໑໐. ອວກຸຊ຺ຊສຸຕ຺ຕໍ

໓໐. ‘‘ຕໂຍເມ, ຠິກ຺ຂເວ [ປຸ. ປ. ໑໐໗-໑໐໘], ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິໍ. ກຕເມ ຕໂຍ? ອວກຸຊ຺ຊປຎ຺ໂຎ ປຸຄ຺ຄໂລ, ອຸຈ຺ຉງ຺ຄປຎ຺ໂຎ ປຸຄ຺ຄໂລ, ປຸຖຸປຎ຺ໂຎ ປຸຄ຺ຄໂລ. ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອວກຸຊ຺ຊປຎ຺ໂຎ ປຸຄ຺ຄໂລ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອາຣາມໍ ຄນ຺ຕາ ໂຫຕິ ອຠິກ຺ຂຓໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ສນ຺ຕິເກ ຘມ຺ມສ຺ສວນາຍ. ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂູ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕິ ອາທິກລ຺ຍາຓໍ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓໍ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓໍ ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ, ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສນ຺ຕິ. ໂສ ຕສ຺ມິໍ ອາສເນ ນິສິນ຺ໂນ ຕສ຺ສາ ກຖາຍ ເນວ ອາທິໍ ມນສິ ກໂຣຕິ, ນ ມຊ຺ຌໍ ມນສິ ກໂຣຕິ, ນ ປຣິໂຍສານໍ ມນສິ ກໂຣຕິ; ວຸຏ຺ຐິໂຕປິ ຕມ຺ຫາ ອາສນາ ຕສ຺ສາ ກຖາຍ ເນວ ອາທິໍ ມນສິ ກໂຣຕິ, ນ ມຊ຺ຌໍ ມນສິ ກໂຣຕິ, ນ ປຣິໂຍສານໍ ມນສິ ກໂຣຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຸມ຺ໂຠ ນິກ຺ກຸຊ຺ໂຊ [ນິກ຺ກຸຊ຺ໂຊ (ສີ. ປີ.)] ຕຕ຺ຣ ອຸທກໍ ອາສິຕ຺ຕໍ ວິວຏ຺ຏຕິ, ໂນ ສຓ຺ຐາຕິ; ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອາຣາມໍ ຄນ຺ຕາ ໂຫຕິ ອຠິກ຺ຂຓໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ສນ຺ຕິເກ ຘມ຺ມສ຺ສວນາຍ. ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂູ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕິ ອາທິກລ຺ຍາຓໍ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓໍ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓໍ ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ, ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສນ຺ຕິ. ໂສ ຕສ຺ມິໍ ອາສເນ ນິສິນ຺ໂນ ຕສ຺ສາ ກຖາຍ ເນວ ອາທິໍ ມນສິ ກໂຣຕິ, ນ ມຊ຺ຌໍ ມນສິ ກໂຣຕິ, ນ ປຣິໂຍສານໍ ມນສິ ກໂຣຕິ; ວຸຏ຺ຐິໂຕປິ ຕມ຺ຫາ ອາສນາ ຕສ຺ສາ ກຖາຍ ເນວາທິໍ ມນສິ ກໂຣຕິ, ນ ມຊ຺ຌໍ ມນສິ ກໂຣຕິ, ນ ປຣິໂຍສານໍ ມນສິ ກໂຣຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອວກຸຊ຺ຊປຎ຺ໂຎ ປຸຄ຺ຄໂລ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸຈ຺ຉງ຺ຄປຎ຺ໂຎ ປຸຄ຺ຄໂລ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອາຣາມໍ ຄນ຺ຕາ ໂຫຕິ ອຠິກ຺ຂຓໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ສນ຺ຕິເກ ຘມ຺ມສ຺ສວນາຍ. ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂູ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕິ ອາທິກລ຺ຍາຓໍ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓໍ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓໍ ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ, ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສນ຺ຕິ. ໂສ ຕສ຺ມິໍ ອາສເນ ນິສິນ຺ໂນ ຕສ຺ສາ ກຖາຍ ອາທິມ຺ປິ ມນສິ ກໂຣຕິ, ມຊ຺ຌມ຺ປິ ມນສິ ກໂຣຕິ, ປຣິໂຍສານມ຺ປິ ມນສິ ກໂຣຕິ; ວຸຏ຺ຐິໂຕ ຈ ໂຂ ຕມ຺ຫາ ອາສນາ ຕສ຺ສາ ກຖາຍ ເນວາທິໍ ມນສິ ກໂຣຕິ, ນ ມຊ຺ຌໍ ມນສິ ກໂຣຕິ, ນ ປຣິໂຍສານໍ ມນສິ ກໂຣຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຣິສສ຺ສ ອຸຈ຺ຉງ຺ເຄ ນານາຂຊ຺ຊການິ ອາກິຓ຺ຓານິ – ຕິລາ ຕຓ຺ຑຸລາ ໂມທກາ ພທຣາ. ໂສ ຕມ຺ຫາ ອາສນາ ວຸຏ຺ຐຫນ຺ໂຕ ສຕິສມ຺ໂມສາ ປກິເຣຍ຺ຍ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອາຣາມໍ ຄນ຺ຕາ ໂຫຕິ ອຠິກ຺ຂຓໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ສນ຺ຕິເກ ຘມ຺ມສ຺ສວນາຍ. ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂູ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕິ ອາທິກລ຺ຍາຓໍ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓໍ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓໍ ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ, ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສນ຺ຕິ. ໂສ ຕສ຺ມິໍ ອາສເນ ນິສິນ຺ໂນ ຕສ຺ສາ ກຖາຍ ອາທິມ຺ປິ ມນສິ ກໂຣຕິ, ມຊ຺ຌມ຺ປິ ມນສິ ກໂຣຕິ, ປຣິໂຍສານມ຺ປິ ມນສິ ກໂຣຕິ; ວຸຏ຺ຐິໂຕ ຈ ໂຂ ຕມ຺ຫາ ອາສນາ ຕສ຺ສາ ກຖາຍ ເນວ ອາທິໍ ມນສິ ກໂຣຕິ, ນ ມຊ຺ຌໍ ມນສິ ກໂຣຕິ, ນ ປຣິໂຍສານໍ ມນສິ ກໂຣຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸຈ຺ຉງ຺ຄປຎ຺ໂຎ ປຸຄ຺ຄໂລ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຖຸປຎ຺ໂຎ ປຸຄ຺ຄໂລ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອາຣາມໍ ຄນ຺ຕາ ໂຫຕິ ອຠິກ຺ຂຓໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ສນ຺ຕິເກ ຘມ຺ມສ຺ສວນາຍ. ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂູ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕິ ອາທິກລ຺ຍາຓໍ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓໍ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓໍ ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ, ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສນ຺ຕິ. ໂສ ຕສ຺ມິໍ ອາສເນ ນິສິນ຺ໂນ ຕສ຺ສາ ກຖາຍ ອາທິມ຺ປິ ມນສິ ກໂຣຕິ, ມຊ຺ຌມ຺ປິ ມນສິ ກໂຣຕິ, ປຣິໂຍສານມ຺ປິ ມນສິ ກໂຣຕິ; ວຸຏ຺ຐິໂຕປິ ຕມ຺ຫາ ອາສນາ ຕສ຺ສາ ກຖາຍ ອາທິມ຺ປິ ມນສິ ກໂຣຕິ, ມຊ຺ຌມ຺ປິ ມນສິ ກໂຣຕິ, ປຣິໂຍສານມ຺ປິ ມນສິ ກໂຣຕິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກຸມ຺ໂຠ ອຸກ຺ກຸຊ຺ໂຊ ຕຕ຺ຣ ອຸທກໍ ອາສິຕ຺ຕໍ ສຓ຺ຐາຕິ ໂນ ວິວຏ຺ຏຕິ; ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອິເຘກຈ຺ໂຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອາຣາມໍ ຄນ຺ຕາ ໂຫຕິ ອຠິກ຺ຂຓໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ສນ຺ຕິເກ ຘມ຺ມສ຺ສວນາຍ. ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂູ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕິ ອາທິກລ຺ຍາຓໍ ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓໍ ປຣິໂຍສານກລ຺ຍາຓໍ ສາຕ຺ຖໍ ສພ຺ຍຎ຺ຊນໍ, ເກວລປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ປກາເສນ຺ຕິ. ໂສ ຕສ຺ມິໍ ອາສເນ ນິສິນ຺ໂນ ຕສ຺ສາ ກຖາຍ ອາທິມ຺ປິ ມນສິ ກໂຣຕິ, ມຊ຺ຌມ຺ປິ ມນສິ ກໂຣຕິ, ປຣິໂຍສານມ຺ປິ ມນສິ ກໂຣຕິ; ວຸຏ຺ຐິໂຕປິ ຕມ຺ຫາ ອາສນາ ຕສ຺ສາ ກຖາຍ ອາທິມ຺ປິ ມນສິ ກໂຣຕິ, ມຊ຺ຌມ຺ປິ ມນສິ ກໂຣຕິ, ປຣິໂຍສານມ຺ປິ ມນສິ ກໂຣຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຖຸປຎ຺ໂຎ ປຸຄ຺ຄໂລ. ‘ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕໂຍ ປຸຄ຺ຄລາ ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມານາ ໂລກສ຺ມິ’’’ນ຺ຕິ.

‘‘ອວກຸຊ຺ຊປຎ຺ໂຎ ປຸຣິໂສ, ທຸມ຺ເມໂຘ ອວິຈກ຺ຂໂຓ;

ອຠິກ຺ຂຓມ຺ປິ ເຈ ໂຫຕິ, ຄນ຺ຕາ ຠິກ຺ຂູນ ສນ຺ຕິເກ.

‘‘ອາທິໍ ກຖາຍ ມຊ຺ຌຎ຺ຈ, ປຣິໂຍສານຎ຺ຈ ຕາທິໂສ;

ອຸຄ຺ຄເຫຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ປຎ຺ຎາ ຫິສ຺ສ ນ ວິຊ຺ຊຕິ.

‘‘ອຸຈ຺ຉງ຺ຄປຎ຺ໂຎ ປຸຣິໂສ, ເສຍ຺ໂຍ ເອເຕນ ວຸຈ຺ຈຕິ;

ອຠິກ຺ຂຓມ຺ປິ ເຈ ໂຫຕິ, ຄນ຺ຕາ ຠິກ຺ຂູນ ສນ຺ຕິເກ.

‘‘ອາທິໍ ກຖາຍ ມຊ຺ຌຎ຺ຈ, ປຣິໂຍສານຎ຺ຈ ຕາທິໂສ;

ນິສິນ຺ໂນ ອາສເນ ຕສ຺ມິໍ, ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວານ ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ;

ວຸຏ຺ຐິໂຕ ນປ຺ປຊານາຕິ, ຄຫິຕໍ ຫິສ຺ສ [ຄຫິຕມ຺ປິສ຺ສ (ກ.)] ມຸສ຺ສຕິ.

‘‘ປຸຖຸປຎ຺ໂຎ ຈ ປຸຣິໂສ, ເສຍ຺ໂຍ ເອເຕຫິ [ເອເຕນ (ກ.)] ວຸຈ຺ຈຕິ;

ອຠິກ຺ຂຓມ຺ປິ ເຈ ໂຫຕິ, ຄນ຺ຕາ ຠິກ຺ຂູນ ສນ຺ຕິເກ.

‘‘ອາທິໍ ກຖາຍ ມຊ຺ຌຎ຺ຈ, ປຣິໂຍສານຎ຺ຈ ຕາທິໂສ;

ນິສິນ຺ໂນ ອາສເນ ຕສ຺ມິໍ, ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວານ ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ.

‘‘ຘາເຣຕິ ເສຏ຺ຐສງ຺ກປ຺ໂປ, ອພ຺ຍຄ຺ຄມານໂສ ນໂຣ;

ຘມ຺ມານຸຘມ຺ມປ຺ປຏິປນ຺ໂນ, ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ສິຍາ’’ຕິ. ທສມໍ;

ປຸຄ຺ຄລວຄ຺ໂຄ ຕຕິໂຍ.