(໑໗) ໒. ຊາຓຸສ຺ໂສຓິວຄ຺ໂຄ

໑. ພ຺ຣາຫ຺ມຓປຈ຺ໂຈໂຣຫຓີສຸຕ຺ຕໍ

໑໖໗. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຊາຓຸສ຺ໂສຓິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຕທຫຸໂປສເຖ ສີສໍນ຺ຫາໂຕ ນວໍ ໂຂມຍຸຄໍ ນິວຕ຺ໂຖ ອລ຺ລກຸສມຸຏ຺ຐິໍ ອາທາຍ ຠຄວໂຕ ອວິທູເຣ ເອກມນ຺ຕໍ ຐິໂຕ ໂຫຕິ.

ອທ຺ທສາ ໂຂ ຠຄວາ ຊາຓຸສ຺ໂສຓິໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ຕທຫຸໂປສເຖ ສີສໍນ຺ຫາຕໍ ນວໍ ໂຂມຍຸຄໍ ນິວຕ຺ຖໍ ອລ຺ລກຸສມຸຏ຺ຐິໍ ອາທາຍ ເອກມນ຺ຕໍ ຐິຕໍ. ທິສ຺ວານ ຊາຓຸສ຺ໂສຓິໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກິໍ ນຸ ຕ຺ວໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຕທຫຸໂປສເຖ ສີສໍນ຺ຫາໂຕ ນວໍ ໂຂມຍຸຄໍ ນິວຕ຺ໂຖ ອລ຺ລກຸສມຸຏ຺ຐິໍ ອາທາຍ ເອກມນ຺ຕໍ ຐິໂຕ? ກິໍ ນ຺ວຊ຺ຊ ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸລສ຺ສາ’’ຕິ? ‘‘ປຈ຺ໂຈໂຣຫຓີ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອຊ຺ຊ ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸລສ຺ສາ’’ຕິ.

‘‘ຍຖາ ກຖໍ ປນ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ປຈ຺ໂຈໂຣຫຓີ ໂຫຕີ’’ຕິ? ‘‘ອິຘ, ໂຠ ໂຄຕມ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຕທຫຸໂປສເຖ ສີສໍນ຺ຫາຕາ ນວໍ ໂຂມຍຸຄໍ ນິວຕ຺ຖາ ອລ຺ເລນ ໂຄມເຍນ ປຖວິໍ ໂອປຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ຫຣິເຕຫິ ກຸເສຫິ ປຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ອນ຺ຕຣາ ຈ ເວລໍ ອນ຺ຕຣາ ຈ ອຄ຺ຍາຄາຣໍ ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປນ຺ຕິ. ເຕ ຕໍ ຣຕ຺ຕິໍ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐາຍ ປຎ຺ຊລິກາ ອຄ຺ຄິໍ ນມສ຺ສນ຺ຕິ – ‘ປຈ຺ໂຈໂຣຫາມ ຠວນ຺ຕໍ, ປຈ຺ໂຈໂຣຫາມ ຠວນ຺ຕ’ນ຺ຕິ. ພຫຸເກນ ຈ ສປ຺ປິເຕລນວນີເຕນ ອຄ຺ຄິໍ ສນ຺ຕປ຺ເປນ຺ຕິ. ຕສ຺ສາ ຈ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຈ຺ຈເຍນ ປຓີເຕນ ຂາທນີເຍນ ໂຠຊນີເຍນ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ສນ຺ຕປ຺ເປນ຺ຕິ. ເອວໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ປຈ຺ໂຈໂຣຫຓີ ໂຫຕີ’’ຕິ.

‘‘ອຎ຺ຎຖາ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ປຈ຺ໂຈໂຣຫຓີ ໂຫຕິ, ອຎ຺ຎຖາ ຈ ປນ ອຣິຍສ຺ສ ວິນເຍ ປຈ຺ໂຈໂຣຫຓີ ໂຫຕີ’’ຕິ. ‘‘ຍຖາ ກຖໍ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອຣິຍສ຺ສ ວິນເຍ ປຈ຺ໂຈໂຣຫຓີ ໂຫຕິ? ສາຘຸ ເມ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ຕຖາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕຸ ຍຖາ ອຣິຍສ຺ສ ວິນເຍ ປຈ຺ໂຈໂຣຫຓີ ໂຫຕີ’’ຕິ.

‘‘ເຕນ ຫິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ສຸຓາຫິ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຫິ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ໂຠ’’ຕິ ໂຂ ຊາຓຸສ຺ໂສຓິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສິ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ອິຘ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອຣິຍສາວໂກ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ປາຓາຕິປາຕສ຺ສ ໂຂ ປາປໂກ ວິປາໂກ ທິຏ຺ເຐ ເຈວ ຘມ຺ເມ ອຠິສມ຺ປຣາຍຎ຺ຈາ’ ຕິ. ໂສ ອິຕິ ປຏິສງ຺ຂາຍ ປາຓາຕິປາຕໍ ປຊຫຕິ; ປາຓາຕິປາຕາ ປຈ຺ໂຈໂຣຫຕິ.

…ອທິນ຺ນາທານສ຺ສ ໂຂ ປາປໂກ ວິປາໂກ – ທິຏ຺ເຐ ເຈວ ຘມ຺ເມ ອຠິສມ຺ປຣາຍຎ຺ຈາຕິ. ໂສ ອິຕິ ປຏິສງ຺ຂາຍ ອທິນ຺ນາທານໍ ປຊຫຕິ; ອທິນ຺ນາທານາ ປຈ຺ໂຈໂຣຫຕິ.

…ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣສ຺ສ ໂຂ ປາປໂກ ວິປາໂກ – ທິຏ຺ເຐ ເຈວ ຘມ຺ເມ ອຠິສມ຺ປຣາຍຎ຺ຈາຕິ. ໂສ ອິຕິ ປຏິສງ຺ຂາຍ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣໍ ປຊຫຕິ; ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ປຈ຺ໂຈໂຣຫຕິ.

…ມຸສາວາທສ຺ສ ໂຂ ປາປໂກ ວິປາໂກ – ທິຏ຺ເຐ ເຈວ ຘມ຺ເມ ອຠິສມ຺ປຣາຍຎ຺ຈາຕິ. ໂສ ອິຕິ ປຏິສງ຺ຂາຍ ມຸສາວາທໍ ປຊຫຕິ; ມຸສາວາທາ ປຈ຺ໂຈໂຣຫຕິ.

…ປິສຸຓາຍ ວາຈາຍ ໂຂ ປາປໂກ ວິປາໂກ – ທິຏ຺ເຐ ເຈວ ຘມ຺ເມ ອຠິສມ຺ປຣາຍຎ຺ຈາຕິ. ໂສ ອິຕິ ປຏິສງ຺ຂາຍ ປິສຸຓໍ ວາຈໍ ປຊຫຕິ; ປິສຸຓາຍ ວາຈາຍ ປຈ຺ໂຈໂຣຫຕິ.

…ຜຣຸສາຍ ວາຈາຍ ໂຂ ປາປໂກ ວິປາໂກ – ທິຏ຺ເຐ ເຈວ ຘມ຺ເມ ອຠິສມ຺ປຣາຍຎ຺ຈາຕິ. ໂສ ອິຕິ ປຏິສງ຺ຂາຍ ຜຣຸສໍ ວາຈໍ ປຊຫຕິ; ຜຣຸສາຍ ວາຈາຍ ປຈ຺ໂຈໂຣຫຕິ.

…ສມ຺ຜປ຺ປລາປສ຺ສ ໂຂ ປາປໂກ ວິປາໂກ – ທິຏ຺ເຐ ເຈວ ຘມ຺ເມ ອຠິສມ຺ປຣາຍຎ຺ຈາຕິ. ໂສ ອິຕິ ປຏິສງ຺ຂາຍ ສມ຺ຜປ຺ປລາປໍ ປຊຫຕິ; ສມ຺ຜປ຺ປລາປາ ປຈ຺ໂຈໂຣຫຕິ.

…ອຠິຊ຺ຌາຍ ໂຂ ປາປໂກ ວິປາໂກ – ທິຏ຺ເຐ ເຈວ ຘມ຺ເມ ອຠິສມ຺ປຣາຍຎ຺ຈາຕິ. ໂສ ອິຕິ ປຏິສງ຺ຂາຍ ອຠິຊ຺ຌໍ ປຊຫຕິ; ອຠິຊ຺ຌາຍ ປຈ຺ໂຈໂຣຫຕິ.

…ພ຺ຍາປາທສ຺ສ ໂຂ ປາປໂກ ວິປາໂກ – ທິຏ຺ເຐ ເຈວ ຘມ຺ເມ ອຠິສມ຺ປຣາຍຎ຺ຈາຕິ. ໂສ ອິຕິ ປຏິສງ຺ຂາຍ ພ຺ຍາປາທໍ ປຊຫຕິ; ພ຺ຍາປາທາ ປຈ຺ໂຈໂຣຫຕິ.

…ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິຍາ ໂຂ ປາປໂກ ວິປາໂກ – ທິຏ຺ເຐ ເຈວ ຘມ຺ເມ ອຠິສມ຺ປຣາຍຎ຺ຈາ’ຕິ. ໂສ ອິຕິ ປຏິສງ຺ຂາຍ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໍ ປຊຫຕິ; ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິຍາ ປຈ຺ໂຈໂຣຫຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອຣິຍສ຺ສ ວິນເຍ ປຈ຺ໂຈໂຣຫຓີ ໂຫຕີ’’ຕິ.

‘‘ອຎ຺ຎຖາ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ປຈ຺ໂຈໂຣຫຓີ ໂຫຕິ, ອຎ຺ຎຖາ ຈ ປນ ອຣິຍສ຺ສ ວິນເຍ ປຈ຺ໂຈໂຣຫຓີ ໂຫຕິ. ອິມິສ຺ສາ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອຣິຍສ຺ສ ວິນເຍ ປຈ຺ໂຈໂຣຫຓິຍາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ປຈ຺ໂຈໂຣຫຓີ ກລໍ ນາຄ຺ຆຕິ ໂສຬສິໍ. ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ…ເປ… ອຸປາສກໍ ມໍ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ຘາເຣຕຸ ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ປາຓຸເປຕໍ ສຣຓໍ ຄຕ’’ນ຺ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ອຣິຍປຈ຺ໂຈໂຣຫຓີສຸຕ຺ຕໍ

໑໖໘. ‘‘ອຣິຍໍ ໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຈ຺ໂຈໂຣຫຓິໍ ເທເສສ຺ສາມິ. ຕໍ ສຸຓາຖ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍາ ປຈ຺ໂຈໂຣຫຓີ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ປາຓາຕິປາຕສ຺ສ ໂຂ ປາປໂກ ວິປາໂກ – ທິຏ຺ເຐ ເຈວ ຘມ຺ເມ ອຠິສມ຺ປຣາຍຎ຺ຈາ’ຕິ. ໂສ ອິຕິ ປຏິສງ຺ຂາຍ ປາຓາຕິປາຕໍ ປຊຫຕິ; ປາຓາຕິປາຕາ ປຈ຺ໂຈໂຣຫຕິ.

… ‘ອທິນ຺ນາທານສ຺ສ ໂຂ ປາປໂກ ວິປາໂກ – ທິຏ຺ເຐ ເຈວ ຘມ຺ເມ ອຠິສມ຺ປຣາຍຎ຺ຈາ’ຕິ. ໂສ ອິຕິ ປຏິສງ຺ຂາຍ ອທິນ຺ນາທານໍ ປຊຫຕິ; ອທິນ຺ນາທານາ ປຈ຺ໂຈໂຣຫຕິ.

… ‘ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣສ຺ສ ໂຂ ປາປໂກ ວິປາໂກ…ເປ… ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ປຈ຺ໂຈໂຣຫຕິ.

… ‘ມຸສາວາທສ຺ສ ໂຂ ປາປໂກ ວິປາໂກ…ເປ… ມຸສາວາທາ ປຈ຺ໂຈໂຣຫຕິ.

… ‘ປິສຸຓາຍ ວາຈາຍ ໂຂ ປາປໂກ ວິປາໂກ…ເປ… ປິສຸຓາຍ ວາຈາຍ ປຈ຺ໂຈໂຣຫຕິ.

… ‘ຜຣຸສາຍ ວາຈາຍ ໂຂ ປາປໂກ ວິປາໂກ…ເປ… ຜຣຸສາຍ ວາຈາຍ ປຈ຺ໂຈໂຣຫຕິ.

… ‘ສມ຺ຜປ຺ປລາປສ຺ສ ໂຂ ປາປໂກ ວິປາໂກ…ເປ… ສມ຺ຜປ຺ປລາປາ ປຈ຺ໂຈໂຣຫຕິ.

… ‘ອຠິຊ຺ຌາຍ ໂຂ ປາປໂກ ວິປາໂກ…ເປ… ອຠິຊ຺ຌາຍ ປຈ຺ໂຈໂຣຫຕິ.

… ‘ພ຺ຍາປາທສ຺ສ ໂຂ ປາປໂກ ວິປາໂກ…ເປ… ພ຺ຍາປາທາ ປຈ຺ໂຈໂຣຫຕິ.

‘‘ກຕມາ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍາ ປຈ຺ໂຈໂຣຫຓີ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິຍາ ໂຂ ປາປໂກ ວິປາໂກ ທິຏ຺ເຐ ເຈວ ຘມ຺ເມ ອຠິສມ຺ປຣາຍຎ຺ຈາ’ຕິ. ໂສ ອິຕິ ປຏິສງ຺ຂາຍ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໍ ປຊຫຕິ; ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິຍາ ປຈ຺ໂຈໂຣຫຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍາ ປຈ຺ໂຈໂຣຫຓີ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ສງ຺ຄາຣວສຸຕ຺ຕໍ

໑໖໙. [ອ. ນິ. ໑໐.໑໑໗] ອຖ ໂຂ ສງ຺ຄາຣໂວ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ສງ຺ຄາຣໂວ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ໂອຣິມໍ ຕີຣໍ, ກິໍ ປາຣິມໍ ຕີຣ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ປາຓາຕິປາໂຕ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ໂອຣິມໍ ຕີຣໍ, ປາຓາຕິປາຕາ ເວຣມຓີ ປາຣິມໍ ຕີຣໍ. ອທິນ຺ນາທານໍ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ໂອຣິມໍ ຕີຣໍ, ອທິນ຺ນາທານາ ເວຣມຓີ ປາຣິມໍ ຕີຣໍ. ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາໂຣ ໂອຣິມໍ ຕີຣໍ, ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ເວຣມຓີ ປາຣິມໍ ຕີຣໍ. ມຸສາວາໂທ ໂອຣິມໍ ຕີຣໍ, ມຸສາວາທາ ເວຣມຓີ ປາຣິມໍ ຕີຣໍ. ປິສຸຓາ ວາຈາ ໂອຣິມໍ ຕີຣໍ, ປິສຸຓາຍ ວາຈາຍ ເວຣມຓີ ປາຣິມໍ ຕີຣໍ. ຜຣຸສາ ວາຈາ ໂອຣິມໍ ຕີຣໍ, ຜຣຸສາຍ ວາຈາຍ ເວຣມຓີ ປາຣິມໍ ຕີຣໍ. ສມ຺ຜປ຺ປລາໂປ ໂອຣິມໍ ຕີຣໍ, ສມ຺ຜປ຺ປລາປາ ເວຣມຓີ ປາຣິມໍ ຕີຣໍ. ອຠິຊ຺ຌາ ໂອຣິມໍ ຕີຣໍ, ອນຠິຊ຺ຌາ ປາຣິມໍ ຕີຣໍ. ພ຺ຍາປາໂທ ໂອຣິມໍ ຕີຣໍ, ອພ຺ຍາປາໂທ ປາຣິມໍ ຕີຣໍ. ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ໂອຣິມໍ ຕີຣໍ, ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ປາຣິມໍ ຕີຣໍ. ອິທໍ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ໂອຣິມໍ ຕີຣໍ, ອິທໍ ປາຣິມໍ ຕີຣນ຺ຕິ.

‘‘ອປ຺ປກາ ເຕ ມນຸສ຺ເສສຸ, ເຍ ຊນາ ປາຣຄາມິໂນ;

ອຖາຍໍ ອິຕຣາ ປຊາ, ຕີຣເມວານຸຘາວຕິ.

‘‘ເຍ ຈ ໂຂ ສມ຺ມທກ຺ຂາເຕ, ຘມ຺ເມ ຘມ຺ມານຸວຕ຺ຕິໂນ;

ເຕ ຊນາ ປາຣເມສ຺ສນ຺ຕິ, ມຈ຺ຈຸເຘຍ຺ຍໍ ສຸທຸຕ຺ຕຣໍ.

‘‘ກຓ຺ຫໍ ຘມ຺ມໍ ວິປ຺ປຫາຍ, ສຸກ຺ກໍ ຠາເວຖ ປຓ຺ຑິໂຕ;

ໂອກາ ອໂນກມາຄມ຺ມ, ວິເວເກ ຍຕ຺ຖ ທູຣມໍ.

‘‘ຕຕ຺ຣາຠິຣຕິມິຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ຫິຕ຺ວາ ກາເມ ອກິຎ຺ຈໂນ;

ປຣິໂຍທເປຍ຺ຍ ອຕ຺ຕານໍ, ຈິຕ຺ຕກ຺ເລເສຫິ ປຓ຺ຑິໂຕ.

‘‘ເຍສໍ ສມ຺ໂພຘິຍງ຺ເຄສຸ, ສມ຺ມາ ຈິຕ຺ຕໍ ສຸຠາວິຕໍ;

ອາທານປຏິນິສ຺ສຄ຺ເຄ, ອນຸປາທາຍ ເຍ ຣຕາ;

ຂີຓາສວາ ຊຸຕິມນ຺ໂຕ, ເຕ ໂລເກ ປຣິນິພ຺ພຸຕາ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ;

໔. ໂອຣິມສຸຕ຺ຕໍ

໑໗໐. ‘‘ໂອຣິມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຣໍ ເທເສສ຺ສາມິ ປາຣິມຎ຺ຈ ຕີຣໍ. ຕໍ ສຸຓາຖ…ເປ… ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂອຣິມໍ ຕີຣໍ, ກຕມຎ຺ຈ ປາຣິມໍ ຕີຣໍ? ປາຓາຕິປາໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂອຣິມໍ ຕີຣໍ, ປາຓາຕິປາຕາ ເວຣມຓີ ປາຣິມໍ ຕີຣໍ. ອທິນ຺ນາທານໍ ໂອຣິມໍ ຕີຣໍ, ອທິນ຺ນາທານາ ເວຣມຓີ ປາຣິມໍ ຕີຣໍ. ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາໂຣ ໂອຣິມໍ ຕີຣໍ, ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ເວຣມຓີ ປາຣິມໍ ຕີຣໍ. ມຸສາວາໂທ ໂອຣິມໍ ຕີຣໍ, ມຸສາວາທາ ເວຣມຓີ ປາຣິມໍ ຕີຣໍ. ປິສຸຓາ ວາຈາ ໂອຣິມໍ ຕີຣໍ, ປິສຸຓາຍ ວາຈາຍ ເວຣມຓີ ປາຣິມໍ ຕີຣໍ. ຜຣຸສາ ວາຈາ ໂອຣິມໍ ຕີຣໍ, ຜຣຸສາຍ ວາຈາຍ ເວຣມຓີ ປາຣິມໍ ຕີຣໍ. ສມ຺ຜປ຺ປລາໂປ ໂອຣິມໍ ຕີຣໍ, ສມ຺ຜປ຺ປລາປາ ເວຣມຓີ ປາຣິມໍ ຕີຣໍ. ອຠິຊ຺ຌາ ໂອຣິມໍ ຕີຣໍ, ອນຠິຊ຺ຌາ ປາຣິມໍ ຕີຣໍ. ພ຺ຍາປາໂທ ໂອຣິມໍ ຕີຣໍ, ອພ຺ຍາປາໂທ ປາຣິມໍ ຕີຣໍ. ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ໂອຣິມໍ ຕີຣໍ, ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ປາຣິມໍ ຕີຣໍ. ອິທໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂອຣິມໍ ຕີຣໍ, ອິທໍ ປາຣິມໍ ຕີຣນ຺ຕິ.

‘‘ອປ຺ປກາ ເຕ ມນຸສ຺ເສສຸ, ເຍ ຊນາ ປາຣຄາມິໂນ;

ອຖາຍໍ ອິຕຣາ ປຊາ, ຕີຣເມວານຸຘາວຕິ.

‘‘ເຍ ຈ ໂຂ ສມ຺ມທກ຺ຂາເຕ, ຘມ຺ເມ ຘມ຺ມານຸວຕ຺ຕິໂນ;

ເຕ ຊນາ ປາຣເມສ຺ສນ຺ຕິ, ມຈ຺ຈຸເຘຍ຺ຍໍ ສຸທຸຕ຺ຕຣໍ.

‘‘ກຓ຺ຫໍ ຘມ຺ມໍ ວິປ຺ປຫາຍ, ສຸກ຺ກໍ ຠາເວຖ ປຓ຺ຑິໂຕ;

ໂອກາ ອໂນກມາຄມ຺ມ, ວິເວເກ ຍຕ຺ຖ ທູຣມໍ.

‘‘ຕຕ຺ຣາຠິຣຕິມິຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ຫິຕ຺ວາ ກາເມ ອກິຎ຺ຈໂນ;

ປຣິໂຍທເປຍ຺ຍ ອຕ຺ຕານໍ, ຈິຕ຺ຕກ຺ເລເສຫິ ປຓ຺ຑິໂຕ.

‘‘ເຍສໍ ສມ຺ໂພຘິຍງ຺ເຄສຸ, ສມ຺ມາ ຈິຕ຺ຕໍ ສຸຠາວິຕໍ;

ອາທານປຏິນິສ຺ສຄ຺ເຄ, ອນຸປາທາຍ ເຍ ຣຕາ;

ຂີຓາສວາ ຊຸຕິມນ຺ໂຕ, ເຕ ໂລເກ ປຣິນິພ຺ພຸຕາ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ;

໕. ປຐມອຘມ຺ມສຸຕ຺ຕໍ

໑໗໑. [ອ. ນິ. ໑໐.໑໑໓] ‘‘ອຘມ຺ໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທິຕພ຺ໂພ ອນຕ຺ໂຖ ຈ; ຘມ຺ໂມ ຈ ເວທິຕພ຺ໂພ ອຕ຺ໂຖ ຈ. ອຘມ຺ມຎ຺ຈ ວິທິຕ຺ວາ ອນຕ຺ຖຎ຺ຈ, ຘມ຺ມຎ຺ຈ ວິທິຕ຺ວາ ອຕ຺ຖຎ຺ຈ ຍຖາ ຘມ຺ໂມ ຍຖາ ອຕ຺ໂຖ ຕຖາ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘມ຺ໂມ ຈ ອນຕ຺ໂຖ ຈ? ປາຓາຕິປາໂຕ, ອທິນ຺ນາທານໍ, ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາໂຣ, ມຸສາວາໂທ, ປິສຸຓາ ວາຈາ, ຜຣຸສາ ວາຈາ, ສມ຺ຜປ຺ປລາໂປ, ອຠິຊ຺ຌາ, ພ຺ຍາປາໂທ, ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘມ຺ໂມ ຈ ອນຕ຺ໂຖ ຈ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ໂມ ຈ ອຕ຺ໂຖ ຈ? ປາຓາຕິປາຕາ ເວຣມຓີ, ອທິນ຺ນາທານາ ເວຣມຓີ, ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ເວຣມຓີ, ມຸສາວາທາ ເວຣມຓີ, ປິສຸຓາຍ ວາຈາຍ ເວຣມຓີ, ຜຣຸສາຍ ວາຈາຍ ເວຣມຓີ, ສມ຺ຜປ຺ປລາປາ ເວຣມຓີ, ອນຠິຊ຺ຌາ, ອພ຺ຍາປາໂທ, ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ໂມ ຈ ອຕ຺ໂຖ ຈ.

‘‘‘ອຘມ຺ໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທິຕພ຺ໂພ ອນຕ຺ໂຖ ຈ; ຘມ຺ໂມ ຈ ເວທິຕພ຺ໂພ ອຕ຺ໂຖ ຈ. ອຘມ຺ມຎ຺ຈ ວິທິຕ຺ວາ ອນຕ຺ຖຎ຺ຈ, ຘມ຺ມຎ຺ຈ ວິທິຕ຺ວາ ອຕ຺ຖຎ຺ຈ ຍຖາ ຘມ຺ໂມ ຍຖາ ອຕ຺ໂຖ ຕຖາ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພ’ນ຺ຕິ, ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ທຸຕິຍອຘມ຺ມສຸຕ຺ຕໍ

໑໗໒. ‘‘ອຘມ຺ໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທິຕພ຺ໂພ ຘມ຺ໂມ ຈ; ອນຕ຺ໂຖ ຈ ເວທິຕພ຺ໂພ ອຕ຺ໂຖ ຈ. ອຘມ຺ມຎ຺ຈ ວິທິຕ຺ວາ ຘມ຺ມຎ຺ຈ, ອນຕ຺ຖຎ຺ຈ ວິທິຕ຺ວາ ອຕ຺ຖຎ຺ຈ ຍຖາ ຘມ຺ໂມ ຍຖາ ອຕ຺ໂຖ ຕຖາ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອິທໍ ວຕ຺ວານ ສຸຄໂຕ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປາວິສິ.

ອຖ ໂຂ ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອຈິຣປກ຺ກນ຺ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ອິທໍ ໂຂ ໂນ, ອາວຸໂສ, ຠຄວາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຊິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ – ‘ອຘມ຺ໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທິຕພ຺ໂພ ຘມ຺ໂມ ຈ; ອນຕ຺ໂຖ ຈ ເວທິຕພ຺ໂພ ອຕ຺ໂຖ ຈ. ອຘມ຺ມຎ຺ຈ ວິທິຕ຺ວາ ຘມ຺ມຎ຺ຈ, ອນຕ຺ຖຎ຺ຈ ວິທິຕ຺ວາ ອຕ຺ຖຎ຺ຈ ຍຖາ ຘມ຺ໂມ ຍຖາ ອຕ຺ໂຖ ຕຖາ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພ’ນ຺ຕິ. ໂກ ນຸ ໂຂ ອິມສ຺ສ ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສສ຺ສ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ວິຠເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ?

ອຖ ໂຂ ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ອຍໍ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ສຕ຺ຖຸ ເຈວ ສໍວຓ຺ຓິໂຕ, ສມ຺ຠາວິໂຕ ຈ ວິຎ຺ຎູນໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ. ປໂຫຕິ ຈາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ອິມສ຺ສ ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສສ຺ສ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ວິຠຊິຕຸໍ. ຍໍນູນ ມຍໍ ເຍນາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ເຕນຸປສງ຺ກເມຍ຺ຍາມ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫາກຈ຺ຈານໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາມ. ຍຖາ ໂນ ອາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ພ຺ຍາກຣິສ຺ສຕິ ຕຖາ ນໍ ຘາເຣສ຺ສາມາ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເຍນາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມຕາ ມຫາກຈ຺ຈາເນນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິໍສຸ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫາກຈ຺ຈານໍ ເອຕທໂວຈຸໍ –

‘‘ອິທໍ ໂຂ ໂນ, ອາວຸໂສ ກຈ຺ຈານ, ຠຄວາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຊິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ – ‘ອຘມ຺ໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທິຕພ຺ໂພ ຘມ຺ໂມ ຈ; ອນຕ຺ໂຖ ຈ ເວທິຕພ຺ໂພ ອຕ຺ໂຖ ຈ. ອຘມ຺ມຎ຺ຈ ວິທິຕ຺ວາ ຘມ຺ມຎ຺ຈ, ອນຕ຺ຖຎ຺ຈ ວິທິຕ຺ວາ ອຕ຺ຖຎ຺ຈ ຍຖາ ຘມ຺ໂມ ຍຖາ ອຕ຺ໂຖ ຕຖາ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພ’ນ຺ຕິ.

‘‘ເຕສໍ ໂນ, ອາວຸໂສ, ອມ຺ຫາກໍ ອຈິຣປກ຺ກນ຺ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ເອຕທໂຫສິ – ‘ອິທໍ ໂຂ ໂນ, ອາວຸໂສ, ຠຄວາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຊິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ – ອຘມ຺ໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ…ເປ… ຕຖາ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພນ຺ຕິ. ໂກ ນຸ ໂຂ ອິມສ຺ສ ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສສ຺ສ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ວິຠເຊຍ຺ຍາ’ຕິ?

‘‘ເຕສໍ ໂນ, ອາວຸໂສ, ອມ຺ຫາກໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘ອຍໍ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ສຕ຺ຖຸ ເຈວ ສໍວຓ຺ຓິໂຕ, ສມ຺ຠາວິໂຕ ຈ ວິຎ຺ຎູນໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ. ປໂຫຕິ ຈາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ອິມສ຺ສ ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສສ຺ສ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ວິຠຊິຕຸໍ. ຍໍນູນ ມຍໍ ເຍນາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ເຕນຸປສງ຺ກເມຍ຺ຍາມ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫາກຈ຺ຈານໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຏິປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາມ. ຍຖາ ໂນ ອາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ພ຺ຍາກຣິສ຺ສຕິ ຕຖາ ນໍ ຘາເຣສ຺ສາມາ’ຕິ. ວິຠຊຕຸ ອາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ’’ຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອາວຸໂສ, ປຸຣິໂສ ສາຣຕ຺ຖິໂກ ສາຣໍ ຄເວສີ ສາຣປຣິເຍສນໍ ຈຣມາໂນ ມຫໂຕ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ຕິຏ຺ຐໂຕ ສາຣວໂຕ ອຕິກ຺ກມ຺ເມວ ມູລໍ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ຂນ຺ຘໍ ສາຂາປລາເສ ສາຣໍ ປຣິເຍສິຕພ຺ພໍ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ. ເອວໍສມ຺ປທມິທໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ສຕ຺ຖຣິ ສມ຺ມຸຂີຠູເຕ ຕໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຕິສິຕ຺ວາ ອມ຺ເຫ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຏິປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ ມຎ຺ຎຖ [ມຎ຺ເຎຖ (ສີ.), ມຎ຺ເຎຍ຺ຍາຖ (ກ.)]. ໂສ ຫາວຸໂສ, ຠຄວາ ຊານໍ ຊານາຕິ ປສ຺ສໍ ປສ຺ສຕິ ຈກ຺ຂຸຠູໂຕ ຎາຓຠູໂຕ ຘມ຺ມຠູໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມຠູໂຕ ວຕ຺ຕາ ປວຕ຺ຕາ ອຕ຺ຖສ຺ສ ນິນ຺ເນຕາ ອມຕສ຺ສ ທາຕາ ຘມ຺ມສ຺ສາມີ ຕຖາຄໂຕ. ໂສ ເຈວ ປເນຕສ຺ສ ກາໂລ ອໂຫສິ ຍໍ ຕຸມ຺ເຫ ຠຄວນ຺ຕໍເຍວ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຏິປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາຖ. ຍຖາ ໂວ ຠຄວາ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ ຕຖາ ນໍ ຘາເຣຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ.

‘‘ອທ຺ຘາ, ອາວຸໂສ ກຈ຺ຈານ, ຠຄວາ ຊານໍ ຊານາຕິ ປສ຺ສໍ ປສ຺ສຕິ ຈກ຺ຂຸຠູໂຕ ຎາຓຠູໂຕ ຘມ຺ມຠູໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມຠູໂຕ ວຕ຺ຕາ ປວຕ຺ຕາ ອຕ຺ຖສ຺ສ ນິນ຺ເນຕາ ອມຕສ຺ສ ທາຕາ ຘມ຺ມສ຺ສາມີ ຕຖາຄໂຕ. ໂສ ເຈວ ປເນຕສ຺ສ ກາໂລ ອໂຫສິ ຍໍ ມຍໍ ຠຄວນ຺ຕໍເຍວ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຏິປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາມ. ຍຖາ ໂນ ຠຄວາ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ ຕຖາ ນໍ ຘາເຣຍ຺ຍາມ. ອປິ ຈາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ສຕ຺ຖຸ ເຈວ ສໍວຓ຺ຓິໂຕ, ສມ຺ຠາວິໂຕ ຈ ວິຎ຺ຎູນໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ. ປໂຫຕິ ຈາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ອິມສ຺ສ ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສສ຺ສ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ວິຠຊິຕຸໍ. ວິຠຊຕາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ອຄຣຸໍ ກຣິຕ຺ວາ’’ຕິ.

‘‘ເຕນ ຫາວຸໂສ, ສຸຓາຖ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ອາວຸໂສ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມໂຕ ມຫາກຈ຺ຈານສ຺ສ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ອຖາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ຍໍ ໂຂ ໂນ, ອາວຸໂສ, ຠຄວາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຊິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ – ‘ອຘມ຺ໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທິຕພ຺ໂພ…ເປ… ຕຖາ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພ’ນ຺ຕິ.

‘‘ກຕໂມ, ຈາວຸໂສ, ອຘມ຺ໂມ; ກຕໂມ ຈ ຘມ຺ໂມ? ກຕໂມ ຈ ອນຕ຺ໂຖ, ກຕໂມ ຈ ອຕ຺ໂຖ? ‘‘ປາຓາຕິປາໂຕ, ອາວຸໂສ, ອຘມ຺ໂມ; ປາຓາຕິປາຕາ ເວຣມຓີ ຘມ຺ໂມ; ເຍ ຈ ປາຓາຕິປາຕປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ, ອຍໍ ອນຕ຺ໂຖ; ປາຓາຕິປາຕາ ເວຣມຓິປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຍໍ ອຕ຺ໂຖ.

‘‘ອທິນ຺ນາທານໍ, ອາວຸໂສ, ອຘມ຺ໂມ; ອທິນ຺ນາທານາ ເວຣມຓີ ຘມ຺ໂມ; ເຍ ຈ ອທິນ຺ນາທານປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ, ອຍໍ ອນຕ຺ໂຖ; ອທິນ຺ນາທານາ ເວຣມຓິປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຍໍ ອຕ຺ໂຖ.

‘‘ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາໂຣ, ອາວຸໂສ, ອຘມ຺ໂມ; ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ເວຣມຓີ ຘມ຺ໂມ; ເຍ ຈ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ, ອຍໍ ອນຕ຺ໂຖ; ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ເວຣມຓິປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຍໍ ອຕ຺ໂຖ.

‘‘ມຸສາວາໂທ, ອາວຸໂສ, ອຘມ຺ໂມ; ມຸສາວາທາ ເວຣມຓີ ຘມ຺ໂມ; ເຍ ຈ ມຸສາວາທປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ, ອຍໍ ອນຕ຺ໂຖ; ມຸສາວາທາ ເວຣມຓິປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຍໍ ອຕ຺ໂຖ.

‘‘ປິສຸຓາ ວາຈາ, ອາວຸໂສ, ອຘມ຺ໂມ; ປິສຸຓາຍ ວາຈາຍ ເວຣມຓີ ຘມ຺ໂມ; ເຍ ຈ ປິສຸຓາວາຈາປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ, ອຍໍ ອນຕ຺ໂຖ; ປິສຸຓາຍ ວາຈາຍ ເວຣມຓິປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຍໍ ອຕ຺ໂຖ.

‘‘ຜຣຸສາ ວາຈາ, ອາວຸໂສ, ອຘມ຺ໂມ; ຜຣຸສາຍ ວາຈາຍ ເວຣມຓີ ຘມ຺ໂມ; ເຍ ຈ ຜຣຸສາວາຈາປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ, ອຍໍ ອນຕ຺ໂຖ; ຜຣຸສາຍ ວາຈາຍ ເວຣມຓິປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຍໍ ອຕ຺ໂຖ.

‘‘ສມ຺ຜປ຺ປລາໂປ, ອາວຸໂສ, ອຘມ຺ໂມ; ສມ຺ຜປ຺ປລາປາ ເວຣມຓີ ຘມ຺ໂມ; ເຍ ຈ ສມ຺ຜປ຺ປລາປປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ, ອຍໍ ອນຕ຺ໂຖ; ສມ຺ຜປ຺ປລາປາ ເວຣມຓິປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຍໍ ອຕ຺ໂຖ.

‘‘ອຠິຊ຺ຌາ, ອາວຸໂສ, ອຘມ຺ໂມ; ອນຠິຊ຺ຌາ ຘມ຺ໂມ; ເຍ ຈ ອຠິຊ຺ຌາປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ, ອຍໍ ອນຕ຺ໂຖ; ອນຠິຊ຺ຌາປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຍໍ ອຕ຺ໂຖ.

‘‘ພ຺ຍາປາໂທ, ອາວຸໂສ, ອຘມ຺ໂມ; ອພ຺ຍາປາໂທ ຘມ຺ໂມ; ເຍ ຈ ພ຺ຍາປາທປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ, ອຍໍ ອນຕ຺ໂຖ; ອພ຺ຍາປາທປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຍໍ ອຕ຺ໂຖ.

‘‘ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ, ອາວຸໂສ, ອຘມ຺ໂມ; ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ຘມ຺ໂມ; ເຍ ຈ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ, ອຍໍ ອນຕ຺ໂຖ; ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຍໍ ອຕ຺ໂຖ.

‘‘‘ຍໍ ໂຂ ໂນ, ອາວຸໂສ, ຠຄວາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຊິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ – ອຘມ຺ໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທິຕພ຺ໂພ…ເປ… ຕຖາ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພ’ນ຺ຕິ. ອິມສ຺ສ ໂຂ ອຫໍ, ອາວຸໂສ, ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສສ຺ສ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ເອວໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອາຊານາມິ. ອາກງ຺ຂມານາ ຈ ປນ ຕຸມ຺ເຫ, ອາວຸໂສ, ຠຄວນ຺ຕໍເຍວ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຏິປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາຖ. ຍຖາ ໂນ ຠຄວາ ພ຺ຍາກໂຣຕິ ຕຖາ ນໍ ຘາເຣຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ.

‘‘ເອວມາວຸໂສ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມໂຕ ມຫາກຈ຺ຈານສ຺ສ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ –

‘‘ຍໍ ໂຂ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຊິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ – ‘ອຘມ຺ໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທິຕພ຺ໂພ…ເປ… ຕຖາ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພ’ນ຺ຕິ.

‘‘ເຕສໍ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ອມ຺ຫາກໍ ອຈິຣປກ຺ກນ຺ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ເອຕທໂຫສິ – ‘ອິທໍ ໂຂ ໂນ, ອາວຸໂສ, ຠຄວາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຊິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ – ‘ອຘມ຺ໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທິຕພ຺ໂພ…ເປ… ຕຖາ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພ’ນ຺ຕິ. ໂກ ນຸ ໂຂ ອິມສ຺ສ ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສສ຺ສ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ວິຠເຊຍ຺ຍາ’ຕິ?

‘‘ເຕສໍ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ອມ຺ຫາກໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘ອຍໍ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ສຕ຺ຖຸ ເຈວ ສໍວຓ຺ຓິໂຕ, ສມ຺ຠາວິໂຕ ຈ ວິຎ຺ຎູນໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ. ປໂຫຕິ ຈາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ອິມສ຺ສ ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສສ຺ສ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ວິຠຊິຕຸໍ. ຍໍນູນ ມຍໍ ເຍນາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ເຕນຸປສງ຺ກເມຍ຺ຍາມ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫາກຈ຺ຈານໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຏິປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາມ. ຍຖາ ໂນ ອາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ພ຺ຍາກຣິສ຺ສຕິ ຕຖາ ນໍ ຘາເຣສ຺ສາມາ’ຕິ.

‘‘ອຖ ໂຂ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ເຍນາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ເຕນຸປສງ຺ກມິມ຺ຫາ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ມຫາກຈ຺ຈານໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອປຸຈ຺ຉິມ຺ຫາ. ເຕສໍ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມຕາ ມຫາກຈ຺ຈາເນນ ອິເມຫິ ອກ຺ຂເຣຫິ ອິເມຫິ ປເທຫິ ອິເມຫິ ພ຺ຍຎ຺ຊເນຫິ ອຕ຺ໂຖ ສຸວິຠຕ຺ໂຕ’’ຕິ.

‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ຠິກ຺ຂເວ! ປຓ຺ຑິໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາກຈ຺ຈາໂນ. ມຫາປຎ຺ໂຎ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຫາກຈ຺ຈາໂນ. ມໍ ເຈປິ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຏິປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາຖ, ອຫມ຺ປິ ເຈຕໍ ເອວເມວໍ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍໍ ຍຖາ ຕໍ ມຫາກຈ຺ຈາເນນ ພ຺ຍາກຕໍ. ເອໂສ ເຈວ ຕສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ. ເອວຎ຺ຈ ນໍ ຘາເຣຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ຕຕິຍອຘມ຺ມສຸຕ຺ຕໍ

໑໗໓. ‘‘ອຘມ຺ໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທິຕພ຺ໂພ ຘມ຺ໂມ ຈ; ອນຕ຺ໂຖ ຈ ເວທິຕພ຺ໂພ ອຕ຺ໂຖ ຈ. ອຘມ຺ມຎ຺ຈ ວິທິຕ຺ວາ ຘມ຺ມຎ຺ຈ, ອນຕ຺ຖຎ຺ຈ ວິທິຕ຺ວາ ອຕ຺ຖຎ຺ຈ ຍຖາ ຘມ຺ໂມ ຍຖາ ອຕ຺ໂຖ ຕຖາ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘມ຺ໂມ, ກຕໂມ ຈ ຘມ຺ໂມ; ກຕໂມ ຈ ອນຕ຺ໂຖ, ກຕໂມ ຈ ອຕ຺ໂຖ? ປາຓາຕິປາໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘມ຺ໂມ; ປາຓາຕິປາຕາ ເວຣມຓີ ຘມ຺ໂມ; ເຍ ຈ ປາຓາຕິປາຕປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ, ອຍໍ ອນຕ຺ໂຖ; ປາຓາຕິປາຕາ ເວຣມຓິປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຍໍ ອຕ຺ໂຖ.

‘‘ອທິນ຺ນາທານໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘມ຺ໂມ; ອທິນ຺ນາທານາ ເວຣມຓີ ຘມ຺ໂມ… ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາໂຣ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘມ຺ໂມ; ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ເວຣມຓີ ຘມ຺ໂມ… ມຸສາວາໂທ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘມ຺ໂມ; ມຸສາວາທາ ເວຣມຓີ ຘມ຺ໂມ… ປິສຸຓາ ວາຈາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘມ຺ໂມ; ປິສຸຓາຍ ວາຈາຍ ເວຣມຓີ ຘມ຺ໂມ… ຜຣຸສາ ວາຈາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘມ຺ໂມ; ຜຣຸສາຍ ວາຈາຍ ເວຣມຓີ ຘມ຺ໂມ… ສມ຺ຜປ຺ປລາໂປ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘມ຺ໂມ; ສມ຺ຜປ຺ປລາປາ ເວຣມຓີ ຘມ຺ໂມ… ອຠິຊ຺ຌາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘມ຺ໂມ; ອນຠິຊ຺ຌາ ຘມ຺ໂມ… ພ຺ຍາປາໂທ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘມ຺ໂມ; ອພ຺ຍາປາໂທ ຘມ຺ໂມ….

‘‘ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘມ຺ໂມ; ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ຘມ຺ໂມ; ເຍ ຈ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ, ອຍໍ ອນຕ຺ໂຖ; ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຍໍ ອຕ຺ໂຖ.

‘‘‘ອຘມ຺ໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທິຕພ຺ໂພ ຘມ຺ໂມ ຈ; ອນຕ຺ໂຖ ຈ ເວທິຕພ຺ໂພ ອຕ຺ໂຖ ຈ. ອຘມ຺ມຎ຺ຈ ວິທິຕ຺ວາ ຘມ຺ມຎ຺ຈ, ອນຕ຺ຖຎ຺ຈ ວິທິຕ຺ວາ ອຕ຺ຖຎ຺ຈ ຍຖາ ຘມ຺ໂມ ຍຖາ ອຕ຺ໂຖ ຕຖາ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພ’ນ຺ຕິ, ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ກມ຺ມນິທານສຸຕ຺ຕໍ

໑໗໔. ‘‘ປາຓາຕິປາຕມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິວິຘໍ ວທາມິ – ໂລຠເຫຕຸກມ຺ປິ, ໂທສເຫຕຸກມ຺ປິ, ໂມຫເຫຕຸກມ຺ປິ.

‘‘ອທິນ຺ນາທານມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິວິຘໍ ວທາມິ – ໂລຠເຫຕຸກມ຺ປິ, ໂທສເຫຕຸກມ຺ປິ, ໂມຫເຫຕຸກມ຺ປິ.

‘‘ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິວິຘໍ ວທາມິ – ໂລຠເຫຕຸກມ຺ປິ, ໂທສເຫຕຸກມ຺ປິ, ໂມຫເຫຕຸກມ຺ປິ.

‘‘ມຸສາວາທມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິວິຘໍ ວທາມິ – ໂລຠເຫຕຸກມ຺ປິ, ໂທສເຫຕຸກມ຺ປິ, ໂມຫເຫຕຸກມ຺ປິ.

‘‘ປິສຸຓວາຈມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິວິຘໍ ວທາມິ – ໂລຠເຫຕຸກມ຺ປິ, ໂທສເຫຕຸກມ຺ປິ, ໂມຫເຫຕຸກມ຺ປິ.

‘‘ຜຣຸສວາຈມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິວິຘໍ ວທາມິ – ໂລຠເຫຕຸກມ຺ປິ, ໂທສເຫຕຸກມ຺ປິ, ໂມຫເຫຕຸກມ຺ປິ.

‘‘ສມ຺ຜປ຺ປລາປມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິວິຘໍ ວທາມິ – ໂລຠເຫຕຸກມ຺ປິ, ໂທສເຫຕຸກມ຺ປິ, ໂມຫເຫຕຸກມ຺ປິ.

‘‘ອຠິຊ຺ຌມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິວິຘໍ ວທາມິ – ໂລຠເຫຕຸກມ຺ປິ, ໂທສເຫຕຸກມ຺ປິ, ໂມຫເຫຕຸກມ຺ປິ.

‘‘ພ຺ຍາປາທມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິວິຘໍ ວທາມິ – ໂລຠເຫຕຸກມ຺ປິ, ໂທສເຫຕຸກມ຺ປິ, ໂມຫເຫຕຸກມ຺ປິ.

‘‘ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິວິຘໍ ວທາມິ – ໂລຠເຫຕຸກມ຺ປິ, ໂທສເຫຕຸກມ຺ປິ, ໂມຫເຫຕຸກມ຺ປິ. ອິຕິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂລໂຠ ກມ຺ມນິທານສມ຺ຠໂວ, ໂທໂສ ກມ຺ມນິທານສມ຺ຠໂວ, ໂມໂຫ ກມ຺ມນິທານສມ຺ຠໂວ. ໂລຠກ຺ຂຍາ ກມ຺ມນິທານສງ຺ຂໂຍ, ໂທສກ຺ຂຍາ ກມ຺ມນິທານສງ຺ຂໂຍ, ໂມຫກ຺ຂຍາ ກມ຺ມນິທານສງ຺ຂໂຍ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ປຣິກ຺ກມນສຸຕ຺ຕໍ

໑໗໕. ‘‘ສປຣິກ຺ກມໂນ ອຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ໂມ, ນາຍໍ ຘມ຺ໂມ ອປຣິກ຺ກມໂນ. ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສປຣິກ຺ກມໂນ ອຍໍ ຘມ຺ໂມ, ນາຍໍ ຘມ຺ໂມ ອປຣິກ຺ກມໂນ? ປາຓາຕິປາຕິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາຓາຕິປາຕາ ເວຣມຓີ ປຣິກ຺ກມນໍ ໂຫຕິ. ອທິນ຺ນາທາຍິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອທິນ຺ນາທານາ ເວຣມຓີ ປຣິກ຺ກມນໍ ໂຫຕິ. ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ເວຣມຓີ ປຣິກ຺ກມນໍ ໂຫຕິ. ມຸສາວາທິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມຸສາວາທາ ເວຣມຓີ ປຣິກ຺ກມນໍ ໂຫຕິ. ປິສຸຓວາຈສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ປິສຸຓາຍ ວາຈາຍ ເວຣມຓີ ປຣິກ຺ກມນໍ ໂຫຕິ. ຜຣຸສວາຈສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຜຣຸສາຍ ວາຈາຍ ເວຣມຓີ ປຣິກ຺ກມນໍ ໂຫຕິ. ສມ຺ຜປ຺ປລາປິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ຜປ຺ປລາປາ ເວຣມຓີ ປຣິກ຺ກມນໍ ໂຫຕິ. ອຠິຊ຺ຌາລຸສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນຠິຊ຺ຌາ ປຣິກ຺ກມນໍ ໂຫຕິ. ພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ຕສ຺ສ [ພ຺ຍາປາທສ຺ສ (ສີ. ປີ. ກ.), ພ຺ຍາປນ຺ນສ຺ສ (ສ຺ຍາ.)], ຠິກ຺ຂເວ, ອພ຺ຍາປາໂທ ປຣິກ຺ກມນໍ ໂຫຕິ. ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ປຣິກ຺ກມນໍ ໂຫຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສປຣິກ຺ກມໂນ ອຍໍ ຘມ຺ໂມ, ນາຍໍ ຘມ຺ໂມ ອປຣິກ຺ກມໂນ’’ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ຈຸນ຺ທສຸຕ຺ຕໍ

໑໗໖. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ – ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ປາວາຍໍ [ຈມ຺ປາຍໍ (ກ. ສີ.) ທີ. ນິ. ໒.໑໘໙ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ] ວິຫຣຕິ ຈຸນ຺ທສ຺ສ ກມ຺ມາຣປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອມ຺ພວເນ. ອຖ ໂຂ ຈຸນ຺ໂທ ກມ຺ມາຣປຸຕ຺ໂຕ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ຈຸນ຺ທໍ ກມ຺ມາຣປຸຕ຺ຕໍ ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກສ຺ສ ໂນ ຕ຺ວໍ, ຈຸນ຺ທ, ໂສເຈຍ຺ຍານິ ໂຣເຈສີ’’ຕິ? ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ, ຠນ຺ເຕ, ປຈ຺ຉາຠູມກາ ກມຓ຺ຑລຸກາ ເສວາລມາລິກາ [ເສວາລມາລກາ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)] ອຄ຺ຄິປຣິຈາຣິກາ ອຸທໂກໂຣຫກາ ໂສເຈຍ຺ຍານິ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ; ເຕສາຫໍ ໂສເຈຍ຺ຍານິ ໂຣເຈມີ’’ຕິ.

‘‘ຍຖາ ກຖໍ ປນ, ຈຸນ຺ທ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ປຈ຺ຉາຠູມກາ ກມຓ຺ຑລຸກາ ເສວາລມາລິກາ ອຄ຺ຄິປຣິຈາຣິກາ ອຸທໂກໂຣຫກາ ໂສເຈຍ຺ຍານິ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ອິຘ, ຠນ຺ເຕ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ປຈ຺ຉາຠູມກາ ກມຓ຺ຑລຸກາ ເສວາລມາລິກາ ອຄ຺ຄິປຣິຈາຣິກາ ອຸທໂກໂຣຫກາ. ເຕ ສາວກໍ [ສາວເກ (ສ຺ຍາ. ກ.)] ເອວໍ ສມາທເປນ຺ຕິ – ‘ເອຫິ ຕ຺ວໍ, ອມ຺ໂຠ ປຸຣິສ, ກາລສ຺ເສວ [ສກາລສ຺ເສວ (ສ຺ຍາ.)] ອຸຏ຺ຐຫນ຺ໂຕວ [ອຸຏ຺ຐຫນ຺ໂຕ (ສ຺ຍາ.), ວຸຏ຺ຐຫນ຺ໂຕວ (ປີ. ກ.)] ສຍນມ຺ຫາ ປຖວິໍ ອາມເສຍ຺ຍາສິ; ໂນ ເຈ ປຖວິໍ ອາມເສຍ຺ຍາສິ, ອລ຺ລານິ ໂຄມຍານິ ອາມເສຍ຺ຍາສິ; ໂນ ເຈ ອລ຺ລານິ ໂຄມຍານິ ອາມເສຍ຺ຍາສິ, ຫຣິຕານິ ຕິຓານິ ອາມເສຍ຺ຍາສິ; ໂນ ເຈ ຫຣິຕານິ ຕິຓານິ ອາມເສຍ຺ຍາສິ, ອຄ຺ຄິໍ ປຣິຈເຣຍ຺ຍາສິ; ໂນ ເຈ ອຄ຺ຄິໍ ປຣິຈເຣຍ຺ຍາສິ, ປຎ຺ຊລິໂກ ອາທິຈ຺ຈໍ ນມສ຺ເສຍ຺ຍາສິ; ໂນ ເຈ ປຎ຺ຊລິໂກ ອາທິຈ຺ຈໍ ນມສ຺ເສຍ຺ຍາສິ, ສາຍຕຕິຍກໍ ອຸທກໍ ໂອໂຣເຫຍ຺ຍາສີ’ຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ປຈ຺ຉາຠູມກາ ກມຓ຺ຑລຸກາ ເສວາລມາລິກາ ອຄ຺ຄິປຣິຈາຣິກາ ອຸທໂກໂຣຫກາ ໂສເຈຍ຺ຍານິ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ; ເຕສາຫໍ ໂສເຈຍ຺ຍານິ ໂຣເຈມີ’’ຕິ.

‘‘ອຎ຺ຎຖາ ໂຂ, ຈຸນ຺ທ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ປຈ຺ຉາຠູມກາ ກມຓ຺ຑລຸກາ ເສວາລມາລິກາ ອຄ຺ຄິປຣິຈາຣິກາ ອຸທໂກໂຣຫກາ ໂສເຈຍ຺ຍານິ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ, ອຎ຺ຎຖາ ຈ ປນ ອຣິຍສ຺ສ ວິນເຍ ໂສເຈຍ຺ຍໍ ໂຫຕີ’’ຕິ. ‘‘ຍຖາ ກຖໍ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ອຣິຍສ຺ສ ວິນເຍ ໂສເຈຍ຺ຍໍ ໂຫຕິ? ສາຘຸ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ຕຖາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕຸ ຍຖາ ອຣິຍສ຺ສ ວິນເຍ ໂສເຈຍ຺ຍໍ ໂຫຕີ’’ຕິ.

‘‘ເຕນ ຫິ, ຈຸນ຺ທ, ສຸຓາຫິ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຫິ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ຈຸນ຺ໂທ ກມ຺ມາຣປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສິ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ຕິວິຘໍ ໂຂ, ຈຸນ຺ທ, ກາເຍນ ອໂສເຈຍ຺ຍໍ ໂຫຕິ; ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ວາຈາຍ ອໂສເຈຍ຺ຍໍ ໂຫຕິ; ຕິວິຘໍ ມນສາ ອໂສເຈຍ຺ຍໍ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຈຸນ຺ທ, ຕິວິຘໍ ກາເຍນ ອໂສເຈຍ຺ຍໍ ໂຫຕິ? ‘‘ອິຘ, ຈຸນ຺ທ, ເອກຈ຺ໂຈ ປາຓາຕິປາຕີ ໂຫຕິ ລຸທ຺ໂທ ໂລຫິຕປາຓິ ຫຕປຫເຕ ນິວິຏ຺ໂຐ ອທຍາປນ຺ໂນ ສພ຺ພປາຓຠູເຕສຸ [ປາຓຠູເຕສຸ (ກ.)].

‘‘ອທິນ຺ນາທາຍີ ໂຫຕິ. ຍໍ ຕໍ ປຣສ຺ສ ປຣວິຕ຺ຕູປກຣຓໍ ຄາມຄຕໍ ວາ ອຣຎ຺ຎຄຕໍ ວາ ຕໍ ອທິນ຺ນໍ ເຖຍ຺ຍສງ຺ຂາຕໍ ອາທາຕາ ໂຫຕິ.

‘‘ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣີ ໂຫຕິ. ຍາ ຕາ ມາຕຸຣກ຺ຂິຕາ ປິຕຸຣກ຺ຂິຕາ ມາຕາປິຕຸຣກ຺ຂິຕາ [ນຕ຺ຖິ ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ. ໂປຕ຺ຖເກສຸ] ຠາຕຸຣກ຺ຂິຕາ ຠຄິນິຣກ຺ຂິຕາ ຎາຕິຣກ຺ຂິຕາ ໂຄຕ຺ຕຣກ຺ຂິຕາ [ນຕ຺ຖິ ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ. ໂປຕ຺ຖເກສຸ] ຘມ຺ມຣກ຺ຂິຕາ ສສາມິກາ ສປຣິທຓ຺ຑາ ອນ຺ຕມໂສ ມາລາຄຸຬປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕາປິ, ຕຖາຣູປາສຸ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ຊິຕາ ໂຫຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຈຸນ຺ທ, ຕິວິຘໍ ກາເຍນ ອໂສເຈຍ຺ຍໍ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຈຸນ຺ທ, ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ວາຈາຍ ອໂສເຈຍ຺ຍໍ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຈຸນ຺ທ, ເອກຈ຺ໂຈ ມຸສາວາທີ ໂຫຕິ. ສຠຄ຺ຄໂຕ ວາ ປຣິສຄ຺ຄໂຕ ວາ ຎາຕິມຊ຺ຌຄໂຕ ວາ ປູຄມຊ຺ຌຄໂຕ ວາ ຣາຊກຸລມຊ຺ຌຄໂຕ ວາ ອຠິນີໂຕ ສກ຺ຂິປຸຏ຺ໂຐ – ‘ເອຫມ຺ໂຠ ປຸຣິສ, ຍໍ ຊານາສິ ຕໍ ວເທຫີ’ຕິ [ໂສ ອຊານໍ ວາ ອຫໍ ຊານາມີຕິ, ຊານໍ ວາ ອຫໍ ນ ຊານາມີຕິ, ອປສ຺ສໍ ວາ ອຫໍ ປສ຺ສາມີຕິ, ປສ຺ສໍ ວາ ອຫໍ ນ ປສ຺ສາມີຕິ (ປີ. ກ.) ເອວມຸປຣິປິ], ໂສ ອຊານໍ ວາ ອາຫ ‘ຊານາມີ’ຕິ, ຊານໍ ວາ ອາຫ ‘ນ ຊານາມີ’ຕິ; ອປສ຺ສໍ ວາ ອາຫ ‘ປສ຺ສາມີ’ຕິ, ປສ຺ສໍ ວາ ອາຫ ‘ນ ປສ຺ສາມີ’ຕິ [ໂສ ອຊານໍ ວາ ອຫໍ ຊານາມີຕິ, ຊານໍ ວາ ອຫໍ ນ ຊານາມີຕິ, ອປສ຺ສໍ ວາ ອຫໍ ປສ຺ສາມີຕິ, ປສ຺ສໍ ວາ ອຫໍ ນ ປສ຺ສາມີຕິ (ປີ. ກ.) ເອວມຸປຣິປິ]. ອິຕິ ອຕ຺ຕເຫຕຸ ວາ ປຣເຫຕຸ ວາ ອາມິສກິຎ຺ຈິກ຺ຂເຫຕຸ ວາ ສມ຺ປຊານມຸສາ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ.

‘‘ປິສຸຓວາໂຈ ໂຫຕິ. ອິໂຕ ສຸຕ຺ວາ ອມຸຕ຺ຣ ອກ຺ຂາຕາ ອິເມສໍ ເຠທາຍ, ອມຸຕ຺ຣ ວາ ສຸຕ຺ວາ ອິເມສໍ ອກ຺ຂາຕາ ອມູສໍ ເຠທາຍ. ອິຕິ ສມຄ຺ຄານໍ ວາ ເຠຕ຺ຕາ [ເຠທາຕາ (ກ.)], ຠິນ຺ນານໍ ວາ ອນຸປ຺ປທາຕາ, ວຄ຺ຄາຣາໂມ ວຄ຺ຄຣໂຕ ວຄ຺ຄນນ຺ທີ ວຄ຺ຄກຣຓິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ.

‘‘ຜຣຸສວາໂຈ ໂຫຕິ. ຍາ ສາ ວາຈາ ອຓ຺ຑກາ ກກ຺ກສາ ປຣກຏຸກາ ປຣາຠິສຊ຺ຊນີ ໂກຘສາມນ຺ຕາ ອສມາຘິສໍວຕ຺ຕນິກາ, ຕຖາຣູປິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ.

‘‘ສມ຺ຜປ຺ປລາປີ ໂຫຕິ ອກາລວາທີ ອຠູຕວາທີ ອນຕ຺ຖວາທີ ອຘມ຺ມວາທີ ອວິນຍວາທີ; ອນິຘານວຕິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ ອກາເລນ ອນປເທສໍ ອປຣິຍນ຺ຕວຕິໍ ອນຕ຺ຖສໍຫິຕໍ. ເອວໍ ໂຂ, ຈຸນ຺ທ, ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ວາຈາຍ ອໂສເຈຍ຺ຍໍ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຈຸນ຺ທ, ຕິວິຘໍ ມນສາ ອໂສເຈຍ຺ຍໍ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຈຸນ຺ທ, ເອກຈ຺ໂຈ ອຠິຊ຺ຌາລຸ ໂຫຕິ. ຍໍ ຕໍ ປຣສ຺ສ ປຣວິຕ຺ຕູປກຣຓໍ ຕໍ ອຠິຊ຺ຌາຕາ [ອຠິຊ຺ຌິຕາ (ກ.) ມ. ນິ. ໑.໔໔໐ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ] ໂຫຕິ – ‘ອໂຫ ວຕ ຍໍ ປຣສ຺ສ ຕໍ ມມສ຺ສາ’ຕິ.

‘‘ພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ ປທຸຏ຺ຐມນສງ຺ກປ຺ໂປ – ‘ອິເມ ສຕ຺ຕາ ຫຎ຺ຎນ຺ຕຸ ວາ ພຊ຺ຌນ຺ຕຸ ວາ ອຸຈ຺ຉິຊ຺ຊນ຺ຕຸ ວາ ວິນສ຺ສນ຺ຕຸ ວາ ມາ ວາ ອເຫສຸ’ນ຺ຕິ [ມາ ວາ ອເຫສຸໍ ອິຕິ ວາ ຕິ (ສີ. ປີ. ກ.)].

‘‘ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂກ ໂຫຕິ ວິປຣີຕທສ຺ສໂນ – ‘ນຕ຺ຖິ ທິນ຺ນໍ, ນຕ຺ຖິ ຍິຏ຺ຐໍ, ນຕ຺ຖິ ຫຸຕໍ, ນຕ຺ຖິ ສຸກຏທຸກ຺ກຏານໍ [ນຕ຺ເຖຕ຺ຖ ປາຐເຠໂທ] ກມ຺ມານໍ ຜລໍ ວິປາໂກ, ນຕ຺ຖິ ອຍໍ ໂລໂກ, ນຕ຺ຖິ ປໂຣ ໂລໂກ, ນຕ຺ຖິ ມາຕາ, ນຕ຺ຖິ ປິຕາ, ນຕ຺ຖິ ສຕ຺ຕາ ໂອປປາຕິກາ, ນຕ຺ຖິ ໂລເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສມ຺ມຄ຺ຄຕາ ສມ຺ມາປຏິປນ຺ນາ ເຍ ອິມຎ຺ຈ ໂລກໍ ປຣຎ຺ຈ ໂລກໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ປເວເທນ຺ຕີ’ຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຈຸນ຺ທ, ມນສາ ຕິວິຘໍ ອໂສເຈຍ຺ຍໍ ໂຫຕິ.

‘‘ອິເມ ໂຂ, ຈຸນ຺ທ, ທສ ອກຸສລກມ຺ມປຖາ [ອກຸສລາ ກມ຺ມປຖາ (?)]. ອິເມຫິ ໂຂ, ຈຸນ຺ທ, ທສຫິ ອກຸສເລຫິ ກມ຺ມປເຖຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ກາລສ຺ເສວ ອຸຏ຺ຐຫນ຺ໂຕວ ສຍນມ຺ຫາ ປຖວິໍ ເຈປິ ອາມສຕິ, ອສຸຈິເຍວ ໂຫຕິ; ໂນ ເຈປິ ປຖວິໍ ອາມສຕິ, ອສຸຈິເຍວ ໂຫຕິ.

‘‘ອລ຺ລານິ ເຈປິ ໂຄມຍານິ ອາມສຕິ, ອສຸຈິເຍວ ໂຫຕິ; ໂນ ເຈປິ ອລ຺ລານິ ໂຄມຍານິ ອາມສຕິ, ອສຸຈິເຍວ ໂຫຕິ.

‘‘ຫຣິຕານິ ເຈປິ ຕິຓານິ ອາມສຕິ, ອສຸຈິເຍວ ໂຫຕິ; ໂນ ເຈປິ ຫຣິຕານິ ຕິຓານິ ອາມສຕິ, ອສຸຈິເຍວ ໂຫຕິ.

‘‘ອຄ຺ຄິໍ ເຈປິ ປຣິຈຣຕິ, ອສຸຈິເຍວ ໂຫຕິ, ໂນ ເຈປິ ອຄ຺ຄິໍ ປຣິຈຣຕິ, ອສຸຈິເຍວ ໂຫຕິ.

‘‘ປຎ຺ຊລິໂກ ເຈປິ ອາທິຈ຺ຈໍ ນມສ຺ສຕິ, ອສຸຈິເຍວ ໂຫຕິ; ໂນ ເຈປິ ປຎ຺ຊລິໂກ ອາທິຈ຺ຈໍ ນມສ຺ສຕິ, ອສຸຈິເຍວ ໂຫຕິ.

‘‘ສາຍຕຕິຍກໍ ເຈປິ ອຸທກໍ ໂອໂຣຫຕິ, ອສຸຈິເຍວ ໂຫຕິ; ໂນ ເຈປິ ສາຍຕຕິຍກໍ ອຸທກໍ ໂອໂຣຫຕິ, ອສຸຈິເຍວ ໂຫຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອິເມ, ຈຸນ຺ທ, ທສ ອກຸສລກມ຺ມປຖາ ອສຸຈີເຍວ [ອສຸຈິຈ຺ເຈວ (ສ຺ຍາ.)] ໂຫນ຺ຕິ ອສຸຈິກຣຓາ ຈ.

‘‘ອິເມສໍ ປນ, ຈຸນ຺ທ, ທສນ຺ນໍ ອກຸສລານໍ ກມ຺ມປຖານໍ ສມນ຺ນາຄມນເຫຕຸ ນິຣໂຍ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ເປຕ຺ຕິວິສໂຍ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ຍາ ວາ [ຍາ ຈ (ກ.)] ປນຎ຺ຎາປິ ກາຈິ ທຸຄ຺ຄຕິໂຍ [ທຸຄ຺ຄຕິ ໂຫຕິ (ສ຺ຍາ. ກ.)].

‘‘ຕິວິຘໍ ໂຂ, ຈຸນ຺ທ, ກາເຍນ ໂສເຈຍ຺ຍໍ ໂຫຕິ; ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ວາຈາຍ ໂສເຈຍ຺ຍໍ ໂຫຕິ; ຕິວິຘໍ ມນສາ ໂສເຈຍ຺ຍໍ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖໍ, ຈຸນ຺ທ, ຕິວິຘໍ ກາເຍນ ໂສເຈຍ຺ຍໍ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຈຸນ຺ທ, ເອກຈ຺ໂຈ ປາຓາຕິປາຕໍ ປຫາຍ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ ນິຫິຕທຓ຺ໂຑ ນິຫິຕສຕ຺ໂຖ, ລຊ຺ຊີ ທຍາປນ຺ໂນ, ສພ຺ພປາຓຠູຕຫິຕານຸກມ຺ປີ ວິຫຣຕິ.

‘‘ອທິນ຺ນາທານໍ ປຫາຍ, ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ຍໍ ຕໍ ປຣສ຺ສ ປຣວິຕ຺ຕູປກຣຓໍ ຄາມຄຕໍ ວາ ອຣຎ຺ຎຄຕໍ ວາ, ນ ຕໍ ອທິນ຺ນໍ [ຕໍ ນາທິນ຺ນໍ (ກ. ສີ., ມ. ນິ. ໑.໔໔໑)] ເຖຍ຺ຍສງ຺ຂາຕໍ ອາທາຕາ ໂຫຕິ.

‘‘ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣໍ ປຫາຍ, ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ ຍາ ຕາ ມາຕຸຣກ຺ຂິຕາ ປິຕຸຣກ຺ຂິຕາ ມາຕາປິຕຸຣກ຺ຂິຕາ ຠາຕຸຣກ຺ຂິຕາ ຠຄິນິຣກ຺ຂິຕາ ຎາຕິຣກ຺ຂິຕາ ໂຄຕ຺ຕຣກ຺ຂິຕາ ຘມ຺ມຣກ຺ຂິຕາ ສສາມິກາ ສປຣິທຓ຺ຑາ ອນ຺ຕມໂສ ມາລາຄຸຬປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕາປິ, ຕຖາຣູປາສຸ ນ ຈາຣິຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ຊິຕາ ໂຫຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຈຸນ຺ທ, ຕິວິຘໍ ກາເຍນ ໂສເຈຍ຺ຍໍ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຈຸນ຺ທ, ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ວາຈາຍ ໂສເຈຍ຺ຍໍ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຈຸນ຺ທ, ເອກຈ຺ໂຈ ມຸສາວາທໍ ປຫາຍ ມຸສາວາທາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ສຠຄ຺ຄໂຕ ວາ ປຣິສຄ຺ຄໂຕ ວາ ຎາຕິມຊ຺ຌຄໂຕ ວາ ປູຄມຊ຺ຌຄໂຕ ວາ ຣາຊກຸລມຊ຺ຌຄໂຕ ວາ ອຠິນີໂຕ ສກ຺ຂິປຸຏ຺ໂຐ – ‘ເອຫມ຺ໂຠ ປຸຣິສ, ຍໍ ຊານາສິ ຕໍ ວເທຫີ’ຕິ, ໂສ ອຊານໍ ວາ ອາຫ ‘ນ ຊານາມີ’ຕິ, ຊານໍ ວາ ອາຫ ‘ຊານາມີ’ຕິ, ອປສ຺ສໍ ວາ ອາຫ ‘ນ ປສ຺ສາມີ’ຕິ, ປສ຺ສໍ ວາ ອາຫ ‘ປສ຺ສາມີ’ຕິ. ອິຕິ ອຕ຺ຕເຫຕຸ ວາ ປຣເຫຕຸ ວາ ອາມິສກິຎ຺ຈິກ຺ຂເຫຕຸ ວາ ນ ສມ຺ປຊານມຸສາ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ.

‘‘ປິສຸຓໍ ວາຈໍ ປຫາຍ, ປິສຸຓາຍ ວາຈາຍ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ – ນ ອິໂຕ ສຸຕ຺ວາ ອມຸຕ຺ຣ ອກ຺ຂາຕາ ອິເມສໍ ເຠທາຍ, ນ ອມຸຕ຺ຣ ວາ ສຸຕ຺ວາ ອິເມສໍ ອກ຺ຂາຕາ ອມູສໍ ເຠທາຍ. ອິຕິ ຠິນ຺ນານໍ ວາ ສນ຺ຘາຕາ ສຫິຕານໍ ວາ ອນຸປ຺ປທາຕາ ສມຄ຺ຄາຣາໂມ ສມຄ຺ຄຣໂຕ ສມຄ຺ຄນນ຺ທີ ສມຄ຺ຄກຣຓິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ.

‘‘ຜຣຸສໍ ວາຈໍ ປຫາຍ, ຜຣຸສາຍ ວາຈາຍ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ຍາ ສາ ວາຈາ ເນລາ ກຓ຺ຓສຸຂາ ເປມນີຍາ ຫທຍງ຺ຄມາ ໂປຣີ ພຫຸຊນກນ຺ຕາ ພຫຸຊນມນາປາ, ຕຖາຣູປິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ.

‘‘ສມ຺ຜປ຺ປລາປໍ ປຫາຍ, ສມ຺ຜປ຺ປລາປາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ ກາລວາທີ ຠູຕວາທີ ອຕ຺ຖວາທີ ຘມ຺ມວາທີ ວິນຍວາທີ; ນິຘານວຕິໍ ວາຈໍ ຠາສິຕາ ໂຫຕິ ກາເລນ ສາປເທສໍ ປຣິຍນ຺ຕວຕິໍ ອຕ຺ຖສໍຫິຕໍ. ເອວໍ ໂຂ, ຈຸນ຺ທ, ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ວາຈາຍ ໂສເຈຍ຺ຍໍ ໂຫຕິ.

‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຈຸນ຺ທ, ຕິວິຘໍ ມນສາ ໂສເຈຍ຺ຍໍ ໂຫຕິ? ອິຘ, ຈຸນ຺ທ, ເອກຈ຺ໂຈ ອນຠິຊ຺ຌາລຸ ໂຫຕິ. ຍໍ ຕໍ ປຣສ຺ສ ປຣວິຕ຺ຕູປກຣຓໍ ຕໍ ອນຠິຊ຺ຌິຕາ ໂຫຕິ – ‘ອໂຫ ວຕ ຍໍ ປຣສ຺ສ ຕໍ ມມສ຺ສາ’ຕິ.

‘‘ອພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ ອປ຺ປທຸຏ຺ຐມນສງ຺ກປ຺ໂປ – ‘ອິເມ ສຕ຺ຕາ ອເວຣາ ໂຫນ຺ຕຸ [ອິທໍ ປທໍ ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ. ໂປຕ຺ຖເກສຸ ນຕ຺ຖິ, ຕຖາ ມ. ນິ. ໑.໔໔໑] ອພ຺ຍາປຊ຺ຊາ, ອນີຆາ ສຸຂີ ອຕ຺ຕານໍ ປຣິຫຣນ຺ຕູ’ຕິ.

‘‘ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໂກ ໂຫຕິ ອວິປຣີຕທສ຺ສໂນ – ‘ອຕ຺ຖິ ທິນ຺ນໍ, ອຕ຺ຖິ ຍິຏ຺ຐໍ, ອຕ຺ຖິ ຫຸຕໍ, ອຕ຺ຖິ ສຸກຏທຸກ຺ກຏານໍ ກມ຺ມານໍ ຜລໍ ວິປາໂກ, ອຕ຺ຖິ ອຍໍ ໂລໂກ, ອຕ຺ຖິ ປໂຣ ໂລໂກ, ອຕ຺ຖິ ມາຕາ, ອຕ຺ຖິ ປິຕາ, ອຕ຺ຖິ ສຕ຺ຕາ ໂອປປາຕິກາ, ອຕ຺ຖິ ໂລເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສມ຺ມຄ຺ຄຕາ ສມ຺ມາປຏິປນ຺ນາ ເຍ ອິມຎ຺ຈ ໂລກໍ ປຣຎ຺ຈ ໂລກໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ປເວເທນ຺ຕີ’ຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຈຸນ຺ທ, ຕິວິຘໍ ມນສາ ໂສເຈຍ຺ຍໍ ໂຫຕິ.

‘‘ອິເມ ໂຂ, ຈຸນ຺ທ, ທສ ກຸສລກມ຺ມປຖາ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຈຸນ຺ທ, ທສຫິ ກຸສເລຫິ ກມ຺ມປເຖຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ກາລສ຺ເສວ ອຸຏ຺ຐຫນ຺ໂຕວ ສຍນມ຺ຫາ ປຖວິໍ ເຈປິ ອາມສຕິ, ສຸຈິເຍວ ໂຫຕິ; ໂນ ເຈປິ ປຖວິໍ ອາມສຕິ, ສຸຈິເຍວ ໂຫຕິ.

‘‘ອລ຺ລານິ ເຈປິ ໂຄມຍານິ ອາມສຕິ, ສຸຈິເຍວ ໂຫຕິ; ໂນ ເຈປິ ອລ຺ລານິ ໂຄມຍານິ ອາມສຕິ, ສຸຈິເຍວ ໂຫຕິ.

‘‘ຫຣິຕານິ ເຈປິ ຕິຓານິ ອາມສຕິ, ສຸຈິເຍວ ໂຫຕິ; ໂນ ເຈປິ ຫຣິຕານິ ຕິຓານິ ອາມສຕິ, ສຸຈິເຍວ ໂຫຕິ.

‘‘ອຄ຺ຄິໍ ເຈປິ ປຣິຈຣຕິ, ສຸຈິເຍວ ໂຫຕິ; ໂນ ເຈປິ ອຄ຺ຄິໍ ປຣິຈຣຕິ, ສຸຈິເຍວ ໂຫຕິ.

‘‘ປຎ຺ຊລິໂກ ເຈປິ ອາທິຈ຺ຈໍ ນມສ຺ສຕິ, ສຸຈິເຍວ ໂຫຕິ; ໂນ ເຈປິ ປຎ຺ຊລິໂກ ອາທິຈ຺ຈໍ ນມສ຺ສຕິ, ສຸຈິເຍວ ໂຫຕິ.

‘‘ສາຍຕຕິຍກໍ ເຈປິ ອຸທກໍ ໂອໂຣຫຕິ, ສຸຈິເຍວ ໂຫຕິ; ໂນ ເຈປິ ສາຍຕຕິຍກໍ ອຸທກໍ ໂອໂຣຫຕິ, ສຸຈິເຍວ ໂຫຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ອິເມ, ຈຸນ຺ທ, ທສ ກຸສລກມ຺ມປຖາ ສຸຈີເຍວ ໂຫນ຺ຕິ ສຸຈິກຣຓາ ຈ.