໑໐. ຈຸນ຺ທສຸຕ຺ຕໍ

໑໗໖. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ປາວາຍໍ [ຈມ຺ປາຍໍ (ກ. ສີ.) ທີ. ນິ. ໒.໑໘໙ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ] ວິຫຣຕິ ຈຸນ຺ທສ຺ສ ກມ຺ມາຣປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອມ຺ພວເນ. ອຖ ໂຂ ຈຸນ຺ໂທ ກມ຺ມາຣປຸຕ຺ໂຕ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ຈຸນ຺ທໍ ກມ຺ມາຣປຸຕ຺ຕໍ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກສ຺ສ ໂນ ຕ຺ວໍ, ຈຸນ຺ທ, ໂສເຈຍ຺ຍານິ ໂຣເຈສີ’’ຕິ? ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ, ຠນ຺ເຕ, ປຈ຺ຉາຠູມກາ ກມຓ຺ຑລຸກາ ເສວາລມາລິກາ [ເສວາລມາລກາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] ອຄ຺ຄິປຣິຈາຣິກາ ອຸທໂກໂຣຫກາ ໂສເຈຍ຺ຍານິ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ; ເຕສາຫໍ ໂສເຈຍ຺ຍານິ ໂຣເຈມີ’’ຕິ.

‘‘ຍຖາ ກຖໍ ປນ, ຈຸນ຺ທ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ປຈ຺ຉາຠູມກາ ກມຓ຺ຑລຸກາ ເສວາລມາລິກາ ອຄ຺ຄິປຣິຈາຣິກາ ອຸທໂກໂຣຫກາ ໂສເຈຍ຺ຍານິ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ອິຘ, ຠນ຺ເຕ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ປຈ຺ຉາຠູມກາ ກມຓ຺ຑລຸກາ ເສວາລມາລິກາ ອຄ຺ຄິປຣິຈາຣິກາ ອຸທໂກໂຣຫກາ. ເຕ ສາວກໍ [ສາວເກ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ເອວໍ ສມາທເປນ຺ຕິ – ‘ເອຫິ ຕ຺ວໍ, ອມ຺ໂຠ ປຸຣິສ, ກາລສ຺ເສວ [ສກາລສ຺ເສວ (ສ຺ຍາ.)] ອຸຏ຺ຐຫນ຺ໂຕວ [ອຸຏ຺ຐຫນ຺ໂຕ (ສ຺ຍາ.), ວຸຏ຺ຐຫນ຺ໂຕວ (ປີ. ກ.)] ສຍນມ຺ຫາ ປຖວິໍ ອາມເສຍ຺ຍາສິ; ໂນ ເຈ ປຖວິໍ ອາມເສຍ຺ຍາສິ, ອລ຺ລານິ ໂຄມຍານິ ອາມເສຍ຺ຍາສິ; ໂນ ເຈ ອລ຺ລານິ ໂຄມຍານິ ອາມເສຍ຺ຍາສິ, ຫຣິຕານິ ຕິຓານິ ອາມເສຍ຺ຍາສິ; ໂນ ເຈ ຫຣິຕານິ ຕິຓານິ ອາມເສຍ຺ຍາສິ, ອຄ຺ຄິໍ ປຣິຈເຣຍ຺ຍາສິ; ໂນ ເຈ ອຄ຺ຄິໍ ປຣິຈເຣຍ຺ຍາສິ, ປຎ຺ຊລິໂກ ອາທິຈ຺ຈໍ ນມສ຺ເສຍ຺ຍາສິ; ໂນ ເຈ ປຎ຺ຊລິໂກ ອາທິຈ຺ຈໍ ນມສ຺ເສຍ຺ຍາສິ, ສາຍຕຕິຍກໍ ອຸທກໍ ໂອໂຣເຫຍ຺ຍາສີ’ຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ປຈ຺ຉາຠູມກາ ກມຓ຺ຑລຸກາ ເສວາລມາລິກາ ອຄ຺ຄິປຣິຈາຣິກາ ອຸທໂກໂຣຫກາ ໂສເຈຍ຺ຍານິ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ; ເຕສາຫໍ ໂສເຈຍ຺ຍານິ ໂຣເຈມີ’’ຕິ.

‘‘ອຎ຺ຎຖາ ໂຂ, ຈຸນ຺ທ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ປຈ຺ຉາຠູມກາ ກມຓ຺ຑລຸກາ ເສວາລມາລິກາ ອຄ຺ຄິປຣິຈາຣິກາ ອຸທໂກໂຣຫກາ ໂສເຈຍ຺ຍານິ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ, ອຎ຺ຎຖາ ຈ ປນ ອຣິຍສ຺ສ ວິນເຍ ໂສເຈຍ຺ຍໍ ໂຫຕີ’’ຕິ. ‘‘ຍຖາ ກຖໍ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ອຣິຍສ຺ສ ວິນເຍ ໂສເຈຍ຺ຍໍ ໂຫຕິ? ສາຘຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ຕຖາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕຸ ຍຖາ ອຣິຍສ຺ສ ວິນເຍ ໂສເຈຍ຺ຍໍ ໂຫຕີ’’ຕິ.

‘‘ເຕນ ຫິ, ຈຸນ຺ທ, ສຸຓາຫິ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຫິ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ຈຸນ຺ໂທ ກມ຺ມາຣປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສິ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ຕິວິຘໍ ໂຂ, ຈຸນ຺ທ, ກາເຍນ ອໂສເຈຍ຺ຍໍ ໂຫຕິ; ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ວາຈາຍ ອໂສເຈຍ຺ຍໍ ໂຫຕິ; ຕິວິຘໍ ມນສາ ອໂສເຈຍ຺ຍໍ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຈຸນ຺ທ, ຕິວິຘໍ ກາເຍນ ອໂສເຈຍ຺ຍໍ ໂຫຕິ? ‘‘ອິຘ, ຈຸນ຺ທ, ເອກຈ຺ໂຈ ປາຓາຕິປາຕີ ໂຫຕິ ລຸທ຺ໂທ ໂລຫິຕປາຓິ ຫຕປຫເຕ ນິວິຏ຺ໂຐ ອທຍາປນ຺ໂນ ສພ຺ພປາຓຠູເຕສຸ [ປາຓຠູເຕສຸ (ກ.)].

‘‘ອທິນ຺ນາທາຍີ ໂຫຕິ. ຍໍ ຕໍ ປຣສ຺ສ ປຣວິຕ຺ຕູປກຣຓໍ ຄາມຄຕໍ ວາ ອຣຎ຺ຎຄຕໍ ວາ ຕໍ ອທິນ຺ນໍ ເຖຍ຺ຍສງ຺ຂາຕໍ ອາທາຕາ ໂຫຕິ.

‘‘ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣີ ໂຫຕິ. ຍາ ຕາ ມາຕຸຣກ຺ຂິຕາ ປິຕຸຣກ຺ຂິຕາ ມາຕາປິຕຸຣກ຺ຂິຕາ [ນຕ຺ຖິ ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ. ໂປຕ຺ຖເກສຸ] ຠາຕຸຣກ຺ຂິຕາ ຠຄິນິຣກ຺ຂິຕາ ຎາຕິຣກ຺ຂິຕາ ໂຄຕ຺ຕຣກ຺ຂິຕາ [ນຕ຺ຖິ ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ. ໂປຕ຺ຖເກສຸ] ຘມ຺ມຣກ຺ຂິຕາ ສສາມິກາ ສປຣິທຓ຺ຑາ ອນ຺ຕມໂສ ມາລາຄຸຬປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕາປິ, ຕຖາຣູປາສຸ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ຊິຕາ ໂຫຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຈຸນ຺ທ, ຕິວິຘໍ ກາເຍນ ອໂສເຈຍ຺ຍໍ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຈຸນ຺ທ, ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ວາຈາຍ ອໂສເຈຍ຺ຍໍ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຈຸນ຺ທ, ເອກຈ຺ໂຈ ມຸສາວາທີ ໂຫຕິ. ສຠຄ຺ຄໂຕ ວາ ປຣິສຄ຺ຄໂຕ ວາ ຎາຕິມຊ຺ຌຄໂຕ ວາ ປູຄມຊ຺ຌຄໂຕ ວາ ຣາຊກຸລມຊ຺ຌຄໂຕ ວາ ອຠິນີໂຕ ສກ຺ຂິປຸຏ຺ໂຐ – ‘ເອຫມ຺ໂຠ ປຸຣິສ, ຍໍ ຊານາສິ ຕໍ ວເທຫີ’ຕິ [ໂສ ອຊານໍ ວາ ອຫໍ ຊານາມີຕິ, ຊານໍ ວາ ອຫໍ ນ ຊານາມີຕິ, ອປສ຺ສໍ ວາ ອຫໍ ປສ຺ສາມີຕິ, ປສ຺ສໍ ວາ ອຫໍ ນ ປສ຺ສາມີຕິ (ປີ. ກ.) ເອວມຸປຣິປິ], ໂສ ອຊານໍ ວາ ອາຫ ‘ຊານາມີ’ຕິ, ຊານໍ ວາ ອາຫ ‘ນ ຊານາມີ’ຕິ; ອປສ຺ສໍ ວາ ອາຫ ‘ປສ຺ສາມີ’ຕິ, ປສ຺ສໍ ວາ ອາຫ ‘ນ ປສ຺ສາມີ’ຕິ [ໂສ ອຊານໍ ວາ ອຫໍ ຊານາມີຕິ, ຊານໍ ວາ ອຫໍ ນ ຊານາມີຕິ, ອປສ຺ສໍ ວາ ອຫໍ ປສ຺ສາມີຕິ, ປສ຺ສໍ ວາ ອຫໍ ນ ປສ຺ສາມີຕິ (ປີ. ກ.) ເອວມຸປຣິປິ]. ອິຕິ ອຕ຺ຕເຫຕຸ ວາ ປຣເຫຕຸ ວາ ອາມິສກິຎ຺ຈິກ຺ຂເຫຕຸ ວາ ສມ຺ປຊານມຸສາ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ.

‘‘ປິສຸຓວາໂຈ ໂຫຕິ. ອິໂຕ ສຸຕ຺ວາ ອມຸຕ຺ຣ ອກ຺ຂາຕາ ອິເມສໍ ເຠທາຍ, ອມຸຕ຺ຣ ວາ ສຸຕ຺ວາ ອິເມສໍ ອກ຺ຂາຕາ ອມູສໍ ເຠທາຍ. ອິຕິ ສມຄ຺ຄານໍ ວາ ເຠຕ຺ຕາ [ເຠທາຕາ (ກ.)], ຠິນ຺ນານໍ ວາ ອນຸປ຺ປທາຕາ, ວຄ຺ຄາຣາໂມ ວຄ຺ຄຣໂຕ ວຄ຺ຄນນ຺ທີ ວຄ຺ຄກຣຓິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ.

‘‘ຜຣຸສວາໂຈ ໂຫຕິ. ຍາ ສາ ວາຈາ ອຓ຺ຑກາ ກກ຺ກສາ ປຣກຏຸກາ ປຣາຠິສຊ຺ຊນີ ໂກຘສາມນ຺ຕາ ອສມາຘິສໍວຕ຺ຕນິກາ, ຕຖາຣູປິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ.

‘‘ສມ຺ຜປ຺ປລາປີ ໂຫຕິ ອກາລວາທີ ອຠູຕວາທີ ອນຕ຺ຖວາທີ ອຘມ຺ມວາທີ ອວິນຍວາທີ; ອນິຘານວຕິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ ອກາເລນ ອນປເທສໍ ອປຣິຍນ຺ຕວຕິໍ ອນຕ຺ຖສໍຫິຕໍ. ເອວໍ ໂຂ, ຈຸນ຺ທ, ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ວາຈາຍ ອໂສເຈຍ຺ຍໍ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຈຸນ຺ທ, ຕິວິຘໍ ມນສາ ອໂສເຈຍ຺ຍໍ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຈຸນ຺ທ, ເອກຈ຺ໂຈ ອຠິຊ຺ຌາລຸ ໂຫຕິ. ຍໍ ຕໍ ປຣສ຺ສ ປຣວິຕ຺ຕູປກຣຓໍ ຕໍ ອຠິຊ຺ຌາຕາ [ອຠິຊ຺ຌິຕາ (ກ.) ມ. ນິ. ໑.໔໔໐ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ] ໂຫຕິ – ‘ອໂຫ ວຕ ຍໍ ປຣສ຺ສ ຕໍ ມມສ຺ສາ’ຕິ.

‘‘ພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ ປທຸຏ຺ຐມນສງ຺ກປ຺ໂປ – ‘ອິເມ ສຕ຺ຕາ ຫຎ຺ຎນ຺ຕຸ ວາ ພຊ຺ຌນ຺ຕຸ ວາ ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊນ຺ຕຸ ວາ ວິນສ຺ສນ຺ຕຸ ວາ ມາ ວາ ອເຫສຸ’ນ຺ຕິ [ມາ ວາ ອເຫສຸໍ ອິຕິ ວາ ຕິ (ສີ. ປີ. ກ.)].

‘‘ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂກ ໂຫຕິ ວິປຣີຕທສ຺ສໂນ – ‘ນຕ຺ຖິ ທິນ຺ນໍ, ນຕ຺ຖິ ຍິຏ຺ຐໍ, ນຕ຺ຖິ ຫຸຕໍ, ນຕ຺ຖິ ສຸກຏທຸກ຺ກຏານໍ [ນຕ຺ເຖຕ຺ຖ ປາຐເຠໂທ] ກມ຺ມານໍ ຜລໍ ວິປາໂກ, ນຕ຺ຖິ ອຍໍ ໂລໂກ, ນຕ຺ຖິ ປໂຣ ໂລໂກ, ນຕ຺ຖິ ມາຕາ, ນຕ຺ຖິ ປິຕາ, ນຕ຺ຖິ ສຕ຺ຕາ ໂອປປາຕິກາ, ນຕ຺ຖິ ໂລເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສມ຺ມຄ຺ຄຕາ ສມ຺ມາປຏິປນ຺ນາ ເຍ ອິມຎ຺ຈ ໂລກໍ ປຣຎ຺ຈ ໂລກໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ປເວເທນ຺ຕີ’ຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຈຸນ຺ທ, ມນສາ ຕິວິຘໍ ອໂສເຈຍ຺ຍໍ ໂຫຕິ.

‘‘ອິເມ ໂຂ, ຈຸນ຺ທ, ທສ ອກຸສລກມ຺ມປຖາ [ອກຸສລາ ກມ຺ມປຖາ (?)]. ອິເມຫິ ໂຂ, ຈຸນ຺ທ, ທສຫິ ອກຸສເລຫິ ກມ຺ມປເຖຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ກາລສ຺ເສວ ອຸຏ຺ຐຫນ຺ໂຕວ ສຍນມ຺ຫາ ປຖວິໍ ເຈປິ ອາມສຕິ, ອສຸຈິເຍວ ໂຫຕິ; ໂນ ເຈປິ ປຖວິໍ ອາມສຕິ, ອສຸຈິເຍວ ໂຫຕິ.

‘‘ອລ຺ລານິ ເຈປິ ໂຄມຍານິ ອາມສຕິ, ອສຸຈິເຍວ ໂຫຕິ; ໂນ ເຈປິ ອລ຺ລານິ ໂຄມຍານິ ອາມສຕິ, ອສຸຈິເຍວ ໂຫຕິ.

‘‘ຫຣິຕານິ ເຈປິ ຕິຓານິ ອາມສຕິ, ອສຸຈິເຍວ ໂຫຕິ; ໂນ ເຈປິ ຫຣິຕານິ ຕິຓານິ ອາມສຕິ, ອສຸຈິເຍວ ໂຫຕິ.

‘‘ອຄ຺ຄິໍ ເຈປິ ປຣິຈຣຕິ, ອສຸຈິເຍວ ໂຫຕິ, ໂນ ເຈປິ ອຄ຺ຄິໍ ປຣິຈຣຕິ, ອສຸຈິເຍວ ໂຫຕິ.

‘‘ປຎ຺ຊລິໂກ ເຈປິ ອາທິຈ຺ຈໍ ນມສ຺ສຕິ, ອສຸຈິເຍວ ໂຫຕິ; ໂນ ເຈປິ ປຎ຺ຊລິໂກ ອາທິຈ຺ຈໍ ນມສ຺ສຕິ, ອສຸຈິເຍວ ໂຫຕິ.

‘‘ສາຍຕຕິຍກໍ ເຈປິ ອຸທກໍ ໂອໂຣຫຕິ, ອສຸຈິເຍວ ໂຫຕິ; ໂນ ເຈປິ ສາຍຕຕິຍກໍ ອຸທກໍ ໂອໂຣຫຕິ, ອສຸຈິເຍວ ໂຫຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອິເມ, ຈຸນ຺ທ, ທສ ອກຸສລກມ຺ມປຖາ ອສຸຈີເຍວ [ອສຸຈິຈ຺ເຈວ (ສ຺ຍາ.)] ໂຫນ຺ຕິ ອສຸຈິກຣຓາ ຈ.

‘‘ອິເມສໍ ປນ, ຈຸນ຺ທ, ທສນ຺ນໍ ອກຸສລານໍ ກມ຺ມປຖານໍ ສມນ຺ນາຄມນເຫຕຸ ນິຣໂຍ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ເປຕ຺ຕິວິສໂຍ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ຍາ ວາ [ຍາ ຈ (ກ.)] ປນຎ຺ຎາປິ ກາຈິ ທຸຄ຺ຄຕິໂຍ [ທຸຄ຺ຄຕິ ໂຫຕິ (ສ຺ຍາ. ກ.)].

‘‘ຕິວິຘໍ ໂຂ, ຈຸນ຺ທ, ກາເຍນ ໂສເຈຍ຺ຍໍ ໂຫຕິ; ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ວາຈາຍ ໂສເຈຍ຺ຍໍ ໂຫຕິ; ຕິວິຘໍ ມນສາ ໂສເຈຍ຺ຍໍ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖໍ, ຈຸນ຺ທ, ຕິວິຘໍ ກາເຍນ ໂສເຈຍ຺ຍໍ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຈຸນ຺ທ, ເອກຈ຺ໂຈ ປາຓາຕິປາຕໍ ປຫາຍ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ ນິຫິຕທຓ຺ໂຑ ນິຫິຕສຕ຺ໂຖ, ລຊ຺ຊີ ທຍາປນ຺ໂນ, ສພ຺ພປາຓຠູຕຫິຕານຸກມ຺ປີ ວິຫຣຕິ.

‘‘ອທິນ຺ນາທານໍ ປຫາຍ, ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ຍໍ ຕໍ ປຣສ຺ສ ປຣວິຕ຺ຕູປກຣຓໍ ຄາມຄຕໍ ວາ ອຣຎ຺ຎຄຕໍ ວາ, ນ ຕໍ ອທິນ຺ນໍ [ຕໍ ນາທິນ຺ນໍ (ກ. ສີ., ມ. ນິ. ໑.໔໔໑)] ເຖຍ຺ຍສງ຺ຂາຕໍ ອາທາຕາ ໂຫຕິ.

‘‘ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣໍ ປຫາຍ, ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ ຍາ ຕາ ມາຕຸຣກ຺ຂິຕາ ປິຕຸຣກ຺ຂິຕາ ມາຕາປິຕຸຣກ຺ຂິຕາ ຠາຕຸຣກ຺ຂິຕາ ຠຄິນິຣກ຺ຂິຕາ ຎາຕິຣກ຺ຂິຕາ ໂຄຕ຺ຕຣກ຺ຂິຕາ ຘມ຺ມຣກ຺ຂິຕາ ສສາມິກາ ສປຣິທຓ຺ຑາ ອນ຺ຕມໂສ ມາລາຄຸຬປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕາປິ, ຕຖາຣູປາສຸ ນ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ຊິຕາ ໂຫຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຈຸນ຺ທ, ຕິວິຘໍ ກາເຍນ ໂສເຈຍ຺ຍໍ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຈຸນ຺ທ, ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ວາຈາຍ ໂສເຈຍ຺ຍໍ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຈຸນ຺ທ, ເອກຈ຺ໂຈ ມຸສາວາທໍ ປຫາຍ ມຸສາວາທາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ສຠຄ຺ຄໂຕ ວາ ປຣິສຄ຺ຄໂຕ ວາ ຎາຕິມຊ຺ຌຄໂຕ ວາ ປູຄມຊ຺ຌຄໂຕ ວາ ຣາຊກຸລມຊ຺ຌຄໂຕ ວາ ອຠິນີໂຕ ສກ຺ຂິປຸຏ຺ໂຐ – ‘ເອຫມ຺ໂຠ ປຸຣິສ, ຍໍ ຊານາສິ ຕໍ ວເທຫີ’ຕິ, ໂສ ອຊານໍ ວາ ອາຫ ‘ນ ຊານາມີ’ຕິ, ຊານໍ ວາ ອາຫ ‘ຊານາມີ’ຕິ, ອປສ຺ສໍ ວາ ອາຫ ‘ນ ປສ຺ສາມີ’ຕິ, ປສ຺ສໍ ວາ ອາຫ ‘ປສ຺ສາມີ’ຕິ. ອິຕິ ອຕ຺ຕເຫຕຸ ວາ ປຣເຫຕຸ ວາ ອາມິສກິຎ຺ຈິກ຺ຂເຫຕຸ ວາ ນ ສມ຺ປຊານມຸສາ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ.

‘‘ປິສຸຓໍ ວາຈໍ ປຫາຍ, ປິສຸຓາຍ ວາຈາຍ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ – ນ ອິໂຕ ສຸຕ຺ວາ ອມຸຕ຺ຣ ອກ຺ຂາຕາ ອິເມສໍ ເຠທາຍ, ນ ອມຸຕ຺ຣ ວາ ສຸຕ຺ວາ ອິເມສໍ ອກ຺ຂາຕາ ອມູສໍ ເຠທາຍ. ອິຕິ ຠິນ຺ນານໍ ວາ ສນ຺ຘາຕາ ສຫິຕານໍ ວາ ອນຸປ຺ປທາຕາ ສມຄ຺ຄາຣາໂມ ສມຄ຺ຄຣໂຕ ສມຄ຺ຄນນ຺ທີ ສມຄ຺ຄກຣຓິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ.

‘‘ຜຣຸສໍ ວາຈໍ ປຫາຍ, ຜຣຸສາຍ ວາຈາຍ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ຍາ ສາ ວາຈາ ເນລາ ກຓ຺ຓສຸຂາ ເປມນີຍາ ຫທຍງ຺ຄມາ ໂປຣີ ພຫຸຊນກນ຺ຕາ ພຫຸຊນມນາປາ, ຕຖາຣູປິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ.

‘‘ສມ຺ຜປ຺ປລາປໍ ປຫາຍ, ສມ຺ຜປ຺ປລາປາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ ກາລວາທີ ຠູຕວາທີ ອຕ຺ຖວາທີ ຘມ຺ມວາທີ ວິນຍວາທີ; ນິຘານວຕິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ ກາເລນ ສາປເທສໍ ປຣິຍນ຺ຕວຕິໍ ອຕ຺ຖສໍຫິຕໍ. ເອວໍ ໂຂ, ຈຸນ຺ທ, ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ວາຈາຍ ໂສເຈຍ຺ຍໍ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຈຸນ຺ທ, ຕິວິຘໍ ມນສາ ໂສເຈຍ຺ຍໍ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຈຸນ຺ທ, ເອກຈ຺ໂຈ ອນຠິຊ຺ຌາລຸ ໂຫຕິ. ຍໍ ຕໍ ປຣສ຺ສ ປຣວິຕ຺ຕູປກຣຓໍ ຕໍ ອນຠິຊ຺ຌິຕາ ໂຫຕິ – ‘ອໂຫ ວຕ ຍໍ ປຣສ຺ສ ຕໍ ມມສ຺ສາ’ຕິ.

‘‘ອພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ ອປ຺ປທຸຏ຺ຐມນສງ຺ກປ຺ໂປ – ‘ອິເມ ສຕ຺ຕາ ອເວຣາ ໂຫນ຺ຕຸ [ອິທໍ ປທໍ ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ. ໂປຕ຺ຖເກສຸ ນຕ຺ຖິ, ຕຖາ ມ. ນິ. ໑.໔໔໑] ອພ຺ຍາປຊ຺ຊາ, ອນີຆາ ສຸຂີ ອຕ຺ຕານໍ ປຣິຫຣນ຺ຕູ’ຕິ.

‘‘ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໂກ ໂຫຕິ ອວິປຣີຕທສ຺ສໂນ – ‘ອຕ຺ຖິ ທິນ຺ນໍ, ອຕ຺ຖິ ຍິຏ຺ຐໍ, ອຕ຺ຖິ ຫຸຕໍ, ອຕ຺ຖິ ສຸກຏທຸກ຺ກຏານໍ ກມ຺ມານໍ ຜລໍ ວິປາໂກ, ອຕ຺ຖິ ອຍໍ ໂລໂກ, ອຕ຺ຖິ ປໂຣ ໂລໂກ, ອຕ຺ຖິ ມາຕາ, ອຕ຺ຖິ ປິຕາ, ອຕ຺ຖິ ສຕ຺ຕາ ໂອປປາຕິກາ, ອຕ຺ຖິ ໂລເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສມ຺ມຄ຺ຄຕາ ສມ຺ມາປຏິປນ຺ນາ ເຍ ອິມຎ຺ຈ ໂລກໍ ປຣຎ຺ຈ ໂລກໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ປເວເທນ຺ຕີ’ຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຈຸນ຺ທ, ຕິວິຘໍ ມນສາ ໂສເຈຍ຺ຍໍ ໂຫຕິ.

‘‘ອິເມ ໂຂ, ຈຸນ຺ທ, ທສ ກຸສລກມ຺ມປຖາ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຈຸນ຺ທ, ທສຫິ ກຸສເລຫິ ກມ຺ມປເຖຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ກາລສ຺ເສວ ອຸຏ຺ຐຫນ຺ໂຕວ ສຍນມ຺ຫາ ປຖວິໍ ເຈປິ ອາມສຕິ, ສຸຈິເຍວ ໂຫຕິ; ໂນ ເຈປິ ປຖວິໍ ອາມສຕິ, ສຸຈິເຍວ ໂຫຕິ.

‘‘ອລ຺ລານິ ເຈປິ ໂຄມຍານິ ອາມສຕິ, ສຸຈິເຍວ ໂຫຕິ; ໂນ ເຈປິ ອລ຺ລານິ ໂຄມຍານິ ອາມສຕິ, ສຸຈິເຍວ ໂຫຕິ.

‘‘ຫຣິຕານິ ເຈປິ ຕິຓານິ ອາມສຕິ, ສຸຈິເຍວ ໂຫຕິ; ໂນ ເຈປິ ຫຣິຕານິ ຕິຓານິ ອາມສຕິ, ສຸຈິເຍວ ໂຫຕິ.

‘‘ອຄ຺ຄິໍ ເຈປິ ປຣິຈຣຕິ, ສຸຈິເຍວ ໂຫຕິ; ໂນ ເຈປິ ອຄ຺ຄິໍ ປຣິຈຣຕິ, ສຸຈິເຍວ ໂຫຕິ.

‘‘ປຎ຺ຊລິໂກ ເຈປິ ອາທິຈ຺ຈໍ ນມສ຺ສຕິ, ສຸຈິເຍວ ໂຫຕິ; ໂນ ເຈປິ ປຎ຺ຊລິໂກ ອາທິຈ຺ຈໍ ນມສ຺ສຕິ, ສຸຈິເຍວ ໂຫຕິ.

‘‘ສາຍຕຕິຍກໍ ເຈປິ ອຸທກໍ ໂອໂຣຫຕິ, ສຸຈິເຍວ ໂຫຕິ; ໂນ ເຈປິ ສາຍຕຕິຍກໍ ອຸທກໍ ໂອໂຣຫຕິ, ສຸຈິເຍວ ໂຫຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອິເມ, ຈຸນ຺ທ, ທສ ກຸສລກມ຺ມປຖາ ສຸຈີເຍວ ໂຫນ຺ຕິ ສຸຈິກຣຓາ ຈ.

‘‘ອິເມສໍ ປນ, ຈຸນ຺ທ, ທສນ຺ນໍ ກຸສລານໍ ກມ຺ມປຖານໍ ສມນ຺ນາຄມນເຫຕຸ ເທວາ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ, ມນຸສ຺ສາ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ, ຍາ ວາ ປນຎ຺ຎາປິ ກາຈິ ສຸຄຕິໂຍ’’ຕິ [ສຸຄຕິ ໂຫຕີຕິ (ສ຺ຍາ.), ສຸຄຕິ ໂຫຕິ (ກ.)].

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ຈຸນ຺ໂທ ກມ຺ມາຣປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ຠນ຺ເຕ…ເປ… ອຸປາສກໍ ມໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ຘາເຣຕຸ ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ປາຓຸເປຕໍ ສຣຓໍ ຄຕ’’ນ຺ຕິ. ທສມໍ.