໓. ຕຕິຍປຓ຺ຓາສກໍ

(໑໑) ໑. ສມຓສຎ຺ຎາວຄ຺ໂຄ

໑. ສມຓສຎ຺ຎາສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໑. ‘‘ຕິສ຺ໂສ ອິມາ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມຓສຎ຺ຎາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ສຕ຺ຕ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ. ກຕມາ ຕິສ຺ໂສ? ເວວຓ຺ຓິຍມ຺ຫິ ອຊ຺ຌຸປຄໂຕ, ປຣປຏິພທ຺ຘາ ເມ ຊີວິກາ, ອຎ຺ໂຎ ເມ ອາກປ຺ໂປ ກຣຓີໂຍຕິ – ອິມາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິສ຺ໂສ ສມຓສຎ຺ຎາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ສຕ຺ຕ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ.

‘‘ກຕເມ ສຕ຺ຕ? ສນ຺ຕຕກາຣີ [ສຕຕກາຣີ (ສ຺ຍາ. ປີ. ກ.)] ໂຫຕິ ສນ຺ຕຕວຸຕ຺ຕິ [ສຕຕວຸຕ຺ຕິ (ສ຺ຍາ. ປີ.)] ສີເລສຸ, ອນຠິຊ຺ຌາລຸ ໂຫຕິ, ອພ຺ຍາປຊ຺ໂຊ ໂຫຕິ, ອນຕິມານີ ໂຫຕິ, ສິກ຺ຂາກາໂມ ໂຫຕິ, ອິທມຕ຺ຖໍຕິສ຺ສ ໂຫຕິ ຊີວິຕປຣິກ຺ຂາເຣສຸ, ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ ຈ [ອາຣທ຺ຘວິຣິໂຍ ຈ (ສີ. ປີ.), ອາຣທ຺ຘວິຣິໂຍ (ສ຺ຍາ.)] ວິຫຣຕິ. ອິມາ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕິສ຺ໂສ ສມຓສຎ຺ຎາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ອິເມ ສຕ຺ຕ ຘມ຺ເມ ປຣິປູເຣນ຺ຕີ’’ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ໂພຊ຺ຌງ຺ຄສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໒. ‘‘ສຕ຺ຕິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ. ກຕເມ ສຕ຺ຕ? ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ, ຘມ຺ມວິຈຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ, ວີຣິຍສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ, ປີຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ, ປສ຺ສທ຺ຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ, ສມາຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ, ອຸເປກ຺ຂາສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ໂຄ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ. ກຕມາ ຕິສ຺ໂສ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ເອກມ຺ປິ ຊາຕິໍ ທ຺ເວປິ ຊາຕິໂຍ ຕິສ຺ໂສປິ ຊາຕິໂຍ…ເປ… ອິຕິ ສາກາຣໍ ສອຸທ຺ເທສໍ ອເນກວິຫິຕໍ ປຸພ຺ເພນິວາສໍ ອນຸສ຺ສຣຕິ. ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ວິສຸທ຺ເຘນ ອຕິກ຺ກນ຺ຕມານຸສເກນ…ເປ… ຍຖາກມ຺ມູປເຄ ສຕ຺ເຕ ປຊານາຕິ. ອາສວານໍ ຂຍາ…ເປ… ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ຠາວິຕາ ພຫຸລີກຕາ ອິມາ ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ ປຣິປູເຣນ຺ຕີ’’ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ມິຈ຺ຉຕ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໓. ‘‘ມິຈ຺ຉຕ຺ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຄມ຺ມ ວິຣາຘນາ ໂຫຕິ, ໂນ ອາຣາຘນາ. ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉຕ຺ຕໍ ອາຄມ຺ມ ວິຣາຘນາ ໂຫຕິ, ໂນ ອາຣາຘນາ? ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ໂປ ປໂຫຕິ, ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ປສ຺ສ ມິຈ຺ຉາວາຈາ ປໂຫຕິ, ມິຈ຺ຉາວາຈສ຺ສ ມິຈ຺ຉາກມ຺ມນ຺ໂຕ ປໂຫຕິ, ມິຈ຺ຉາກມ຺ມນ຺ຕສ຺ສ ມິຈ຺ຉາອາຊີໂວ ປໂຫຕິ, ມິຈ຺ຉາອາຊີວສ຺ສ ມິຈ຺ຉາວາຍາໂມ ປໂຫຕິ, ມິຈ຺ຉາວາຍາມສ຺ສ ມິຈ຺ຉາສຕິ ປໂຫຕິ, ມິຈ຺ຉາສຕິສ຺ສ ມິຈ຺ຉາສມາຘິ ປໂຫຕິ, ມິຈ຺ຉາສມາຘິສ຺ສ ມິຈ຺ຉາຎາຓໍ ປໂຫຕິ, ມິຈ຺ຉາຎາຓິສ຺ສ [ມິຈ຺ຉາຎາຓສ຺ສ (ປີ. ກ.)] ມິຈ຺ຉາວິມຸຕ຺ຕິ ປໂຫຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉຕ຺ຕໍ ອາຄມ຺ມ ວິຣາຘນາ ໂຫຕິ, ໂນ ອາຣາຘນາ.

‘‘ສມ຺ມຕ຺ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຄມ຺ມ ອາຣາຘນາ ໂຫຕິ, ໂນ ວິຣາຘນາ. ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມຕ຺ຕໍ ອາຄມ຺ມ ອາຣາຘນາ ໂຫຕິ, ໂນ ວິຣາຘນາ? ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ໂປ ປໂຫຕິ, ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ປສ຺ສ ສມ຺ມາວາຈາ ປໂຫຕິ, ສມ຺ມາວາຈສ຺ສ ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ ປໂຫຕິ, ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ຕສ຺ສ ສມ຺ມາອາຊີໂວ ປໂຫຕິ, ສມ຺ມາອາຊີວສ຺ສ ສມ຺ມາວາຍາໂມ ປໂຫຕິ, ສມ຺ມາວາຍາມສ຺ສ ສມ຺ມາສຕິ ປໂຫຕິ, ສມ຺ມາສຕິສ຺ສ ສມ຺ມາສມາຘິ ປໂຫຕິ, ສມ຺ມາສມາຘິສ຺ສ ສມ຺ມາຎາຓໍ ປໂຫຕິ, ສມ຺ມາຎາຓິສ຺ສ [ສມ຺ມາຎາຓສ຺ສ (ປີ. ກ.)] ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕິ ປໂຫຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມຕ຺ຕໍ ອາຄມ຺ມ ອາຣາຘນາ ໂຫຕິ, ໂນ ວິຣາຘນາ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ພີຊສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໔. [ອ. ນິ. ໑.໓໐໖; ກຖາ. ໗໐໘] ‘‘ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຣິສປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ປສ຺ສ ມິຈ຺ຉາວາຈສ຺ສ ມິຈ຺ຉາກມ຺ມນ຺ຕສ຺ສ ມິຈ຺ຉາອາຊີວສ຺ສ ມິຈ຺ຉາວາຍາມສ຺ສ ມິຈ຺ຉາສຕິສ຺ສ ມິຈ຺ຉາສມາຘິສ຺ສ ມິຈ຺ຉາຎາຓິສ຺ສ ມິຈ຺ຉາວິມຸຕ຺ຕິສ຺ສ ຍຎ຺ຈ ກາຍກມ຺ມໍ ຍຖາທິຏ຺ຐິ ສມຕ຺ຕໍ ສມາທິນ຺ນໍ [ສມາທິຓ຺ຓໍ (ປີ. ກ.)] ຍຎ຺ຈ ວຈີກມ຺ມໍ… ຍຎ຺ຈ ມໂນກມ຺ມໍ ຍຖາທິຏ຺ຐິ ສມຕ຺ຕໍ ສມາທິນ຺ນໍ ຍາ ຈ ເຈຕນາ ຍາ ຈ ປຕ຺ຖນາ ໂຍ ຈ ປຓິຘິ ເຍ ຈ ສງ຺ຂາຣາ, ສພ຺ເພ ເຕ ຘມ຺ມາ ອນິຏ຺ຐາຍ ອກນ຺ຕາຍ ອມນາປາຍ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ທິຏ຺ຐິ ຫິສ຺ສ [ທິຏ຺ຐິ ຫິ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.)], ຠິກ຺ຂເວ, ປາປິກາ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິມ຺ພພີຊໍ ວາ ໂກສາຕກິພີຊໍ ວາ ຕິຕ຺ຕກາລາພຸພີຊໍ ວາ ອລ຺ລາຍ ປຖວິຍາ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ຍຎ຺ເຈວ ປຖວິຣສໍ ອຸປາທິຍຕິ ຍຎ຺ຈ ອາໂປຣສໍ ອຸປາທິຍຕິ, ສພ຺ພໍ ຕໍ ຕິຕ຺ຕກຕ຺ຕາຍ ກຏຸກຕ຺ຕາຍ ອສາຕຕ຺ຕາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ພີຊຎ຺ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາປກໍ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກສ຺ສ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ປສ຺ສ ມິຈ຺ຉາວາຈສ຺ສ ມິຈ຺ຉາກມ຺ມນ຺ຕສ຺ສ ມິຈ຺ຉາອາຊີວສ຺ສ ມິຈ຺ຉາວາຍາມສ຺ສ ມິຈ຺ຉາສຕິສ຺ສ ມິຈ຺ຉາສມາຘິສ຺ສ ມິຈ຺ຉາຎາຓິສ຺ສ ມິຈ຺ຉາວິມຸຕ຺ຕິສ຺ສ ຍຎ຺ເຈວ ກາຍກມ຺ມໍ ຍຖາທິຏ຺ຐິ ສມຕ຺ຕໍ ສມາທິນ຺ນໍ ຍຎ຺ຈ ວຈີກມ຺ມໍ… ຍຎ຺ຈ ມໂນກມ຺ມໍ ຍຖາທິຏ຺ຐິ ສມຕ຺ຕໍ ສມາທິນ຺ນໍ ຍາ ຈ ເຈຕນາ ຍາ ຈ ປຕ຺ຖນາ ໂຍ ຈ ປຓິຘິ ເຍ ຈ ສງ຺ຂາຣາ, ສພ຺ເພ ເຕ ຘມ຺ມາ ອນິຏ຺ຐາຍ ອກນ຺ຕາຍ ອມນາປາຍ ອຫິຕາຍ ທຸກ຺ຂາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ທິຏ຺ຐິ ຫິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ປາປິກາ.

‘‘ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸຣິສປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ປສ຺ສ ສມ຺ມາວາຈສ຺ສ ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ຕສ຺ສ ສມ຺ມາອາຊີວສ຺ສ ສມ຺ມາວາຍາມສ຺ສ ສມ຺ມາສຕິສ຺ສ ສມ຺ມາສມາຘິສ຺ສ ສມ຺ມາຎາຓິສ຺ສ ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕິສ຺ສ ຍຎ຺ເຈວ ກາຍກມ຺ມໍ ຍຖາທິຏ຺ຐິ ສມຕ຺ຕໍ ສມາທິນ຺ນໍ ຍຎ຺ຈ ວຈີກມ຺ມໍ ຍຖາທິຏ຺ຐິ ສມຕ຺ຕໍ ສມາທິນ຺ນໍ ຍຎ຺ຈ ມໂນກມ຺ມໍ ຍຖາທິຏ຺ຐິ ສມຕ຺ຕໍ ສມາທິນ຺ນໍ ຍາ ຈ ເຈຕນາ ຍາ ຈ ປຕ຺ຖນາ ໂຍ ຈ ປຓິຘິ ເຍ ຈ ສງ຺ຂາຣາ, ສພ຺ເພ ເຕ ຘມ຺ມາ ອິຏ຺ຐາຍ ກນ຺ຕາຍ ມນາປາຍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ທິຏ຺ຐິ ຫິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠທ຺ທິກາ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸຈ຺ຉຸພີຊໍ ວາ ສາລິພີຊໍ ວາ ມຸທ຺ທິກາພີຊໍ ວາ ອລ຺ລາຍ ປຖວິຍາ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ຍຎ຺ຈ ປຖວິຣສໍ ອຸປາທິຍຕິ ຍຎ຺ຈ ອາໂປຣສໍ ອຸປາທິຍຕິ ສພ຺ພໍ ຕໍ ສາຕຕ຺ຕາຍ ມຘຸຣຕ຺ຕາຍ ອເສຈນກຕ຺ຕາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ພີຊຎ຺ຫິ ຠິກ຺ຂເວ, ຠທ຺ທກໍ. ເອວເມວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກສ຺ສ…ເປ. … ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕິສ຺ສ ຍຎ຺ເຈວ ກາຍກມ຺ມໍ ຍຖາທິຏ຺ຐິ ສມຕ຺ຕໍ ສມາທິນ຺ນໍ ຍຎ຺ຈ ວຈີກມ຺ມໍ… ຍຎ຺ຈ ມໂນກມ຺ມໍ ຍຖາທິຏ຺ຐິ ສມຕ຺ຕໍ ສມາທິນ຺ນໍ ຍາ ຈ ເຈຕນາ ຍາ ຈ ປຕ຺ຖນາ ໂຍ ຈ ປຓິຘິ ເຍ ຈ ສງ຺ຂາຣາ, ສພ຺ເພ ເຕ ຘມ຺ມາ ອິຏ຺ຐາຍ ກນ຺ຕາຍ ມນາປາຍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຕໍ ກິສ຺ສ ເຫຕຸ? ທິຏ຺ຐິ ຫິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠທ຺ທິກາ’’ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ.

໕. ວິຊ຺ຊາສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໕. ‘‘ອວິຊ຺ຊາ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸພ຺ພງ຺ຄມາ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ສມາປຕ຺ຕິຍາ, ອນ຺ວເທວ ອຫິຣິກໍ ອໂນຕ຺ຕປ຺ປໍ. ອວິຊ຺ຊາຄຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ອວິທ຺ທສຸໂນ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ປໂຫຕິ, ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກສ຺ສ ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ໂປ ປໂຫຕິ, ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ປສ຺ສ ມິຈ຺ຉາວາຈາ ປໂຫຕິ, ມິຈ຺ຉາວາຈສ຺ສ ມິຈ຺ຉາກມ຺ມນ຺ໂຕ ປໂຫຕິ, ມິຈ຺ຉາກມ຺ມນ຺ຕສ຺ສ ມິຈ຺ຉາອາຊີໂວ ປໂຫຕິ, ມິຈ຺ຉາອາຊີວສ຺ສ ມິຈ຺ຉາວາຍາໂມ ປໂຫຕິ, ມິຈ຺ຉາວາຍາມສ຺ສ ມິຈ຺ຉາສຕິ ປໂຫຕິ, ມິຈ຺ຉາສຕິສ຺ສ ມິຈ຺ຉາສມາຘິ ປໂຫຕິ, ມິຈ຺ຉາສມາຘິສ຺ສ ມິຈ຺ຉາຎາຓໍ ປໂຫຕິ, ມິຈ຺ຉາຎາຓິສ຺ສ ມິຈ຺ຉາວິມຸຕ຺ຕິ ປໂຫຕິ.

‘‘ວິຊ຺ຊາ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຸພ຺ພງ຺ຄມາ ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ສມາປຕ຺ຕິຍາ, ອນ຺ວເທວ ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປໍ. ວິຊ຺ຊາຄຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິທ຺ທສຸໂນ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ປໂຫຕິ, ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກສ຺ສ ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ໂປ ປໂຫຕິ, ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ປສ຺ສ ສມ຺ມາວາຈາ ປໂຫຕິ, ສມ຺ມາວາຈສ຺ສ ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ ປໂຫຕິ, ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ຕສ຺ສ ສມ຺ມາອາຊີໂວ ປໂຫຕິ, ສມ຺ມາອາຊີວສ຺ສ ສມ຺ມາວາຍາໂມ ປໂຫຕິ, ສມ຺ມາວາຍາມສ຺ສ ສມ຺ມາສຕິ ປໂຫຕິ, ສມ຺ມາສຕິສ຺ສ ສມ຺ມາສມາຘິ ປໂຫຕິ, ສມ຺ມາສມາຘິສ຺ສ ສມ຺ມາຎາຓໍ ປໂຫຕິ, ສມ຺ມາຎາຓິສ຺ສ ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕິ ປໂຫຕີ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ.

໖. ນິຊ຺ຊຣສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໖. [ທີ. ນິ. ໓.໓໖໐] ‘‘ທສຍິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິຊ຺ຊຣວຕ຺ຖູນິ. ກຕມານິ ທສ? ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓາ ໂຫຕິ; ເຍ ຈ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ເຕ ຈສ຺ສ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓາ ໂຫນ຺ຕິ; ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

‘‘ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ປສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ໂປ ນິຊ຺ຊິຓ຺ໂຓ ໂຫຕິ; ເຍ ຈ ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ປປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ເຕ ຈສ຺ສ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓາ ໂຫນ຺ຕິ; ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ປປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

‘‘ສມ຺ມາວາຈສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາວາຈາ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓາ ໂຫຕິ; ເຍ ຈ ມິຈ຺ຉາວາຈາປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ເຕ ຈສ຺ສ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓາ ໂຫນ຺ຕິ; ສມ຺ມາວາຈາປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

‘‘ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາກມ຺ມນ຺ໂຕ ນິຊ຺ຊິຓ຺ໂຓ ໂຫຕິ; ເຍ ຈ ມິຈ຺ຉາກມ຺ມນ຺ຕປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ເຕ ຈສ຺ສ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓາ ໂຫນ຺ຕິ; ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ຕປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

‘‘ສມ຺ມາອາຊີວສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາອາຊີໂວ ນິຊ຺ຊິຓ຺ໂຓ ໂຫຕິ; ເຍ ຈ ມິຈ຺ຉາອາຊີວປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ເຕ ຈສ຺ສ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓາ ໂຫນ຺ຕິ; ສມ຺ມາອາຊີວປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

‘‘ສມ຺ມາວາຍາມສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາວາຍາໂມ ນິຊ຺ຊິຓ຺ໂຓ ໂຫຕິ; ເຍ ຈ ມິຈ຺ຉາວາຍາມປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ເຕ ຈສ຺ສ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓາ ໂຫນ຺ຕິ; ສມ຺ມາວາຍາມປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

‘‘ສມ຺ມາສຕິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາສຕິ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓາ ໂຫຕິ; ເຍ ຈ ມິຈ຺ຉາສຕິປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ເຕ ຈສ຺ສ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓາ ໂຫນ຺ຕິ; ສມ຺ມາສຕິປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

‘‘ສມ຺ມາສມາຘິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາສມາຘິ ນິຊ຺ຊິຓ຺ໂຓ ໂຫຕິ; ເຍ ຈ ມິຈ຺ຉາສມາຘິປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ເຕ ຈສ຺ສ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓາ ໂຫນ຺ຕິ; ສມ຺ມາສມາຘິປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

‘‘ສມ຺ມາຎາຓິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາຎາຓໍ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓໍ ໂຫຕິ; ເຍ ຈ ມິຈ຺ຉາຎາຓປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ເຕ ຈສ຺ສ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓາ ໂຫນ຺ຕິ; ສມ຺ມາຎາຓປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

‘‘ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາວິມຸຕ຺ຕິ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓາ ໂຫຕິ; ເຍ ຈ ມິຈ຺ຉາວິມຸຕ຺ຕິປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ເຕ ຈສ຺ສ ນິຊ຺ຊິຓ຺ຓາ ໂຫນ຺ຕິ; ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕິປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ທສ ນິຊ຺ຊຣວຕ຺ຖູນີ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ.

໗. ໂຘວນສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໗. ‘‘ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທກ຺ຂິເຓສຸ ຊນປເທສຸ ໂຘວນໍ ນາມ. ຕຕ຺ຖ ໂຫຕິ ອນ຺ນມ຺ປິ ປານມ຺ປິ ຂຊ຺ຊມ຺ປິ ໂຠຊ຺ຊມ຺ປິ ເລຍ຺ຍມ຺ປິ ເປຍ຺ຍມ຺ປິ ນຈ຺ຈມ຺ປິ ຄີຕມ຺ປິ ວາທິຕມ຺ປິ. ອຕ຺ເຖຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຘວນໍ; ‘ເນຕໍ ນຕ຺ຖີ’ຕິ ວທາມິ. ຕຎ຺ຈ ໂຂ ເອຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂຘວນໍ ຫີນໍ ຄມ຺ມໍ ໂປຖຸຊ຺ຊນິກໍ ອນຣິຍໍ ອນຕ຺ຖສໍຫິຕໍ ນ ນິພ຺ພິທາຍ ນ ວິຣາຄາຍ ນ ນິໂຣຘາຍ ນ ອຸປສມາຍ ນ ອຠິຎ຺ຎາຍ ນ ສມ຺ໂພຘາຍ ນ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

‘‘ອຫຎ຺ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍໍ ໂຘວນໍ ເທເສສ຺ສາມິ, ຍໍ ໂຘວນໍ ເອກນ຺ຕນິພ຺ພິທາຍ ວິຣາຄາຍ ນິໂຣຘາຍ ອຸປສມາຍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ສມ຺ໂພຘາຍ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ຍໍ ໂຘວນໍ ອາຄມ຺ມ ຊາຕິຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ຊາຕິຍາ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຊຣາຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ຊຣາຍ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ມຣຓຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ມຣເຓນ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາເສຫິ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ຕໍ ສຸຓາຖ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ກຕມຎ຺ຈ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍໍ ໂຘວນໍ, (ຍໍ ໂຘວນໍ) [( ) ນຕ຺ຖິ ສ຺ຍາມໂປຕ຺ຖເກ] ເອກນ຺ຕນິພ຺ພິທາຍ ວິຣາຄາຍ ນິໂຣຘາຍ ອຸປສມາຍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ສມ຺ໂພຘາຍ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ຍໍ ໂຘວນໍ ອາຄມ຺ມ ຊາຕິຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ຊາຕິຍາ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຊຣາຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ຊຣາຍ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ມຣຓຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ມຣເຓນ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາເສຫິ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ?

‘‘ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ນິທ຺ໂຘຕາ ໂຫຕິ; ເຍ ຈ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ເຕ ຈສ຺ສ ນິທ຺ໂຘຕາ ໂຫນ຺ຕິ; ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

‘‘ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ປສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ໂປ ນິທ຺ໂຘໂຕ ໂຫຕິ…ເປ… ສມ຺ມາວາຈສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາວາຈາ ນິທ຺ໂຘຕາ ໂຫຕິ… ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາກມ຺ມນ຺ໂຕ ນິທ຺ໂຘໂຕ ໂຫຕິ… ສມ຺ມາອາຊີວສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາອາຊີໂວ ນິທ຺ໂຘໂຕ ໂຫຕິ… ສມ຺ມາວາຍາມສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາວາຍາໂມ ນິທ຺ໂຘໂຕ ໂຫຕິ… ສມ຺ມາສຕິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາສຕິ ນິທ຺ໂຘຕາ ໂຫຕິ… ສມ຺ມາສມາຘິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາສມາຘິ ນິທ຺ໂຘໂຕ ໂຫຕິ… ສມ຺ມາຎາຓິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາຎາຓໍ ນິທ຺ໂຘຕໍ ໂຫຕິ…ເປ….

‘‘ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາວິມຸຕ຺ຕິ ນິທ຺ໂຘຕາ ໂຫຕິ; ເຍ ຈ ມິຈ຺ຉາວິມຸຕ຺ຕິປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ເຕ ຈສ຺ສ ນິທ຺ໂຘຕາ ໂຫນ຺ຕິ; ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕິປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ອິທໍ ໂຂ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍໍ ໂຘວນໍ ເອກນ຺ຕນິພ຺ພິທາຍ ວິຣາຄາຍ ນິໂຣຘາຍ ອຸປສມາຍ ອຠິຎ຺ຎາຍ ສມ຺ໂພຘາຍ ນິພ຺ພານາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ, ຍໍ ໂຘວນໍ ອາຄມ຺ມ ຊາຕິຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ຊາຕິຍາ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຊຣາຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ຊຣາຍ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ມຣຓຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ມຣເຓນ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາເສຫິ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕີ’’ຕິ. ສຕ຺ຕມໍ.

໘. ຕິກິຈ຺ຉກສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໘. ‘‘ຕິກິຈ຺ຉກາ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິເຣຈນໍ ເທນ຺ຕິ ປິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານມ຺ປິ ອາພາຘານໍ ປຏິຆາຕາຍ, ເສມ຺ຫສມຸຏ຺ຐານານມ຺ປິ ອາພາຘານໍ ປຏິຆາຕາຍ, ວາຕສມຸຏ຺ຐານານມ຺ປິ ອາພາຘານໍ ປຏິຆາຕາຍ. ອຕ຺ເຖຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິເຣຈນໍ; ‘ເນຕໍ ນຕ຺ຖີ’ຕິ ວທາມິ. ຕຎ຺ຈ ໂຂ ເອຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິເຣຈນໍ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິປິ ວິປຊ຺ຊຕິປິ.

‘‘ອຫຎ຺ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍໍ ວິເຣຈນໍ ເທເສສ຺ສາມິ, ຍໍ ວິເຣຈນໍ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິເຍວ ໂນ ວິປຊ຺ຊຕິ, ຍໍ ວິເຣຈນໍ ອາຄມ຺ມ ຊາຕິຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ຊາຕິຍາ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຊຣາຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ຊຣາຍ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ມຣຓຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ມຣເຓນ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາເສຫິ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ຕໍ ສຸຓາຖ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ກຕມຎ຺ຈ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍໍ ວິເຣຈນໍ, ຍໍ ວິເຣຈນໍ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິເຍວ ໂນ ວິປຊ຺ຊຕິ, ຍໍ ວິເຣຈນໍ ອາຄມ຺ມ ຊາຕິຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ຊາຕິຍາ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຊຣາຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ຊຣາຍ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ມຣຓຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ມຣເຓນ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາເສຫິ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ?

‘‘ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ວິຣິຕ຺ຕາ ໂຫຕິ; ເຍ ຈ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ເຕ ຈສ຺ສ ວິຣິຕ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ; ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

‘‘ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ປສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ໂປ ວິຣິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ…ເປ… ສມ຺ມາວາຈສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາວາຈາ ວິຣິຕ຺ຕາ ໂຫຕິ… ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາກມ຺ມນ຺ໂຕ ວິຣິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ… ສມ຺ມາອາຊີວສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາອາຊີໂວ ວິຣິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ… ສມ຺ມາວາຍາມສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາວາຍາໂມ ວິຣິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ… ສມ຺ມາສຕິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາສຕິ ວິຣິຕ຺ຕາ ໂຫຕິ… ສມ຺ມາສມາຘິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາສມາຘິ ວິຣິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ… ສມ຺ມາຎາຓິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາຎາຓໍ ວິຣິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ…ເປ….

‘‘ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາວິມຸຕ຺ຕິ ວິຣິຕ຺ຕາ ໂຫຕິ; ເຍ ຈ ມິຈ຺ຉາວິມຸຕ຺ຕິປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ເຕ ຈສ຺ສ ວິຣິຕ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ; ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕິປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ອິທໍ ໂຂ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍໍ ວິເຣຈນໍ ຍໍ ວິເຣຈນໍ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິເຍວ ໂນ ວິປຊ຺ຊຕິ, ຍໍ ວິເຣຈນໍ ອາຄມ຺ມ ຊາຕິຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ຊາຕິຍາ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ…ເປ… ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາເສຫິ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕີ’’ຕິ. ອຏ຺ຐມໍ.

໙. ວມນສຸຕ຺ຕໍ

໑໐໙. ‘‘ຕິກິຈ຺ຉກາ, ຠິກ຺ຂເວ, ວມນໍ ເທນ຺ຕິ ປິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານມ຺ປິ ອາພາຘານໍ ປຏິຆາຕາຍ, ເສມ຺ຫສມຸຏ຺ຐານານມ຺ປິ ອາພາຘານໍ ປຏິຆາຕາຍ, ວາຕສມຸຏ຺ຐານານມ຺ປິ ອາພາຘານໍ ປຏິຆາຕາຍ. ອຕ຺ເຖຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ວມນໍ; ‘ເນຕໍ ນຕ຺ຖີ’ຕິ ວທາມິ. ຕຎ຺ຈ ໂຂ ເອຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ວມນໍ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິປິ ວິປຊ຺ຊຕິປິ.

‘‘ອຫຎ຺ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍໍ ວມນໍ ເທເສສ຺ສາມິ, ຍໍ ວມນໍ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິເຍວ ໂນ ວິປຊ຺ຊຕິ, ຍໍ ວມນໍ ອາຄມ຺ມ ຊາຕິຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ຊາຕິຍາ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຊຣາຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ຊຣາຍ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ມຣຓຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ມຣເຓນ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາເສຫິ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ຕໍ ສຸຓາຖ…ເປ….

‘‘ກຕມຎ຺ຈ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍໍ ວມນໍ, ຍໍ ວມນໍ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິເຍວ ໂນ ວິປຊ຺ຊຕິ, ຍໍ ວມນໍ ອາຄມ຺ມ ຊາຕິຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ຊາຕິຍາ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ…ເປ… ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາເສຫິ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ?

‘‘ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ວນ຺ຕາ ໂຫຕິ; ເຍ ຈ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ເຕ ຈສ຺ສ ວນ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ; ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

‘‘ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ປສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ໂປ ວນ຺ໂຕ ໂຫຕິ…ເປ… ສມ຺ມາວາຈສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາວາຈາ ວນ຺ຕາ ໂຫຕິ… ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາກມ຺ມນ຺ໂຕ ວນ຺ໂຕ ໂຫຕິ… ສມ຺ມາອາຊີວສ຺ສ ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາອາຊີໂວ ວນ຺ໂຕ ໂຫຕິ… ສມ຺ມາວາຍາມສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາວາຍາໂມ ວນ຺ໂຕ ໂຫຕິ… ສມ຺ມາສຕິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາສຕິ ວນ຺ຕາ ໂຫຕິ… ສມ຺ມາສມາຘິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາສມາຘິ ວນ຺ໂຕ ໂຫຕິ… ສມ຺ມາຎາຓິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາຎາຓໍ ວນ຺ຕໍ ໂຫຕິ …ເປ….

‘‘ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາວິມຸຕ຺ຕິ ວນ຺ຕາ ໂຫຕິ; ເຍ ຈ ມິຈ຺ຉາວິມຸຕ຺ຕິປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ເຕ ຈສ຺ສ ວນ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ; ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕິປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ອິທໍ ໂຂ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍໍ ວມນໍ ຍໍ ວມນໍ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິເຍວ ໂນ ວິປຊ຺ຊຕິ, ຍໍ ວມນໍ ອາຄມ຺ມ ຊາຕິຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ຊາຕິຍາ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ…ເປ… ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາເສຫິ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕີ’’ຕິ. ນວມໍ.

໑໐. ນິທ຺ຘມນີຍສຸຕ຺ຕໍ

໑໑໐. ‘‘ທສຍິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິທ຺ຘມນີຍາ ຘມ຺ມາ. ກຕເມ ທສ? ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ນິທ຺ຘນ຺ຕາ ໂຫຕິ; ເຍ ຈ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ເຕ ຈສ຺ສ ນິທ຺ຘນ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ; ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.

‘‘ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ປສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ໂປ ນິທ຺ຘນ຺ໂຕ ໂຫຕິ…ເປ… ສມ຺ມາວາຈສ຺ສ ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາວາຈາ ນິທ຺ຘນ຺ຕາ ໂຫຕິ… ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ຕສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາກມ຺ມນ຺ໂຕ ນິທ຺ຘນ຺ໂຕ ໂຫຕິ… ສມ຺ມາອາຊີວສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາອາຊີໂວ ນິທ຺ຘນ຺ໂຕ ໂຫຕິ… ສມ຺ມາວາຍາມສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາວາຍາໂມ ນິທ຺ຘນ຺ໂຕ ໂຫຕິ… ສມ຺ມາສຕິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາສຕິ ນິທ຺ຘນ຺ຕາ ໂຫຕິ… ສມ຺ມາສມາຘິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາສມາຘິ ນິທ຺ຘນ຺ໂຕ ໂຫຕິ… ສມ຺ມາຎາຓິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາຎາຓໍ ນິທ຺ຘນ຺ຕໍ ໂຫຕິ….

‘‘ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕິສ຺ສ, ຠິກ຺ຂເວ, ມິຈ຺ຉາວິມຸຕ຺ຕິ ນິທ຺ຘນ຺ຕາ ໂຫຕິ; ເຍ ຈ ມິຈ຺ຉາວິມຸຕ຺ຕິປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ເຕ ຈສ຺ສ ນິທ຺ຘນ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ; ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕິປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ທສ ນິທ຺ຘມນີຍາ ຘມ຺ມາ’’ຕິ. ທສມໍ.

໑໑. ປຐມອເສຂສຸຕ຺ຕໍ

໑໑໑. ອຖ ໂຂ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘‘ອເສໂຂ ອເສໂຂ’ຕິ, ຠນ຺ເຕ, ວຸຈ຺ຈຕິ. ກິຕ຺ຕາວຕາ ຠນ຺ເຕ, ຠິກ຺ຂຸ ອເສໂຂ ໂຫຕີ’’ຕິ? ‘‘ອິຘ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠິກ຺ຂຸ ອເສຂາຍ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຍາ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ, ອເສເຂນ ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ເປນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ, ອເສຂາຍ ສມ຺ມາວາຈາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ, ອເສເຂນ ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ເຕນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ, ອເສເຂນ ສມ຺ມາອາຊີເວນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ, ອເສເຂນ ສມ຺ມາວາຍາເມນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ, ອເສຂາຍ ສມ຺ມາສຕິຍາ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ, ອເສເຂນ ສມ຺ມາສມາຘິນາ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ, ອເສເຂນ ສມ຺ມາຎາເຓນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ, ອເສຂາຍ ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕິຍາ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂຸ, ຠິກ຺ຂຸ ອເສໂຂ ໂຫຕີ’’ຕິ. ເອກາທສມໍ.

໑໒. ທຸຕິຍອເສຂສຸຕ຺ຕໍ

໑໑໒. ‘‘ທສຍິເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອເສຂິຍາ ຘມ຺ມາ. ກຕເມ ທສ? ອເສຂາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ, ອເສໂຂ ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ໂປ, ອເສຂາ ສມ຺ມາວາຈາ, ອເສໂຂ ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ, ອເສໂຂ ສມ຺ມາອາຊີໂວ, ອເສໂຂ ສມ຺ມາວາຍາໂມ, ອເສຂາ ສມ຺ມາສຕິ, ອເສໂຂ ສມ຺ມາສມາຘິ, ອເສຂໍ ສມ຺ມາຎາຓໍ, ອເສຂາ ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕິ – ອິເມ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ທສ ອເສຂິຍາ ຘມ຺ມາ’’ຕິ. ທ຺ວາທສມໍ.

ສມຓສຎ຺ຎາວຄ຺ໂຄ ປຐໂມ.

ຕສ຺ສຸທ຺ທານໍ –

ສຎ຺ຎາ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ມິຈ຺ຉຕ຺ຕໍ, ພີຊໍ ວິຊ຺ຊາຍ ນິຊ຺ຊຣໍ;

ໂຘວນໍ ຕິກິຈ຺ຉາ ວມນໍ ນິທ຺ຘມນໍ ທ຺ເວ ອເສຂາຕິ.

(໑໒) ໒. ປຈ຺ໂຈໂຣຫຓິວຄ຺ໂຄ

໑. ປຐມອຘມ຺ມສຸຕ຺ຕໍ

໑໑໓. [ອ. ນິ. ໑໐.໑໗໑] ‘‘ອຘມ຺ໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທິຕພ຺ໂພ ອນຕ຺ໂຖ ຈ; ຘມ຺ໂມ ຈ ເວທິຕພ຺ໂພ ອຕ຺ໂຖ ຈ. ອຘມ຺ມຎ຺ຈ ວິທິຕ຺ວາ ອນຕ຺ຖຎ຺ຈ, ຘມ຺ມຎ຺ຈ ວິທິຕ຺ວາ ອຕ຺ຖຎ຺ຈ ຍຖາ ຘມ຺ໂມ ຍຖາ ອຕ຺ໂຖ ຕຖາ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘມ຺ໂມ ຈ ອນຕ຺ໂຖ ຈ? ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ, ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ໂປ, ມິຈ຺ຉາວາຈາ, ມິຈ຺ຉາກມ຺ມນ຺ໂຕ, ມິຈ຺ຉາອາຊີໂວ, ມິຈ຺ຉາວາຍາໂມ, ມິຈ຺ຉາສຕິ, ມິຈ຺ຉາສມາຘິ, ມິຈ຺ຉາຎາຓໍ, ມິຈ຺ຉາວິມຸຕ຺ຕິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘມ຺ໂມ ຈ ອນຕ຺ໂຖ ຈ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ໂມ ຈ ອຕ຺ໂຖ ຈ? ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ, ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ໂປ, ສມ຺ມາວາຈາ, ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ, ສມ຺ມາອາຊີໂວ, ສມ຺ມາວາຍາໂມ, ສມ຺ມາສຕິ, ສມ຺ມາສມາຘິ, ສມ຺ມາຎາຓໍ, ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕິ – ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ໂມ ຈ ອຕ຺ໂຖ ຈ.

‘‘‘ອຘມ຺ໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທິຕພ຺ໂພ ອນຕ຺ໂຖ ຈ; ຘມ຺ໂມ ຈ ເວທິຕພ຺ໂພ ອຕ຺ໂຖ ຈ. ອຘມ຺ມຎ຺ຈ ວິທິຕ຺ວາ ອນຕ຺ຖຎ຺ຈ, ຘມ຺ມຎ຺ຈ ວິທິຕ຺ວາ ອຕ຺ຖຎ຺ຈ ຍຖາ ຘມ຺ໂມ ຍຖາ ອຕ຺ໂຖ ຕຖາ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພ’ນ຺ຕິ, ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ປຐມໍ.

໒. ທຸຕິຍອຘມ຺ມສຸຕ຺ຕໍ

໑໑໔. ‘‘ອຘມ຺ໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທິຕພ຺ໂພ ຘມ຺ໂມ ຈ; ອນຕ຺ໂຖ ຈ ເວທິຕພ຺ໂພ ອຕ຺ໂຖ ຈ. ອຘມ຺ມຎ຺ຈ ວິທິຕ຺ວາ ຘມ຺ມຎ຺ຈ, ອນຕ຺ຖຎ຺ຈ ວິທິຕ຺ວາ ອຕ຺ຖຎ຺ຈ ຍຖາ ຘມ຺ໂມ ຍຖາ ອຕ຺ໂຖ ຕຖາ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘມ຺ໂມ, ກຕໂມ ຈ ຘມ຺ໂມ, ກຕໂມ ຈ ອນຕ຺ໂຖ, ກຕໂມ ຈ ອຕ຺ໂຖ?

‘‘ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘມ຺ໂມ; ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ຘມ຺ໂມ; ເຍ ຈ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ, ອຍໍ ອນຕ຺ໂຖ; ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຍໍ ອຕ຺ໂຖ.

‘‘ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ໂປ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘມ຺ໂມ; ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ໂປ ຘມ຺ໂມ; ເຍ ຈ ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ປປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ, ອຍໍ ອນຕ຺ໂຖ; ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ປປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຍໍ ອຕ຺ໂຖ.

‘‘ມິຈ຺ຉາວາຈາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘມ຺ໂມ; ສມ຺ມາວາຈາ ຘມ຺ໂມ; ເຍ ຈ ມິຈ຺ຉາວາຈາປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ, ອຍໍ ອນຕ຺ໂຖ; ສມ຺ມາວາຈາປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຍໍ ອຕ຺ໂຖ.

‘‘ມິຈ຺ຉາກມ຺ມນ຺ໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘມ຺ໂມ; ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ ຘມ຺ໂມ; ເຍ ຈ ມິຈ຺ຉາກມ຺ມນ຺ຕປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ, ອຍໍ ອນຕ຺ໂຖ; ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ຕປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຍໍ ອຕ຺ໂຖ.

‘‘ມິຈ຺ຉາອາຊີໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘມ຺ໂມ; ສມ຺ມາອາຊີໂວ ຘມ຺ໂມ; ເຍ ຈ ມິຈ຺ຉາອາຊີວປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ, ອຍໍ ອນຕ຺ໂຖ; ສມ຺ມາອາຊີວປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຍໍ ອຕ຺ໂຖ.

‘‘ມິຈ຺ຉາວາຍາໂມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘມ຺ໂມ; ສມ຺ມາວາຍາໂມ ຘມ຺ໂມ; ເຍ ຈ ມິຈ຺ຉາວາຍາມປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ, ອຍໍ ອນຕ຺ໂຖ; ສມ຺ມາວາຍາມປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຍໍ ອຕ຺ໂຖ.

‘‘ມິຈ຺ຉາສຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘມ຺ໂມ; ສມ຺ມາສຕິ ຘມ຺ໂມ; ເຍ ຈ ມິຈ຺ຉາສຕິປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ, ອຍໍ ອນຕ຺ໂຖ; ສມ຺ມາສຕິປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຍໍ ອຕ຺ໂຖ.

‘‘ມິຈ຺ຉາສມາຘິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘມ຺ໂມ; ສມ຺ມາສມາຘິ ຘມ຺ໂມ; ເຍ ຈ ມິຈ຺ຉາສມາຘິປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ, ອຍໍ ອນຕ຺ໂຖ; ສມ຺ມາສມາຘິປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຍໍ ອຕ຺ໂຖ.

‘‘ມິຈ຺ຉາຎາຓໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘມ຺ໂມ; ສມ຺ມາຎາຓໍ ຘມ຺ໂມ; ເຍ ຈ ມິຈ຺ຉາຎາຓປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ, ອຍໍ ອນຕ຺ໂຖ; ສມ຺ມາຎາຓປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຍໍ ອຕ຺ໂຖ.

‘‘ມິຈ຺ຉາວິມຸຕ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘມ຺ໂມ; ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕິ ຘມ຺ໂມ; ເຍ ຈ ມິຈ຺ຉາວິມຸຕ຺ຕິປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ, ອຍໍ ອນຕ຺ໂຖ; ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕິປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຍໍ ອຕ຺ໂຖ.

‘‘‘ອຘມ຺ໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທິຕພ຺ໂພ ຘມ຺ໂມ ຈ; ອນຕ຺ໂຖ ຈ ເວທິຕພ຺ໂພ ອຕ຺ໂຖ ຈ. ອຘມ຺ມຎ຺ຈ ວິທິຕ຺ວາ ຘມ຺ມຎ຺ຈ, ອນຕ຺ຖຎ຺ຈ ວິທິຕ຺ວາ ອຕ຺ຖຎ຺ຈ ຍຖາ ຘມ຺ໂມ ຍຖາ ອຕ຺ໂຖ ຕຖາ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພ’ນ຺ຕິ, ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອິທເມຕໍ ປຏິຈ຺ຈ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ທຸຕິຍໍ.

໓. ຕຕິຍອຘມ຺ມສຸຕ຺ຕໍ

໑໑໕. ‘‘ອຘມ຺ໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທິຕພ຺ໂພ ຘມ຺ໂມ ຈ; ອນຕ຺ໂຖ ຈ ເວທິຕພ຺ໂພ ອຕ຺ໂຖ ຈ. ອຘມ຺ມຎ຺ຈ ວິທິຕ຺ວາ ຘມ຺ມຎ຺ຈ, ອນຕ຺ຖຎ຺ຈ ວິທິຕ຺ວາ ອຕ຺ຖຎ຺ຈ ຍຖາ ຘມ຺ໂມ ຍຖາ ອຕ຺ໂຖ ຕຖາ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ. ອິທມໂວຈ ຠຄວາ. ອິທໍ ວຕ຺ວານ ສຸຄໂຕ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປາວິສິ.

ອຖ ໂຂ ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອຈິຣປກ຺ກນ຺ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ອິທໍ ໂຂ ໂນ, ອາວຸໂສ, ຠຄວາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຊິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ – ‘ອຘມ຺ໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທິຕພ຺ໂພ ຘມ຺ໂມ ຈ; ອນຕ຺ໂຖ ຈ ເວທິຕພ຺ໂພ ອຕ຺ໂຖ ຈ. ອຘມ຺ມຎ຺ຈ ວິທິຕ຺ວາ ຘມ຺ມຎ຺ຈ, ອນຕ຺ຖຎ຺ຈ ວິທິຕ຺ວາ ອຕ຺ຖຎ຺ຈ ຍຖາ ຘມ຺ໂມ ຍຖາ ອຕ຺ໂຖ ຕຖາ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພ’ນ຺ຕິ. ໂກ ນຸ ໂຂ ອິມສ຺ສ ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສສ຺ສ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ວິຠເຊຍ຺ຍາ’’ຕິ?

ອຖ ໂຂ ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ອຍໍ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ສຕ຺ຖຸ ເຈວ ສໍວຓ຺ຓິໂຕ ສມ຺ຠາວິໂຕ ຈ ວິຎ຺ຎູນໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ. ປໂຫຕິ ຈາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ອິມສ຺ສ ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສສ຺ສ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ວິຠຊິຕຸໍ. ຍໍນູນ ມຍໍ ເຍນາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຕນຸປສງ຺ກເມຍ຺ຍາມ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຏິປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາມ [ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາມ (ສີ. ສ຺ຍາ. ປີ.) ມ. ນິ. ໑.໒໐໒ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ]. ຍຖາ ໂນ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ພ຺ຍາກຣິສ຺ສຕິ ຕຖາ ນໍ ຘາເຣສ຺ສາມາ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ເຍນາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມຕາ ອານນ຺ເທນ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິໍສຸ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ເອຕທໂວຈຸໍ –

‘‘ອິທໍ ໂຂ ໂນ, ອາວຸໂສ ອານນ຺ທ, ຠຄວາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຊິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ – ‘ອຘມ຺ໂມ ຈ…ເປ… ຕຖາ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພ’ນ຺ຕິ.

‘‘ເຕສໍ ໂນ, ອາວຸໂສ, ອມ຺ຫາກໍ ອຈິຣປກ຺ກນ຺ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ເອຕທໂຫສິ – ‘ອິທໍ ໂຂ ໂນ, ອາວຸໂສ, ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຊິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ – ອຘມ຺ໂມ ຈ…ເປ… ຕຖາ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພນ຺ຕິ. ໂກ ນຸ ໂຂ ອິມສ຺ສ ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສສ຺ສ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ວິຠເຊຍ຺ຍາ’ຕິ?

‘‘ເຕສໍ ໂນ, ອາວຸໂສ, ອມ຺ຫາກໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘ອຍໍ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ສຕ຺ຖຸ ເຈວ ສໍວຓ຺ຓິໂຕ ສມ຺ຠາວິໂຕ ຈ ວິຎ຺ຎູນໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ. ປໂຫຕິ ຈາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ອິມສ຺ສ ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສສ຺ສ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ວິຠຊິຕຸໍ. ຍໍນູນ ມຍໍ ເຍນາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຕນຸປສງ຺ກເມຍ຺ຍາມ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຏິປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາມ. ຍຖາ ໂນ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ພ຺ຍາກຣິສ຺ສຕິ ຕຖາ ນໍ ຘາເຣສ຺ສາມາ’ຕິ. ວິຠຊຕຸ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ’’ຕິ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ອາວຸໂສ, ປຸຣິໂສ ສາຣຕ຺ຖິໂກ ສາຣຄເວສີ ສາຣປຣິເຍສນໍ ຈຣມາໂນ ມຫໂຕ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ຕິຏ຺ຐໂຕ ສາຣວໂຕ ອຕິກ຺ກມ຺ເມວ ມູລໍ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ຂນ຺ຘໍ ສາຂາປລາເສ ສາຣໍ ປຣິເຍສິຕພ຺ພໍ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ; ເອວໍສມ຺ປທມິທໍ ອາຍສ຺ມນ຺ຕານໍ ສຕ຺ຖຣິ ສມ຺ມຸຂີຠູເຕ ຕໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຕິສິຕ຺ວາ ອມ຺ເຫ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຏິປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ ມຎ຺ຎຖ. ໂສ ຫາວຸໂສ, ຠຄວາ ຊານໍ ຊານາຕິ ປສ຺ສໍ ປສ຺ສຕິ, ຈກ຺ຂຸຠູໂຕ ຎາຓຠູໂຕ ຘມ຺ມຠູໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມຠູໂຕ ວຕ຺ຕາ ປວຕ຺ຕາ ອຕ຺ຖສ຺ສ ນິນ຺ເນຕາ ອມຕສ຺ສ ທາຕາ ຘມ຺ມສ຺ສາມີ ຕຖາຄໂຕ. ໂສ ເຈວ ປເນຕສ຺ສ ກາໂລ ອໂຫສິ ຍໍ ຕຸມ຺ເຫ ຠຄວນ຺ຕໍເຍວ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຏິປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາຖ. ຍຖາ ໂວ ຠຄວາ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ ຕຖາ ນໍ ຘາເຣຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ.

‘‘ອທ຺ຘາວຸໂສ ອານນ຺ທ, ຠຄວາ ຊານໍ ຊານາຕິ ປສ຺ສໍ ປສ຺ສຕິ ຈກ຺ຂຸຠູໂຕ ຎາຓຠູໂຕ ຘມ຺ມຠູໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມຠູໂຕ ວຕ຺ຕາ ປວຕ຺ຕາ ອຕ຺ຖສ຺ສ ນິນ຺ເນຕາ ອມຕສ຺ສ ທາຕາ ຘມ຺ມສ຺ສາມີ ຕຖາຄໂຕ. ໂສ ເຈວ ປເນຕສ຺ສ ກາໂລ ອໂຫສິ ຍໍ ມຍໍ ຠຄວນ຺ຕໍເຍວ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຏິປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາມ, ຍຖາ ໂນ ຠຄວາ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ ຕຖາ ນໍ ຘາເຣຍ຺ຍາມ. ອປິ ຈາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ສຕ຺ຖຸ ເຈວ ສໍວຓ຺ຓິໂຕ ສມ຺ຠາວິໂຕ ຈ ວິຎ຺ຎູນໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ. ປໂຫຕິ ຈາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ອິມສ຺ສ ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສສ຺ສ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ວິຠຊິຕຸໍ. ວິຠຊຕາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ອຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ’’ຕິ.

‘‘ເຕນຫາວຸໂສ, ສຸຓາຖ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວມາວຸໂສ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມໂຕ ອານນ຺ທສ຺ສ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ອຖາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ຍໍ ໂຂ ໂນ, ອາວຸໂສ, ຠຄວາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຊິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ – ‘ອຘມ຺ໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທິຕພ຺ໂພ ຘມ຺ໂມ ຈ; ອນຕ຺ໂຖ ຈ ເວທິຕພ຺ໂພ ອຕ຺ໂຖ ຈ. ອຘມ຺ມຎ຺ຈ ວິທິຕ຺ວາ ຘມ຺ມຎ຺ຈ, ອນຕ຺ຖຎ຺ຈ ວິທິຕ຺ວາ ອຕ຺ຖຎ຺ຈ ຍຖາ ຘມ຺ໂມ ຍຖາ ອຕ຺ໂຖ ຕຖາ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພ’ນ຺ຕິ.

ກຕໂມ ຈາວຸໂສ, ອຘມ຺ໂມ, ກຕໂມ ຈ ຘມ຺ໂມ, ກຕໂມ ຈ ອນຕ຺ໂຖ, ກຕໂມ ຈ ອຕ຺ໂຖ?

‘‘ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ, ອາວຸໂສ, ອຘມ຺ໂມ; ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ຘມ຺ໂມ; ເຍ ຈ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ, ອຍໍ ອນຕ຺ໂຖ; ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຍໍ ອຕ຺ໂຖ.

‘‘ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ໂປ, ອາວຸໂສ, ອຘມ຺ໂມ; ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ໂປ ຘມ຺ໂມ… ມິຈ຺ຉາວາຈາ, ອາວຸໂສ, ອຘມ຺ໂມ; ສມ຺ມາວາຈາ ຘມ຺ໂມ … ມິຈ຺ຉາກມ຺ມນ຺ໂຕ, ອາວຸໂສ, ອຘມ຺ໂມ; ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ ຘມ຺ໂມ… ມິຈ຺ຉາອາຊີໂວ, ອາວຸໂສ, ອຘມ຺ໂມ; ສມ຺ມາອາຊີໂວ ຘມ຺ໂມ… ມິຈ຺ຉາວາຍາໂມ, ອາວຸໂສ, ອຘມ຺ໂມ; ສມ຺ມາວາຍາໂມ ຘມ຺ໂມ… ມິຈ຺ຉາສຕິ, ອາວຸໂສ, ອຘມ຺ໂມ; ສມ຺ມາສຕິ ຘມ຺ໂມ… ມິຈ຺ຉາສມາຘິ, ອາວຸໂສ, ອຘມ຺ໂມ; ສມ຺ມາສມາຘິ ຘມ຺ໂມ… ມິຈ຺ຉາຎາຓໍ, ອາວຸໂສ, ອຘມ຺ໂມ; ສມ຺ມາຎາຓໍ ຘມ຺ໂມ….

ມິຈ຺ຉາວິມຸຕ຺ຕິ, ອາວຸໂສ, ອຘມ຺ໂມ; ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕິ ຘມ຺ໂມ; ເຍ ຈ ມິຈ຺ຉາວິມຸຕ຺ຕິປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ, ອຍໍ ອນຕ຺ໂຖ; ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕິປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຍໍ ອຕ຺ໂຖ.

‘‘ອຍໍ ໂຂ ໂນ, ອາວຸໂສ, ຠຄວາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຊິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ – ‘ອຘມ຺ໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທິຕພ຺ໂພ ຘມ຺ໂມ ຈ…ເປ… ຕຖາ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພ’ນ຺ຕິ, ອິມສ຺ສ ໂຂ ອຫໍ, ອາວຸໂສ, ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສສ຺ສ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ເອວໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອາຊານາມິ. ອາກງ຺ຂມານາ ຈ ປນ ຕຸມ຺ເຫ, ອາວຸໂສ, ຠຄວນ຺ຕໍເຍວ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຏິປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາຖ. ຍຖາ ໂວ ຠຄວາ ພ຺ຍາກໂຣຕິ [ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍ (ສ຺ຍາ.)] ຕຖາ ນໍ ຘາເຣຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ.

‘‘ເອວມາວຸໂສ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ອາຍສ຺ມໂຕ ອານນ຺ທສ຺ສ ຠາສິຕໍ ອຠິນນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂມທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສຸ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິໍສຸ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນາ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈຸໍ –

‘‘ຍໍ ໂຂ ໂນ ຠຄວາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຊິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ – ‘ອຘມ຺ໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທິຕພ຺ໂພ…ເປ… ຕຖາ ປຏິຊ຺ຊິຕພ຺ພ’ນ຺ຕິ.

‘‘ເຕສໍ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ອມ຺ຫາກໍ ອຈິຣປກ຺ກນ຺ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ເອຕທໂຫສິ – ‘ອິທໍ ໂຂ ໂນ, ອາວຸໂສ, ຠຄວາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຊິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ວິຫາຣໍ ປວິຏ຺ໂຐ – ອຘມ຺ໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທິຕພ຺ໂພ…ເປ… ຕຖາ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພນ຺ຕິ. ໂກ ນຸ ໂຂ ອິມສ຺ສ ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສສ຺ສ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ວິຠເຊຍ຺ຍາ’ຕິ?

‘‘ເຕສໍ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ອມ຺ຫາກໍ ເອຕທໂຫສິ – ‘ອຍໍ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ສຕ຺ຖຸ ເຈວ ສໍວຓ຺ຓິໂຕ ສມ຺ຠາວິໂຕ ຈ ວິຎ຺ຎູນໍ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີນໍ. ປໂຫຕິ ຈາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ອິມສ຺ສ ຠຄວຕາ ສໍຂິຕ຺ເຕນ ອຸທ຺ເທສສ຺ສ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ອວິຠຕ຺ຕສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອຕ຺ຖໍ ວິຠຊິຕຸໍ. ຍໍນູນ ມຍໍ ເຍນາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຕນຸປສງ຺ກເມຍ຺ຍາມ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຏິປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາມ. ຍຖາ ໂນ ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ພ຺ຍາກຣິສ຺ສຕິ ຕຖາ ນໍ ຘາເຣສ຺ສາມາ’ຕິ.

‘‘ອຖ ໂຂ ມຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ເຍນາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ເຕນຸປສງ຺ກມິມ຺ຫາ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອານນ຺ທໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອປຸຈ຺ຉິມ຺ຫາ. ເຕສໍ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມຕາ ອານນ຺ເທນ ອິເມຫິ ອາກາເຣຫິ ອິເມຫິ ປເທຫິ ອິເມຫິ ພ຺ຍຎ຺ຊເນຫິ ອຕ຺ໂຖ ສຸວິຠຕ຺ໂຕ’’ຕິ [ວິຠຕ຺ໂຕຕິ (?) ເອວເມວ ຫິ ອຎ຺ເຎສຸ ອີທິສສຸຕ຺ເຕສຸ ທິສ຺ສຕິ].

‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ຠິກ຺ຂເວ! ປຓ຺ຑິໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ອານນ຺ໂທ. ມຫາປຎ຺ໂຎ, ຠິກ຺ຂເວ, ອານນ຺ໂທ. ມໍ ເຈປິ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຏິປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍາຖ, ອຫມ຺ປິ ເຈຕໍ ເອວເມວໍ [ອຫມ຺ປິ ຕໍ ເອວເມວໍ (ມ. ນິ. ໑.໒໐໕)] ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍໍ ຍຖາ ຕໍ ອານນ຺ເທນ ພ຺ຍາກຕໍ. ເອໂສ ເຈວ ຕສ຺ສ [ເອໂສ ເຈເວຕສ຺ສ (ມ. ນິ. ໑.໒໐໕)] ອຕ຺ໂຖ ເອວຎ຺ຈ ນໍ ຘາເຣຍ຺ຍາຖາ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.

໔. ອຊິຕສຸຕ຺ຕໍ

໑໑໖. ອຖ ໂຂ ອຊິໂຕ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອຊິໂຕ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ອມ຺ຫາກໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ປຓ຺ຑິໂຕ ນາມ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ. ເຕນ ປຎ຺ຈມຕ຺ຕານິ ຈິຕ຺ຕຏ຺ຐານສຕານິ ຈິນ຺ຕິຕານິ, ເຍຫິ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ອຸປາຣທ຺ຘາວ ຊານນ຺ຕິ [ອຸປາຣທ຺ຘາ ປຊານນ຺ຕິ (ສີ.)] ອຸປາຣທ຺ຘສ຺ມາ’’ຕິ [ອຸປາຣທ຺ຘມ຺ຫາຕິ (ສີ. ປີ.)].

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຘາເຣຖ ໂນ ຕຸມ຺ເຫ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຓ຺ຑິຕວຕ຺ຖູນີ’’ຕິ? ‘‘ເອຕສ຺ສ, ຠຄວາ, ກາໂລ ເອຕສ຺ສ, ສຸຄຕ, ກາໂລ ຍໍ ຠຄວາ ຠາເສຍ຺ຍ, ຠຄວໂຕ ສຸຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູ ຘາເຣສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ.

‘‘ເຕນ ຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸຓາຖ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ອຘມ຺ມິເກນ ວາເທນ ອຘມ຺ມິກໍ ວາທໍ ອຠິນິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ ອຠິນິປ຺ປີເຬຕິ, ເຕນ ຈ ອຘມ຺ມິກໍ ປຣິສໍ ຣຎ຺ເຊຕິ. ເຕນ ສາ ອຘມ຺ມິກາ ປຣິສາ ອຸຈ຺ຈາສທ຺ທມຫາສທ຺ທາ ໂຫຕິ – ‘ປຓ຺ຑິໂຕ ວຕ, ໂຠ, ປຓ຺ຑິໂຕ ວຕ, ໂຠ’ຕິ.

‘‘ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ອຘມ຺ມິເກນ ວາເທນ ຘມ຺ມິກໍ ວາທໍ ອຠິນິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ ອຠິນິປ຺ປີເຬຕິ, ເຕນ ຈ ອຘມ຺ມິກໍ ປຣິສໍ ຣຎ຺ເຊຕິ. ເຕນ ສາ ອຘມ຺ມິກາ ປຣິສາ ອຸຈ຺ຈາສທ຺ທມຫາສທ຺ທາ ໂຫຕິ – ‘ປຓ຺ຑິໂຕ ວຕ, ໂຠ, ປຓ຺ຑິໂຕ ວຕ, ໂຠ’ຕິ.

‘‘ອິຘ ປນ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອກຈ຺ໂຈ ອຘມ຺ມິເກນ ວາເທນ ຘມ຺ມິກຎ຺ຈ ວາທໍ ອຘມ຺ມິກຎ຺ຈ ວາທໍ ອຠິນິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ ອຠິນິປ຺ປີເຬຕິ, ເຕນ ຈ ອຘມ຺ມິກໍ ປຣິສໍ ຣຎ຺ເຊຕິ. ເຕນ ສາ ອຘມ຺ມິກາ ປຣິສາ ອຸຈ຺ຈາສທ຺ທມຫາສທ຺ທາ ໂຫຕິ – ‘ປຓ຺ຑິໂຕ ວຕ, ໂຠ, ປຓ຺ຑິໂຕ ວຕ, ໂຠ’ຕິ.

‘‘ອຘມ຺ໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ເວທິຕພ຺ໂພ ຘມ຺ໂມ ຈ; ອນຕ຺ໂຖ ຈ ເວທິຕພ຺ໂພ ອຕ຺ໂຖ ຈ. ອຘມ຺ມຎ຺ຈ ວິທິຕ຺ວາ ຘມ຺ມຎ຺ຈ, ອນຕ຺ຖຎ຺ຈ ວິທິຕ຺ວາ ອຕ຺ຖຎ຺ຈ ຍຖາ ຘມ຺ໂມ ຍຖາ ອຕ຺ໂຖ ຕຖາ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ.

‘‘ກຕໂມ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘມ຺ໂມ, ກຕໂມ ຈ ຘມ຺ໂມ, ກຕໂມ ຈ ອນຕ຺ໂຖ, ກຕໂມ ຈ ອຕ຺ໂຖ? ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘມ຺ໂມ; ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ຘມ຺ໂມ; ເຍ ຈ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິປຈ຺ຈຍາ ອເນເກ ປາປກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ, ອຍໍ ອນຕ຺ໂຖ; ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິປຈ຺ຈຍາ ຈ ອເນເກ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ອຍໍ ອຕ຺ໂຖ.

‘‘ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ໂປ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘມ຺ໂມ; ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ໂປ ຘມ຺ໂມ… ມິຈ຺ຉາວາຈາ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘມ຺ໂມ; ສມ຺ມາວາຈາ ຘມ຺ໂມ… ມິຈ຺ຉາກມ຺ມນ຺ໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘມ຺ໂມ; ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ ຘມ຺ໂມ… ມິຈ຺ຉາອາຊີໂວ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘມ຺ໂມ; ສມ຺ມາອາຊີໂວ ຘມ຺ໂມ … ມິຈ຺ຉາວາຍາໂມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘມ຺ໂມ; ສມ຺ມາວາຍາໂມ ຘມ຺ໂມ… ມິຈ຺ຉາສຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘມ຺ໂມ; ສມ຺ມາສຕິ ຘມ຺ໂມ… ມິຈ຺ຉາສມາຘິ, ຠິກ຺ຂເວ ອຘມ຺ໂມ; ສມ຺ມາສມາຘິ ຘມ຺ໂມ… ມິຈ຺ຉາຎາຓໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘມ຺ໂມ; ສມ຺ມາຎາຓໍ ຘມ຺ໂມ.

໕. ສງ຺ຄາຣວສຸຕ຺ຕໍ

໑໑໗. [ອ. ນິ. ໑໐.໑໖໙] ອຖ ໂຂ ສງ຺ຄາຣໂວ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວຕາ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ສງ຺ຄາຣໂວ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ, ໂຠ ໂຄຕມ, ໂອຣິມໍ ຕີຣໍ, ກິໍ ປາຣິມໍ ຕີຣ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ໂອຣິມໍ ຕີຣໍ, ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ປາຣິມໍ ຕີຣໍ; ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ໂປ ໂອຣິມໍ ຕີຣໍ, ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ໂປ ປາຣິມໍ ຕີຣໍ; ມິຈ຺ຉາວາຈາ ໂອຣິມໍ ຕີຣໍ, ສມ຺ມາວາຈາ ປາຣິມໍ ຕີຣໍ; ມິຈ຺ຉາກມ຺ມນ຺ໂຕ ໂອຣິມໍ ຕີຣໍ, ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ ປາຣິມໍ ຕີຣໍ; ມິຈ຺ຉາອາຊີໂວ ໂອຣິມໍ ຕີຣໍ, ສມ຺ມາອາຊີໂວ ປາຣິມໍ ຕີຣໍ; ມິຈ຺ຉາວາຍາໂມ ໂອຣິມໍ ຕີຣໍ, ສມ຺ມາວາຍາໂມ ປາຣິມໍ ຕີຣໍ; ມິຈ຺ຉາສຕິ ໂອຣິມໍ ຕີຣໍ, ສມ຺ມາສຕິ ປາຣິມໍ ຕີຣໍ; ມິຈ຺ຉາສມາຘິ ໂອຣິມໍ ຕີຣໍ, ສມ຺ມາສມາຘິ ປາຣິມໍ ຕີຣໍ; ມິຈ຺ຉາຎາຓໍ ໂອຣິມໍ ຕີຣໍ, ສມ຺ມາຎາຓໍ ປາຣິມໍ ຕີຣໍ; ມິຈ຺ຉາວິມຸຕ຺ຕິ ໂອຣິມໍ ຕີຣໍ, ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕິ ປາຣິມໍ ຕີຣນ຺ຕິ. ອິທໍ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ໂອຣິມໍ ຕີຣໍ, ອິທໍ ປາຣິມໍ ຕີຣນ຺ຕິ.

‘‘ອປ຺ປກາ ເຕ ມນຸສ຺ເສສຸ, ເຍ ຊນາ ປາຣຄາມິໂນ;

ອຖາຍໍ ອິຕຣາ ປຊາ, ຕີຣເມວານຸຘາວຕິ.

‘‘ເຍ ຈ ໂຂ ສມ຺ມທກ຺ຂາເຕ, ຘມ຺ເມ ຘມ຺ມານຸວຕ຺ຕິໂນ;

ເຕ ຊນາ ປາຣເມສ຺ສນ຺ຕິ, ມຈ຺ຈຸເຘຍ຺ຍໍ ສຸທຸຕ຺ຕຣໍ.

‘‘ກຓ຺ຫໍ ຘມ຺ມໍ ວິປ຺ປຫາຍ, ສຸກ຺ກໍ ຠາເວຖ ປຓ຺ຑິໂຕ;

ໂອກາ ອໂນກມາຄມ຺ມ, ວິເວເກ ຍຕ຺ຖ ທູຣມໍ.

‘‘ຕຕ຺ຣາຠິຣຕິມິຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ຫິຕ຺ວາ ກາເມ ອກິຎ຺ຈໂນ;

ປຣິໂຍທເປຍ຺ຍ ອຕ຺ຕານໍ, ຈິຕ຺ຕກ຺ເລເສຫິ ປຓ຺ຑິໂຕ.

‘‘ເຍສໍ ສມ຺ໂພຘິຍງ຺ເຄສຸ, ສມ຺ມາ ຈິຕ຺ຕໍ ສຸຠາວິຕໍ;

ອາທານປຏິນິສ຺ສຄ຺ເຄ, ອນຸປາທາຍ ເຍ ຣຕາ;

ຂີຓາສວາ ຊຸຕິມນ຺ໂຕ [ຊຸຕີມນ຺ໂຕ (ສີ.)], ເຕ ໂລເກ ປຣິນິພ຺ພຸຕາ’’ຕິ. ປຎ຺ຈມໍ;

໖. ໂອຣິມຕີຣສຸຕ຺ຕໍ

໑໑໘. ‘‘ໂອຣິມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕີຣໍ ເທເສສ຺ສາມິ ປາຣິມຎ຺ຈ ຕີຣໍ. ຕໍ ສຸຓາຖ, ສາຘຸກໍ ມນສິ ກໂຣຖ; ຠາສິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ‘‘ເອວໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂູ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈສ຺ໂສສຸໍ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈ –

‘‘ກຕມຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂອຣິມໍ ຕີຣໍ, ກຕມຎ຺ຈ ປາຣິມໍ ຕີຣໍ? ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ໂອຣິມໍ ຕີຣໍ, ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ປາຣິມໍ ຕີຣໍ…ເປ… ມິຈ຺ຉາວິມຸຕ຺ຕິ ໂອຣິມໍ ຕີຣໍ, ສມ຺ມາວິມຸຕ຺ຕິ ປາຣິມໍ ຕີຣໍ. ອິທໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ໂອຣິມໍ ຕີຣໍ, ອິທໍ ປາຣິມໍ ຕີຣນ຺ຕິ.

‘‘ອປ຺ປກາ ເຕ ມນຸສ຺ເສສຸ, ເຍ ຊນາ ປາຣຄາມິໂນ;

ອຖາຍໍ ອິຕຣາ ປຊາ, ຕີຣເມວານຸຘາວຕິ.

‘‘ເຍ ຈ ໂຂ ສມ຺ມທກ຺ຂາເຕ, ຘມ຺ເມ ຘມ຺ມານຸວຕ຺ຕິໂນ;

ເຕ ຊນາ ປາຣເມສ຺ສນ຺ຕິ, ມຈ຺ຈຸເຘຍ຺ຍໍ ສຸທຸຕ຺ຕຣໍ.

‘‘ກຓ຺ຫໍ ຘມ຺ມໍ ວິປ຺ປຫາຍ, ສຸກ຺ກໍ ຠາເວຖ ປຓ຺ຑິໂຕ;

ໂອກາ ອໂນກ ມາຄມ຺ມ, ວິເວເກ ຍຕ຺ຖ ທູຣມໍ.

‘‘ຕຕ຺ຣາຠິຣຕິມິຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ຫິຕ຺ວາ ກາເມ ອກິຎ຺ຈໂນ;

ປຣິໂຍທເປຍ຺ຍ ອຕ຺ຕານໍ, ຈິຕ຺ຕກ຺ເລເສຫິ ປຓ຺ຑິໂຕ.

‘‘ເຍສໍ ສມ຺ໂພຘິຍງ຺ເຄສຸ, ສມ຺ມາ ຈິຕ຺ຕໍ ສຸຠາວິຕໍ;

ອາທານປຏິນິສ຺ສຄ຺ເຄ, ອນຸປາທາຍ ເຍ ຣຕາ;

ຂີຓາສວາ ຊຸຕິມນ຺ໂຕ, ເຕ ໂລເກ ປຣິນິພ຺ພຸຕາ’’ຕິ. ຉຏ຺ຐໍ;

໗. ປຐມປຈ຺ໂຈໂຣຫຓີສຸຕ຺ຕໍ

໑໑໙. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ຊາຓຸສ຺ໂສຓິ [ຊານຸສ຺ໂສນິ (ກ. ສີ.), ຊານຸສ຺ໂສຓິ (ກ. ສີ.), ຊາຓຸໂສຓິ (ກ.)] ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຕທຫຸໂປສເຖ ສີສໍນ຺ຫາໂຕ [ສີສໍນຫາໂຕ (ສີ. ປີ.), ສີສນ຺ຫາໂຕ (ສ຺ຍາ.)] ນວໍ ໂຂມຍຸຄໍ ນິວຕ຺ໂຖ ອລ຺ລກຸສມຸຏ຺ຐິໍ ອາທາຍ ຠຄວໂຕ ອວິທູເຣ ເອກມນ຺ຕໍ ຐິໂຕ ໂຫຕິ.

ອທ຺ທສາ ໂຂ ຠຄວາ ຊາຓຸສ຺ໂສຓິໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ຕທຫຸໂປສເຖ ສີສໍນ຺ຫາຕໍ ນວໍ ໂຂມຍຸຄໍ ນິວຕ຺ຖໍ ອລ຺ລກຸສມຸຏ຺ຐິໍ ອາທາຍ ເອກມນ຺ຕໍ ຐິຕໍ. ທິສ຺ວານ ຊາຓຸສ຺ໂສຓິໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ກິໍ ນຸ ຕ຺ວໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຕທຫຸໂປສເຖ ສີສໍນ຺ຫາໂຕ ນວໍ ໂຂມຍຸຄໍ ນິວຕ຺ໂຖ ອລ຺ລກຸສມຸຏ຺ຐິໍ ອາທາຍ ເອກມນ຺ຕໍ ຐິໂຕ? ກິໍ ນ຺ວຊ຺ຊ [ກິໍ ນຸ ອຊ຺ຊ (ສ຺ຍາ.), ກິໍ ນຸ ໂຂ ອຊ຺ຊ (ປີ.), ກິໍ ນຸ ຂ຺ວຊ຺ຊ (ກ.)] ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸລສ຺ສາ’’ຕິ [ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ພ຺ຣຫ຺ມກຸສລສ຺ສາຕິ (ກ.)]? ‘‘ປຈ຺ໂຈໂຣຫຓີ, ໂຠ ໂຄຕມ, ອຊ຺ຊ ພ຺ຣາຫ຺ມຓກຸລສ຺ສາ’’ຕິ [ພ຺ຣຫ຺ມກຸສລສ຺ສາຕິ (ກ.)].

‘‘ຍຖາ ກຖໍ ປນ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ປຈ຺ໂຈໂຣຫຓີ ໂຫຕີ’’ຕິ? ‘‘ອິຘ, ໂຠ ໂຄຕມ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຕທຫຸໂປສເຖ ສີສໍນ຺ຫາຕາ ນວໍ ໂຂມຍຸຄໍ ນິວຕ຺ຖາ ອລ຺ເລນ ໂຄມເຍນ ປຖວິໍ ໂອປຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ຫຣິເຕຫິ ກຸເສຫິ ປຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ [ປວິຕ຺ຖາເຣຕ຺ວາ (ກ.)] ອນ຺ຕຣາ ຈ ເວລໍ ອນ຺ຕຣາ ຈ ອຄ຺ຍາຄາຣໍ ເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປນ຺ຕິ. ເຕ ຕໍ ຣຕ຺ຕິໍ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐາຍ ປຎ຺ຊລິກາ ອຄ຺ຄິໍ ນມສ຺ສນ຺ຕິ – ‘ປຈ຺ໂຈໂຣຫາມ ຠວນ຺ຕໍ, ປຈ຺ໂຈໂຣຫາມ ຠວນ຺ຕ’ນ຺ຕິ. ພຫຸເກນ ຈ ສປ຺ປິເຕລນວນີເຕນ ອຄ຺ຄິໍ ສນ຺ຕປ຺ເປນ຺ຕິ. ຕສ຺ສາ ຈ ຣຕ຺ຕິຍາ ອຈ຺ຈເຍນ ປຓີເຕນ ຂາທນີເຍນ ໂຠຊນີເຍນ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ສນ຺ຕປ຺ເປນ຺ຕິ. ເອວໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ປຈ຺ໂຈໂຣຫຓີ ໂຫຕີ’’ຕິ.