(໑໑) ໑. ສມຓສຎ຺ຎາວຄ຺ໂຄ

໑. ສມຓສຎ຺ຎາສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໑. ‘‘ຕິສ຺ໂສ ອິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມຓສຎ຺ຎາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ສຕ຺ຕ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ. ກຕມາ ຕິສ຺ໂສ? ເວວຓ຺ຓິຍມ຺ຫິ ອຊ຺ຌຸປຄໂຕ, ປຣປຏິພທ຺ຘາ ເມ ຊີວິກາ, ອຎ຺ໂຎ ເມ ອາກປ຺ໂປ ກຣຓີໂຍຕິ – ອິມາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິສ຺ໂສ ສມຓສຎ຺ຎາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ສຕ຺ຕ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ.

‘‘ກຕເມ ສຕ຺ຕ? ສນ຺ຕຕກາຣີ [ສຕຕກາຣີ (ສ຺ຍາ. ປີ. ກ.)] ໂຫຕິ ສນ຺ຕຕວຸຕ຺ຕິ [ສຕຕວຸຕ຺ຕິ (ສ຺ຍາ. ປີ.)] ສີເລສຸ, ອນຠິຊ຺ຌາລຸ ໂຫຕິ, ອພ຺ຍາປຊ຺ໂຊ ໂຫຕິ, ອນຕິມານີ ໂຫຕິ, ສິກ຺ຂາກາໂມ ໂຫຕິ, ອິທມຕ຺ຖໍຕິສ຺ສ ໂຫຕິ ຊີວິຕປຣິກ຺ຂາເຣສຸ, ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ ຈ [ອາຣທ຺ຘວິຣິໂຍ ຈ (ສີ. ປີ.), ອາຣທ຺ຘວິຣິໂຍ (ສ຺ຍາ.)] ວິຫຣຕິ. ອິມາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິສ຺ໂສ ສມຓສຎ຺ຎາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ອິເມ ສຕ຺ຕ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕີ’’ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ໂພຊ຺ຌງ຺ຄສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໒. ‘‘ສຕ຺ຕິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ. ກຕເມ ສຕ຺ຕ? ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ, ຘມ຺ມວິຈຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ, ວີຣິຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ, ປີຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ, ປສ຺ສທ຺ຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ, ສມາຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ, ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ. ກຕມາ ຕິສ຺ໂສ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ເອກມ຺ປິ ຊາຕິໍ ທ຺ເວປິ ຊາຕິໂຍ ຕິສ຺ໂສປິ ຊາຕິໂຍ…ເປ… ອິຕິ ສາກາຣໍ ສອຸທ຺ເທສໍ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ. ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ…ເປ… ຍຖາກມ຺ມູປເຄ ສຕ຺ເຕ ປຊານາຕິ. ອາສວານໍ ຂຍາ…ເປ… ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ອິມາ ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ ປຣິປູເຣນ຺ຕີ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ມິຈ຺ຉຕ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໓. ‘‘ມິຈ຺ຉຕ຺ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຄມ຺ມ ວິຣາຘນາ ໂຫຕິ, ໂນ ອາຣາຘນາ. ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉຕ຺ຕໍ ອາຄມ຺ມ ວິຣາຘນາ ໂຫຕິ, ໂນ ອາຣາຘນາ? ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ໂປ ປໂຫຕິ, ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ປສ຺ສ ມິຈ຺ຉາວາຈາ ປໂຫຕິ, ມິຈ຺ຉາວາຈສ຺ສ ມິຈ຺ຉາກມ຺ມນ຺ໂຕ ປໂຫຕິ, ມິຈ຺ຉາກມ຺ມນ຺ຕສ຺ສ ມິຈ຺ຉາອາຊີໂວ ປໂຫຕິ, ມິຈ຺ຉາອາຊີວສ຺ສ ມິຈ຺ຉາວາຍາໂມ ປໂຫຕິ, ມິຈ຺ຉາວາຍາມສ຺ສ ມິຈ຺ຉາສຕິ ປໂຫຕິ, ມິຈ຺ຉາສຕິສ຺ສ ມິຈ຺ຉາສມາຘິ ປໂຫຕິ, ມິຈ຺ຉາສມາຘິສ຺ສ ມິຈ຺ຉາຎາຓໍ ປໂຫຕິ, ມິຈ຺ຉາຎາຓິສ຺ສ [ມິຈ຺ຉາຎາຓສ຺ສ (ປີ. ກ.)] ມິຈ຺ຉາວິມຸຕ຺ຕິ ປໂຫຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉຕ຺ຕໍ ອາຄມ຺ມ ວິຣາຘນາ ໂຫຕິ, ໂນ ອາຣາຘນາ.

‘‘ສມ຺ມຕ຺ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຄມ຺ມ ອາຣາຘນາ ໂຫຕິ, ໂນ ວິຣາຘນາ. ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມຕ຺ຕໍ ອາຄມ຺ມ ອາຣາຘນາ ໂຫຕິ, ໂນ ວິຣາຘນາ? ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ໂປ ປໂຫຕິ, ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ປສ຺ສ ສມ຺ມາວາຈາ ປໂຫຕິ, ສມ຺ມາວາຈສ຺ສ ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ ປໂຫຕິ, ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ຕສ຺ສ ສມ຺ມາອາຊີໂວ ປໂຫຕິ, ສມ຺ມາອາຊີວສ຺ສ ສມ຺ມາວາຍາໂມ ປໂຫຕິ, ສມ຺ມາວາຍາມສ຺ສ ສມ຺ມາສຕິ ປໂຫຕິ, ສມ຺ມາສຕິສ຺ສ ສມ຺ມາສມາຘິ ປໂຫຕິ, ສມ຺ມາສມາຘິສ຺ສ ສມ຺ມາຎາຓໍ ປໂຫຕິ, ສມ຺ມາຎາຓິສ຺ສ [ສມ຺ມາຎາຓສ຺ສ (ປີ. ກ.)] ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕິ ປໂຫຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມຕ຺ຕໍ ອາຄມ຺ມ ອາຣາຘນາ ໂຫຕິ, ໂນ ວິຣາຘນາ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ພີຊສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໔. [ອ. ນິ. ໑.໓໐໖; ກຖາ. ໗໐໘] ‘‘ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຣິສປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ປສ຺ສ ມິຈ຺ຉາວາຈສ຺ສ ມິຈ຺ຉາກມ຺ມນ຺ຕສ຺ສ ມິຈ຺ຉາອາຊີວສ຺ສ ມິຈ຺ຉາວາຍາມສ຺ສ ມິຈ຺ຉາສຕິສ຺ສ ມິຈ຺ຉາສມາຘິສ຺ສ ມິຈ຺ຉາຎາຓິສ຺ສ ມິຈ຺ຉາວິມຸຕ຺ຕິສ຺ສ ຍຎ຺ຈ ກາຍກມ຺ມໍ ຍຖາທິຏ຺ຐິ ສມຕ຺ຕໍ ສມາທິນ຺ນໍ [ສມາທິຓ຺ຓໍ (ປີ. ກ.)] ຍຎ຺ຈ ວຈີກມ຺ມໍ… ຍຎ຺ຈ ມໂນກມ຺ມໍ ຍຖາທິຏ຺ຐິ ສມຕ຺ຕໍ ສມາທິນ຺ນໍ ຍາ ຈ ເຈຕນາ ຍາ ຈ ປຕ຺ຖນາ ໂຍ ຈ ປຓິຘິ ເຍ ຈ ສງ຺ຂາຣາ, ສພ຺ເພ ເຕ ຘມ຺ມາ ອນິຏ຺ຐາຍ ອກນ຺ຕາຍ ອມນາປາຍ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ທິຏ຺ຐິ ຫິສ຺ສ [ທິຏ຺ຐິ ຫິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)], ຠິກ຺ຂເວ, ປາປິກາ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິມ຺ພພີຊໍ ວາ ໂກສາຕກິພີຊໍ ວາ ຕິຕ຺ຕກາລາພຸພີຊໍ ວາ ອລ຺ລາຍ ປຖວິຍາ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ຍຎ຺ເຈວ ປຖວິຣສໍ ອຸປາທິຍຕິ ຍຎ຺ຈ ອາໂປຣສໍ ອຸປາທິຍຕິ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ຕິຕ຺ຕກຕ຺ຕາຍ ກຏຸກຕ຺ຕາຍ ອສາຕຕ຺ຕາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ພີຊຎ຺ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາປກໍ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກສ຺ສ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ປສ຺ສ ມິຈ຺ຉາວາຈສ຺ສ ມິຈ຺ຉາກມ຺ມນ຺ຕສ຺ສ ມິຈ຺ຉາອາຊີວສ຺ສ ມິຈ຺ຉາວາຍາມສ຺ສ ມິຈ຺ຉາສຕິສ຺ສ ມິຈ຺ຉາສມາຘິສ຺ສ ມິຈ຺ຉາຎາຓິສ຺ສ ມິຈ຺ຉາວິມຸຕ຺ຕິສ຺ສ ຍຎ຺ເຈວ ກາຍກມ຺ມໍ ຍຖາທິຏ຺ຐິ ສມຕ຺ຕໍ ສມາທິນ຺ນໍ ຍຎ຺ຈ ວຈີກມ຺ມໍ… ຍຎ຺ຈ ມໂນກມ຺ມໍ ຍຖາທິຏ຺ຐິ ສມຕ຺ຕໍ ສມາທິນ຺ນໍ ຍາ ຈ ເຈຕນາ ຍາ ຈ ປຕ຺ຖນາ ໂຍ ຈ ປຓິຘິ ເຍ ຈ ສງ຺ຂາຣາ, ສພ຺ເພ ເຕ ຘມ຺ມາ ອນິຏ຺ຐາຍ ອກນ຺ຕາຍ ອມນາປາຍ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ທິຏ຺ຐິ ຫິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາປິກາ.

‘‘ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຣິສປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ປສ຺ສ ສມ຺ມາວາຈສ຺ສ ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ຕສ຺ສ ສມ຺ມາອາຊີວສ຺ສ ສມ຺ມາວາຍາມສ຺ສ ສມ຺ມາສຕິສ຺ສ ສມ຺ມາສມາຘິສ຺ສ ສມ຺ມາຎາຓິສ຺ສ ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕິສ຺ສ ຍຎ຺ເຈວ ກາຍກມ຺ມໍ ຍຖາທິຏ຺ຐິ ສມຕ຺ຕໍ ສມາທິນ຺ນໍ ຍຎ຺ຈ ວຈີກມ຺ມໍ ຍຖາທິຏ຺ຐິ ສມຕ຺ຕໍ ສມາທິນ຺ນໍ ຍຎ຺ຈ ມໂນກມ຺ມໍ ຍຖາທິຏ຺ຐິ ສມຕ຺ຕໍ ສມາທິນ຺ນໍ ຍາ ຈ ເຈຕນາ ຍາ ຈ ປຕ຺ຖນາ ໂຍ ຈ ປຓິຘິ ເຍ ຈ ສງ຺ຂາຣາ, ສພ຺ເພ ເຕ ຘມ຺ມາ ອິຏ຺ຐາຍ ກນ຺ຕາຍ ມນາປາຍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ທິຏ຺ຐິ ຫິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠທ຺ທິກາ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸຈ຺ຉຸພີຊໍ ວາ ສາລິພີຊໍ ວາ ມຸທ຺ທິກາພີຊໍ ວາ ອລ຺ລາຍ ປຖວິຍາ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ຍຎ຺ຈ ປຖວິຣສໍ ອຸປາທິຍຕິ ຍຎ຺ຈ ອາໂປຣສໍ ອຸປາທິຍຕິ ສພ຺ພໍ ຕໍ ສາຕຕ຺ຕາຍ ມຘຸຣຕ຺ຕາຍ ອເສຈນກຕ຺ຕາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ພີຊຎ຺ຫິ ຠິກ຺ຂເວ, ຠທ຺ທກໍ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກສ຺ສ…ເປ. … ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕິສ຺ສ ຍຎ຺ເຈວ ກາຍກມ຺ມໍ ຍຖາທິຏ຺ຐິ ສມຕ຺ຕໍ ສມາທິນ຺ນໍ ຍຎ຺ຈ ວຈີກມ຺ມໍ… ຍຎ຺ຈ ມໂນກມ຺ມໍ ຍຖາທິຏ຺ຐິ ສມຕ຺ຕໍ ສມາທິນ຺ນໍ ຍາ ຈ ເຈຕນາ ຍາ ຈ ປຕ຺ຖນາ ໂຍ ຈ ປຓິຘິ ເຍ ຈ ສງ຺ຂາຣາ, ສພ຺ເພ ເຕ ຘມ຺ມາ ອິຏ຺ຐາຍ ກນ຺ຕາຍ ມນາປາຍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ທິຏ຺ຐິ ຫິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠທ຺ທິກາ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ວິຊ຺ຊາສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໕. ‘‘ອວິຊ຺ຊາ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸພ຺ພງ຺ຄມາ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ສມາປຕ຺ຕິຍາ, ອນ຺ວເທວ ອຫິຣິກໍ ອໂນຕ຺ຕປ຺ປໍ. ອວິຊ຺ຊາຄຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອວິທ຺ທສຸໂນ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ປໂຫຕິ, ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກສ຺ສ ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ໂປ ປໂຫຕິ, ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ປສ຺ສ ມິຈ຺ຉາວາຈາ ປໂຫຕິ, ມິຈ຺ຉາວາຈສ຺ສ ມິຈ຺ຉາກມ຺ມນ຺ໂຕ ປໂຫຕິ, ມິຈ຺ຉາກມ຺ມນ຺ຕສ຺ສ ມິຈ຺ຉາອາຊີໂວ ປໂຫຕິ, ມິຈ຺ຉາອາຊີວສ຺ສ ມິຈ຺ຉາວາຍາໂມ ປໂຫຕິ, ມິຈ຺ຉາວາຍາມສ຺ສ ມິຈ຺ຉາສຕິ ປໂຫຕິ, ມິຈ຺ຉາສຕິສ຺ສ ມິຈ຺ຉາສມາຘິ ປໂຫຕິ, ມິຈ຺ຉາສມາຘິສ຺ສ ມິຈ຺ຉາຎາຓໍ ປໂຫຕິ, ມິຈ຺ຉາຎາຓິສ຺ສ ມິຈ຺ຉາວິມຸຕ຺ຕິ ປໂຫຕິ.

‘‘ວິຊ຺ຊາ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸພ຺ພງ຺ຄມາ ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ສມາປຕ຺ຕິຍາ, ອນ຺ວເທວ ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປໍ. ວິຊ຺ຊາຄຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິທ຺ທສຸໂນ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ປໂຫຕິ, ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກສ຺ສ ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ໂປ ປໂຫຕິ, ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ປສ຺ສ ສມ຺ມາວາຈາ ປໂຫຕິ, ສມ຺ມາວາຈສ຺ສ ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ ປໂຫຕິ, ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ຕສ຺ສ ສມ຺ມາອາຊີໂວ ປໂຫຕິ, ສມ຺ມາອາຊີວສ຺ສ ສມ຺ມາວາຍາໂມ ປໂຫຕິ, ສມ຺ມາວາຍາມສ຺ສ ສມ຺ມາສຕິ ປໂຫຕິ, ສມ຺ມາສຕິສ຺ສ ສມ຺ມາສມາຘິ ປໂຫຕິ, ສມ຺ມາສມາຘິສ຺ສ ສມ຺ມາຎາຓໍ ປໂຫຕິ, ສມ຺ມາຎາຓິສ຺ສ ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕິ ປໂຫຕີ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ນິຊ຺ຊຣສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໖. [ທີ. ນິ. ໓.໓໖໐] ‘‘ທສຍິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິຊ຺ຊຣວຕ຺ຖູນິ. ກຕມານິ ທສ? ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓາ ໂຫຕິ; ເຍ ຈ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ເຕ ຈສ຺ສ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓາ ໂຫນ຺ຕິ; ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

‘‘ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ປສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ໂປ ນິຊ຺ຊິຓ຺ໂຓ ໂຫຕິ; ເຍ ຈ ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ປປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ເຕ ຈສ຺ສ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓາ ໂຫນ຺ຕິ; ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ປປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

‘‘ສມ຺ມາວາຈສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາວາຈາ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓາ ໂຫຕິ; ເຍ ຈ ມິຈ຺ຉາວາຈາປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ເຕ ຈສ຺ສ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓາ ໂຫນ຺ຕິ; ສມ຺ມາວາຈາປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

‘‘ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາກມ຺ມນ຺ໂຕ ນິຊ຺ຊິຓ຺ໂຓ ໂຫຕິ; ເຍ ຈ ມິຈ຺ຉາກມ຺ມນ຺ຕປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ເຕ ຈສ຺ສ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓາ ໂຫນ຺ຕິ; ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ຕປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

‘‘ສມ຺ມາອາຊີວສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາອາຊີໂວ ນິຊ຺ຊິຓ຺ໂຓ ໂຫຕິ; ເຍ ຈ ມິຈ຺ຉາອາຊີວປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ເຕ ຈສ຺ສ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓາ ໂຫນ຺ຕິ; ສມ຺ມາອາຊີວປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

‘‘ສມ຺ມາວາຍາມສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາວາຍາໂມ ນິຊ຺ຊິຓ຺ໂຓ ໂຫຕິ; ເຍ ຈ ມິຈ຺ຉາວາຍາມປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ເຕ ຈສ຺ສ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓາ ໂຫນ຺ຕິ; ສມ຺ມາວາຍາມປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

‘‘ສມ຺ມາສຕິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາສຕິ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓາ ໂຫຕິ; ເຍ ຈ ມິຈ຺ຉາສຕິປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ເຕ ຈສ຺ສ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓາ ໂຫນ຺ຕິ; ສມ຺ມາສຕິປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

‘‘ສມ຺ມາສມາຘິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາສມາຘິ ນິຊ຺ຊິຓ຺ໂຓ ໂຫຕິ; ເຍ ຈ ມິຈ຺ຉາສມາຘິປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ເຕ ຈສ຺ສ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓາ ໂຫນ຺ຕິ; ສມ຺ມາສມາຘິປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

‘‘ສມ຺ມາຎາຓິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາຎາຓໍ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓໍ ໂຫຕິ; ເຍ ຈ ມິຈ຺ຉາຎາຓປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ເຕ ຈສ຺ສ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓາ ໂຫນ຺ຕິ; ສມ຺ມາຎາຓປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

‘‘ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາວິມຸຕ຺ຕິ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓາ ໂຫຕິ; ເຍ ຈ ມິຈ຺ຉາວິມຸຕ຺ຕິປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ເຕ ຈສ຺ສ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓາ ໂຫນ຺ຕິ; ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕິປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ທສ ນິຊ຺ຊຣວຕ຺ຖູນີ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ໂຘວນສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໗. ‘‘ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທກ຺ຂິເຓສຸ ຊນປເທສຸ ໂຘວນໍ ນາມ. ຕຕ຺ຖ ໂຫຕິ ອນ຺ນມ຺ປິ ປານມ຺ປິ ຂຊ຺ຊມ຺ປິ ໂຠຊ຺ຊມ຺ປິ ເລຍ຺ຍມ຺ປິ ເປຍ຺ຍມ຺ປິ ນຈ຺ຈມ຺ປິ ຄີຕມ຺ປິ ວາທິຕມ຺ປິ. ອຕ຺ເຖຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຘວນໍ; ‘ເນຕໍ ນຕ຺ຖີ’ຕິ ວທາມິ. ຕຎ຺ຈ ໂຂ ເອຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຘວນໍ ຫີນໍ ຄມ຺ມໍ ໂປຖຸຊ຺ຊນິກໍ ອນຣິຍໍ ອນຕ຺ຖສໍຫິຕໍ ນ ນິພ຺ພິທາຍ ນ ວິຣາຄາຍ ນ ນິໂຣຘາຍ ນ ອຸປສມາຍ ນ ອຠິຎ຺ຎາຍ ນ ສມ຺ໂພຘາຍ ນ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ອຫຎ຺ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍໍ ໂຘວນໍ ເທເສສ຺ສາມິ, ຍໍ ໂຘວນໍ ເອກນ຺ຕນິພ຺ພິທາຍ ວິຣາຄາຍ ນິໂຣຘາຍ ອຸປສມາຍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ສມ຺ໂພຘາຍ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ຍໍ ໂຘວນໍ ອາຄມ຺ມ ຊາຕິຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ຊາຕິຍາ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຊຣາຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ຊຣາຍ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ມຣຓຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ມຣເຓນ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາເສຫິ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ຕໍ ສຸຓາຖ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ກຕມຎ຺ຈ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍໍ ໂຘວນໍ, (ຍໍ ໂຘວນໍ) [( ) ນຕ຺ຖິ ສ຺ຍາມໂປຕ຺ຖເກ] ເອກນ຺ຕນິພ຺ພິທາຍ ວິຣາຄາຍ ນິໂຣຘາຍ ອຸປສມາຍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ສມ຺ໂພຘາຍ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ຍໍ ໂຘວນໍ ອາຄມ຺ມ ຊາຕິຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ຊາຕິຍາ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຊຣາຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ຊຣາຍ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ມຣຓຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ມຣເຓນ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາເສຫິ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ?

‘‘ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ນິທ຺ໂຘຕາ ໂຫຕິ; ເຍ ຈ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ເຕ ຈສ຺ສ ນິທ຺ໂຘຕາ ໂຫນ຺ຕິ; ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

‘‘ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ປສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ໂປ ນິທ຺ໂຘໂຕ ໂຫຕິ…ເປ… ສມ຺ມາວາຈສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາວາຈາ ນິທ຺ໂຘຕາ ໂຫຕິ… ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາກມ຺ມນ຺ໂຕ ນິທ຺ໂຘໂຕ ໂຫຕິ… ສມ຺ມາອາຊີວສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາອາຊີໂວ ນິທ຺ໂຘໂຕ ໂຫຕິ… ສມ຺ມາວາຍາມສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາວາຍາໂມ ນິທ຺ໂຘໂຕ ໂຫຕິ… ສມ຺ມາສຕິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາສຕິ ນິທ຺ໂຘຕາ ໂຫຕິ… ສມ຺ມາສມາຘິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາສມາຘິ ນິທ຺ໂຘໂຕ ໂຫຕິ… ສມ຺ມາຎາຓິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາຎາຓໍ ນິທ຺ໂຘຕໍ ໂຫຕິ…ເປ….

‘‘ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາວິມຸຕ຺ຕິ ນິທ຺ໂຘຕາ ໂຫຕິ; ເຍ ຈ ມິຈ຺ຉາວິມຸຕ຺ຕິປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ເຕ ຈສ຺ສ ນິທ຺ໂຘຕາ ໂຫນ຺ຕິ; ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕິປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ອິທໍ ໂຂ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍໍ ໂຘວນໍ ເອກນ຺ຕນິພ຺ພິທາຍ ວິຣາຄາຍ ນິໂຣຘາຍ ອຸປສມາຍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ສມ຺ໂພຘາຍ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ຍໍ ໂຘວນໍ ອາຄມ຺ມ ຊາຕິຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ຊາຕິຍາ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຊຣາຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ຊຣາຍ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ມຣຓຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ມຣເຓນ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາເສຫິ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕີ’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ຕິກິຈ຺ຉກສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໘. ‘‘ຕິກິຈ຺ຉກາ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິເຣຈນໍ ເທນ຺ຕິ ປິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານມ຺ປິ ອາພາຘານໍ ປຏິຆາຕາຍ, ເສມ຺ຫສມຸຏ຺ຐານານມ຺ປິ ອາພາຘານໍ ປຏິຆາຕາຍ, ວາຕສມຸຏ຺ຐານານມ຺ປິ ອາພາຘານໍ ປຏິຆາຕາຍ. ອຕ຺ເຖຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິເຣຈນໍ; ‘ເນຕໍ ນຕ຺ຖີ’ຕິ ວທາມິ. ຕຎ຺ຈ ໂຂ ເອຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິເຣຈນໍ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິປິ ວິປຊ຺ຊຕິປິ.

‘‘ອຫຎ຺ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍໍ ວິເຣຈນໍ ເທເສສ຺ສາມິ, ຍໍ ວິເຣຈນໍ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິເຍວ ໂນ ວິປຊ຺ຊຕິ, ຍໍ ວິເຣຈນໍ ອາຄມ຺ມ ຊາຕິຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ຊາຕິຍາ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຊຣາຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ຊຣາຍ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ມຣຓຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ມຣເຓນ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາເສຫິ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ຕໍ ສຸຓາຖ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ກຕມຎ຺ຈ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍໍ ວິເຣຈນໍ, ຍໍ ວິເຣຈນໍ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິເຍວ ໂນ ວິປຊ຺ຊຕິ, ຍໍ ວິເຣຈນໍ ອາຄມ຺ມ ຊາຕິຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ຊາຕິຍາ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຊຣາຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ຊຣາຍ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ມຣຓຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ມຣເຓນ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາເສຫິ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ?

‘‘ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ວິຣິຕ຺ຕາ ໂຫຕິ; ເຍ ຈ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ເຕ ຈສ຺ສ ວິຣິຕ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ; ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

‘‘ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ປສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ໂປ ວິຣິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ…ເປ… ສມ຺ມາວາຈສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາວາຈາ ວິຣິຕ຺ຕາ ໂຫຕິ… ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາກມ຺ມນ຺ໂຕ ວິຣິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ… ສມ຺ມາອາຊີວສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາອາຊີໂວ ວິຣິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ… ສມ຺ມາວາຍາມສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາວາຍາໂມ ວິຣິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ… ສມ຺ມາສຕິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາສຕິ ວິຣິຕ຺ຕາ ໂຫຕິ… ສມ຺ມາສມາຘິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາສມາຘິ ວິຣິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ… ສມ຺ມາຎາຓິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາຎາຓໍ ວິຣິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ…ເປ….

‘‘ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາວິມຸຕ຺ຕິ ວິຣິຕ຺ຕາ ໂຫຕິ; ເຍ ຈ ມິຈ຺ຉາວິມຸຕ຺ຕິປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ເຕ ຈສ຺ສ ວິຣິຕ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ; ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕິປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ອິທໍ ໂຂ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍໍ ວິເຣຈນໍ ຍໍ ວິເຣຈນໍ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິເຍວ ໂນ ວິປຊ຺ຊຕິ, ຍໍ ວິເຣຈນໍ ອາຄມ຺ມ ຊາຕິຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ຊາຕິຍາ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ…ເປ… ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາເສຫິ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕີ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ວມນສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໙. ‘‘ຕິກິຈ຺ຉກາ, ຠິກ຺ຂເວ, ວມນໍ ເທນ຺ຕິ ປິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານມ຺ປິ ອາພາຘານໍ ປຏິຆາຕາຍ, ເສມ຺ຫສມຸຏ຺ຐານານມ຺ປິ ອາພາຘານໍ ປຏິຆາຕາຍ, ວາຕສມຸຏ຺ຐານານມ຺ປິ ອາພາຘານໍ ປຏິຆາຕາຍ. ອຕ຺ເຖຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ວມນໍ; ‘ເນຕໍ ນຕ຺ຖີ’ຕິ ວທາມິ. ຕຎ຺ຈ ໂຂ ເອຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ວມນໍ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິປິ ວິປຊ຺ຊຕິປິ.

‘‘ອຫຎ຺ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍໍ ວມນໍ ເທເສສ຺ສາມິ, ຍໍ ວມນໍ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິເຍວ ໂນ ວິປຊ຺ຊຕິ, ຍໍ ວມນໍ ອາຄມ຺ມ ຊາຕິຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ຊາຕິຍາ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຊຣາຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ຊຣາຍ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ມຣຓຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ມຣເຓນ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາເສຫິ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ຕໍ ສຸຓາຖ…ເປ….

‘‘ກຕມຎ຺ຈ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍໍ ວມນໍ, ຍໍ ວມນໍ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິເຍວ ໂນ ວິປຊ຺ຊຕິ, ຍໍ ວມນໍ ອາຄມ຺ມ ຊາຕິຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ຊາຕິຍາ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ…ເປ… ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາເສຫິ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ?

‘‘ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ວນ຺ຕາ ໂຫຕິ; ເຍ ຈ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ເຕ ຈສ຺ສ ວນ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ; ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

‘‘ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ປສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ໂປ ວນ຺ໂຕ ໂຫຕິ…ເປ… ສມ຺ມາວາຈສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາວາຈາ ວນ຺ຕາ ໂຫຕິ… ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາກມ຺ມນ຺ໂຕ ວນ຺ໂຕ ໂຫຕິ… ສມ຺ມາອາຊີວສ຺ສ ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາອາຊີໂວ ວນ຺ໂຕ ໂຫຕິ… ສມ຺ມາວາຍາມສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາວາຍາໂມ ວນ຺ໂຕ ໂຫຕິ… ສມ຺ມາສຕິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາສຕິ ວນ຺ຕາ ໂຫຕິ… ສມ຺ມາສມາຘິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາສມາຘິ ວນ຺ໂຕ ໂຫຕິ… ສມ຺ມາຎາຓິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາຎາຓໍ ວນ຺ຕໍ ໂຫຕິ …ເປ….

‘‘ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາວິມຸຕ຺ຕິ ວນ຺ຕາ ໂຫຕິ; ເຍ ຈ ມິຈ຺ຉາວິມຸຕ຺ຕິປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ເຕ ຈສ຺ສ ວນ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ; ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕິປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ອິທໍ ໂຂ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍໍ ວມນໍ ຍໍ ວມນໍ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິເຍວ ໂນ ວິປຊ຺ຊຕິ, ຍໍ ວມນໍ ອາຄມ຺ມ ຊາຕິຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ຊາຕິຍາ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ…ເປ… ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາເສຫິ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕີ’’ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ນິທ຺ຘມນີຍສຸຕ຺ຕໍ

໑໑໐. ‘‘ທສຍິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິທ຺ຘມນີຍາ ຘມ຺ມາ. ກຕເມ ທສ? ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ນິທ຺ຘນ຺ຕາ ໂຫຕິ; ເຍ ຈ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ເຕ ຈສ຺ສ ນິທ຺ຘນ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ; ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

‘‘ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ປສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ໂປ ນິທ຺ຘນ຺ໂຕ ໂຫຕິ…ເປ… ສມ຺ມາວາຈສ຺ສ ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາວາຈາ ນິທ຺ຘນ຺ຕາ ໂຫຕິ… ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາກມ຺ມນ຺ໂຕ ນິທ຺ຘນ຺ໂຕ ໂຫຕິ… ສມ຺ມາອາຊີວສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາອາຊີໂວ ນິທ຺ຘນ຺ໂຕ ໂຫຕິ… ສມ຺ມາວາຍາມສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາວາຍາໂມ ນິທ຺ຘນ຺ໂຕ ໂຫຕິ… ສມ຺ມາສຕິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາສຕິ ນິທ຺ຘນ຺ຕາ ໂຫຕິ… ສມ຺ມາສມາຘິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາສມາຘິ ນິທ຺ຘນ຺ໂຕ ໂຫຕິ… ສມ຺ມາຎາຓິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາຎາຓໍ ນິທ຺ຘນ຺ຕໍ ໂຫຕິ….

‘‘ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາວິມຸຕ຺ຕິ ນິທ຺ຘນ຺ຕາ ໂຫຕິ; ເຍ ຈ ມິຈ຺ຉາວິມຸຕ຺ຕິປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ເຕ ຈສ຺ສ ນິທ຺ຘນ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ; ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕິປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ທສ ນິທ຺ຘມນີຍາ ຘມ຺ມາ’’ຕິ. ທສມໍ.

໑໑. ປຐມອເສຂສຸຕ຺ຕໍ

໑໑໑. ອຖ ໂຂ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘‘ອເສໂຂ ອເສໂຂ’ຕິ, ຠນ຺ເຕ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກິຕ຺ຕາວຕາ ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ ອເສໂຂ ໂຫຕີ’’ຕິ? ‘‘ອິຘ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠິກ຺ຂຸ ອເສຂາຍ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ, ອເສເຂນ ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ເປນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ, ອເສຂາຍ ສມ຺ມາວາຈາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ, ອເສເຂນ ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ເຕນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ, ອເສເຂນ ສມ຺ມາອາຊີເວນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ, ອເສເຂນ ສມ຺ມາວາຍາເມນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ, ອເສຂາຍ ສມ຺ມາສຕິຍາ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ, ອເສເຂນ ສມ຺ມາສມາຘິນາ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ, ອເສເຂນ ສມ຺ມາຎາເຓນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ, ອເສຂາຍ ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕິຍາ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠິກ຺ຂຸ ອເສໂຂ ໂຫຕີ’’ຕິ. ເອກາທສມໍ.

໑໒. ທຸຕິຍອເສຂສຸຕ຺ຕໍ

໑໑໒. ‘‘ທສຍິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອເສຂິຍາ ຘມ຺ມາ. ກຕເມ ທສ? ອເສຂາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ, ອເສໂຂ ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ໂປ, ອເສຂາ ສມ຺ມາວາຈາ, ອເສໂຂ ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ, ອເສໂຂ ສມ຺ມາອາຊີໂວ, ອເສໂຂ ສມ຺ມາວາຍາໂມ, ອເສຂາ ສມ຺ມາສຕິ, ອເສໂຂ ສມ຺ມາສມາຘິ, ອເສຂໍ ສມ຺ມາຎາຓໍ, ອເສຂາ ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕິ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ທສ ອເສຂິຍາ ຘມ຺ມາ’’ຕິ. ທ຺ວາທສມໍ.

ສມຓສຎ຺ຎາວຄ຺ໂຄ ປຐໂມ.