໑໐. ອາຘິປເຕຍ຺ຍສຸຕ຺ຕໍ

໔໐. ‘‘ຕີຓິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຘິປເຕຍ຺ຍານິ. ກຕມານິ ຕີຓິ? ອຕ຺ຕາຘິປເຕຍ຺ຍໍ, ໂລກາຘິປເຕຍ຺ຍໍ, ຘມ຺ມາຘິປເຕຍ຺ຍໍ. ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕ຺ຕາຘິປເຕຍ຺ຍໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຣຎ຺ຎຄໂຕ ວາ ຣຸກ຺ຂມູລຄໂຕ ວາ ສຸຎ຺ຎາຄາຣຄໂຕ ວາ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ນ ໂຂ ປນາຫໍ ຈີວຣເຫຕຸ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໂຕ. ນ ປິຓ຺ຑປາຕເຫຕຸ, ນ ເສນາສນເຫຕຸ, ນ ອິຕິຠວາຠວເຫຕຸ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໂຕ. ອປິ ຈ ໂຂມ຺ຫິ ໂອຕິຓ຺ໂຓ ຊາຕິຍາ ຊຣາຍ ມຣເຓນ ໂສເກຫິ ປຣິເທເວຫິ ທຸກ຺ເຂຫິ ໂທມນສ຺ເສຫິ ອຸປາຍາເສຫິ, ທຸກ຺ໂຂຕິຓ຺ໂຓ ທຸກ຺ຂປເຣໂຕ. ອປ຺ເປວ ນາມ ອິມສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ອນ຺ຕກິຣິຍາ ປຎ຺ຎາເຍຖາຕິ. ອຫຎ຺ເຈວ ໂຂ ປນ ຍາທິສເກ [ຍາທິສເກ ວາ (ສີ. ປີ. ກ.)] ກາເມ ໂອຫາຍ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ຕາທິສເກ ວາ [ຈ (ກ.)] ກາເມ ປຣິເຍເສຍ຺ຍໍ ຕໂຕ ວາ [ຈ (ກ.)] ປາປິຏ຺ຐຕເຣ, ນ ເມຕໍ ປຕິຣູປ’ນ຺ຕິ. ໂສ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ອາຣທ຺ຘໍ ໂຂ ປນ ເມ ວີຣິຍໍ ຠວິສ຺ສຕິ ອສລ຺ລີນໍ, ອຸປຏ຺ຐິຕາ ສຕິ ອສມ຺ມຸຏ຺ຐາ, ປສ຺ສທ຺ໂຘ ກາໂຍ ອສາຣທ຺ໂຘ, ສມາຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ເອກຄ຺ຄ’ນ຺ຕິ. ໂສ ອຕ຺ຕານໍເຍວ ອຘິປຕິໍ ກຣິຕ຺ວາ ອກຸສລໍ ປຊຫຕິ, ກຸສລໍ ຠາເວຕິ, ສາວຊ຺ຊໍ ປຊຫຕິ, ອນວຊ຺ຊໍ ຠາເວຕິ, ສຸທ຺ຘໍ ອຕ຺ຕານໍ ປຣິຫຣຕິ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕ຺ຕາຘິປເຕຍ຺ຍໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂລກາຘິປເຕຍ຺ຍໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຣຎ຺ຎຄໂຕ ວາ ຣຸກ຺ຂມູລຄໂຕ ວາ ສຸຎ຺ຎາຄາຣຄໂຕ ວາ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ນ ໂຂ ປນາຫໍ ຈີວຣເຫຕຸ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໂຕ. ນ ປິຓ຺ຑປາຕເຫຕຸ, ນ ເສນາສນເຫຕຸ, ນ ອິຕິຠວາຠວເຫຕຸ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໂຕ. ອປິ ຈ ໂຂມ຺ຫິ ໂອຕິຓ຺ໂຓ ຊາຕິຍາ ຊຣາຍ ມຣເຓນ ໂສເກຫິ ປຣິເທເວຫິ ທຸກ຺ເຂຫິ ໂທມນສ຺ເສຫິ ອຸປາຍາເສຫິ, ທຸກ຺ໂຂຕິຓ຺ໂຓ ທຸກ຺ຂປເຣໂຕ. ອປ຺ເປວ ນາມ ອິມສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ອນ຺ຕກິຣິຍາ ປຎ຺ຎາເຍຖາ’ຕິ. ອຫຎ຺ເຈວ ໂຂ ປນ ເອວໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ສມາໂນ ກາມວິຕກ຺ກໍ ວາ ວິຕກ຺ເກຍ຺ຍໍ, ພ຺ຍາປາທວິຕກ຺ກໍ ວາ ວິຕກ຺ເກຍ຺ຍໍ, ວິຫິໍສາວິຕກ຺ກໍ ວາ ວິຕກ຺ເກຍ຺ຍໍ, ມຫາ ໂຂ ປນາຍໍ ໂລກສນ຺ນິວາໂສ. ມຫນ຺ຕສ຺ມິໍ ໂຂ ປນ ໂລກສນ຺ນິວາເສ ສນ຺ຕິ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອິທ຺ຘິມນ຺ໂຕ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸກາ ປຣຈິຕ຺ຕວິທຸໂນ. ເຕ ທູຣໂຕປິ ປສ຺ສນ຺ຕິ, ອາສນ຺ນາປິ ນ ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ເຈຕສາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ປຊານນ຺ຕິ [ຊານນ຺ຕິ (ກ.)]. ເຕປິ ມໍ ເອວໍ ຊາເນຍ຺ຍຸໍ – ‘ປສ຺ສຖ, ໂຠ, ອິມໍ ກຸລປຸຕ຺ຕໍ ສທ຺ຘາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ສມາໂນ ໂວກິຓ຺ໂຓ ວິຫຣຕິ ປາປເກຫິ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫີ’ຕິ. ເທວຕາປິ ໂຂ ສນ຺ຕິ ອິທ຺ຘິມນ຺ຕິນິໂຍ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸກາ ປຣຈິຕ຺ຕວິທຸນິໂຍ. ຕາ ທູຣໂຕປິ ປສ຺ສນ຺ຕິ, ອາສນ຺ນາປິ ນ ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ເຈຕສາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ຊານນ຺ຕິ. ຕາປິ ມໍ ເອວໍ ຊາເນຍ຺ຍຸໍ – ‘ປສ຺ສຖ, ໂຠ, ອິມໍ ກຸລປຸຕ຺ຕໍ ສທ຺ຘາ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໂຕ ສມາໂນ ໂວກິຓ຺ໂຓ ວິຫຣຕິ ປາປເກຫິ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫີ’ຕິ. ໂສ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ອາຣທ຺ຘໍ ໂຂ ປນ ເມ ວີຣິຍໍ ຠວິສ຺ສຕິ ອສລ຺ລີນໍ, ອຸປຏ຺ຐິຕາ ສຕິ ອສມ຺ມຸຏ຺ຐາ, ປສ຺ສທ຺ໂຘ ກາໂຍ ອສາຣທ຺ໂຘ, ສມາຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ເອກຄ຺ຄ’ນ຺ຕິ. ໂສ ໂລກໍເຍວ ອຘິປຕິໍ ກຣິຕ຺ວາ ອກຸສລໍ ປຊຫຕິ, ກຸສລໍ ຠາເວຕິ, ສາວຊ຺ຊໍ ປຊຫຕິ, ອນວຊ຺ຊໍ ຠາເວຕິ, ສຸທ຺ຘໍ ອຕ຺ຕານໍ ປຣິຫຣຕິ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂລກາຘິປເຕຍ຺ຍໍ.

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາຘິປເຕຍ຺ຍໍ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຣຎ຺ຎຄໂຕ ວາ ຣຸກ຺ຂມູລຄໂຕ ວາ ສຸຎ຺ຎາຄາຣຄໂຕ ວາ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ນ ໂຂ ປນາຫໍ ຈີວຣເຫຕຸ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໂຕ. ນ ປິຓ຺ຑປາຕເຫຕຸ, ນ ເສນາສນເຫຕຸ, ນ ອິຕິຠວາຠວເຫຕຸ ອຄາຣສ຺ມາ ອນຄາຣິຍໍ ປພ຺ພຊິໂຕ. ອປິ ຈ ໂຂມ຺ຫິ ໂອຕິຓ຺ໂຓ ຊາຕິຍາ ຊຣາຍ ມຣເຓນ ໂສເກຫິ ປຣິເທເວຫິ ທຸກ຺ເຂຫິ ໂທມນສ຺ເສຫິ ອຸປາຍາເສຫິ, ທຸກ຺ໂຂຕິຓ຺ໂຓ ທຸກ຺ຂປເຣໂຕ. ອປ຺ເປວ ນາມ ອິມສ຺ສ ເກວລສ຺ສ ທຸກ຺ຂກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ອນ຺ຕກິຣິຍາ ປຎ຺ຎາເຍຖາຕິ. ສ຺ວາກ຺ຂາໂຕ ຠຄວຕາ ຘມ຺ໂມ ສນ຺ທິຏ຺ຐິໂກ ອກາລິໂກ ເອຫິປສ຺ສິໂກ ໂອປເນຍ຺ຍິໂກ ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ ເວທິຕພ຺ໂພ ວິຎ຺ຎູຫີຕິ. ສນ຺ຕິ ໂຂ ປນ ເມ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ຊານໍ ປສ຺ສໍ ວິຫຣນ຺ຕິ. ອຫຎ຺ເຈວ ໂຂ ປນ ເອວໍ ສ຺ວາກ຺ຂາເຕ ຘມ຺ມວິນເຍ ປພ຺ພຊິໂຕ ສມາໂນ ກຸສີໂຕ ວິຫເຣຍ຺ຍໍ ປມຕ຺ໂຕ, ນ ເມຕໍ ອສ຺ສ ປຕິຣູປ’ນ຺ຕິ. ໂສ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ອາຣທ຺ຘໍ ໂຂ ປນ ເມ ວີຣິຍໍ ຠວິສ຺ສຕິ ອສລ຺ລີນໍ, ອຸປຏ຺ຐິຕາ ສຕິ ອສມ຺ມຸຏ຺ຐາ, ປສ຺ສທ຺ໂຘ ກາໂຍ ອສາຣທ຺ໂຘ, ສມາຫິຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ເອກຄ຺ຄ’ນ຺ຕິ. ໂສ ຘມ຺ມໍເຍວ ອຘິປຕິໍ ກຣິຕ຺ວາ ອກຸສລໍ ປຊຫຕິ, ກຸສລໍ ຠາເວຕິ, ສາວຊ຺ຊໍ ປຊຫຕິ, ອນວຊ຺ຊໍ ຠາເວຕິ, ສຸທ຺ຘໍ ອຕ຺ຕານໍ ປຣິຫຣຕິ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາຘິປເຕຍ຺ຍໍ. ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຓິ ອາຘິປເຕຍ຺ຍານີ’’ຕິ.

‘‘ນຕ຺ຖິ ໂລເກ ຣໂຫ ນາມ, ປາປກມ຺ມໍ ປກຸພ຺ພໂຕ;

ອຕ຺ຕາ ເຕ ປຸຣິສ ຊານາຕິ, ສຈ຺ຈໍ ວາ ຍທິ ວາ ມຸສາ.

‘‘ກລ຺ຍາຓໍ ວຕ ໂຠ ສກ຺ຂິ, ອຕ຺ຕານໍ ອຕິມຎ຺ຎສິ;

ໂຍ ສນ຺ຕໍ ອຕ຺ຕນິ ປາປໍ, ອຕ຺ຕານໍ ປຣິຄູຫສິ.

‘‘ປສ຺ສນ຺ຕິ ເທວາ ຈ ຕຖາຄຕາ ຈ,

ໂລກສ຺ມິໍ ພາລໍ ວິສມໍ ຈຣນ຺ຕໍ;

ຕສ຺ມາ ຫິ ອຕ຺ຕາຘິປເຕຍ຺ຍໂກ ຈ [ອຕ຺ຕາຘິປໂກ ສໂກ ຈເຣ (ສີ. ສ຺ຍາ. ກໍ. ປີ.)],

ໂລກາຘິໂປ ຈ ນິປໂກ ຈ ຌາຍີ.

‘‘ຘມ຺ມາຘິໂປ ຈ ອນຸຘມ຺ມຈາຣີ,

ນ ຫີຍຕິ ສຈ຺ຈປຣກ຺ກໂມ ມຸນິ;

ປສຍ຺ຫ ມາຣໍ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ອນ຺ຕກໍ,

ໂຍ ຈ ຜຸສີ ຊາຕິກ຺ຂຍໍ ປຘານວາ;

ໂສ ຕາທິໂສ ໂລກວິທູ ສຸເມໂຘ,

ສພ຺ເພສຸ ຘມ຺ເມສຸ ອຕມ຺ມໂຍ ມຸນີ’’ຕິ. ທສມໍ;

ເທວທູຕວຄ຺ໂຄ ຈຕຸຕ຺ໂຖ.