໑໑. ຊາຓຸສ຺ໂສຓິສຸຕ຺ຕໍ

໑໗໗. ອຖ ໂຂ ຊາຓຸສ຺ໂສຓິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ຊາຓຸສ຺ໂສຓິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ມຍມສ຺ສຸ, ໂຠ ໂຄຕມ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ນາມ. ທານານິ ເທມ, ສທ຺ຘານິ ກໂຣມ – ‘ອິທໍ ທານໍ ເປຕານໍ ຎາຕິສາໂລຫິຕານໍ ອຸປກປ຺ປຕຸ, ອິທໍ ທານໍ ເປຕາ ຎາຕິສາໂລຫິຕາ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕູ’ຕິ. ກຈ຺ຈິ ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ທານໍ ເປຕານໍ ຎາຕິສາໂລຫິຕານໍ ອຸປກປ຺ປຕິ; ກຈ຺ຈິ ເຕ ເປຕາ ຎາຕິສາໂລຫິຕາ ຕໍ ທານໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ? ‘‘ຐາເນ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອຸປກປ຺ປຕິ, ໂນ ອຏ຺ຐາເນ’’ຕິ.

‘‘ກຕມໍ ປນ, ໂຠ [ກຕມຎ຺ຈ ປນ ໂຠ (ສີ. ປີ.) ກຕມໍ (ສ຺ຍາ.)] ໂຄຕມ, ຐານໍ, ກຕມໍ ອຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ອິຘ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອກຈ຺ໂຈ ປາຓາຕິປາຕີ ໂຫຕິ, ອທິນ຺ນາທາຍີ ໂຫຕິ, ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣີ ໂຫຕິ, ມຸສາວາທີ ໂຫຕິ, ປິສຸຓວາໂຈ ໂຫຕິ, ຜຣຸສວາໂຈ ໂຫຕິ, ສມ຺ຜປ຺ປລາປີ ໂຫຕິ, ອຠິຊ຺ຌາລຸ ໂຫຕິ, ພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂກ ໂຫຕິ. ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ນິຣຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ໂຍ ເນຣຍິການໍ ສຕ຺ຕານໍ ອາຫາໂຣ, ເຕນ ໂສ ຕຕ຺ຖ ຍາເປຕິ, ເຕນ ໂສ ຕຕ຺ຖ ຕິຏ຺ຐຕິ. ອິທມ຺ປິ [ອິທໍ (ສ຺ຍາ.)] ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອຏ຺ຐານໍ ຍຕ຺ຖ ຐິຕສ຺ສ ຕໍ ທານໍ ນ ອຸປກປ຺ປຕິ.

‘‘ອິຘ ປນ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອກຈ຺ໂຈ ປາຓາຕິປາຕີ…ເປ… ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂກ ໂຫຕິ. ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ໂຍ ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິການໍ ສຕ຺ຕານໍ ອາຫາໂຣ, ເຕນ ໂສ ຕຕ຺ຖ ຍາເປຕິ, ເຕນ ໂສ ຕຕ຺ຖ ຕິຏ຺ຐຕິ. ອິທມ຺ປິ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອຏ຺ຐານໍ ຍຕ຺ຖ ຐິຕສ຺ສ ຕໍ ທານໍ ນ ອຸປກປ຺ປຕິ.

‘‘ອິຘ ປນ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອກຈ຺ໂຈ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ອທິນ຺ນາທານາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ມຸສາວາທາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ປິສຸຓາຍ ວາຈາຍ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ຜຣຸສາຍ ວາຈາຍ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ສມ຺ຜປ຺ປລາປາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ, ອນຠິຊ຺ຌາລຸ ໂຫຕິ, ອພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໂກ ໂຫຕິ. ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ມນຸສ຺ສານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ໂຍ ມນຸສ຺ສານໍ ອາຫາໂຣ, ເຕນ ໂສ ຕຕ຺ຖ ຍາເປຕິ, ເຕນ ໂສ ຕຕ຺ຖ ຕິຏ຺ຐຕິ. ອິທມ຺ປິ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອຏ຺ຐານໍ ຍຕ຺ຖ ຐິຕສ຺ສ ຕໍ ທານໍ ນ ອຸປກປ຺ປຕິ.

‘‘ອິຘ ປນ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອກຈ຺ໂຈ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ…ເປ… ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໂກ ໂຫຕິ. ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ໂຍ ເທວານໍ ອາຫາໂຣ, ເຕນ ໂສ ຕຕ຺ຖ ຍາເປຕິ, ເຕນ ໂສ ຕຕ຺ຖ ຕິຏ຺ຐຕິ. ອິທມ຺ປິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອຏ຺ຐານໍ ຍຕ຺ຖ ຐິຕສ຺ສ ຕໍ ທານໍ ອຸປກປ຺ປຕິ.

‘‘ອິຘ ປນ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອກຈ຺ໂຈ ປາຓາຕິປາຕີ ໂຫຕິ…ເປ… ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂກ ໂຫຕິ. ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ເປຕ຺ຕິວິສຍໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ໂຍ ເປຕ຺ຕິເວສຍິການໍ ສຕ຺ຕານໍ ອາຫາໂຣ, ເຕນ ໂສ ຕຕ຺ຖ ຍາເປຕິ, ເຕນ ໂສ ຕຕ຺ຖ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຍໍ ວາ ປນສ຺ສ ອິໂຕ ອນຸປ຺ປເວຈ຺ຉນ຺ຕິ ມິຕ຺ຕາມຈ຺ຈາ ວາ ຎາຕິສາໂລຫິຕາ ວາ [ມິຕ຺ຕາ ວາ ອມຈ຺ຈາ ວາ ຎາຕີ ວາ ສາໂລຫິຕາ ວາ (ສີ. ປີ.)], ເຕນ ໂສ ຕຕ຺ຖ ຍາເປຕິ, ເຕນ ໂສ ຕຕ຺ຖ ຕິຏ຺ຐຕິ. ອິທໍ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຐານໍ ຍຕ຺ຖ ຐິຕສ຺ສ ຕໍ ທານໍ ອຸປກປ຺ປຕີ’’ຕິ.

‘‘ສເຈ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ໂສ ເປໂຕ ຎາຕິສາໂລຫິໂຕ ຕໍ ຐານໍ ອນຸປປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ໂກ ຕໍ ທານໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕີ’’ຕິ? ‘‘ອຎ຺ເຎປິສ຺ສ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເປຕາ ຎາຕິສາໂລຫິຕາ ຕໍ ຐານໍ ອຸປປນ຺ນາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕ ຕໍ ທານໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ.

‘‘ສເຈ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມ, ໂສ ເຈວ ເປໂຕ ຎາຕິສາໂລຫິໂຕ ຕໍ ຐານໍ ອນຸປປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ອຎ຺ເຎປິສ຺ສ ຎາຕິສາໂລຫິຕາ ເປຕາ ຕໍ ຐານໍ ອນຸປປນ຺ນາ ໂຫນ຺ຕິ, ໂກ ຕໍ ທານໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕີ’’ຕິ? ‘‘ອຏ຺ຐານໍ ໂຂ ເອຕໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອນວກາໂສ ຍໍ ຕໍ ຐານໍ ວິວິຕ຺ຕໍ ອສ຺ສ ອິມິນາ ທີເຆນ ອທ຺ຘຸນາ ຍທິທໍ ເປເຕຫິ ຎາຕິສາໂລຫິເຕຫິ. ອປິ ຈ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ທາຍໂກປິ ອນິປ຺ຜໂລ’’ຕິ.

‘‘ອຏ຺ຐາເນປິ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ປຣິກປ຺ປໍ ວທຕີ’’ຕິ? ‘‘ອຏ຺ຐາເນປິ ໂຂ ອຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ປຣິກປ຺ປໍ ວທາມິ. ອິຘ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອກຈ຺ໂຈ ປາຓາຕິປາຕີ ໂຫຕິ, ອທິນ຺ນາທາຍີ ໂຫຕິ, ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣີ ໂຫຕິ, ມຸສາວາທີ ໂຫຕິ, ປິສຸຓວາໂຈ ໂຫຕິ, ຜຣຸສວາໂຈ ໂຫຕິ, ສມ຺ຜປ຺ປລາປີ ໂຫຕິ, ອຠິຊ຺ຌາລຸ ໂຫຕິ, ພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂກ ໂຫຕິ; ໂສ ທາຕາ ໂຫຕິ ສມຓສ຺ສ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ວາ ອນ຺ນໍ ປານໍ ວຕ຺ຖໍ ຍານໍ ມາລາຄນ຺ຘວິເລປນໍ ເສຍ຺ຍາວສຖປທີເປຍ຺ຍໍ. ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ຫຕ຺ຖີນໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ລາຠີ ໂຫຕິ ອນ຺ນສ຺ສ ປານສ຺ສ ມາລານານາລງ຺ກາຣສ຺ສ [ມາລາຄນ຺ຘວິເລປນສ຺ສ ນານາລງ຺ກາຣສ຺ສ (ກ.)].

‘‘ຍໍ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອິຘ ປາຓາຕິປາຕີ ອທິນ຺ນາທາຍີ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣີ ມຸສາວາທີ ປິສຸຓວາໂຈ ຜຣຸສວາໂຈ ສມ຺ຜປ຺ປລາປີ ອຠິຊ຺ຌາລຸ ພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂກ, ເຕນ ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ຫຕ຺ຖີນໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ຍຎ຺ຈ ໂຂ ໂສ ທາຕາ ໂຫຕິ ສມຓສ຺ສ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ວາ ອນ຺ນໍ ປານໍ ວຕ຺ຖໍ ຍານໍ ມາລາຄນ຺ຘວິເລປນໍ ເສຍ຺ຍາວສຖປທີເປຍ຺ຍໍ, ເຕນ ໂສ ຕຕ຺ຖ ລາຠີ ໂຫຕິ ອນ຺ນສ຺ສ ປານສ຺ສ ມາລານານາລງ຺ກາຣສ຺ສ.

‘‘ອິຘ ປນ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອກຈ຺ໂຈ ປາຓາຕິປາຕີ ໂຫຕິ…ເປ… ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂກ ໂຫຕິ. ໂສ ທາຕາ ໂຫຕິ ສມຓສ຺ສ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ວາ ອນ຺ນໍ ປານໍ ວຕ຺ຖໍ ຍານໍ ມາລາຄນ຺ຘວິເລປນໍ ເສຍ຺ຍາວສຖປທີເປຍ຺ຍໍ. ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ອສ຺ສານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ…ເປ… ຄຸນ຺ນໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ…ເປ… ກຸກ຺ກຸຣານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ [‘‘ກຸກ຺ກຸຣານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ອຍໍ ວາໂຣ ເກສຸຈິ ສີຫຬໂປຕ຺ຖເກສຸ ນ ທິສ຺ສຕີຕິ ອິງ຺ຄລິສໂປຕ຺ຖເກ ອໂຘລິປິ. ຕໍ ທສວາຣຄຓນາຍ ສເມຕິ]. ໂສ ຕຕ຺ຖ ລາຠີ ໂຫຕິ ອນ຺ນສ຺ສ ປານສ຺ສ ມາລານານາລງ຺ກາຣສ຺ສ.

‘‘ຍໍ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອິຘ ປາຓາຕິປາຕີ…ເປ. … ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິໂກ, ເຕນ ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ກຸກ຺ກຸຣານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ຍຎ຺ຈ ໂຂ ໂສ ທາຕາ ໂຫຕິ ສມຓສ຺ສ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ວາ ອນ຺ນໍ ປານໍ ວຕ຺ຖໍ ຍານໍ ມາລາຄນ຺ຘວິເລປນໍ ເສຍ຺ຍາວສຖປທີເປຍ຺ຍໍ, ເຕນ ໂສ ຕຕ຺ຖ ລາຠີ ໂຫຕິ ອນ຺ນສ຺ສ ປານສ຺ສ ມາລານານາລງ຺ກາຣສ຺ສ.

‘‘ອິຘ ປນ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອກຈ຺ໂຈ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ…ເປ… ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໂກ ໂຫຕິ. ໂສ ທາຕາ ໂຫຕິ ສມຓສ຺ສ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ວາ ອນ຺ນໍ ປານໍ ວຕ຺ຖໍ ຍານໍ ມາລາຄນ຺ຘວິເລປນໍ ເສຍ຺ຍາວສຖປທີເປຍ຺ຍໍ. ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ມນຸສ຺ສານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ລາຠີ ໂຫຕິ ມານຸສການໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ກາມຄຸຓານໍ.

‘‘ຍໍ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອິຘ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ…ເປ… ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໂກ, ເຕນ ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ມນຸສ຺ສານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ຍຎ຺ຈ ໂຂ ໂສ ທາຕາ ໂຫຕິ ສມຓສ຺ສ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ວາ ອນ຺ນໍ ປານໍ ວຕ຺ຖໍ ຍານໍ ມາລາຄນ຺ຘວິເລປນໍ ເສຍ຺ຍາວສຖປທີເປຍ຺ຍໍ, ເຕນ ໂສ ຕຕ຺ຖ ລາຠີ ໂຫຕິ ມານຸສການໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ກາມຄຸຓານໍ.

‘‘ອິຘ ປນ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເອກຈ຺ໂຈ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ…ເປ… ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໂກ ໂຫຕິ. ໂສ ທາຕາ ໂຫຕິ ສມຓສ຺ສ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ວາ ອນ຺ນໍ ປານໍ ວຕ຺ຖໍ ຍານໍ ມາລາຄນ຺ຘວິເລປນໍ ເສຍ຺ຍາວສຖປທີເປຍ຺ຍໍ. ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ລາຠີ ໂຫຕິ ທິພ຺ພານໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ກາມຄຸຓານໍ.

‘‘ຍໍ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອິຘ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ…ເປ… ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໂກ, ເຕນ ໂສ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ປຣໍ ມຣຓາ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕໍ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ຍຎ຺ຈ ໂຂ ໂສ ທາຕາ ໂຫຕິ ສມຓສ຺ສ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ວາ ອນ຺ນໍ ປານໍ ວຕ຺ຖໍ ຍານໍ ມາລາຄນ຺ຘວິເລປນໍ ເສຍ຺ຍາວສຖປທີເປຍ຺ຍໍ, ເຕນ ໂສ ຕຕ຺ຖ ລາຠີ ໂຫຕິ ທິພ຺ພານໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ກາມຄຸຓານໍ. ອປິ ຈ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ທາຍໂກປິ ອນິປ຺ຜໂລ’’ຕິ.

‘‘ອຈ຺ຉຣິຍໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອພ຺ຠຸຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ! ຍາວຎ຺ຈິທໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອລເມວ ທານານິ ທາຕຸໍ, ອລໍ ສທ຺ຘານິ ກາຕຸໍ, ຍຕ຺ຣ ຫິ ນາມ ທາຍໂກປິ ອນິປ຺ຜໂລ’’ຕິ. ‘‘ເອວເມຕໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ [ເອວເມຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ເອວເມຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ (ສີ. ສ຺ຍາ.)], ທາຍໂກປິ ຫິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ອນິປ຺ຜໂລ’’ຕິ.

‘‘ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ, ໂຠ ໂຄຕມ…ເປ… ອຸປາສກໍ ມໍ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ຘາເຣຕຸ ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ປາຓຸເປຕໍ ສຣຓໍ ຄຕ’’ນ຺ຕິ. ເອກາທສມໍ.

ຊາຓຸສ຺ໂສຓິວຄ຺ໂຄ [ຍມກວຄ຺ໂຄ (ກ.)] ທຸຕິໂຍ.