೧೬. ಸಂಸಟ್ಠವಾರೋ

೩೦೬. ಅಧಿಕರಣನ್ತಿ ವಾ ಸಮಥಾತಿ ವಾ ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಸಂಸಟ್ಠಾ ಉದಾಹು ವಿಸಂಸಟ್ಠಾ? ಲಬ್ಭಾ ಚ ಪನಿಮೇಸಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ವಿನಿಬ್ಭುಜಿತ್ವಾ ವಿನಿಬ್ಭುಜಿತ್ವಾ [ವಿನಿಬ್ಭುಜ್ಜಿತ್ವಾ ವಿನಿಬ್ಭುಜ್ಜಿತ್ವಾ (ಕ.), ಟೀಕಾಯಂ ಏಕಪದಮೇವ ದಿಸ್ಸತಿ] ನಾನಾಕರಣಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತುನ್ತಿ?

ಅಧಿಕರಣನ್ತಿ ವಾ ಸಮಥಾತಿ ವಾ ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ವಿಸಂಸಟ್ಠಾ, ನೋ ಸಂಸಟ್ಠಾ. ಲಬ್ಭಾ ಚ ಪನಿಮೇಸಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ವಿನಿಬ್ಭುಜಿತ್ವಾ ವಿನಿಬ್ಭುಜಿತ್ವಾ ನಾನಾಕರಣಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತುನ್ತಿ. ಸೋ – ‘‘ಮಾ ಹೇವ’’ನ್ತಿಸ್ಸ ವಚನೀಯೋ. ಅಧಿಕರಣನ್ತಿ ವಾ ಸಮಥಾತಿ ವಾ ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಸಂಸಟ್ಠಾ, ನೋ ವಿಸಂಸಟ್ಠಾ. ನೋ ಚ ಲಬ್ಭಾ [ನ ಚ ಲಬ್ಭಾ (ಕ.)] ಇಮೇಸಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ವಿನಿಬ್ಭುಜಿತ್ವಾ ವಿನಿಬ್ಭುಜಿತ್ವಾ ನಾನಾಕರಣಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತುಂ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ನನು ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ – ‘‘ಚತ್ತಾರಿಮಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಧಿಕರಣಾನಿ, ಸತ್ತ ಸಮಥಾ. ಅಧಿಕರಣಾ ಸಮಥೇಹಿ ಸಮ್ಮನ್ತಿ, ಸಮಥಾ ಅಧಿಕರಣೇಹಿ ಸಮ್ಮನ್ತಿ. ಏವಂ, ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಸಂಸಟ್ಠಾ ನೋ ವಿಸಂಸಟ್ಠಾ; ನೋ ಚ ಲಬ್ಭಾ ಇಮೇಸಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ವಿನಿಬ್ಭುಜಿತ್ವಾ ವಿನಿಬ್ಭುಜಿತ್ವಾ ನಾನಾಕರಣಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತು’’ನ್ತಿ.

ಸಂಸಟ್ಠವಾರೋ ನಿಟ್ಠಿತೋ ಸೋಳಸಮೋ.