ໂສ ເຕນ ອຠິຊ຺ຌາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ທິວສໍ ອຕິນາເມຕິ. ເອວໍ ໂຂ ວິສາເຂ, ໂຄປາລກຸໂປສໂຖ ໂຫຕິ. ເອວໍ ອຸປວຸຕ຺ໂຖ ໂຂ, ວິສາເຂ, ໂຄປາລກຸໂປສໂຖ ນ ມຫປ຺ຜໂລ ໂຫຕິ ນ ມຫານິສໍໂສ ນ ມຫາຊຸຕິໂກ ນ ມຫາວິປ຺ຜາໂຣ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ວິສາເຂ, ນິຄຓ຺ຐຸໂປສໂຖ ໂຫຕິ? ອຕ຺ຖິ, ວິສາເຂ, ນິຄຓ຺ຐາ ນາມ ສມຓຊາຕິກາ. ເຕ ສາວກໍ ເອວໍ ສມາທເປນ຺ຕິ – ‘ເອຫິ ຕ຺ວໍ, ອມ຺ໂຠ ປຸຣິສ, ເຍ ປຸຣຕ຺ຖິມາຍ ທິສາຍ ປາຓາ ປຣໍ ໂຍຊນສຕໍ ເຕສຸ ທຓ຺ຑໍ ນິກ຺ຂິປາຫິ; ເຍ ປຈ຺ຉິມາຍ ທິສາຍ ປາຓາ ປຣໍ ໂຍຊນສຕໍ ເຕສຸ ທຓ຺ຑໍ ນິກ຺ຂິປາຫິ; ເຍ ອຸຕ຺ຕຣາຍ ທິສາຍ ປາຓາ ປຣໍ ໂຍຊນສຕໍ ເຕສຸ ທຓ຺ຑໍ ນິກ຺ຂິປາຫິ; ເຍ ທກ຺ຂິຓາຍ ທິສາຍ ປາຓາ ປຣໍ ໂຍຊນສຕໍ ເຕສຸ ທຓ຺ຑໍ ນິກ຺ຂິປາຫີ’ຕິ. ອິຕິ ເອກຈ຺ຈານໍ ປາຓານໍ ອນຸທ຺ທຍາຍ ອນຸກມ຺ປາຍ ສມາທເປນ຺ຕິ, ເອກຈ຺ຈານໍ ປາຓານໍ ນານຸທ຺ທຍາຍ ນານຸກມ຺ປາຍ ສມາທເປນ຺ຕິ. ເຕ ຕທຫຸໂປສເຖ ສາວກໍ ເອວໍ ສມາທເປນ຺ຕິ – ‘ເອຫິ ຕ຺ວໍ, ອມ຺ໂຠ ປຸຣິສ, ສພ຺ພເຈລານິ [ສພ຺ພເວຣານິ (ກ.)] ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ເອວໍ ວເທຫິ – ນາຫໍ ກ຺ວຈນິ ກສ຺ສຈິ ກິຎ຺ຈນຕສ຺ມິໍ [ກິຎ຺ຈນຕສ຺ມິ (?) ກິຣິຍາປທເມຕໍ ຍຖາ ກິຎ຺ຈນຕຕ຺ຖີຕິ], ນ ຈ ມມ ກ຺ວຈນິ ກຕ຺ຖຈິ ກິຎ຺ຈນຕຕ຺ຖີ’ຕິ. ຊານນ຺ຕິ ໂຂ ປນສ຺ສ ມາຕາປິຕໂຣ – ‘ອຍໍ ອມ຺ຫາກໍ ປຸຕ຺ໂຕ’ຕິ; ໂສປິ ຊານາຕິ – ‘ອິເມ ມຍ຺ຫໍ ມາຕາປິຕໂຣ’ຕິ. ຊານາຕິ ໂຂ ປນສ຺ສ ປຸຕ຺ຕທາໂຣ – ‘ອຍໍ ມຍ຺ຫໍ ຠຕ຺ຕາ’ຕິ; ໂສປິ ຊານາຕິ – ‘ອຍໍ ມຍ຺ຫໍ ປຸຕ຺ຕທາໂຣ’ຕິ. ຊານນ຺ຕິ ໂຂ ປນສ຺ສ ທາສກມ຺ມກຣໂປຣິສາ – ‘ອຍໍ ອມ຺ຫາກໍ ອຍ຺ໂຍ’ຕິ; ໂສປິ ຊານາຕິ – ‘ອິເມ ມຍ຺ຫໍ ທາສກມ຺ມກຣໂປຣິສາ’ຕິ. ອິຕິ ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ສຈ຺ເຈ ສມາທເປຕພ຺ພາ ມຸສາວາເທ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ສມາທເປນ຺ຕິ. ອິທໍ ຕສ຺ສ ມຸສາວາທສ຺ມິໍ ວທາມິ. ໂສ ຕສ຺ສາ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຈ຺ຈເຍນ ໂຠເຄ ອທິນ຺ນໍເຍວ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ. ອິທໍ ຕສ຺ສ ອທິນ຺ນາທານສ຺ມິໍ ວທາມິ. ເອວໍ ໂຂ, ວິສາເຂ, ນິຄຓ຺ຐຸໂປສໂຖ ໂຫຕິ. ເອວໍ ອຸປວຸຕ຺ໂຖ ໂຂ, ວິສາເຂ, ນິຄຓ຺ຐຸໂປສໂຖ ນ ມຫປ຺ຜໂລ ໂຫຕິ ນ ມຫານິສໍໂສ ນ ມຫາຊຸຕິໂກ ນ ມຫາວິປ຺ຜາໂຣ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ວິສາເຂ, ອຣິຍຸໂປສໂຖ ໂຫຕິ? ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐສ຺ສ, ວິສາເຂ, ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກເມນ ປຣິໂຍທປນາ ໂຫຕິ. ກຖຎ຺ຈ, ວິສາເຂ, ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກເມນ ປຣິໂຍທປນາ [ປຣິໂຍທາປນາ (?)] ໂຫຕິ? ອິຘ, ວິສາເຂ, ອຣິຍສາວໂກ ຕຖາຄຕໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ – ‘ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ ສຸຄໂຕ ໂລກວິທູ ອນຸຕ຺ຕໂຣ ປຸຣິສທມ຺ມສາຣຖິ ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ’ຕິ. ຕສ຺ສ ຕຖາຄຕໍ ອນຸສ຺ສຣໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ປສີທຕິ, ປາໂມຊ຺ຊໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ເຍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລສາ ເຕ ປຫີຍນ຺ຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ, ວິສາເຂ, ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐສ຺ສ ສີສສ຺ສ ອຸປກ຺ກເມນ ປຣິໂຍທປນາ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ວິສາເຂ, ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐສ຺ສ ສີສສ຺ສ ອຸປກ຺ກເມນ ປຣິໂຍທປນາ ໂຫຕິ? ກກ຺ກຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ມຕ຺ຕິກຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ອຸທກຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ປຸຣິສສ຺ສ ຈ ຕຊ຺ຊໍ ວາຍາມໍ ປຏິຈ຺ຈ, ເອວໍ ໂຂ, ວິສາເຂ, ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐສ຺ສ ສີສສ຺ສ ອຸປກ຺ກເມນ ປຣິໂຍທປນາ ໂຫຕິ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ວິສາເຂ, ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກເມນ ປຣິໂຍທປນາ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ວິສາເຂ, ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກເມນ ປຣິໂຍທປນາ ໂຫຕິ? ອິຘ, ວິສາເຂ, ອຣິຍສາວໂກ ຕຖາຄຕໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ – ‘ອິຕິປິ ໂສ ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ ສຸຄໂຕ ໂລກວິທູ ອນຸຕ຺ຕໂຣ ປຸຣິສທມ຺ມສາຣຖິ ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ’ຕິ. ຕສ຺ສ ຕຖາຄຕໍ ອນຸສ຺ສຣໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ປສີທຕິ, ປາໂມຊ຺ຊໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ເຍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລສາ ເຕ ປຫີຍນ຺ຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ວິສາເຂ – ‘ອຣິຍສາວໂກ ພ຺ຣຫ຺ມຸໂປສຖໍ ອຸປວສຕິ, ພ຺ຣຫ຺ມຸນາ ສທ຺ຘິໍ ສໍວສຕິ, ພ຺ຣຫ຺ມຎ຺ຈສ຺ສ [ພ຺ຣຫ຺ມຎ຺ຈ (ກ.)] ອາຣພ຺ຠ ຈິຕ຺ຕໍ ປສີທຕິ, ປາໂມຊ຺ຊໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ເຍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລສາ ເຕ ປຫີຍນ຺ຕິ’. ເອວໍ ໂຂ, ວິສາເຂ, ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກເມນ ປຣິໂຍທປນາ ໂຫຕິ.

‘‘ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐສ຺ສ, ວິສາເຂ, ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກເມນ ປຣິໂຍທປນາ ໂຫຕິ. ກຖຎ຺ຈ, ວິສາເຂ, ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກເມນ ປຣິໂຍທປນາ ໂຫຕິ? ອິຘ, ວິສາເຂ, ອຣິຍສາວໂກ ຘມ຺ມໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ – ‘ສ຺ວາກ຺ຂາໂຕ ຠຄວຕາ ຘມ຺ໂມ ສນ຺ທິຏ຺ຐິໂກ ອກາລິໂກ ເອຫິປສ຺ສິໂກ ໂອປເນຍ຺ຍິໂກ ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ ເວທິຕພ຺ໂພ ວິຎ຺ຎູຫີ’ຕິ. ຕສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ອນຸສ຺ສຣໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ປສີທຕິ, ປາໂມຊ຺ຊໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ເຍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລສາ ເຕ ປຫີຍນ຺ຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ, ວິສາເຂ, ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐສ຺ສ ກາຍສ຺ສ ອຸປກ຺ກເມນ ປຣິໂຍທປນາ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ວິສາເຂ, ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐສ຺ສ ກາຍສ຺ສ ອຸປກ຺ກເມນ ປຣິໂຍທປນາ ໂຫຕິ? ໂສຕ຺ຕິຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ, ຈຸຓ຺ຓຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ, ອຸທກຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ, ປຸຣິສສ຺ສ ຈ ຕຊ຺ຊໍ ວາຍາມໍ ປຏິຈ຺ຈ. ເອວໍ ໂຂ, ວິສາເຂ, ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐສ຺ສ ກາຍສ຺ສ ອຸປກ຺ກເມນ ປຣິໂຍທປນາ ໂຫຕິ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ວິສາເຂ, ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກເມນ ປຣິໂຍທປນາ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ວິສາເຂ, ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກເມນ ປຣິໂຍທປນາ ໂຫຕິ? ອິຘ, ວິສາເຂ, ອຣິຍສາວໂກ ຘມ຺ມໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ – ‘ສ຺ວາກ຺ຂາໂຕ ຠຄວຕາ ຘມ຺ໂມ ສນ຺ທິຏ຺ຐິໂກ ອກາລິໂກ ເອຫິປສ຺ສິໂກ ໂອປເນຍ຺ຍິໂກ ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ ເວທິຕພ຺ໂພ ວິຎ຺ຎູຫີ’ຕິ. ຕສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ອນຸສ຺ສຣໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ປສີທຕິ, ປາໂມຊ຺ຊໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ເຍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລສາ ເຕ ປຫີຍນ຺ຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ວິສາເຂ, ‘ອຣິຍສາວໂກ ຘມ຺ມຸໂປສຖໍ ອຸປວສຕິ, ຘມ຺ເມນ ສທ຺ຘິໍ ສໍວສຕິ, ຘມ຺ມຎ຺ຈສ຺ສ ອາຣພ຺ຠ ຈິຕ຺ຕໍ ປສີທຕິ, ປາໂມຊ຺ຊໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ເຍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລສາ ເຕ ປຫີຍນ຺ຕິ’. ເອວໍ ໂຂ, ວິສາເຂ, ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກເມນ ປຣິໂຍທປນາ ໂຫຕິ.

‘‘ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐສ຺ສ, ວິສາເຂ, ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກເມນ ປຣິໂຍທປນາ ໂຫຕິ. ກຖຎ຺ຈ, ວິສາເຂ, ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກເມນ ປຣິໂຍທປນາ ໂຫຕິ? ອິຘ, ວິສາເຂ, ອຣິຍສາວໂກ ສງ຺ຆໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ – ‘ສຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ຠຄວໂຕ ສາວກສງ຺ໂຆ, ອຸຊຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ຠຄວໂຕ ສາວກສງ຺ໂຆ, ຎາຍປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ຠຄວໂຕ ສາວກສງ຺ໂຆ, ສາມີຈິປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ຠຄວໂຕ ສາວກສງ຺ໂຆ, ຍທິທໍ ຈຕ຺ຕາຣິ ປຸຣິສຍຸຄານິ ອຏ຺ຐ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄລາ ເອສ ຠຄວໂຕ ສາວກສງ຺ໂຆ ອາຫຸເນຍ຺ໂຍ ປາຫຸເນຍ຺ໂຍ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ໂຍ ອຎ຺ຊລິກຣຓີໂຍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ໂລກສ຺ສາ’ຕິ. ຕສ຺ສ ສງ຺ຆໍ ອນຸສ຺ສຣໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ປສີທຕິ, ປາໂມຊ຺ຊໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ເຍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລສາ ເຕ ປຫີຍນ຺ຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ, ວິສາເຂ, ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐສ຺ສ ວຕ຺ຖສ຺ສ ອຸປກ຺ກເມນ ປຣິໂຍທປນາ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ວິສາເຂ, ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐສ຺ສ ວຕ຺ຖສ຺ສ ອຸປກ຺ກເມນ ປຣິໂຍທປນາ ໂຫຕິ? ອຸສ຺ມຎ຺ຈ [ອູສຎ຺ຈ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ອຏ຺ຐກຖາຍມ຺ປິ ປາຐນ຺ຕຣໍ, ສໍ. ນິ. ໓.໘໙ ເຂມກສຸຕ຺ຕປາຬິຍາປິ ສເມຕິ.) ອຸສຸມຎ຺ຈ (ສີ.)] ປຏິຈ຺ຈ, ຂາຣຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ, ໂຄມຍຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ, ອຸທກຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ, ປຸຣິສສ຺ສ ຈ ຕຊ຺ຊໍ ວາຍາມໍ ປຏິຈ຺ຈ. ເອວໍ ໂຂ, ວິສາເຂ, ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐສ຺ສ ວຕ຺ຖສ຺ສ ອຸປກ຺ກເມນ ປຣິໂຍທປນາ ໂຫຕິ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ວິສາເຂ, ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກເມນ ປຣິໂຍທປນາ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ວິສາເຂ, ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກເມນ ປຣິໂຍທປນາ ໂຫຕິ? ອິຘ, ວິສາເຂ, ອຣິຍສາວໂກ ສງ຺ຆໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ – ‘ສຸປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ຠຄວໂຕ ສາວກສງ຺ໂຆ…ເປ… ອນຸຕ຺ຕຣໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ໂລກສ຺ສາ’ຕິ. ຕສ຺ສ ສງ຺ຆໍ ອນຸສ຺ສຣໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ປສີທຕິ, ປາໂມຊ຺ຊໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ເຍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລສາ ເຕ ປຫີຍນ຺ຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ວິສາເຂ, ‘ອຣິຍສາວໂກ ສງ຺ຆຸໂປສຖໍ ອຸປວສຕິ, ສງ຺ເຆນ ສທ຺ຘິໍ ສໍວສຕິ, ສງ຺ຆຎ຺ຈສ຺ສ ອາຣພ຺ຠ ຈິຕ຺ຕໍ ປສີທຕິ, ປາໂມຊ຺ຊໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ເຍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລສາ ເຕ ປຫີຍນ຺ຕິ’. ເອວໍ ໂຂ, ວິສາເຂ, ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກເມນ ປຣິໂຍທປນາ ໂຫຕິ.

‘‘ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐສ຺ສ, ວິສາເຂ, ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກເມນ ປຣິໂຍທປນາ ໂຫຕິ. ກຖຎ຺ຈ, ວິສາເຂ, ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກເມນ ປຣິໂຍທປນາ ໂຫຕິ? ອິຘ, ວິສາເຂ, ອຣິຍສາວໂກ ອຕ຺ຕໂນ ສີລານິ ອນຸສ຺ສຣຕິ ອຂຓ຺ຑານິ ອຈ຺ຉິທ຺ທານິ ອສພລານິ ອກມ຺ມາສານິ ຠຸຊິສ຺ສານິ ວິຎ຺ຎຸປ຺ປສຕ຺ຖານິ ອປຣາມຏ຺ຐານິ ສມາຘິສໍວຕ຺ຕນິການິ. ຕສ຺ສ ສີລໍ ອນຸສ຺ສຣໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ປສີທຕິ, ປາໂມຊ຺ຊໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ເຍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລສາ ເຕ ປຫີຍນ຺ຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ, ວິສາເຂ, ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐສ຺ສ ອາທາສສ຺ສ ອຸປກ຺ກເມນ ປຣິໂຍທປນາ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ວິສາເຂ, ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐສ຺ສ ອາທາສສ຺ສ ອຸປກ຺ກເມນ ປຣິໂຍທປນາ ໂຫຕິ? ເຕລຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ, ຉາຣິກຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ, ວາລຓ຺ຑຸປກຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ, ປຸຣິສສ຺ສ ຈ ຕຊ຺ຊໍ ວາຍາມໍ ປຏິຈ຺ຈ. ເອວໍ ໂຂ, ວິສາເຂ, ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐສ຺ສ ອາທາສສ຺ສ ອຸປກ຺ກເມນ ປຣິໂຍທປນາ ໂຫຕິ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ວິສາເຂ, ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກເມນ ປຣິໂຍທປນາ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ວິສາເຂ, ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກເມນ ປຣິໂຍທປນາ ໂຫຕິ? ອິຘ, ວິສາເຂ, ອຣິຍສາວໂກ ອຕ຺ຕໂນ ສີລານິ ອນຸສ຺ສຣຕິ ອຂຓ຺ຑານິ…ເປ… ສມາຘິສໍວຕ຺ຕນິການິ. ຕສ຺ສ ສີລໍ ອນຸສ຺ສຣໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ປສີທຕິ, ປາໂມຊ຺ຊໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ເຍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລສາ ເຕ ປຫີຍນ຺ຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ວິສາເຂ, ‘ອຣິຍສາວໂກ ສີລຸໂປສຖໍ ອຸປວສຕິ, ສີເລນ ສທ຺ຘິໍ ສໍວສຕິ, ສີລຎ຺ຈສ຺ສ ອາຣພ຺ຠ ຈິຕ຺ຕໍ ປສີທຕິ, ປາໂມຊ຺ຊໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ເຍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລສາ ເຕ ປຫີຍນ຺ຕິ’. ເອວໍ ໂຂ, ວິສາເຂ, ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກເມນ ປຣິໂຍທປນາ ໂຫຕິ.

‘‘ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐສ຺ສ, ວິສາເຂ, ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກເມນ ປຣິໂຍທປນາ ໂຫຕິ. ກຖຎ຺ຈ, ວິສາເຂ, ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກເມນ ປຣິໂຍທປນາ ໂຫຕິ? ອິຘ ວິສາເຂ, ອຣິຍສາວໂກ ເທວຕາ ອນຸສ຺ສຣຕິ – ‘ສນ຺ຕິ ເທວາ ຈາຕຸມຫາຣາຊິກາ [ຈາຕຸມ຺ມຫາຣາຊິກາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)], ສນ຺ຕິ ເທວາ ຕາວຕິໍສາ, ສນ຺ຕິ ເທວາ ຍາມາ, ສນ຺ຕິ ເທວາ ຕຸສິຕາ, ສນ຺ຕິ ເທວາ ນິມ຺ມານຣຕິໂນ, ສນ຺ຕິ ເທວາ ປຣນິມ຺ມິຕວສວຕ຺ຕິໂນ, ສນ຺ຕິ ເທວາ ພ຺ຣຫ຺ມກາຍິກາ, ສນ຺ຕິ ເທວາ ຕຕຸຕ຺ຕຣິ [ຕຕຸຕ຺ຕຣິໍ (ສີ. ປີ.)]. ຍຖາຣູປາຍ ສທ຺ຘາຍ ສມນ຺ນາຄຕາ ຕາ ເທວຕາ ອິໂຕ ຈຸຕາ ຕຕ຺ຖຸປປນ຺ນາ [ຕຕ຺ຖຸປ຺ປນ຺ນາ (ສີ. ປີ.)], ມຍ຺ຫມ຺ປິ ຕຖາຣູປາ ສທ຺ຘາ ສໍວິຊ຺ຊຕິ. ຍຖາຣູເປນ ສີເລນ ສມນ຺ນາຄຕາ ຕາ ເທວຕາ ອິໂຕ ຈຸຕາ ຕຕ຺ຖຸປປນ຺ນາ, ມຍ຺ຫມ຺ປິ ຕຖາຣູປໍ ສີລໍ ສໍວິຊ຺ຊຕິ. ຍຖາຣູເປນ ສຸເຕນ ສມນ຺ນາຄຕາ ຕາ ເທວຕາ ອິໂຕ ຈຸຕາ ຕຕ຺ຖຸປປນ຺ນາ, ມຍ຺ຫມ຺ປິ ຕຖາຣູປໍ ສຸຕໍ ສໍວິຊ຺ຊຕິ. ຍຖາຣູເປນ ຈາເຄນ ສມນ຺ນາຄຕາ ຕາ ເທວຕາ ອິໂຕ ຈຸຕາ ຕຕ຺ຖຸປປນ຺ນາ, ມຍ຺ຫມ຺ປິ ຕຖາຣູໂປ ຈາໂຄ ສໍວິຊ຺ຊຕິ. ຍຖາຣູປາຍ ປຎ຺ຎາຍ ສມນ຺ນາຄຕາ ຕາ ເທວຕາ ອິໂຕ ຈຸຕາ ຕຕ຺ຖຸປປນ຺ນາ, ມຍ຺ຫມ຺ປິ ຕຖາຣູປາ ປຎ຺ຎາ ສໍວິຊ຺ຊຕີ’ຕິ. ຕສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ຈ ຕາສຎ຺ຈ ເທວຕານໍ ສທ຺ຘຎ຺ຈ ສີລຎ຺ຈ ສຸຕຎ຺ຈ ຈາຄຎ຺ຈ ປຎ຺ຎຎ຺ຈ ອນຸສ຺ສຣໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ປສີທຕິ, ປາໂມຊ຺ຊໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ເຍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລສາ ເຕ ປຫີຍນ຺ຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ, ວິສາເຂ, ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐສ຺ສ ຊາຕຣູປສ຺ສ ອຸປກ຺ກເມນ ປຣິໂຍທປນາ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ວິສາເຂ, ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐສ຺ສ ຊາຕຣູປສ຺ສ ອຸປກ຺ກເມນ ປຣິໂຍທປນາ ໂຫຕິ? ອຸກ຺ກຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ, ໂລຓຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ, ເຄຣຸກຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ, ນາຬິກສຓ຺ຑາສຎ຺ຈ [ນາຬິກຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ສຓ຺ຑາສຎ຺ຈ (ປີ. ກ.)] ປຏິຈ຺ຈ, ປຸຣິສສ຺ສ ຈ ຕຊ຺ຊໍ ວາຍາມໍ ປຏິຈ຺ຈ. ເອວໍ ໂຂ, ວິສາເຂ, ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐສ຺ສ ຊາຕຣູປສ຺ສ ອຸປກ຺ກເມນ ປຣິໂຍທປນາ ໂຫຕິ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ວິສາເຂ, ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກເມນ ປຣິໂຍທປນາ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ວິສາເຂ, ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກເມນ ປຣິໂຍທປນາ ໂຫຕິ? ອິຘ, ວິສາເຂ, ອຣິຍສາວໂກ ເທວຕາ ອນຸສ຺ສຣຕິ – ‘ສນ຺ຕິ ເທວາ ຈາຕຸມຫາຣາຊິກາ, ສນ຺ຕິ ເທວາ ຕາວຕິໍສາ…ເປ… ສນ຺ຕິ ເທວາ ຕຕຸຕ຺ຕຣິ. ຍຖາຣູປາຍ ສທ຺ຘາຍ ສມນ຺ນາຄຕາ ຕາ ເທວຕາ ອິໂຕ ຈຸຕາ ຕຕ຺ຖຸປປນ຺ນາ, ມຍ຺ຫມ຺ປິ ຕຖາຣູປາ ສທ຺ຘາ ສໍວິຊ຺ຊຕິ. ຍຖາຣູເປນ ສີເລນ…ເປ… ສຸເຕນ…ເປ… ຈາເຄນ…ເປ… ປຎ຺ຎາຍ ສມນ຺ນາຄຕາ ຕາ ເທວຕາ ອິໂຕ ຈຸຕາ ຕຕ຺ຖຸປປນ຺ນາ, ມຍ຺ຫມ຺ປິ ຕຖາຣູປາ ປຎ຺ຎາ ສໍວິຊ຺ຊຕີ’ຕິ. ຕສ຺ສ ອຕ຺ຕໂນ ຈ ຕາສຎ຺ຈ ເທວຕານໍ ສທ຺ຘຎ຺ຈ ສີລຎ຺ຈ ສຸຕຎ຺ຈ ຈາຄຎ຺ຈ ປຎ຺ຎຎ຺ຈ ອນຸສ຺ສຣໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ປສີທຕິ, ປາໂມຊ຺ຊໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ເຍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລສາ ເຕ ປຫີຍນ຺ຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ວິສາເຂ, ‘ອຣິຍສາວໂກ ເທວຕຸໂປສຖໍ ອຸປວສຕິ, ເທວຕາຫິ ສທ຺ຘິໍ ສໍວສຕິ, ເທວຕາ ອາຣພ຺ຠ ຈິຕ຺ຕໍ ປສີທຕິ, ປາໂມຊ຺ຊໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ເຍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກິເລສາ ເຕ ປຫີຍນ຺ຕິ’. ເອວໍ ໂຂ, ວິສາເຂ, ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປກ຺ກເມນ ປຣິໂຍທປນາ ໂຫຕິ.

‘‘ສ ໂຂ ໂສ, ວິສາເຂ, ອຣິຍສາວໂກ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ຍາວຊີວໍ ອຣຫນ຺ໂຕ ປາຓາຕິປາຕໍ ປຫາຍ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣຕາ ນິຫິຕທຓ຺ຑາ ນິຫິຕສຕ຺ຖາ ລຊ຺ຊີ ທຍາປນ຺ນາ ສພ຺ພປາຓຠູຕຫິຕານຸກມ຺ປີ ວິຫຣນ຺ຕິ; ອຫມ຺ປຊ຺ຊ ອິມຎ຺ຈ ຣຕ຺ຕິໍ ອິມຎ຺ຈ ທິວສໍ ປາຓາຕິປາຕໍ ປຫາຍ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ ນິຫິຕທຓ຺ໂຑ ນິຫິຕສຕ຺ໂຖ ລຊ຺ຊີ ທຍາປນ຺ໂນ ສພ຺ພປາຓຠູຕຫິຕານຸກມ຺ປີ ວິຫຣາມິ. ອິມິນາປິ [ອິມິນາປຫໍ (ສີ.) ອ. ນິ. ໘.໔໑] ອງ຺ເຄນ ອຣຫຕໍ ອນຸກໂຣມິ, ອຸໂປສໂຖ ຈ ເມ ອຸປວຸຕ຺ໂຖ ຠວິສ຺ສຕິ.

‘‘ຍາວຊີວໍ ອຣຫນ຺ໂຕ ອທິນ຺ນາທານໍ ປຫາຍ ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣຕາ ທິນ຺ນາທາຍີ ທິນ຺ນປາຏິກງ຺ຂີ, ອເຖເນນ ສຸຈິຠູເຕນ ອຕ຺ຕນາ ວິຫຣນ຺ຕິ; ອຫມ຺ປຊ຺ຊ ອິມຎ຺ຈ ຣຕ຺ຕິໍ ອິມຎ຺ຈ ທິວສໍ ອທິນ຺ນາທານໍ ປຫາຍ ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣໂຕ ທິນ຺ນາທາຍີ ທິນ຺ນປາຏິກງ຺ຂີ, ອເຖເນນ ສຸຈິຠູເຕນ ອຕ຺ຕນາ ວິຫຣາມິ. ອິມິນາປິ ອງ຺ເຄນ ອຣຫຕໍ ອນຸກໂຣມິ, ອຸໂປສໂຖ ຈ ເມ ອຸປວຸຕ຺ໂຖ ຠວິສ຺ສຕິ.

‘‘ຍາວຊີວໍ ອຣຫນ຺ໂຕ ອພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປຫາຍ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ອາຣາຈາຣີ [ອນາຈາຣີ (ປີ.)] ວິຣຕາ ເມຖຸນາ ຄາມຘມ຺ມາ; ອຫມ຺ປຊ຺ຊ ອິມຎ຺ຈ ຣຕ຺ຕິໍ ອິມຎ຺ຈ ທິວສໍ ອພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປຫາຍ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ອາຣາຈາຣີ ວິຣໂຕ ເມຖຸນາ ຄາມຘມ຺ມາ. ອິມິນາປິ ອງ຺ເຄນ ອຣຫຕໍ ອນຸກໂຣມິ, ອຸໂປສໂຖ ຈ ເມ ອຸປວຸຕ຺ໂຖ ຠວິສ຺ສຕິ.

‘‘ຍາວຊີວໍ ອຣຫນ຺ໂຕ ມຸສາວາທໍ ປຫາຍ ມຸສາວາທາ ປຏິວິຣຕາ ສຈ຺ຈວາທີ ສຈ຺ຈສນ຺ຘາ ເຖຕາ ປຈ຺ຈຍິກາ ອວິສໍວາທກາ ໂລກສ຺ສ; ອຫມ຺ປຊ຺ຊ ອິມຎ຺ຈ ຣຕ຺ຕິໍ ອິມຎ຺ຈ ທິວສໍ ມຸສາວາທໍ ປຫາຍ ມຸສາວາທາ ປຏິວິຣໂຕ ສຈ຺ຈວາທີ ສຈ຺ຈສນ຺ໂຘ ເຖໂຕ ປຈ຺ຈຍິໂກ ອວິສໍວາທໂກ ໂລກສ຺ສ. ອິມິນາປິ ອງ຺ເຄນ ອຣຫຕໍ ອນຸກໂຣມິ, ອຸໂປສໂຖ ຈ ເມ ອຸປວຸຕ຺ໂຖ ຠວິສ຺ສຕິ.

‘‘ຍາວຊີວໍ ອຣຫນ຺ໂຕ ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານໍ ປຫາຍ ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານາ ປຏິວິຣຕາ; ອຫມ຺ປຊ຺ຊ ອິມຎ຺ຈ ຣຕ຺ຕິໍ ອິມຎ຺ຈ ທິວສໍ ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານໍ ປຫາຍ ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານາ ປຏິວິຣໂຕ. ອິມິນາປິ ອງ຺ເຄນ ອຣຫຕໍ ອນຸກໂຣມິ, ອຸໂປສໂຖ ຈ ເມ ອຸປວຸຕ຺ໂຖ ຠວິສ຺ສຕິ.

‘‘ຍາວຊີວໍ ອຣຫນ຺ໂຕ ເອກຠຕ຺ຕິກາ ຣຕ຺ຕູປຣຕາ ວິຣຕາ ວິກາລໂຠຊນາ; ອຫມ຺ປຊ຺ຊ ອິມຎ຺ຈ ຣຕ຺ຕິໍ ອິມຎ຺ຈ ທິວສໍ ເອກຠຕ຺ຕິໂກ ຣຕ຺ຕູປຣໂຕ ວິຣໂຕ ວິກາລໂຠຊນາ. ອິມິນາປິ ອງ຺ເຄນ ອຣຫຕໍ ອນຸກໂຣມິ, ອຸໂປສໂຖ ຈ ເມ ອຸປວຸຕ຺ໂຖ ຠວິສ຺ສຕິ.

‘‘ຍາວຊີວໍ ອຣຫນ຺ໂຕ ນຈ຺ຈຄີຕວາທິຕວິສູກທສ຺ສນມາລາຄນ຺ຘວິເລປນຘາຣຓມຓ຺ຑນວິຠູສນຏ຺ຐານາ ປຏິວິຣຕາ; ອຫມ຺ປຊ຺ຊ ອິມຎ຺ຈ ຣຕ຺ຕິໍ ອິມຎ຺ຈ ທິວສໍ ນຈ຺ຈຄີຕວາທິຕວິສູກທສ຺ສນມາລາຄນ຺ຘວິເລປນຘາຣຓມຓ຺ຑນວິຠູສນຏ຺ຐານາ ປຏິວິຣໂຕ. ອິມິນາປິ ອງ຺ເຄນ ອຣຫຕໍ ອນຸກໂຣມິ, ອຸໂປສໂຖ ຈ ເມ ອຸປວຸຕ຺ໂຖ ຠວິສ຺ສຕິ.

‘‘ຍາວຊີວໍ ອຣຫນ຺ໂຕ ອຸຈ຺ຈາສຍນມຫາສຍນໍ ປຫາຍ ອຸຈ຺ຈາສຍນມຫາສຍນາ ປຏິວິຣຕາ ນີຈເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປນ຺ຕິ ມຎ຺ຈເກ ວາ ຕິຓສນ຺ຖາຣເກ ວາ; ອຫມ຺ປຊ຺ຊ ອິມຎ຺ຈ ຣຕ຺ຕິໍ ອິມຎ຺ຈ ທິວສໍ ອຸຈ຺ຈາສຍນມຫາສຍນໍ ປຫາຍ ອຸຈ຺ຈາສຍນມຫາສຍນາ ປຏິວິຣໂຕ ນີຈເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປມິ ມຎ຺ຈເກ ວາ ຕິຓສນ຺ຖາຣເກ ວາ. ອິມິນາປິ ອງ຺ເຄນ ອຣຫຕໍ ອນຸກໂຣມິ, ອຸໂປສໂຖ ຈ ເມ ອຸປວຸຕ຺ໂຖ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ.

‘‘ເອວໍ ໂຂ, ວິສາເຂ, ອຣິຍຸໂປສໂຖ ໂຫຕິ. ເອວໍ ອຸປວຸຕ຺ໂຖ ໂຂ, ວິສາເຂ, ອຣິຍຸໂປສໂຖ ມຫປ຺ຜໂລ ໂຫຕິ ມຫານິສໍໂສ ມຫາຊຸຕິໂກ ມຫາວິປ຺ຜາໂຣ’’.

‘‘ກີວມຫປ຺ຜໂລ ໂຫຕິ ກີວມຫານິສໍໂສ ກີວມຫາຊຸຕິໂກ ກີວມຫາວິປ຺ຜາໂຣ’’? ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ວິສາເຂ, ໂຍ ອິເມສໍ ໂສຬສນ຺ນໍ ມຫາຊນປທານໍ ປຫູຕຣຕ຺ຕຣຕນານໍ [ປຫູຕສຕ຺ຕຣຕນານໍ (ກ. ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.) ຏີກາຍໍ ທສ຺ສິຕປາຬິເຍວ. ອ. ນິ. ໘.໔໒] ອິສ຺ສຣິຍາຘິປຈ຺ຈໍ ຣຊ຺ຊໍ ກາເຣຍ຺ຍ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ອງ຺ຄານໍ, ມຄຘານໍ, ກາສີນໍ, ໂກສລານໍ, ວຊ຺ຊີນໍ, ມລ຺ລານໍ, ເຈຕີນໍ, ວງ຺ຄານໍ, ກຸຣູນໍ, ປຎ຺ຈາລານໍ, ມຈ຺ຉານໍ [ມຈ຺ຈານໍ (ກ.)], ສູຣເສນານໍ, ອສ຺ສການໍ, ອວນ຺ຕີນໍ, ຄນ຺ຘາຣານໍ, ກມ຺ໂພຊານໍ, ອຏ຺ຐງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ອຸໂປສຖສ຺ສ ເອຕໍ [ເອກໍ (ກ.)] ກລໍ ນາຄ຺ຆຕິ ໂສຬສິໍ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ກປຓໍ, ວິສາເຂ, ມານຸສກໍ ຣຊ຺ຊໍ ທິພ຺ພໍ ສຸຂໍ ອຸປນິຘາຍ’’.

‘‘ຍານິ, ວິສາເຂ, ມານຸສການິ ປຎ຺ຎາສ ວສ຺ສານິ, ຈາຕຸມຫາຣາຊິການໍ ເທວານໍ ເອໂສ ເອໂກ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິໂວ [ຣຕ຺ຕິທິໂວ (ກ.)]. ຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ ຕິໍສຣຕ຺ຕິໂຍ ມາໂສ. ເຕນ ມາເສນ ທ຺ວາທສມາສິໂຍ ສໍວຈ຺ຉໂຣ. ເຕນ ສໍວຈ຺ຉເຣນ ທິພ຺ພານິ ປຎ຺ຈ ວສ຺ສສຕານິ ຈາຕຸມຫາຣາຊິການໍ ເທວານໍ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ. ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ວິສາເຂ, ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ອິເຘກຈ຺ໂຈ ອິຕ຺ຖີ ວາ ປຸຣິໂສ ວາ ອຏ຺ຐງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕໍ ອຸໂປສຖໍ ອຸປວສິຕ຺ວາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ຈາຕຸມຫາຣາຊິການໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ອິທໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ວິສາເຂ, ສນ຺ຘາຍ ຠາສິຕໍ – ‘ກປຓໍ ມານຸສກໍ ຣຊ຺ຊໍ ທິພ຺ພໍ ສຸຂໍ ອຸປນິຘາຍ’’’.

‘‘ຍໍ, ວິສາເຂ, ມານຸສກໍ ວສ຺ສສຕໍ, ຕາວຕິໍສານໍ ເທວານໍ ເອໂສ ເອໂກ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິໂວ. ຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ ຕິໍສຣຕ຺ຕິໂຍ ມາໂສ. ເຕນ ມາເສນ ທ຺ວາທສມາສິໂຍ ສໍວຈ຺ຉໂຣ. ເຕນ ສໍວຈ຺ຉເຣນ ທິພ຺ພໍ ວສ຺ສສຫສ຺ສໍ ຕາວຕິໍສານໍ ເທວານໍ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ. ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ວິສາເຂ, ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ອິເຘກຈ຺ໂຈ ອິຕ຺ຖີ ວາ ປຸຣິໂສ ວາ ອຏ຺ຐງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕໍ ອຸໂປສຖໍ ອຸປວສິຕ຺ວາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ຕາວຕິໍສານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ອິທໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ວິສາເຂ, ສນ຺ຘາຍ ຠາສິຕໍ – ‘ກປຓໍ ມານຸສກໍ ຣຊ຺ຊໍ ທິພ຺ພໍ ສຸຂໍ ອຸປນິຘາຍ’’’.

‘‘ຍານິ, ວິສາເຂ, ມານຸສການິ ທ຺ເວ ວສ຺ສສຕານິ, ຍາມານໍ ເທວານໍ ເອໂສ ເອໂກ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິໂວ. ຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ ຕິໍສຣຕ຺ຕິໂຍ ມາໂສ. ເຕນ ມາເສນ ທ຺ວາທສມາສິໂຍ ສໍວຈ຺ຉໂຣ. ເຕນ ສໍວຈ຺ຉເຣນ ທິພ຺ພານິ ທ຺ເວ ວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ຍາມານໍ ເທວານໍ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ. ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ວິສາເຂ, ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ອິເຘກຈ຺ໂຈ ອິຕ຺ຖີ ວາ ປຸຣິໂສ ວາ ອຏ຺ຐງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕໍ ອຸໂປສຖໍ ອຸປວສິຕ຺ວາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ຍາມານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ອິທໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ວິສາເຂ, ສນ຺ຘາຍ ຠາສິຕໍ – ‘ກປຓໍ ມານຸສກໍ ຣຊ຺ຊໍ ທິພ຺ພໍ ສຸຂໍ ອຸປນິຘາຍ’’’.

‘‘ຍານິ, ວິສາເຂ, ມານຸສການິ ຈຕ຺ຕາຣິ ວສ຺ສສຕານິ, ຕຸສິຕານໍ ເທວານໍ ເອໂສ ເອໂກ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິໂວ. ຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ ຕິໍສຣຕ຺ຕິໂຍ ມາໂສ. ເຕນ ມາເສນ ທ຺ວາທສມາສິໂຍ ສໍວຈ຺ຉໂຣ. ເຕນ ສໍວຈ຺ຉເຣນ ທິພ຺ພານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ຕຸສິຕານໍ ເທວານໍ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ. ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ວິສາເຂ, ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ອິເຘກຈ຺ໂຈ ອິຕ຺ຖີ ວາ ປຸຣິໂສ ວາ ອຏ຺ຐງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕໍ ອຸໂປສຖໍ ອຸປວສິຕ຺ວາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ຕຸສິຕານໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ອິທໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ວິສາເຂ, ສນ຺ຘາຍ ຠາສິຕໍ – ‘ກປຓໍ ມານຸສກໍ ຣຊ຺ຊໍ ທິພ຺ພໍ ສຸຂໍ ອຸປນິຘາຍ’’’.

‘‘ຍານິ, ວິສາເຂ, ມານຸສການິ ອຏ຺ຐ ວສ຺ສສຕານິ, ນິມ຺ມານຣຕີນໍ ເທວານໍ ເອໂສ ເອໂກ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິໂວ. ຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ ຕິໍສຣຕ຺ຕິໂຍ ມາໂສ. ເຕນ ມາເສນ ທ຺ວາທສມາສິໂຍ ສໍວຈ຺ຉໂຣ. ເຕນ ສໍວຈ຺ຉເຣນ ທິພ຺ພານິ ອຏ຺ຐ ວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ນິມ຺ມານຣຕີນໍ ເທວານໍ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ. ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ວິສາເຂ, ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ອິເຘກຈ຺ໂຈ ອິຕ຺ຖີ ວາ ປຸຣິໂສ ວາ ອຏ຺ຐງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕໍ ອຸໂປສຖໍ ອຸປວສິຕ຺ວາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ນິມ຺ມານຣຕີນໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ອິທໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ວິສາເຂ, ສນ຺ຘາຍ ຠາສິຕໍ – ‘ກປຓໍ ມານຸສກໍ ຣຊ຺ຊໍ ທິພ຺ພໍ ສຸຂໍ ອຸປນິຘາຍ’’’.

‘‘ຍານິ, ວິສາເຂ, ມານຸສການິ ໂສຬສ ວສ຺ສສຕານິ, ປຣນິມ຺ມິຕວສວຕ຺ຕີນໍ ເທວານໍ ເອໂສ ເອໂກ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິໂວ. ຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ ຕິໍສຣຕ຺ຕິໂຍ ມາໂສ. ເຕນ ມາເສນ ທ຺ວາທສມາສິໂຍ ສໍວຈ຺ຉໂຣ. ເຕນ ສໍວຈ຺ຉເຣນ ທິພ຺ພານິ ໂສຬສ ວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ປຣນິມ຺ມິຕວສວຕ຺ຕີນໍ ເທວານໍ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ. ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ວິສາເຂ, ວິຊ຺ຊຕິ ຍໍ ອິເຘກຈ຺ໂຈ ອິຕ຺ຖີ ວາ ປຸຣິໂສ ວາ ອຏ຺ຐງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕໍ ອຸໂປສຖໍ ອຸປວສິຕ຺ວາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ປຣນິມ຺ມິຕວສວຕ຺ຕີນໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ອິທໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ວິສາເຂ, ສນ຺ຘາຍ ຠາສິຕໍ – ‘ກປຓໍ ມານຸສກໍ ຣຊ຺ຊໍ ທິພ຺ພໍ ສຸຂໍ ອຸປນິຘາຍາ’’’ຕິ.

‘‘ປາຓໍ ນ ຫຎ຺ເຎ [ນ ຫາເນ (ສີ. ປີ.), ນ ຫເນ (ກ.)] ນ ຈທິນ຺ນມາທິເຍ,

ມຸສາ ນ ຠາເສ ນ ຈ ມຊ຺ຊໂປ ສິຍາ;

ອພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍາ ວິຣເມຍ຺ຍ ເມຖຸນາ,

ຣຕ຺ຕິໍ ນ ຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ ວິກາລໂຠຊນໍ.

‘‘ມາລໍ ນ ຘາເຣ ນ ຈ ຄນ຺ຘມາຈເຣ,

ມຎ຺ເຈ ຉມາຍໍ ວ ສເຍຖ ສນ຺ຖເຕ;

ເອຕຎ຺ຫິ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກມາຫຸໂປສຖໍ,

ພຸທ຺ເຘນ ທຸກ຺ຂນ຺ຕຄຸນາ ປກາສິຕໍ.

‘‘ຈນ຺ໂທ ຈ ສູຣິໂຍ ຈ ອຸໂຠ ສຸທສ຺ສນາ,

ໂອຠາສຍໍ ອນຸປຣິຍນ຺ຕິ ຍາວຕາ;

ຕໂມນຸທາ ເຕ ປນ ອນ຺ຕລິກ຺ຂຄາ,

ນເຠ ປຠາສນ຺ຕິ ທິສາວິໂຣຈນາ.

‘‘ເອຕສ຺ມິໍ ຍໍ ວິຊ຺ຊຕິ ອນ຺ຕເຣ ຘນໍ,

ມຸຕ຺ຕາ ມຓິ ເວຬຸຣິຍຎ຺ຈ ຠທ຺ທກໍ;

ສິງ຺ຄີ ສຸວຓ຺ຓໍ ອຖ ວາປິ ກຎ຺ຈນໍ,

ຍໍ ຊາຕຣູປໍ ຫຏກນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

‘‘ອຏ຺ຐງ຺ຄຸເປຕສ຺ສ ອຸໂປສຖສ຺ສ,

ກລມ຺ປິ ເຕ ນານຸຠວນ຺ຕິ ໂສຬສິໍ;

ຈນ຺ທປ຺ປຠາ ຕາຣຄຓາ ຈ ສພ຺ເພ.

‘‘ຕສ຺ມາ ຫິ ນາຣີ ຈ ນໂຣ ຈ ສີລວາ,

ອຏ຺ຐງ຺ຄຸເປຕໍ ອຸປວສ຺ສຸໂປສຖໍ;

ປຸຎ຺ຎານິ ກຕ຺ວານ ສຸຂຸທ຺ຣຍານິ,

ອນິນ຺ທິຕາ ສຄ຺ຄມຸເປນ຺ຕິ ຐານ’’ນ຺ຕິ. ທສມໍ;

ມຫາວຄ຺ໂຄ ສຕ຺ຕໂມ.