໑໐. ສງ຺ຄາຣວສຸຕ຺ຕໍ

໖໑. ອຖ ໂຂ ສງ຺ຄາຣໂວ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ສງ຺ຄາຣໂວ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ມຍມສ຺ສຸ, ໂຠ ໂຄຕມ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ນາມ. ຍຎ຺ຎໍ ຍຊາມປິ ຍຊາເປມປິ. ຕຕ຺ຣ, ໂຠ ໂຄຕມ, ໂຍ ເຈວ ຍຊຕິ [ໂຍ ເຈວ ຍຎ຺ຎໍ ຍຊຕິ (ສ຺ຍາ. ກໍ.)] ໂຍ ຈ ຍຊາເປຕິ ສພ຺ເພ ເຕ ອເນກສາຣີຣິກໍ ປຸຎ຺ຎປ຺ປຏິປທໍ ປຏິປນ຺ນາ ໂຫນ຺ຕິ, ຍທິທໍ ຍຎ຺ຎາຘິກຣຓໍ. ໂຍ ປນາຍໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ຍສ຺ສ ວາ ຕສ຺ສ ວາ ກຸລາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ເອກມຕ຺ຕານໍ ທເມຕິ, ເອກມຕ຺ຕານໍ ສເມຕິ, ເອກມຕ຺ຕານໍ ປຣິນິພ຺ພາເປຕິ, ເອວມສ຺ສາຍໍ ເອກສາຣີຣິກໍ ປຸຎ຺ຎປ຺ປຏິປທໍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ຍທິທໍ ປພ຺ພຊ຺ຊາຘິກຣຓ’’ນ຺ຕິ.

‘‘ເຕນ ຫິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຕຎ຺ເຎເວຕ຺ຖ ປຏິປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມິ. ຍຖາ ເຕ ຂເມຍ຺ຍ ຕຖາ ນໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາສິ. ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອິຘ ຕຖາຄໂຕ ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວິຊ຺ຊາຈຣຓສມ຺ປນ຺ໂນ ສຸຄໂຕ ໂລກວິທູ ອນຸຕ຺ຕໂຣ ປຸຣິສທມ຺ມສາຣຖິ ສຕ຺ຖາ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ. ໂສ ເອວມາຫ – ‘ເອຖາຍໍ ມຄ຺ໂຄ ອຍໍ ປຏິປທາ ຍຖາປຏິປນ຺ໂນ ອຫໍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິໂຍຄຘໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ປເວເທມິ; ເອຖ [ເອຕໍ (ກ.)], ຕຸມ຺ເຫປິ ຕຖາ ປຏິປຊ຺ຊຖ, ຍຖາປຏິປນ຺ນາ ຕຸມ຺ເຫປິ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິໂຍຄຘໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣິສ຺ສຖາ’ຕິ. ອິຕິ ອຍຎ຺ເຈວ [ສຍໍ ເຈວ (ກ.)] ສຕ຺ຖາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ປເຣ ຈ ຕຖຕ຺ຖາຍ ປຏິປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕານິ ໂຂ ປນ ໂຫນ຺ຕິ ອເນການິປິ ສຕານິ ອເນການິປິ ສຫສ຺ສານິ ອເນການິປິ ສຕສຫສ຺ສານິ.

‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອິຈ຺ຈາຍໍ ເອວໍ ສນ຺ເຕ ເອກສາຣີຣິກາ ວາ ປຸຎ຺ຎປ຺ປຏິປທາ ໂຫຕິ ອເນກສາຣີຣິກາ ວາ, ຍທິທໍ ປພ຺ພຊ຺ຊາຘິກຣຓ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອິຈ຺ຈາຍມ຺ປິ [ອິຈ຺ຈາຍນ຺ເຕ (ກ.)], ໂຠ ໂຄຕມ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ອເນກສາຣີຣິກາ ປຸຎ຺ຎປ຺ປຏິປທາ ໂຫຕິ, ຍທິທໍ ປພ຺ພຊ຺ຊາຘິກຣຓ’’ນ຺ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ສງ຺ຄາຣວໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອິມາສໍ ເຕ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຏິປທານໍ ກຕມາ ປຏິປທາ ຂມຕິ ອປ຺ປຕ຺ຖຕຣາ ຈ ອປ຺ປສມາຣມ຺ຠຕຣາ ຈ ມຫປ຺ຜລຕຣາ ຈ ມຫານິສໍສຕຣາ ຈາ’’ຕິ? ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ສງ຺ຄາຣໂວ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ຠວໍ ຈານນ຺ໂທ. ເອເຕ ເມ ປຸຊ຺ຊາ, ເອເຕ ເມ ປາສໍສາ’’ຕິ.

ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ສງ຺ຄາຣວໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ນ ໂຂ ຕ຺ຍາຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອວໍ ປຸຈ຺ຉາມິ – ‘ເກ ວາ ເຕ ປຸຊ຺ຊາ ເກ ວາ ເຕ ປາສໍສາ’ຕິ? ເອວໍ ໂຂ ຕ຺ຍາຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປຸຈ຺ຉາມິ – ‘ອິມາສໍ ເຕ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຏິປທານໍ ກຕມາ ປຏິປທາ ຂມຕິ ອປ຺ປຕ຺ຖຕຣາ ຈ ອປ຺ປສມາຣມ຺ຠຕຣາ ຈ ມຫປ຺ຜລຕຣາ ຈ ມຫານິສໍສຕຣາ ຈາ’’’ຕິ? ທຸຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ສງ຺ຄາຣໂວ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ຠວໍ ຈານນ຺ໂທ. ເອເຕ ເມ ປຸຊ຺ຊາ, ເອເຕ ເມ ປາສໍສາ’’ຕິ.

ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ສງ຺ຄາຣວໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ນ ໂຂ ຕ຺ຍາຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອວໍ ປຸຈ຺ຉາມິ – ‘ເກ ວາ ເຕ ປຸຊ຺ຊາ ເກ ວາ ເຕ ປາສໍສາ’ຕິ? ເອວໍ ໂຂ ຕ຺ຍາຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປຸຈ຺ຉາມິ – ‘ອິມາສໍ ເຕ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຏິປທານໍ ກຕມາ ປຏິປທາ ຂມຕິ ອປ຺ປຕ຺ຖຕຣາ ຈ ອປ຺ປສມາຣມ຺ຠຕຣາ ຈ ມຫປ຺ຜລຕຣາ ຈ ມຫານິສໍສຕຣາ ຈາ’’’ຕິ? ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ສງ຺ຄາຣໂວ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ຠວໍ ຈານນ຺ໂທ. ເອເຕ ເມ ປຸຊ຺ຊາ, ເອເຕ ເມ ປາສໍສາ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວໂຕ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ຍາວ ຕຕິຍມ຺ປິ ໂຂ ສງ຺ຄາຣໂວ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອານນ຺ເທນ ສຫຘມ຺ມິກໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຏ຺ໂຐ ສໍສາເທຕິ [ມ. ນິ. ໑.໓໓໗] ໂນ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ. ຍໍນູນາຫໍ ປຣິໂມເຈຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ສງ຺ຄາຣວໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກາ ນ຺ວຊ຺ຊ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຣາຊນ຺ເຕປຸເຣ ຣາຊປຸຣິສານໍ [ຣາຊປຣິສາຍໍ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ສນ຺ນິສິນ຺ນານໍ ສນ຺ນິປຕິຕານໍ ອນ຺ຕຣາກຖາ ອຸທປາທີ’’ຕິ? ‘‘ອຍໍ ຂ຺ວຊ຺ຊ, ໂຠ ໂຄຕມ, ຣາຊນ຺ເຕປຸເຣ ຣາຊປຸຣິສານໍ ສນ຺ນິສິນ຺ນານໍ ສນ຺ນິປຕິຕານໍ ອນ຺ຕຣາກຖາ ອຸທປາທິ – ‘ປຸພ຺ເພ ສຸທໍ ອປ຺ປຕຣາ ເຈວ ຠິກ຺ຂູ ອເຫສຸໍ ພຫຸຕຣາ ຈ ອຸຕ຺ຕຣິ ມນຸສ຺ສຘມ຺ມາ ອິທ຺ຘິປາຏິຫາຣິຍໍ ທສ຺ເສສຸໍ; ເອຕຣຫິ ປນ ພຫຸຕຣາ ເຈວ ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປຕຣາ ຈ ອຸຕ຺ຕຣິ ມນຸສ຺ສຘມ຺ມາ ອິທ຺ຘິປາຏິຫາຣິຍໍ ທສ຺ເສນ຺ຕີ’ຕິ. ອຍໍ ຂ຺ວຊ຺ຊ, ໂຠ ໂຄຕມ, ຣາຊນ຺ເຕປຸເຣ ຣາຊປຸຣິສານໍ ສນ຺ນິສິນ຺ນານໍ ສນ຺ນິປຕິຕານໍ ອນ຺ຕຣາກຖາ ອຸທປາທີ’’ຕິ.

[ປຏິ. ມ. ໓.໓໐; ທີ. ນິ. ໑.໔໘໓] ‘‘ຕີຓິ ໂຂ ອິມານິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປາຏິຫາຣິຍານິ. ກຕມານິ ຕີຓິ? ອິທ຺ຘິປາຏິຫາຣິຍໍ, ອາເທສນາປາຏິຫາຣິຍໍ, ອນຸສາສນີປາຏິຫາຣິຍໍ. ກຕມຎ຺ຈ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອິທ຺ຘິປາຏິຫາຣິຍໍ? ອິຘ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອກຈ຺ໂຈ ອເນກວິຫິຕໍ ອິທ຺ຘິວິຘໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠຕິ – ‘ເອໂກປິ ຫຸຕ຺ວາ ພຫຸຘາ ໂຫຕິ, ພຫຸຘາປິ ຫຸຕ຺ວາ ເອໂກ ໂຫຕິ; ອາວິຠາວໍ, ຕິໂຣຠາວໍ; ຕິໂຣກຸຏ຺ຏໍ ຕິໂຣປາກາຣໍ ຕິໂຣປພ຺ພຕໍ ອສຊ຺ຊມາໂນ ຄຈ຺ຉຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອາກາເສ; ປຖວິຍາປິ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊນິມຸຊ຺ຊໍ ກໂຣຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອຸທເກ; ອຸທເກປິ ອຠິຊ຺ຊມາເນ ຄຈ຺ຉຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ປຖວິຍໍ; ອາກາເສປິ ປລ຺ລງ຺ເກນ ກມຕິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ປກ຺ຂີ ສກຸໂຓ; ອິເມປິ ຈນ຺ທິມສູຣິເຍ ເອວໍມຫິທ຺ຘິເກ ເອວໍມຫານຸຠາເວ ປາຓິນາ ປຣິມສຕິ [ປຣາມສຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໔໘໔; ປຏິ. ມ. ໑.໑໐໒] ປຣິມຊ຺ຊຕິ, ຍາວ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກາປິ ກາເຍນ ວສໍ ວຕ຺ເຕຕິ’. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອິທ຺ຘິປາຏິຫາຣິຍໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອາເທສນາປາຏິຫາຣິຍໍ? ອິຘ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອກຈ຺ໂຈ ນິມິຕ຺ເຕນ ອາທິສຕິ – ‘ເອວມ຺ປິ ເຕ ມໂນ, ອິຕ຺ຖມ຺ປິ ເຕ ມໂນ, ອິຕິປິ ເຕ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ. ໂສ ພຫຸໍ ເຈປິ ອາທິສຕິ ຕເຖວ ຕໍ ໂຫຕິ, ໂນ ອຎ຺ຎຖາ.

‘‘ອິຘ ປນ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອກຈ຺ໂຈ ນ ເຫວ ໂຂ ນິມິຕ຺ເຕນ ອາທິສຕິ, ອປິ ຈ ໂຂ ມນຸສ຺ສານໍ ວາ ອມນຸສ຺ສານໍ ວາ ເທວຕານໍ ວາ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ ອາທິສຕິ – ‘ເອວມ຺ປິ ເຕ ມໂນ, ອິຕ຺ຖມ຺ປິ ເຕ ມໂນ, ອິຕິປິ ເຕ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ. ໂສ ພຫຸໍ ເຈປິ ອາທິສຕິ ຕເຖວ ຕໍ ໂຫຕິ, ໂນ ອຎ຺ຎຖາ.

‘‘ອິຘ ປນ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອກຈ຺ໂຈ ນ ເຫວ ໂຂ ນິມິຕ຺ເຕນ ອາທິສຕິ ນປິ ມນຸສ຺ສານໍ ວາ ອມນຸສ຺ສານໍ ວາ ເທວຕານໍ ວາ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ ອາທິສຕິ, ອປິ ຈ ໂຂ ວິຕກ຺ກຍໂຕ ວິຈາຣຍໂຕ ວິຕກ຺ກວິປ຺ຜາຣສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ ອາທິສຕິ – ‘ເອວມ຺ປິ ເຕ ມໂນ, ອິຕ຺ຖມ຺ປິ ເຕ ມໂນ, ອິຕິປິ ເຕ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ. ໂສ ພຫຸໍ ເຈປິ ອາທິສຕິ ຕເຖວ ຕໍ ໂຫຕິ, ໂນ ອຎ຺ຎຖາ.

‘‘ອິຘ ປນ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອກຈ຺ໂຈ ນ ເຫວ ໂຂ ນິມິຕ຺ເຕນ ອາທິສຕິ, ນປິ ມນຸສ຺ສານໍ ວາ ອມນຸສ຺ສານໍ ວາ ເທວຕານໍ ວາ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ ອາທິສຕິ, ນປິ ວິຕກ຺ກຍໂຕ ວິຈາຣຍໂຕ ວິຕກ຺ກວິປ຺ຜາຣສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ ອາທິສຕິ, ອປິ ຈ ໂຂ ອວິຕກ຺ກໍ ອວິຈາຣໍ ສມາຘິໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ເຈຕສາ ເຈໂຕ ປຣິຈ຺ຈ ປຊານາຕິ – ‘ຍຖາ ອິມສ຺ສ ໂຠໂຕ ມໂນສງ຺ຂາຣາ ປຓິຫິຕາ ອິມສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອນນ຺ຕຣາ ອມຸໍ ນາມ ວິຕກ຺ກໍ ວິຕກ຺ເກສ຺ສຕີ’ຕິ. ໂສ ພຫຸໍ ເຈປິ ອາທິສຕິ ຕເຖວ ຕໍ ໂຫຕິ, ໂນ ອຎ຺ຎຖາ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອາເທສນາປາຏິຫາຣິຍໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອນຸສາສນີປາຏິຫາຣິຍໍ? ອິຘ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອກຈ຺ໂຈ ເອວມນຸສາສຕິ – ‘ເອວໍ ວິຕກ຺ເກຖ, ມາ ເອວໍ ວິຕກ຺ກຍິຕ຺ຖ; ເອວໍ ມນສິ ກໂຣຖ, ມາ ເອວໍ ມນສາກຕ຺ຖ; ອິທໍ ປຊຫຖ, ອິທໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຖາ’ຕິ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອນຸສາສນີປາຏິຫາຣິຍໍ. ອິມານິ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຕີຓິ ປາຏິຫາຣິຍານິ. ອິເມສໍ ເຕ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຕິຓ຺ຓໍ ປາຏິຫາຣິຍານໍ ກຕມໍ ປາຏິຫາຣິຍໍ ຂມຕິ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈາ’’ຕິ?

‘‘ຕຕ຺ຣ, ໂຠ ໂຄຕມ, ຍທິທໍ [ຍມິທໍ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ປາຏິຫາຣິຍໍ ອິເຘກຈ຺ໂຈ ອເນກວິຫິຕໍ ອິທ຺ຘິວິຘໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠຕິ…ເປ… ຍາວ ພ຺ຣາຫ຺ມໂລກາປິ ກາເຍນ ວສໍ ວຕ຺ເຕຕິ, ອິທໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ປາຏິຫາຣິຍໍ ໂຍວ [ໂຍ ຈ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ. ກ.)] ນໍ ກໂຣຕິ ໂສວ [ໂສຈ ຈ (ສ຺ຍາ. ກໍ ປີ. ກ.)] ນໍ ປຏິສໍເວເທຕິ, ໂຍວ [ໂຍ ຈ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ. ກ.)] ນໍ ກໂຣຕິ ຕສ຺ເສວ [ຕສ຺ສເມວ (ສີ. ກ.), ຕສ຺ສ ເຈວ (ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)] ຕໍ ໂຫຕິ. ອິທໍ ເມ, ໂຠ ໂຄຕມ, ປາຏິຫາຣິຍໍ ມາຍາສຫຘມ຺ມຣູປໍ ວິຍ ຂາຍຕິ.

‘‘ຍມ຺ປິທໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ປາຏິຫາຣິຍໍ ອິເຘກຈ຺ໂຈ ນິມິຕ຺ເຕນ ອາທິສຕິ – ‘ເອວມ຺ປິ ເຕ ມໂນ, ອິຕ຺ຖມ຺ປິ ເຕ ມໂນ, ອິຕິປິ ເຕ ຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ, ໂສ ພຫຸໍ ເຈປິ ອາທິສຕິ ຕເຖວ ຕໍ ໂຫຕິ, ໂນ ອຎ຺ຎຖາ. ອິຘ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ເອກຈ຺ໂຈ ນ ເຫວ ໂຂ ນິມິຕ຺ເຕນ ອາທິສຕິ, ອປິ ຈ ໂຂ ມນຸສ຺ສານໍ ວາ ອມນຸສ຺ສານໍ ວາ ເທວຕານໍ ວາ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ ອາທິສຕິ…ເປ… ນປິ ມນຸສ຺ສານໍ ວາ ອມນຸສ຺ສານໍ ວາ ເທວຕານໍ ວາ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ ອາທິສຕິ, ອປິ ຈ ໂຂ ວິຕກ຺ກຍໂຕ ວິຈາຣຍໂຕ ວິຕກ຺ກວິປ຺ຜາຣສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ ອາທິສຕິ…ເປ… ນປິ ວິຕກ຺ກຍໂຕ ວິຈາຣຍໂຕ ວິຕກ຺ກວິປ຺ຜາຣສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ ອາທິສຕິ, ອປິ ຈ ໂຂ ອວິຕກ຺ກໍ ອວິຈາຣໍ ສມາຘິໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ເຈຕສາ ເຈໂຕ ປຣິຈ຺ຈ ປຊານາຕິ – ‘ຍຖາ ອິມສ຺ສ ໂຠໂຕ ມໂນສງ຺ຂາຣາ ປຓິຫິຕາ ອິມສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອນນ຺ຕຣາ ອມ຺ຫໍ ນາມ ວິຕກ຺ກໍ ວິຕກ຺ເກສ຺ສຕີ’ຕິ, ໂສ ພຫຸໍ ເຈປິ ອາທິສຕິ ຕເຖວ ຕໍ ໂຫຕິ, ໂນ ອຎ຺ຎຖາ. ອິທມ຺ປິ, ໂຠ ໂຄຕມ, ປາຏິຫາຣິຍໍ ໂຍວ ນໍ ກໂຣຕິ ໂສວ ນໍ ປຏິສໍເວເທຕິ, ໂຍວ ນໍ ກໂຣຕິ ຕສ຺ເສວ ຕໍ ໂຫຕິ. ອິທມ຺ປິ ເມ, ໂຠ ໂຄຕມ, ປາຏິຫາຣິຍໍ ມາຍາສຫຘມ຺ມຣູປໍ ວິຍ ຂາຍຕິ.

‘‘ຍຎ຺ຈ ໂຂ ອິທໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ປາຏິຫາຣິຍໍ ອິເຘກຈ຺ໂຈ ເອວໍ ອນຸສາສຕິ – ‘ເອວໍ ວິຕກ຺ເກຖ, ມາ ເອວໍ ວິຕກ຺ກຍິຕ຺ຖ; ເອວໍ ມນສິ ກໂຣຖ, ມາ ເອວໍ ມນສາກຕ຺ຖ; ອິທໍ ປຊຫຖ, ອິທໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຖາ’ຕິ. ອິທເມວ, ໂຠ ໂຄຕມ, ປາຏິຫາຣິຍໍ ຂມຕິ ອິເມສໍ ຕິຓ຺ຓໍ ປາຏິຫາຣິຍານໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣຎ຺ຈ ປຓີຕຕຣຎ຺ຈ.

‘‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອພ຺ຠຸຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ! ຍາວສຸຠາສິຕມິທໍ ໂຠຕາ ໂຄຕເມນ ອິເມຫິ ຈ ມຍໍ ຕີຫິ ປາຏິຫາຣິເຍຫິ ສມນ຺ນາຄຕໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ຘາເຣມ. ຠວຎ຺ຫິ ໂຄຕໂມ ອເນກວິຫິຕໍ ອິທ຺ຘິວິຘໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠຕິ…ເປ… ຍາວ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກາປິ ກາເຍນ ວສໍ ວຕ຺ເຕຕິ, ຠວຎ຺ຫິ ໂຄຕໂມ ອວິຕກ຺ກໍ ອວິຈາຣໍ ສມາຘິໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ເຈຕສາ ເຈໂຕ ປຣິຈ຺ຈ ປຊານາຕິ – ‘ຍຖາ ອິມສ຺ສ ໂຠໂຕ ມໂນສງ຺ຂາຣາ ປຓິຫິຕາ ອິມສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອນນ຺ຕຣາ ອມຸໍ ນາມ ວິຕກ຺ກໍ ວິຕກ຺ເກສ຺ສຕີ’ຕິ. ຠວຎ຺ຫິ ໂຄຕໂມ ເອວມນຸສາສຕິ – ‘ເອວໍ ວິຕກ຺ເກຖ, ມາ ເອວໍ ວິຕກ຺ກຍິຕ຺ຖ; ເອວໍ ມນສິ ກໂຣຖ, ມາ ເອວໍ ມນສາກຕ຺ຖ; ອິທໍ ປຊຫຖ, ອິທໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຖາ’’’ຕິ.

‘‘ອທ຺ຘາ ໂຂ ຕ຺ຍາຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອາສຊ຺ຊ ອຸປນີຍ ວາຈາ ຠາສິຕາ; ອປິ ຈ ຕ຺ຍາຫໍ ພ຺ຍາກຣິສ຺ສາມິ. ອຫຎ຺ຫິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອເນກວິຫິຕໍ ອິທ຺ຘິວິຘໍ ປຈ຺ຈນຸໂຠມິ…ເປ… ຍາວ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກາປິ ກາເຍນ ວສໍ ວຕ຺ເຕມິ. ອຫຎ຺ຫິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອວິຕກ຺ກໍ ອວິຈາຣໍ ສມາຘິໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ເຈຕສາ ເຈໂຕ ປຣິຈ຺ຈ ປຊານາມິ – ‘ຍຖາ ອິມສ຺ສ ໂຠໂຕ ມໂນສງ຺ຂາຣາ ປຓິຫິຕາ, ອິມສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອນນ຺ຕຣາ ອມຸໍ ນາມ ວິຕກ຺ກໍ ວິຕກ຺ເກສ຺ສຕີ’ຕິ. ອຫຎ຺ຫິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອວມນຸສາສາມິ – ‘ເອວໍ ວິຕກ຺ເກຖ, ມາ ເອວໍ ວິຕກ຺ກຍິຕ຺ຖ; ເອວໍ ມນສິ ກໂຣຖ, ມາ ເອວໍ ມນສາກຕ຺ຖ; ອິທໍ ປຊຫຖ, ອິທໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຖາ’’’ຕິ.

‘‘ອຕ຺ຖິ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອຎ຺ໂຎ ເອກຠິກ຺ຂຸປິ ໂຍ ອິເມຫິ ຕີຫິ ປາຏິຫາຣິເຍຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ໂຠຕາ ໂຄຕເມນາ’’ຕິ? ‘‘ນ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອກໍເຍວ ສຕໍ ນ ທ຺ເວ ສຕານິ ນ ຕີຓິ ສຕານິ ນ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຕານິ ນ ປຎ຺ຈ ສຕານິ, ອຖ ໂຂ ຠິຍ຺ໂຍວ, ເຍ [ເຕ (ກ.) ປສ຺ສ ມ. ນິ. ໒.໑໙໕] ຠິກ຺ຂູ ອິເມຫິ ຕີຫິ ປາຏິຫາຣິເຍຫິ ສມນ຺ນາຄຕາ’’ຕິ. ‘‘ກຫໍ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ເອຕຣຫິ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ວິຫຣນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ອິມສ຺ມິໍເຍວ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ’’ຕິ.

‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ! ເສຍ຺ຍຖາປິ ໂຠ ໂຄຕມ, ນິກ຺ກຸຊ຺ຊິຕໍ ວາ ອຸກ຺ກຸຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ວາ ວິວເຣຍ຺ຍ, ມູຬ຺ຫສ຺ສ ວາ ມຄ຺ຄໍ ອາຈິກ຺ເຂຍ຺ຍ, ອນ຺ຘກາເຣ ວາ ເຕລປຊ຺ໂຊຕໍ ຘາເຣຍ຺ຍ – ‘ຈກ຺ຂຸມນ຺ໂຕ ຣູປານິ ທກ຺ຂນ຺ຕີ’ຕິ, ເອວເມວໍ ໂຠຕາ ໂຄຕເມນ ອເນກປຣິຍາເຍນ ຘມ຺ໂມ ປກາສິໂຕ. ເອສາຫໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉາມິ, ຘມ຺ມຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆຎ຺ຈ. ອຸປາສກໍ ມໍ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ຘາເຣຕຸ ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ປາຓຸເປຕໍ ສຣຓໍ ຄຕ’’ນ຺ຕິ. ທສມໍ.

ພ຺ຣາຫ຺ມຓວຄ຺ໂຄ ປຐໂມ.