೧೩. ಆವಾಸಿಕವಗ್ಗೋ
೪೬೧. ‘‘ಕತಿಹಿ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಆವಾಸಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ನಿರಯೇ’’ತಿ? ‘‘ಪಞ್ಚಹುಪಾಲಿ, ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಆವಾಸಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ನಿರಯೇ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ದೋಸಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಮೋಹಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಭಯಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಸಙ್ಘಿಕಂ ಪುಗ್ಗಲಿಕಪರಿಭೋಗೇನ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ – ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಉಪಾಲಿ, ಪಞ್ಚಹಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಆವಾಸಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ನಿರಯೇ.
‘‘ಪಞ್ಚಹುಪಾಲಿ, ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಆವಾಸಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ಸಗ್ಗೇ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ನ ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ನ ದೋಸಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ನ ಮೋಹಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ನ ಭಯಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಸಙ್ಘಿಕಂ ನ ಪುಗ್ಗಲಿಕಪರಿಭೋಗೇನ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ – ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಉಪಾಲಿ, ಪಞ್ಚಹಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಆವಾಸಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ಸಗ್ಗೇ’’ತಿ.
೪೬೨. ‘‘ಕತಿ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಅಧಮ್ಮಿಕಾ ವಿನಯಬ್ಯಾಕರಣಾ’’ತಿ? ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಉಪಾಲಿ, ಅಧಮ್ಮಿಕಾ ವಿನಯಬ್ಯಾಕರಣಾ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಇಧುಪಾಲಿ, ಭಿಕ್ಖು ಅಧಮ್ಮಂ ಧಮ್ಮೋತಿ ಪರಿಣಾಮೇತಿ, ಧಮ್ಮಂ ಅಧಮ್ಮೋತಿ ಪರಿಣಾಮೇತಿ, ಅವಿನಯಂ ವಿನಯೋತಿ ಪರಿಣಾಮೇತಿ, ವಿನಯಂ ಅವಿನಯೋತಿ ಪರಿಣಾಮೇತಿ, ಅಪಞ್ಞತ್ತಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತಿ, ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ದತಿ – ಇಮೇ ಖೋ, ಉಪಾಲಿ, ಪಞ್ಚ ಅಧಮ್ಮಿಕಾ ವಿನಯಬ್ಯಾಕರಣಾ. ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಉಪಾಲಿ, ಧಮ್ಮಿಕಾ ವಿನಯಬ್ಯಾಕರಣಾ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಇಧುಪಾಲಿ, ಭಿಕ್ಖು ಅಧಮ್ಮಂ ಅಧಮ್ಮೋತಿ ಪರಿಣಾಮೇತಿ, ಧಮ್ಮಂ ಧಮ್ಮೋತಿ ಪರಿಣಾಮೇತಿ, ಅವಿನಯಂ ಅವಿನಯೋತಿ ಪರಿಣಾಮೇತಿ, ವಿನಯಂ ವಿನಯೋತಿ ಪರಿಣಾಮೇತಿ, ಅಪಞ್ಞತ್ತಂ ನ ಪಞ್ಞಪೇತಿ, ಪಞ್ಞತ್ತಂ ನ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ದತಿ – ಇಮೇ ಖೋ, ಉಪಾಲಿ, ಪಞ್ಚ ಧಮ್ಮಿಕಾ ವಿನಯಬ್ಯಾಕರಣಾ’’ತಿ.
೪೬೩. [ಅ. ನಿ. ೫.೨೭೨-೨೮೫] ‘‘ಕತಿಹಿ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭತ್ತುದ್ದೇಸಕೋ ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ನಿರಯೇ’’ತಿ? ‘‘ಪಞ್ಚಹುಪಾಲಿ, ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭತ್ತುದ್ದೇಸಕೋ ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ನಿರಯೇ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ದೋಸಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಮೋಹಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಭಯಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಉದ್ದಿಟ್ಠಾನುದ್ದಿಟ್ಠಂ ನ ಜಾನಾತಿ – ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಉಪಾಲಿ, ಪಞ್ಚಹಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭತ್ತುದ್ದೇಸಕೋ ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ನಿರಯೇ.
[ಅ. ನಿ. ೫.೨೭೨-೨೮೫] ‘‘ಪಞ್ಚಹುಪಾಲಿ, ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭತ್ತುದ್ದೇಸಕೋ ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ಸಗ್ಗೇ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ನ ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ನ ದೋಸಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ನ ಮೋಹಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ನ ಭಯಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಉದ್ದಿಟ್ಠಾನುದ್ದಿಟ್ಠಂ ಜಾನಾತಿ – ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಉಪಾಲಿ, ಪಞ್ಚಹಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭತ್ತುದ್ದೇಸಕೋ ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ಸಗ್ಗೇ’’ತಿ.
೪೬೪. ‘‘ಕತಿಹಿ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಸೇನಾಸನಪಞ್ಞಾಪಕೋ…ಪೇ… ಭಣ್ಡಾಗಾರಿಕೋ…ಪೇ… ಚೀವರಪಟಿಗ್ಗಾಹಕೋ…ಪೇ… ಚೀವರಭಾಜಕೋ…ಪೇ… ಯಾಗುಭಾಜಕೋ…ಪೇ… ಫಲಭಾಜಕೋ…ಪೇ… ಖಜ್ಜಭಾಜಕೋ…ಪೇ… ಅಪ್ಪಮತ್ತಕವಿಸ್ಸಜ್ಜಕೋ…ಪೇ… ಸಾಟಿಯಗ್ಗಾಹಾಪಕೋ…ಪೇ… ಪತ್ತಗ್ಗಾಹಾಪಕೋ…ಪೇ… ಆರಾಮಿಕಪೇಸಕೋ…ಪೇ… ಸಾಮಣೇರಪೇಸಕೋ ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ನಿರಯೇ’’ತಿ? ‘‘ಪಞ್ಚಹುಪಾಲಿ, ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಸಾಮಣೇರಪೇಸಕೋ ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ನಿರಯೇ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ದೋಸಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಮೋಹಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಭಯಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಪೇಸಿತಾಪೇಸಿತಂ ನ ಜಾನಾತಿ – ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಉಪಾಲಿ, ಪಞ್ಚಹಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಸಾಮಣೇರಪೇಸಕೋ ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ನಿರಯೇ. ಪಞ್ಚಹುಪಾಲಿ, ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಸಾಮಣೇರಪೇಸಕೋ ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ಸಗ್ಗೇ. ಕತಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ? ನ ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ನ ದೋಸಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ನ ಮೋಹಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ನ ಭಯಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಪೇಸಿತಾಪೇಸಿತಂ ಜಾನಾತಿ – ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಉಪಾಲಿ, ಪಞ್ಚಹಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಸಾಮಣೇರಪೇಸಕೋ ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ಸಗ್ಗೇ’’ತಿ.
ಆವಾಸಿಕವಗ್ಗೋ ನಿಟ್ಠಿತೋ ತೇರಸಮೋ.
ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –
ಆವಾಸಿಕಬ್ಯಾಕರಣಾ, ಭತ್ತುಸೇನಾಸನಾನಿ ಚ;
ಭಣ್ಡಚೀವರಗ್ಗಾಹೋ ಚ, ಚೀವರಸ್ಸ ಚ ಭಾಜಕೋ.
ಯಾಗು ಫಲಂ ಖಜ್ಜಕಞ್ಚ, ಅಪ್ಪಸಾಟಿಯಗಾಹಕೋ;
ಪತ್ತೋ ಆರಾಮಿಕೋ ಚೇವ, ಸಾಮಣೇರೇನ ಪೇಸಕೋತಿ.