໓. ກິໍທິຏ຺ຐິກສຸຕ຺ຕໍ

໙໓. ເອກໍ ສມຍໍ ຠຄວາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມ. ອຖ ໂຂ ອນາຖປິຓ຺ຑິໂກ ຄຫປຕິ ທິວາ ທິວສ຺ສ ສາວຕ຺ຖິຍາ ນິກ຺ຂມິ ຠຄວນ຺ຕໍ ທສ຺ສນາຍ. ອຖ ໂຂ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ຄຫປຕິສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ອກາໂລ ໂຂ ຕາວ ຠຄວນ຺ຕໍ ທສ຺ສນາຍ. ປຏິສລ຺ລີໂນ ຠຄວາ. ມໂນຠາວນີຍານມ຺ປິ ຠິກ຺ຂູນໍ ອກາໂລ ທສ຺ສນາຍ. ປຏິສລ຺ລີນາ ມໂນຠາວນີຍາ ຠິກ຺ຂູ. ຍໍນູນາຫໍ ເຍນ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ອາຣາໂມ ເຕນຸປສງ຺ກເມຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ.

ອຖ ໂຂ ອນາຖປິຓ຺ຑິໂກ ຄຫປຕິ ເຍນ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍານໍ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ອາຣາໂມ ເຕນຸປສງ຺ກມິ. ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ສງ຺ຄມ຺ມ ສມາຄມ຺ມ ອຸນ຺ນາທິໂນ ອຸຈ຺ຈາສທ຺ທມຫາສທ຺ທາ ອເນກວິຫິຕໍ ຕິຣຈ຺ຉານກຖໍ ກເຖນ຺ຕາ ນິສິນ຺ນາ ໂຫນ຺ຕິ. ອທ຺ທສໍສຸ ໂຂ ເຕ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ອນາຖປິຓ຺ຑິກໍ ຄຫປຕິໍ ທູຣໂຕວ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ. ທິສ຺ວານ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສຓ຺ຐາເປສຸໍ – ‘‘ອປ຺ປສທ຺ທາ ໂຠນ຺ໂຕ ໂຫນ຺ຕຸ, ມາ ໂຠນ຺ໂຕ ສທ຺ທມກຕ຺ຖ. ອຍໍ ອນາຖປິຓ຺ຑິໂກ ຄຫປຕິ ອາຣາມໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ສາວໂກ. ຍາວຕາ ໂຂ ປນ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ສາວກາ ຄິຫີ ໂອທາຕວສນາ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ປຏິວສນ຺ຕິ, ອຍໍ ເຕສໍ ອຎ຺ຎຕໂຣ ອນາຖປິຓ຺ຑິໂກ ຄຫປຕິ. ອປ຺ປສທ຺ທກາມາ ໂຂ ປນ ເຕ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ອປ຺ປສທ຺ທວິນີຕາ ອປ຺ປສທ຺ທສ຺ສ ວຓ຺ຓວາທິໂນ. ອປ຺ເປວ ນາມ ອປ຺ປສທ຺ທໍ ປຣິສໍ ວິທິຕ຺ວາ ອຸປສງ຺ກມິຕພ຺ພໍ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍາ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ເຕ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ຕຸຓ຺ຫີ ອເຫສຸໍ. ອຖ ໂຂ ອນາຖປິຓ຺ຑິໂກ ຄຫປຕິ ເຍນ ເຕ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ເຕຫິ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິເຍຫິ ປຣິພ຺ພາຊເກຫິ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ໂມທິ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ນໍ ໂຂ ອນາຖປິຓ຺ຑິກໍ ຄຫປຕິໍ ເຕ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ ປຣິພ຺ພາຊກາ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ວເທຫິ, ຄຫປຕິ, ກິໍທິຏ຺ຐິໂກ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ’’ຕິ? ‘‘ນ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ ສພ຺ພໍ ທິຏ຺ຐິໍ ຊານາມີ’’ຕິ.

‘‘ອິຕິ ກິຣ ຕ຺ວໍ, ຄຫປຕິ, ນ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ສພ຺ພໍ ທິຏ຺ຐິໍ ຊານາສິ; ວເທຫິ, ຄຫປຕິ, ກິໍທິຏ຺ຐິກາ ຠິກ຺ຂູ’’ຕິ? ‘‘ຠິກ຺ຂູນມ຺ປິ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ນ ສພ຺ພໍ ທິຏ຺ຐິໍ ຊານາມີ’’ຕິ.

‘‘ອິຕິ ກິຣ ຕ຺ວໍ, ຄຫປຕິ, ນ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ສພ຺ພໍ ທິຏ຺ຐິໍ ຊານາສິ ນປິ ຠິກ຺ຂູນໍ ສພ຺ພໍ ທິຏ຺ຐິໍ ຊານາສິ; ວເທຫິ, ຄຫປຕິ, ກິໍທິຏ຺ຐິໂກສິ ຕຸວ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ເອຕໍ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ອມ຺ເຫຫິ ນ ທຸກ຺ກຣໍ ພ຺ຍາກາຕຸໍ ຍໍທິຏ຺ຐິກາ ມຍໍ. ອິງ຺ຆ ຕາວ ອາຍສ຺ມນ຺ໂຕ ຍຖາສການິ ທິຏ຺ຐິຄຕານິ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ຕຸ, ປຈ຺ຉາເປຕໍ ອມ຺ເຫຫິ ນ ທຸກ຺ກຣໍ ຠວິສ຺ສຕິ ພ຺ຍາກາຕຸໍ ຍໍທິຏ຺ຐິກາ ມຍ’’ນ຺ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອຎ຺ຎຕໂຣ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ອນາຖປິຓ຺ຑິກໍ ຄຫປຕິໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎນ຺ຕິ – ເອວໍທິຏ຺ຐິໂກ ອຫໍ, ຄຫປຕີ’’ຕິ.

ອຎ຺ຎຕໂຣປິ ໂຂ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ອນາຖປິຓ຺ຑິກໍ ຄຫປຕິໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎນ຺ຕິ – ເອວໍທິຏ຺ຐິໂກ ອຫໍ, ຄຫປຕີ’’ຕິ.

ອຎ຺ຎຕໂຣປິ ໂຂ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ອນາຖປິຓ຺ຑິກໍ ຄຫປຕິໍ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ອນ຺ຕວາ ໂລໂກ…ເປ… ອນນ຺ຕວາ ໂລໂກ… ຕໍ ຊີວໍ ຕໍ ສຣີຣໍ… ອຎ຺ຎໍ ຊີວໍ ອຎ຺ຎໍ ສຣີຣໍ… ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ… ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ… ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ… ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎນ຺ຕິ – ເອວໍທິຏ຺ຐິໂກ ອຫໍ, ຄຫປຕີ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອນາຖປິຓ຺ຑິໂກ ຄຫປຕິ ເຕ ປຣິພ຺ພາຊເກ ເອຕທໂວຈ – ‘‘ຍ຺ວາຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມາ ເອວມາຫ – ‘ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎນ຺ຕິ – ເອວໍທິຏ຺ຐິໂກ ອຫໍ, ຄຫປຕີ’ຕິ, ອິມສ຺ສ ອຍມາຍສ຺ມໂຕ ທິຏ຺ຐິ ອຕ຺ຕໂນ ວາ ອໂຍນິໂສມນສິກາຣເຫຕຸ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ປຣໂຕໂຆສປຈ຺ຈຍາ ວາ. ສາ ໂຂ ປເນສາ ທິຏ຺ຐິ ຠູຕາ ສງ຺ຂຕາ ເຈຕຍິຕາ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນາ. ຍໍ ໂຂ ປນ ກິຎ຺ຈິ ຠູຕໍ ສງ຺ຂຕໍ ເຈຕຍິຕໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນໍ ຕທນິຈ຺ຈໍ. ຍທນິຈ຺ຈໍ ຕໍ ທຸກ຺ຂໍ. ຍໍ ທຸກ຺ຂໍ ຕເທເວໂສ ອາຍສ຺ມາ ອລ຺ລີໂນ, ຕເທເວໂສ ອາຍສ຺ມາ ອຊ຺ຌຸປຄໂຕ.

‘‘ໂຍປາຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມາ ເອວມາຫ – ‘ອສສ຺ສໂຕ ໂລໂກ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎນ຺ຕິ – ເອວໍທິຏ຺ຐິໂກ ອຫໍ, ຄຫປຕີ’ຕິ, ອິມສ຺ສາປິ ອຍມາຍສ຺ມໂຕ ທິຏ຺ຐິ ອຕ຺ຕໂນ ວາ ອໂຍນິໂສມນສິກາຣເຫຕຸ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ປຣໂຕໂຆສປຈ຺ຈຍາ ວາ. ສາ ໂຂ ປເນສາ ທິຏ຺ຐິ ຠູຕາ ສງ຺ຂຕາ ເຈຕຍິຕາ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນາ. ຍໍ ໂຂ ປນ ກິຎ຺ຈິ ຠູຕໍ ສງ຺ຂຕໍ ເຈຕຍິຕໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນໍ ຕທນິຈ຺ຈໍ. ຍທນິຈ຺ຈໍ ຕໍ ທຸກ຺ຂໍ. ຍໍ ທຸກ຺ຂໍ ຕເທເວໂສ ອາຍສ຺ມາ ອລ຺ລີໂນ, ຕເທເວໂສ ອາຍສ຺ມາ ອຊ຺ຌຸປຄໂຕ.

‘‘ໂຍປາຍໍ, ຠນ຺ເຕ, ອາຍສ຺ມາ ເອວມາຫ – ‘ອນ຺ຕວາ ໂລໂກ …ເປ… ອນນ຺ຕວາ ໂລໂກ… ຕໍ ຊີວໍ ຕໍ ສຣີຣໍ… ອຎ຺ຎໍ ຊີວໍ ອຎ຺ຎໍ ສຣີຣໍ… ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ… ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ… ໂຫຕິ ຈ ນ ຈ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ… ເນວ ໂຫຕິ ນ ນ ໂຫຕິ ຕຖາຄໂຕ ປຣໍ ມຣຓາ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ ໂມຆມຎ຺ຎນ຺ຕິ – ເອວໍທິຏ຺ຐິໂກ ອຫໍ, ຄຫປຕີ’ຕິ, ອິມສ຺ສາປິ ອຍມາຍສ຺ມໂຕ ທິຏ຺ຐິ ອຕ຺ຕໂນ ວາ ອໂຍນິໂສມນສິກາຣເຫຕຸ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ປຣໂຕໂຆສປຈ຺ຈຍາ ວາ. ສາ ໂຂ ປເນສາ ທິຏ຺ຐິ ຠູຕາ ສງ຺ຂຕາ ເຈຕຍິຕາ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນາ. ຍໍ ໂຂ ປນ ກິຎ຺ຈິ ຠູຕໍ ສງ຺ຂຕໍ ເຈຕຍິຕໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນໍ ຕທນິຈ຺ຈໍ. ຍທນິຈ຺ຈໍ ຕໍ ທຸກ຺ຂໍ. ຍໍ ທຸກ຺ຂໍ ຕເທເວໂສ ອາຍສ຺ມາ ອລ຺ລີໂນ, ຕເທເວໂສ ອາຍສ຺ມາ ອຊ຺ຌຸປຄໂຕ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ເຕ ປຣິພ຺ພາຊກາ ອນາຖປິຓ຺ຑິກໍ ຄຫປຕິໍ ເອຕທໂວຈຸໍ – ‘‘ພ຺ຍາກຕານິ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ອມ຺ເຫຫິ ສພ຺ເພເຫວ ຍຖາສການິ ທິຏ຺ຐິຄຕານິ. ວເທຫິ, ຄຫປຕິ, ກິໍທິຏ຺ຐິໂກສິ ຕຸວ’’ນ຺ຕິ? ‘‘ຍໍ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ກິຎ຺ຈິ ຠູຕໍ ສງ຺ຂຕໍ ເຈຕຍິຕໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນໍ ຕທນິຈ຺ຈໍ. ຍທນິຈ຺ຈໍ ຕໍ ທຸກ຺ຂໍ. ‘ຍໍ ທຸກ຺ຂໍ ຕໍ ເນຕໍ ມມ, ເນໂສຫມສ຺ມິ, ນ ເມໂສ ອຕ຺ຕາ’ຕິ – ເອວໍທິຏ຺ຐິໂກ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ.

‘‘ຍໍ ໂຂ, ຄຫປຕິ, ກິຎ຺ຈິ ຠູຕໍ ສງ຺ຂຕໍ ເຈຕຍິຕໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນໍ ຕທນິຈ຺ຈໍ. ຍທນິຈ຺ຈໍ ຕໍ ທຸກ຺ຂໍ. ຍໍ ທຸກ຺ຂໍ ຕເທວ ຕ຺ວໍ, ຄຫປຕິ, ອລ຺ລີໂນ, ຕເທວ ຕ຺ວໍ, ຄຫປຕິ, ອຊ຺ຌຸປຄໂຕ’’ຕິ.

‘‘ຍໍ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ກິຎ຺ຈິ ຠູຕໍ ສງ຺ຂຕໍ ເຈຕຍິຕໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນໍ ຕທນິຈ຺ຈໍ. ຍທນິຈ຺ຈໍ ຕໍ ທຸກ຺ຂໍ. ‘ຍໍ ທຸກ຺ຂໍ ຕໍ ເນຕໍ ມມ, ເນໂສຫມສ຺ມິ, ນເມໂສ ອຕ຺ຕາ’ຕິ – ເອວເມຕໍ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ສຸທິຏ຺ຐໍ. ຕສ຺ສ ຈ ອຸຕ຺ຕຣິ ນິສ຺ສຣຓໍ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາມີ’’ຕິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ເຕ ປຣິພ຺ພາຊກາ ຕຸຓ຺ຫີຠູຕາ ມງ຺ກຸຠູຕາ ປຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ຘາ ອໂຘມຸຂາ ປຊ຺ຌາຍນ຺ຕາ ອປ຺ປຏິຠານາ ນິສີທິໍສຸ. ອຖ ໂຂ ອນາຖປິຓ຺ຑິໂກ ຄຫປຕິ ເຕ ປຣິພ຺ພາຊເກ ຕຸຓ຺ຫີຠູເຕ ມງ຺ກຸຠູເຕ ປຕ຺ຕກ຺ຂນ຺ເຘ ອໂຘມຸເຂ ປຊ຺ຌາຍນ຺ເຕ ອປ຺ປຏິຠາເນ ວິທິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ; ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ. ເອກມນ຺ຕໍ ນິສິນ຺ໂນ ໂຂ ອນາຖປິຓ຺ຑິໂກ ຄຫປຕິ ຍາວຕໂກ ອໂຫສິ ເຕຫິ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິເຍຫິ ປຣິພ຺ພາຊເກຫິ ສທ຺ຘິໍ ກຖາສລ຺ລາໂປ ຕໍ ສພ຺ພໍ ຠຄວໂຕ ອາໂຣເຈສິ. ‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ, ຄຫປຕິ! ເອວໍ ໂຂ ເຕ, ຄຫປຕິ, ໂມຆປຸຣິສາ ກາເລນ ກາລໍ ສຫຘມ຺ເມນ ສຸນິຄ຺ຄຫິຕໍ ນິຄ຺ຄເຫຕພ຺ພາ’’ຕິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອນາຖປິຓ຺ຑິກໍ ຄຫປຕິໍ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ເສສິ ສມາທເປສິ ສມຸຕ຺ເຕເຊສິ ສມ຺ປຫໍເສສິ. ອຖ ໂຂ ອນາຖປິຓ຺ຑິໂກ ຄຫປຕິ ຠຄວຕາ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ສນ຺ທສ຺ສິໂຕ ສມາທປິໂຕ ສມຸຕ຺ເຕຊິໂຕ ສມ຺ປຫໍສິໂຕ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ.

ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ອຈິຣປກ຺ກນ຺ເຕ ອນາຖປິຓ຺ຑິເກ ຄຫປຕິມ຺ຫິ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ໂຍປິ ໂສ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ວສ຺ສສຕຸປສມ຺ປນ຺ໂນ [ຠິກ຺ຂຸ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ອເວຘິ ຘມ຺ໂມ (ສ຺ຍາ.)] ອິມສ຺ມິໍ ຘມ຺ມວິນເຍ, ໂສປິ ເອວເມວໍ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິເຍ ປຣິພ຺ພາຊເກ ສຫຘມ຺ເມນ ສຸນິຄ຺ຄຫິຕໍ ນິຄ຺ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ ຍຖາ ຕໍ ອນາຖປິຓ຺ຑິເກນ ຄຫປຕິນາ ນິຄ຺ຄຫິຕາ’’ຕິ. ຕຕິຍໍ.